65 50 4499 https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/a11ca039cdf3fbacadfbca965efa34a5.pdf 89e8cf2ad226ac1ee6a229ed46c9ce7e Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5273 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2003 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4895 Title A name given to the resource Spis treści / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2003 t.57 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2003 t.57 z.1-2; s. Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Polska Sztuka Ludowa KONTEKSTY ♦ ANTROPOLOGIA KULTURY ♦ ETNOGRAFIA ♦ SZTUKA 2003 rok LVII nr 1-2 (260-261). Indeks 369403. ISSN 1230-6142. Cena 24 zł IN S T Y T U T SZ TU K I P O LSKIEJ A K A D EM II N AUK , FU N D A C JA K ULTURY S P I S W ik to r Zbo ro w ski H anna F aryna Paszkiewicz Zbigniew B enedyktow icz T R E Ś C I P ożegn an ie.................................................................................................... 5 „Być bogatym jak Forsyth...” ..................................................................6 Mapa pamięci ............................................................................................14 DARIUSZ C zaja MARIA POPRZĘCKA Paradoksy pamięci. Parę wątpliwości zamiast wstępu ................18 Obraz pod pow iekam i...............................................................................20 J ulia H artw ig Piękne s io stry .............................................................................................. 32 Nagana GEORGES STEINER .........................................................................................................33 Gramatyki tworzenia, przeł. Jerzy Łoziński .....................................34 PAMIĘTAĆ CZY ZAPOMINAĆ? PAUL R ico eur Nadużycia pamięci naturalnej: pamięć powstrzymana, pamięć manipulowana, pamięć narzucona, przeł. W ojciech Bońkowski . .4 1 Y o sef H ayim Y erushalm i Znaczenie w historii, pam ięć i pisanie historii. Podstawy biblijne i rabiniczne. przeł. Dariusz Czaja .................. 55 IVAN G. M arcus Magia pokarmów i gesty mnemoniczne, przeł. Amelia Franas . . 68 MAŁGORZATA N ałęcka Przeklęte błogosławieństwo. N obilitacja zap o m n ien ia................83 BOHDAN K o s Pam ięć i czasoprzestrzeń w poszukiwaniu całości. Kilka uwag o renesansowym teatrze pamięci i słodyczach WOJCIECH M ic h e ra kosmologii .................................................................................................... 88 Obliviscere. O pokusie zapomnienia i dylematach reprezentacji . . 90 JACEK Ziemek M em ento. Pamiętacie? To obejrzyjcie................................................... 98 RUTH GRUBER Miasta bez Żydów, przeł. Agnieszka N ow akow ska..................... 105 PAMIĘĆ PRYW ATNA M arcin ŚWIETLICKI Mój p am iętniczku ....................................................................................117 A nna B olecka Pam ięć i dzieciństwo ............................................................................ 118 ANTONI K roh Starorzecze. Krzyżyk z mosiężnej blachy, Piesek Puk, Maszyny do p isa n ia ....................................................................................................121 AMELIA F ranas JOANNA Zdanow ska STEFANIE PETER GERDIEN VERSCHOOR Egzekucje i ekspozycje p a m ię c i..........................................................129 Kozetka Bargelda, czyli o tym, jak się pisze w id z a ..................... 133 Kogel mogel - „polską magdalenką”?, przeł. Maciej Bańkowski . . 137 Kartki z pamiętnika. Polskie rem iniscencje, przeł. Ella Osuch, D orota van den Bercken JAN GONDOWICZ .................................................................... 139 Pałac p a m ię c i............................................................................................146 WENECJA I PAMIĘĆ L ew ŁOSIEW WOJCIECH B ońkowski W enecja Josifa Brodskiego, przeł. Dymitr R om anow ski...........149 Dwanaście świń przegląda się w lustrze. O legendzie weneckiej . .156 1 �SPIS TREŚCI DARIUSZ C zaja W drodze do W enecji. Podróże imaginacyjne ............................. 161 EWA MALEC M it W enecji. Fabrykowanie p a m ię c i............................................... 174 B ohdan K o s Wiersze M ałgorzata D ziewulska , ....................................................................................................... 181 PIOTR KŁOCZOWSKI Rozmowa z pamięci: N ie chciałbym zbyt d o p o w ia d a ć................... 183 JULIAN T uwim H anna B altyn P io tr S ommer Kwiaty Polskie (fragment) Szuflandia Latem .................................................................. 193 .................................................................................................. 194 ..........................................................................................................208 A . MELBECHOWSKA-LUTY Pomniki - „figury” zwodniczej p a m ię c i........................................... 209 MONIKA RUDAŚ-GRODZKA Słowiańszczyzna. Pamięć i zapomnienie w wykładach paryskich Adam a M ickiewicza i pow ieściach Józefa Ignacego Kraszewskiego ......................................................................................... 217 MARIA JANION Niesamowita Słowiańszczyzna .......................................................... 225 M ichał O to ro w sk i Pamięć spiskowców ................................................................................236 MAŁGORZATA B aranow ska Kolekcja nieidealna (3) Pamiętaj o m n i e ! ......................................243 D anuta KUZNICKA Gombrowicz Grzegorzewskiego...........................................................251 C zesŁ aw R zońca Zbysław Maciejewski (1946-1999) ................................................... 267 STANISŁAW T abisz Rozmowa ze Zbysławem M aciejew skim ...........................................277 Noty o Autorach .................................................................................... 287 Summary of A r tic le s ...............................................................................291 Contents no 1-2; 3-4/2003 .................................................................. 298 W NASTĘPNYM NUMERZE (NR 3-4): M ikoŁaj G umilow Anna Beata B ohdziewicz Ryszard Kapuściński F ranklin R. A nkersmith Kerwin Lee Klein Pamięć, przeł. Jan Gondowicz Zdjęcia odzyskane O Pamięci i jej zagrożeniach (z Ryszardem Kapuścińskim rozmawiają Zbigniew Benedyktowicz i Dariusz Czaja) Szlachetne odłączenie się od przeszłości lub jak być/stać się tym kim się już nie jest O pojawieniu się pamięci w dyskursie historycznym. COLLOQUIA ETHNOLOGICA PAMIĘĆ JAKO KATEGORIA KULTUROW A I POZNAWCZA Katarzyna Kaniowska C zesŁaw Robotycki Dariusz C zaja Zbigniew B enedyktowicz W aldemar Kuligowski SŁ awomir S ikora Marcin B rocki Magda S ztandara Marcin Kafar Daniel V ogel Dipesh C hakrabarty Peter Martyn Jo Harper T omasz S ikora Ewelina Pawlus Pamięć i antropologia Pamięć indywidualna etnografa jako źródło i dowód Czarna Skrzynka. O idei pamięci absolutnej Przestrzenie pamięci. Księga pamięci - przyczynek amerykański Historia, literatura i teraźniejszość oraz inne formy zapominania Pamięć: przestrzeń, w której zdarzenia się powtarzają Semioza pamięci w etnografii Fotografia etnograficzna, etnograficzność fotografii Oliver Sacks —od metafory utraty pamięci do neuroantropologii Przeszłość Indii czy przeszłość Europy? Postkolonialność a podstęp historii: Kto wypowiada się w imieniu Indii? Przeł. Daniel Vogel Powrót do Indii Which Blair Project? Pamięć jako narzędzie legitymizacji politycznej: przy­ kład „Nowej Partii Pracy” Inicjacja Bwiti Żywioły sprzężone 2 �SPIS TREŚCI Jacek O lędzki J erzy S. W asilewski Piotr S zacki Iwona Ś więch Pamiętniki poetyckie pustyni... Etnolog w podróży (4) Kto komu mówi bounjour? Próba antropologii zachowań zdawkowych „Pamiętać” Skrzynia PAMIĘĆ GRECJI S tephanie W est Jean Pierre V ernant David Lachterman W ojciech M ichera W łODZIMIERZ LENGAUER Zbigniew Benedyktowicz, Dariusz C zaja Mariusz Dobkowski, B ohdan Kos W iesIaw J uszczak, WłODZIMIERZ Lengauer W ojciech M ichera, Henryk Paprocki R obert Pawlik, CzEsłAW Robotycki W łODZIMIERZ S tANIEWSKI Lech S okóŁ A ndrzej DąBROwsKi, J an Hartman, W iesŁaw J uszczak, Ireneusz Kania, o. J an Andrzej KłoczowsKi (op), E lżbieta Paczkowska-Łagowska, M ieczysIaw Porębski, Lech T rzcionkowski, C ezary W odziński W iesŁaw J uszczak K rystyna Zwolińska T omasz W it S zerszeń Andrzej Pieńkos Kataryzna GÓRSKA Zbigniew O siński Mateusz B raun Aristeas u Herodota, przeł. Wiesław Juszczak Mityczne aspekty pamięci, przeł. Noos i Nostos: Odyseja i początki greckiej filozofii, przeł. Lathesthai. O pokusie zapomnienia O Realności bogów - rozmowa o książce Wiesława Juszczaka „Pani na żurawiach” Wielka podróż do źródeł Głos w dyskusji o Realności Bogów „Nie wszystko jest stracone...” Fragmenty dyskusji z promocji książki Realność bogów Wiesława Juszczaka w Krakowskim „Bunkrze Sztuki” Kraków, 29 maja 2003 Język mitu WiesŁaw Juszczak Jubileuszowa Karta Nowosielski Miasto i fotografia „Siedziba sztuki" Johanna Michaela Bossarda - totalne miejsce tworzenia Rozmowa z Małgorzatą Baranowską Ja tak naprawdę zbieram ducha pocztówki Osterwa i Reduta w notatnikach Limanowskiego Prawdziwy mit, albo jak Karol Wojtyła został papieżem RECENZJE JACEK OLĘDZKI BARBARA MAJOR MARIA POPRZĘCKA J. KRZYSZTOF LENARTOWICZ BOGUSłAW JĘDRUSZCZAK Cichogłośno Inspiracje pasyjne Renaty Rogozińskiej Inspiracje........ Architektura trwogi Pamięć Ojca 3 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/aa4000c934e0d3a14d02a2871ec55564.pdf bb138130c4719166e9d68c0136e98675 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5315 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2003 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4936 Title A name given to the resource Spis treści / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2003 t.57 z.3-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2003 t.57 z.3-4; s.2-3 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Polska Sztuka Ludowa KONTEKSTY ♦ ANTROPOLOGIA KULTURY ♦ ETNOGRAFIA ♦ SZTUKA 2003 rok LVII nr3-4 (262-263). Indeks 369403. ISSN 1230-6142. Cena 24 zł IN S T Y T U T SZ T U K I P O LSK IEJ A K A D EM II NAUK, FU N D A C JA KU LTU RY S P I S MIKOŁAJ G umilow A nna B eata B ohdziewicz RYSZARD K apuściński FRANKLIN R. A nkersm it K erwin L ee K lein T R E Ś C I Pamięć, przeł. Jan Gondow icz..................................................................... Zdjęcia odzyskane........................................................................................... O Pamięci i jej zagrożeniach (z Ryszardem Kapuścińskim rozmawiają Zbigniew Benedyktowicz i Dariusz C z a ja )..................... 4 5 12 W zniosłe odłączenie się od przeszłości lub jak być/stać się tym kim się już nie jest, przeł. Joanna Benedyktowicz, przejrzał Maciej Bańkowski .......................................................................................................... 25 O pojawieniu się pamięci w dyskursie historycznym, przeł. Maciej Bańkowski .......................................................................................................... 42 COLLOQUIA ETHNOLOGICA PAMIĘĆ JAKO KATEGORIA KULTUROWA I POZNAWCZA Katarzyna K aniow ska CZESŁAW R obotycki DARIUSZ C zaja WALDEMAR K uligowski SŁAWOMIR S ikora MARCIN B rocki M agdalena S ztandara MARCIN K a f a r Antropologia i problem p a m ię c i............................................................. 57 Pamięć PRL, Antropolog wobec doświadczenia własnej kultury ..... 66 Czarna Skrzynka. O idei pam ięci absolutnej ....................................... 71 O historii, literaturze, pamięci oraz innych formach zapominania..... 79 Pamięć: przestrzeń, w której zdarzenia się powtarzają ..................... 85 Semioza pam ięci w etn o g ra fii..................................................................... 92 O etnograficzności fotografii ..................................................................... 95 O istocie słowa w obliczu choroby. Uwagi na marginesie lektury Stanąć n a nogi Olivera Sacksa i To jest wasze życie Małgorzaty Baran ow skiej..................................................................................................... 102 DANIEL V ogel D ipesh CHAKRABARTY Przeszłość Indii czy przeszłość Europy?.................................................... 114 Postkolonialność a podstęp historii: Kto wypowiada się w imieniu Indii? przeł. D aniel Vogel ....................................................... 117 Powrót do In d ii................................................................................................ 133 W h ich Blair Project? Pamięć jako narzędzie legitymizacji politycznej: przykład „Nowej Partii Pracy” ...........................................142 Inicjacja B w iti...................................................................................................146 Żywioły sprzężone........................................................................................... 150 Etnolog w podróży (4) Kto komu mówi bounjour na M ont Blanc? Próba antropologii zachowań zdawkowych...........................................165 P a m ię ta ć .............................................................................................................175 Skrzynia............................................................................................................... 182 PETER M artyn J o HARPER T omasz S ikora Ew elina Pawlus JERZY S. W asilew ski P io tr S zacki Iw on a ŚWIĘCH PAMIĘĆ GRECJI STEPHANIE W est Jean Pierre VERNANT Aristeas u Herodota, przeł. Wiesław Juszczak......................................187 Mityczne aspekty pamięci, przeł. Aleksander W olicki.......................201 1 �SPIS TREŚCI D avid R. L achterman W ojciech M ichera W łodzimierz L engauer Zbigniew B enedyktowicz , D ariusz C zaja M ariusz D obkowski, B ohdan Ko s , W iesław J uszczak , W łodzimierz L engauer W ojciech M ichera , H enryk Paprocki R obert Paw lik , Lech R obakiewicz, C zesław Robotycki W łodzimierz S taniewski L ech S okół A ndrzej D ą br o w sk i , J an H artm an , W iesław J uszczak , Ireneusz Kan ia , o . J an A ndrzej K łoczowski (o p ), E lżbieta Paczkowska -Ł agow ska , M ieczysław P o rębski , L ech T rzcionkowski, C ezary W odziński W iesław J uszczak A ndrzej P ieńkos K a ta rz y n a G ó rs k a ZBIGNIEW O siński N oos i N ostos: O dyseja i początki greckiej filozofii, przeł. W ojciech M ichera ............................................................................. 213 Lathesthai. O pokusie zapom nienia...........................................................217 Czy bogowie greccy jeszcze żyją? .............................................................. 223 O Realności bogów - rozmowa o książce Wiesława Juszczaka „Pani n a żurawiach” .........................................................................................224 W ielka podróż do źródeł. Głos w dyskusji o Realności bogów...........245 „Nie wszystko jest stracone...” Fragmenty dyskusji z promocji książki Realność bogów Wiesława Juszczaka w Krakowskim „Bunkrze Sztuki” Kraków, 29 maja 2 0 0 3 ............................................... 247 Język m i t u .......................................................................................................... 257 Życzenia na jubileusz Profesora Wiesława Juszczaka.......................... 281 „Siedziba sztuki" Johanna M ichaela Bossarda - totalne miejsce tworzenia ........................................................................................... 283 J a tak napraw dę zbieram ducha pocztówki. Rozmowa z Małgorzatą Baranowską ....................................................... 290 Osterwa i Reduta w notatnikach Limanowskiego .............................296 RECENZJE BARBARA M a jo r M a ria P oprzęcka Inspiracje pasyjne Renaty R ogozińskiej.................................................. 315 Współczesna polska sztuka religijna......................................................... 318 J. K rzysztof L enartow icz BOGUSłAW JĘDRUSZCZAK A rchitektura trwogi..........................................................................................321 Pamięć O jc a ........................................................................................................331 ENKLAWY PAMIĘCI Noty o A utorach Summary of A rticles Contents no 3-4; 1-2/2003 .................................................................................................................................. 340 .................................................................................................................................. 344 .................................................................................................................................. 350 W POPRZEDNIM NUMERZE (1-2/2003) W iktor Zborowski Hanna Faryna Paszkiewicz Zbigniew B enedyktowicz Dariusz Czaja Maria Poprzęcka J ulia Hartwig George S teiner Pożegnanie „Być bogatym jak Forsyth...” Mapa pamięci Paradoksy pamięci. Parę wątpliwości zamiast wstępu Obraz pod powiekami Piękne siostry, Nagana 33 Gramatyki tworzenia, przeł. Jerzy Łoziński 2 �SPIS TREŚCI PAMIĘTAĆ CZY ZAPOMINAĆ? Paul Ricoeur Y osef Hayim Y erushalmi Ivan G. Marcus Ma Łgorzata Na Łęcka B ohdan Kos W ojciech M ichera J acek Ziemek R uth G ruber Nadużycia pamięci naturalnej: pamięć powstrzymana, pamięć manipulowana, pamięć narzucona, przeł. Wojciech Bońkowski Znaczenie w historii, pamięć i pisanie historii. Podstawy biblijne i rabiniczne. przeł. Dariusz Czaja Magia pokarmów i gesty mnemoniczne, przeł. Amelia Franas Przeklęte błogosławieństwo. Nobilitacja zapomnienia Pamięć i czasoprzestrzeń w poszukiwaniu całości. Kilka uwag o renesansowym teatrze pamięci i słodyczach kosmologii Obliviscere. O pokusie zapomnienia i dylematach reprezentacji Memento. Pamiętacie? To obejrzyjcie... Miasta bez Żydów, przeł. Agnieszka Nowakowska PAMIĘĆ PRYWATNA Marcin Ś wietlicki A nna B olecka Antoni K roh A melia F ranas J oanna Zdanowska S tefanie Peter G erdien V erschoor J an G ondowicz Mój pamiętniczku Pamięć i dzieciństwo Starorzecze. Krzyżyk z mosiężnej blachy, Piesek Puk, Maszyny do pisa­ nia Egzekucje i ekspozycje pamięci Kozetka Bargelda, czyli o tym, jak się pisze widza Kogel mogel - „polską magdalenką”?, przeł. Maciej Bańkowski Kartki z pamiętnika. Polskie reminiscencje, przeł. Ella Osuch, Dorota van den Bercken Pałac pamięci WENECJA I PAMIĘĆ Lew Łosiew W ojciech B ońkowski Dariusz C zaja Ewa Malec B ohdan Kos Ma Łgorzata Dziewulska, Piotr KŁoczowski J ulian T uwim Hanna Baltyn Piotr S ommer A. M elbechowska-L uty M onika Rudaś-G rodzka Maria J anion M ichaŁ O torowski Ma Łgorzata Baranowska Danuta KuZnicka C zesŁaw R zońca S tanisŁaw T abisz Wenecja Josifa Brodskiego, przeł. Dymitr Romanowski Dwanaście świń przegląda się w lustrze. O legendzie weneckiej W drodze do Wenecji. Podróże imaginacyjne Mit Wenecji. Fabrykowanie pamięci Wiersze Rozmowa z pamięci: Nie chciałbym zbyt dopowiadać Kwiaty Polskie (fragment) Szuflandia Latem Pomniki - „figury” zwodniczej pamięci Słowiańszczyzna. Pamięć i zapomnienie w wykładach paryskich Adama Mickiewicza i powieściach Józefa Ignacego Kraszewskiego Niesamowita Słowiańszczyzna Pamięć spiskowców Kolekcja nieidealna (3) Pamiętaj o mnie! Gombrowicz Grzegorzewskiego Zbysław Maciejewski (1946-1999) Rozmowa ze Zbysławem Maciejewskim Noty o Autorach Summary of Articles Contents no 1-2; 3-4/2003 Z powodów technicznych zapowiedziane w poprzednim numerze artykuły Krystyny Zwolińskiej, Jacka Olędzkiego, Tomasza Wita Szerszenia, Mateusza Brauna oraz Zbigniewa Benedyktowicza ukażą się w kolejnym numerze „Kontekstów”. Autorów i czytelników serdecznie przepraszamy. W pierwszym tomie (nr 1-2) „Kontekstów” O Pamięci i zapomnieniu nieopatrznie i buńczucznie napisano we wprowadze­ niu, że „temat Pamięci nas nie przerósł” (por. Mapa pamięci s. 14), tymczasem okazało się, że zebrany materiał zaprojektowa­ ny do obecnie prezentowanego II tomu znacznie przekroczył dopuszczalną objętość. Za pomoc i rozwiązanie związanych z tym problemów technicznych i możliwość wydania w miarę zbliżonego do przygo­ towanego t. II- numeru 3-4/2003 składamy serdeczne podziękowanie zespołowi Wydawnictwa Argraf i Panu Prezesowi Tomaszowi Dukielskiemu - redakcja. 3 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/fb3859fd7efd2cfd64939916ad5d8bb8.pdf 17e8de0ca0408a17cbe112e6666a306d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5394 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2004 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5012 Title A name given to the resource Spis treści / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2004 t.58 z.3-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2004 t.58 z.3-4 ; s.1-2 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Polska Sztuka Ludowa KONTEKSTY +ANTROPOLOGIA KULTURY • ETNOGRAFIA • SZTUKA+ 2004 rok LVIII nr 3-4 (266-267). Indeks 369403. ISSN 1230-6142. Cena 30 zł INSTYTUT SZTUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK, FUNDACJA KULTURY SPIS ]AN PAWEŁ TREŚCI II Tryptyk rzymski. Medytacje. (fragmenty).................................. i tożsamość .. ... .. ... .. .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ..... ... .......... .. .. ... 3 4 Mój dom Jerozolima.......................................................... 5 Pamięć GRZEGORZ PAWŁOWSKI WOJCIECH BROJER Założenie Domu Bożego.................................................... 11 ANTHONY VIOLER Nieswojskie domy, przeł. Gabriela Świtek......................... 21 MARIA ROGIŃSKA Droga do domu. Niektóre aspekty modelu świata w rosyjskiej narracji prawosławnej na przełomie XIX i XX wieku ...... ]AN GONDOWICZ Kolekcjoner szczelin ......................................................... ZYGMUNT KRZYŻANOWSKI K wadraturyt, przeł. Ja n Gondowicz ............... .......... .... .. .. . TOMASZ RODOWICZ Dom albo błądzenie w czasie............................................. ANDRZEJ CORYELL Rysunek domu................................................................... 35 45 51 55 64 ETNOLOGIA W PODRÓŻY jERZY S. W ASILEWSKI MACIEJ RożALSKI jACEK 0LĘDZKI ]ACEK OLĘDZKI TOMASZ WIT-SZERSZEŃ Śladami wymyślonej ucieczki............................. ............... 65 Candomble ........................................................................ 77 Pamiętniki poetyckie pustyń ....................... ..................... 85 Cicho i głośno................................................................... 100 Brisees czyli ślady Afryki. O dzienniku afrykańskim Michaela Leirisa ....... ... .......... .......... ........... .......... ... ......... l 07 }ULIA HARTWIG Murzyńska rodzina ........................................................... 114 WOJCIECH Z. DĄBROWSKI Weranda............................................................................ MAGDALENA PROSIŃSKA Karmienie zmarłego........................................................... 115 153 jADWIGA STRZELECKA Wspomnienia Janka- Rozmowa Andrzeja Wilczkowskiego z Janem Strzeleckim.......................................................... ]AN STRZELECKI 163 ,';W górze gwiazdy sobie świecą, z nieba płatki z cukrem lecą... " Rozmowa Andrzeja Wilczkowskiego z Janem Strzeleckim.... 163 jADWIGA STRZELECKA Jana Strzeleckiego życiorys "górski".................................. 172 ]AN STRZELECKI Vittakivi- moja miłość..................................................... ]AN STRZELECKI Z zapisków, notesów, listów............................................... 174 177 WIESŁAW SZPILKA 0 foczeniu .............. ........................................................... 180 �]ULIA HARTWIG ANDRZEJ PIEŃKOS WESPAZJAN KOCHOWSKI ALEKSANDRA MELBECHOWSKA-LUTY Na przybycie do domu starego bretońskiego kredensu..... Księga i dom z San Michele .............................................. Budynek............................................................................. 182 185 190 Miejsca, ślady, cienie. Słowo o twórczości Daniela de Tramecourta.................................................... 191 ZABYTKI LECHOSŁAW LAMEŃSKI Konserwować czy restaurować, a może po prostu zburzyć wszystko? ................. ......................................................... EwA KLEKOT do przeszłości .................................................................. ... jOANNA ZALEWSKA AGNIESZKA ŚMIERTKA Zabytki dziedzictwa narodowego- czyli czyje? ............. :... 21 O Wiedza o zabytkach dziedzictwa narodowego na przykładzie Zamku warszawskiego i Zamku Wawelskiego................... BARTŁOMIEJ KOWAL 206 209 Zabytki i przewodniki, czyli skąd wie turysta, co warto zwiedzać... .......................................................... . ANNA KuCJO 203 Zabytki dziedzictwa narodowego a problem stosunku 211 Między turystyką a religią. Doświadczenia dziedzictwa narodowego na przykładzie Zamku Królewskiego i Wawelu.... 212 AGATA KAPTuru<iEWICZ Czy zabytek dziedzictwa narodowego musi być autentyczny... 214 MAJA STACHOWIAK WIESŁAW SZPILKA Władza i polityka w kontekście zabytków dziedzictwa narodowego w opinii zwiedzających.................................. 215 Dowcip.............................................................................. 218 BIOGRAFIA I MIT MATEUSZ BRAUN SEWERYN WISŁOCKI Prawdziwy mit, albo jak Karol Wojtyła został papieżem... 221 Epifaniusz Drowniak ......................................................... 226 WSPOMNIENIA O }ACKU 0LĘDZKIM jERZY S. W ASILEWSKI Człowiek niewygasłego spojrzenia..................................... MAGDALENA ZowczAK "Bania Karmelicka albo antropologia niezwykłości"......... ALEKSANDER ]ACKOWSKI ]acek .................................................................................. RYSZARD CIARKA Pan Jacek........................................................................... ANNA ELEONORA KUBJAK Jacek.................................................................................. LECH MRóZ Badacz osobny ........................................ ;.......................... jACEK OLĘDZKI Życiorys.............................................................................. Jacek Olędzki Bibliografia, opr. Krystyna Dudzińska........ 23 7 239 241 242 244 245 249 252 Jacek Olędzki Filmografia opr. Lubomir Kosiński, Małgorzata PETER MARTYN Kowalska, Krystyna Dudzińska ......... ............. zagrożony zabytek architektury drewnianej . ... . . . ...... ...... ... ('rf ~~ 9_2Ą~ ,vop0 / , .1 f._-~,· l§ " \,·~\ 'c...-_' ,:.- . ._""!su, , ,_f<'- 256 258 261 Contents..... ............ .......... ......... ....... ... .. ........ ........ .. ...... .... 266 Noty o autorach ............................................................... Summaries ............................................................. ............ !"~ O~~~ \QTfV l ~ \ \·»D iil. d... t\.1 ~_l \ . ..? 255 Dawny zajazd Pawła Gur-Mostowskiego w Poroninie- . 2 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/abcaa326ba806686367080a02c98123d.pdf 6eedfe3c949c0dc1dbf3ca4e4d1ae2d9 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6214 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2005 Subject The topic of the resource antropologia wizualna Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5795 Title A name given to the resource Spis treści / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2005 t.59 z.3 Antropologia obrazu Speculum mundi - antropologia widzenia Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty t.59 z.3, s.1-4 Creator An entity primarily responsible for making the resource Benedyktowicz, Zbigniew Michera, Wojciech Language A language of the resource pol., ang. Publisher An entity responsible for making the resource available IS PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text 00_spis_tresci.ps - 2/15/2006 10:09 AM Polska Sztuka Ludowa KONTEKSTY F A N T R O P O L O G IA KULTURY F E T N O G R A F IA F SZ T U K A 2005 rok LIX nr 3 (270). Indeks 369403. ISSN 1230-6142. Cena 15 zł INSTYTUT SZTUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK, STOWARZYSZENIE LIBER PRO ARTE S P I S T R E Ś C I ZBIGNIEW BENEDYKTOW ICZ Antropologia obrazu................................................................ 2 W OJCIECH M ICHERA Speculum mundi - antropologia widzenia ........................... 3 FRANÇOISE FRONTISI-DUCROUX Oko, wzrok, spojrzenie - kilka greckich przedstawień. Przełożył Wojciech Michera ........................................................... M AURO M ENICHETTI 5 Lustro, odbicie i świat Dionisosa. Przełożył Wojciech Michera, współpraca Anna Dudzińska-Facca....... 12 KRYSTYNA BA RTO L Korespondencja sztuk. Simonides i inni.............................. 23 W IESŁAW JUSZCZAK Ekfraza imaginacyjna: eidolon Heleny.................................. 27 KATARZYNA PIETRUCZUK Ślepiec i widz - Edyp w Kolonos Sofoklesa........................... 37 JÉRÔME BA SCH ET Inwencyjność i seryjność średniowiecznych przedstawień wizualnych. W kierunku poszerzonej metody badania ikonografii. Przełożył Jan Mackiewicz................................................................ KORNELIA BINICEWICZ M ARTA STEINER 49 Najlepszy obraz świata. Ekfrazy Zmartwychwstania Piera della Francesca............................................................... 71 Opera z pachnącego portu..................................................... 91 Noty o autorach...................................................................... 135 Summaries................................................................................ 136 Contents.................................................................................... 139 1 �00_spis_tresci.ps - 2/15/2006 10:09 AM ZBIGNIEW Tylko ktoś wątpiący mógłby zapytać, czy to po­ trzebne i czy to nie nadużycie: tworzenie jeszcze jednej antropologii genitivu — (obok tak już wielu licznych, innych, jak „antropologia fotografii”, „antropologia fil­ mu”, „antropologia teatru”, „antropologia życia”, „an­ tropologia śmierci”, „antropologia pamięci” itd. itd.) „antropologii obrazu” , gdyby nie spostrzegł, że to umiłowanie do genitvu jest nie tylko przyrodzoną ce­ chą antropologii kultury, ale ma swoje głębsze uzasad­ nienie. Obraz i pamięć. Obraz i społeczeństwo. Obraz i historia. Obraz i polityka. Obraz i poezja. Obraz i li­ teratura. Obraz i inne sztuki. Jedność sztuk. To zaled­ wie początek haseł i wątków, które pojawiają się w tym, i pojawią w następnych numerach. Dlatego z zebranych tu tekstów autorstwa, w przeważającej mierze nie antropologów przecież, wypisuję fragmenty najbardziej mnie przekonywujące. Fragmenty dla an­ tropologa, ale nie tylko dla antropologa niezwykle po­ uczające. Dla każdego, kto poważnie dzisiaj zadaje so­ bie wspomniane pytania: „Ale czy potrafimy widzieć? I co tak naprawdę widzimy?” Są to zaledwie wybrane przykłady, wyrwane czasem z dłuższego precyzyjnego i subtelnego wywodu i z różnych odległych od siebie kontekstów i horyzontów czasowych. Z pewnością ta­ kich podobnych cennych miejsc, czasem z inaczej po­ łożonymi akcentami, Czytelnik odnajdzie dla siebie w zebranych tu tekstach o wiele więcej (Wszystkie podkreślenia moje.): BENEDYKTOWICZ Antropologia obrazu stronę antropologii obrazu tak mógłby nazy­ wać się ten i kilka kolejnych, przygotowa­ nych już do druku numerów „Kontekstów”. Żyjemy w epoce potęgi obrazu. Doświadczamy tego niemal na co dzień. Żyjemy, jak powiadają niektórzy, na końcu „galaktyki Gutenberga”. W kulturze obrazu, zdominowanej przez obraz. W epoce telewizji, fotogra­ fii, filmu, reklam, „nowych mediów” i nowych techno­ logii tworzenia obrazów, we wszechogarniającej nas obecności obrazów. Ale czy potrafimy widzieć? I co, tak naprawdę widzimy? Znamiennym może być wzięcie i atrakcyjność, ale i też potrzeba takich książek, żeby poprzestać na przy­ kładach tylko tych, jakie pojawiły się ostatnio na na­ szym rynku, jak: Szkoła patrzenia Tadeusza Boruty (2003), czy Jak czytać malarstwo. (Rozwiązywanie zaga­ dek, rozumienie i smakowanie dzieł dawnych mistrzów) Patricka de Ryncka (wyd. oryg. 2004, przekład polski 2005). Wokół zebranych przez Wojciecha Micherę i za­ mówionych u autorów tekstów (patrz obok), w najbliż­ szych zeszytach ów leit motiv antropologii obrazu i związanych z nią, i z obrazami pytań będzie nam sta­ le towarzyszył. Współczesna refleksja nad obrazem jest obszarem niezwykle bogatym, interesującym. Obok pojawiających się w tym zeszycie autorów wystarczy wymienić nazwiska takich badaczy jak Hans Belting, Georges Didi-Huberman, David Freedberg, żeby uznać iż jest to bodaj jeden z najbardziej żywych nur­ tów we współczesnej humanistyce. Warto w tym miej­ scu przypomnieć, że u nas, na łamach „Kontekstów” ów nurt nowej refleksji nad obrazem zapoczątkował tekst Marii Poprzęckiej Obraz pod powiekami (odwołu­ jącej się zresztą do wspomnianych przed chwilą auto­ rów), jaki zamieściliśmy w numerze o antropologii pa­ mięci [por. „Konteksty” nr 1-2/2003]. I mógłby być najlepszym wprowadzeniem do tego numeru, gdyby nie ukazał się wcześniej. Można zatem powiedzieć, że po dwóch ostatnich, teatralnych, poświęconych antropologii teatru zeszy­ tach, od dominującej w nich nośnej metafory Theatrum mundi, przechodzimy do nie mniej jak widać mocnej Speculum mundi (patrz obok). W „Otóż moim zdaniem ‘sceny rodzajowe’, które przedstawiałyby greckie życie codzienne niczym foto­ grafia, w ogóle nie istnieją. Jak doskonale wiadomo, każdy obraz powstaje w wyniku doboru motywów czerpanych z szeroko pojętej tradycji kulturowej i z rzeczywistości - mających mniej lub bardziej złożo­ ne znaczenie symboliczne. Dlatego też obraz jest za­ wsze selekcją i symboliczną rekonstrukcją rzeczywi­ stości.” (Mauro Menichetti) „W konsekwencji, celem badania jest mniej ustale­ nie sensu obrazu niż pokazanie, jak przedstawienie uchyla się od niego, aby wciągnąć widza w niekoń­ czące się poszukiwanie. Nie chodzi już zatem o roz­ wiązanie zagadki obrazów, lecz o myślenie o miste­ rium i fascynacji jako o integralnej części funkcjo­ nowania obrazu.” (Jérome Baschet) „W historii duchowej kultury rzadko spotykamy rzeczy nowe. Wszystko już kiedyś było, wszystko się nieustannie powtarza. Tak samo jak, z pozoru ‘wyna­ leziony’ przez romantyzm, portret d’artiste maudit. Przykłady, jakich dostarcza nam grecka myśl o sztuce, co najmniej od początków okresu archa­ icznego, odnajdujemy w każdym czasie, z teraźniej­ szym włącznie.” (Wiesław Juszczak) 2 �00_spis_tresci.ps - 2/15/2006 10:09 AM WOJCIECH MICHERA A ntropologia kultury to również antropologia kultury wizualnej, z kluczowym dla niej poję­ ciem „obrazu”. Pojęciem, powiedzmy od razu, szalenie wieloznacznym: symptomatyczna jest nadobfitość słów (rzeczowników, przymiotników, czasowni­ ków), które w każdym języku służą do opisania róż­ nych aspektów wizualności; a także to, że nazywamy obrazem zjawiska bardzo się od siebie różniące (gra­ ficzne, optyczne, perceptualne, mentalne, werbalne by przywołać schemat W. J. T. Mitchella). Czym za­ tem jest obraz? Najogólniej można powiedzieć, cytując swobodnie Platona z Sofisty, że jest on sposobem ist­ nienia tego, czego nie ma. Według zaś Blanchota (Spojrzenie Orfeusza): „Na pierwszy rzut oka obraz nie przypomina trupa, ale być może obcość nieboszczyka jest obcością obrazu”. Każdy bowiem obraz wikła się z konieczności w dyskurs - lub też sam dyskurs ten wi­ kła, zaplata i prowokuje - dotyczący niepewnej relacji między istnieniem „realnym” i „pozorem”. Pod wpływem tradycyjnej historii sztuki, estetyki, a także teologii, zapomina się często, że „obraz” jest kategorią kultury, a zatem - że treść tego pojęcia jest zmienna, konstruowana w konkretnym dyskursie kul­ turowym; w dyskursie, którego on sam, obraz, jest czę­ ścią. (To szczególne zapętlenie logiczne ładnie ilustru­ je scena z Iliady 3.125-128, w której po raz pierwszy spotykamy Helenę: splata ona na krosnach figuralną scenę przedstawiającą aktualne, dziejące się pod mu­ rami Troi wydarzenia - będące właśnie treścią Home­ rowego eposu, którego przecież i ona sama jest czę­ ścią). Żaden obraz nie istnieje poza kulturą, poza kon­ kretnym splotem jej ideologicznych i politycznych znaczeń. Żaden więc obraz - bez względu na to, czy określimy go jako „ikonę”, „idola”, „symulakr” - poza tym kontekstem nie jest ani mniej, ani bardziej praw­ dziwy, właściwy, fortunny. Mogłoby się jednak wydawać, że w obrazie wizual­ nym - który przedstawia ‘coś’ za pomocą ‘jakiegoś’ me­ dium - najmniej problematyczna (uwarunkowana kul­ turowo) jest sama jego percepcja. „Na-ocznośc” prze­ cież stanowi pierwsze kryterium oczy-wistości: wątpić o czymś mogę jedynie do chwili, gdy nie ujrzę na wła­ sne oczy. Nisi videro non credam: spojrzenie wątpiące­ go Apostoła, tak jak jego wskazujący palec, jest w pojęciach semiotyki Peirce’a - znakiem o wartości ‘indeksu’, śladem samej rzeczy. Bo „widzieć jakąś rzecz - przekonywał Platon - to widzieć rzecz, która jest” (Teaitet 199e). Lecz przecież i spojrzenia bywają różne, zaangażowane i nieprzeźroczyste - mogą być męskie, kobiece, pożądliwe, turysty, podglądacza, flaneura, mogą wyrażać lęk, dominację, nostalgię, itd. O nieproblematycznej czystości perceptualnej trudno mówić nawet wtedy, gdy patrzymy na obraz malarski (lub oglądamy film): i tu wzrok nie jest obo­ jętnym, bezpiecznym, zewnętrznym wobec oglądanego obiektu narzędziem poznania. Jak w wypadku per­ spektywy centralnej w malarstwie - traktowanej dłu- Speculum mundi - antropologia widzenia go jako zobiektywizowany sposób „naturalnego” od­ wzorowywania przestrzeni, w istocie zaś będącej (co wykazał m. in. Hubert Damisch) modelem konceptu­ alnym i kulturową „maszyną widzenia”. Odkrycie spo­ sobów konstruowania spojrzeń (wewnętrznych i ze­ wnętrznych), „polityki widzenia” (Norman Bryson), jest stawką w interpretacji konkretnego dzieła. W szerszym zaś znaczeniu, uświadomienie sobie problematyczności samego spojrzenia (do czego przyczy­ niły się m. in. prace Foucaulta i Lacana), wyznacza „zwrot”, jaki stosunkowo niedawno dokonał się w ba­ daniach nad obrazem i kulturą wizualną. Spojrzenie jest gestem kulturowym i obiektem. Także spojrzenie Innego - to, które dotyka mnie od zewnątrz. Jak pisał Jacques Lacan (w Les quatre con­ cepts..): „jesteśmy istotami, na które się patrzy, w wi­ dowisku świata. To, czemu zawdzięczamy świado­ mość, jednocześnie czyni z nas speculum mundi.” A także: „Od pierwszej chwili widzimy, że w dialektyce oka i spojrzenia nie ma spotkania, lecz u samej pod­ stawy - kuszenie”. * O oku i spojrzeniu - oraz pokusie - pisze w pierw­ szym tekście tego numeru „Kontekstów” prof. Françoise Frontisi-Ducroux z Paryża. Bardzo cieszymy się, że ta wybitna znawczyni greckiej ikonografii, a także autorka ważnych książek na temat ‘tożsamo­ ści’, ‘twarzy’ i ‘lustra’ w kulturze greckiej (zob. notę o autorce na końcu numeru), odpowiedziała swoim artykułem na zaproszenie redakcji. Françoise Frontisi pokazuje zatem zaskakującą ambiwalencję i ekwiwa­ lencję ‘patrzenia’ i ‘bycia widzianym’ w kulturze grec­ kiej: w koncepcjach optyczno-fizjologicznych, w nar­ racjach mitycznych, poetyckich, w języku. Oko i spoj­ rzenie metaforyzowane są jako „lampa” i „zwiercia­ dło”, czyli projektor i receptor promieni świetlnych (niebezpiecznych i prowokujących erotycznie), co tworzy strukturę konceptualną określającą grecką praktykę społeczną. Temat lustra - jako szczególnej kategorii kultury, będącej niejako „obrazem obrazu’ - powraca w artyku­ le, jaki napisał dla nas prof. Mauro Menichetti z Uni- 3 �00_spis_tresci.ps - 2/15/2006 10:09 AM Wojciech Michera • SPECULUM MUNDI - ANTROPOLOGIA WIDZENIA wersytetu w Salerno. Dzięki subtelnej analizie ikono­ graficznej dwóch waz z regionu Wielkiej Grecji ujaw­ nia on symboliczne kody, odnoszące się do społeczne­ go wizerunku kobiety. Prof. Krystyna Bartol pisze następnie o związku po­ ezji i malarstwa w greckiej refleksji nad sztuką. Rozwa­ żania na temat szczególnej ekfrazy, tajemniczego eidolon Heleny, przedstawia prof. Wiesław Juszczak. Kata­ rzyna Pietruczuk bardzo wnikliwie analizuje sytuację sceniczną w dramacie Sofoklesa Edyp w Kolonos - re­ lację między tym, co „widzi” publiczność, i tym, co śle­ py bohater na scenie poznaje dzięki ustnej narracji. Kornelia Binicewicz przedstawia sposoby pisania o ob­ razach Piero della Francesca. Zamieszczamy również artykuł Jérôme Bascheta, świetnego francuskiego mediewisty, na temat ikonografii średniowiecznej. W ten sposób cykl tematyczny O BRAZ- OKO- SPOJRZENIE, poświęcony antropologii widzenia i historii obrazu: bę­ dzie powracał - mniej lub bardziej obfitym nurtem w następnych numerach „Kontekstów”. W numerze 4/2005 znajdzie się m. in. artykuł prof. Judith Okely z Uniwersytetu w Hull, prezentujący jej badania nad ‘patrzeniem’ i ‘widzeniem’ krajobrazu w Normandii. Teksty naszych kolegów o krajobrazach (Wiesław Szpilka, Chodząc w Tatry; Tomasz Szerszeń, Warszawa zniszczona, Paris n’existe plus: obrazy miasta w ruinie). Studium Stanisława Fijałkowskiego, Kilka problemów budowy obrazu w pismach Władysława Strzemińskiego. W całości problematyce ‘patrzenia’ i ‘widzenia’ po­ święcamy numer 1/2006: większość artykułów napisa­ na została z myślą o naszym monograficznym cyklu, przez takich m. in. autorów, jak Cynthia Klestinec (Vesalius i kultura druku), Katarzyna Murawska-Muthesius (Cartoon-Work), Yannis Papadopoulos (Dzikie zwierzęta-teatr-bogowie), Jonathan Simon (Anatom, ciało i publiczność. Honoré Fragonard i Gunther von H a­ gens), Anna Wieczorkiewicz (Historia spojrzenia na Ju ­ lię Pastranę), Szymon Wróbel (Czarowanie reprezenta­ cji), Łukasz Zaremba (Wenecja-Kinszasa. Niewidzialne miasta), Wojciech Michera (Bestia wizualna). Znajdą się tam też przekłady tekstów Jasia Elsnera z Oxfordu (Patrzeć i mówić: ekfraza w ujęciu psychoanalitycznym) oraz François Lissarrague z Centre Louis Gernet w Pa­ ryżu (Imagerie des Grecs ou Grèce des imagiers?). To tyl­ ko sygnały zapowiadające niektóre z tekstów o obra­ zach, z jakimi spotkamy się w następnych numerach. Andreas Alciatus, Emblemata - Narcyz 4 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/0afb70dbca9aa58791233f661003e8ca.pdf 934a0eabdeb792495699c11d2230292d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6244 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2006 Subject The topic of the resource PSL Konteksty - czasopismo Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5821 Title A name given to the resource Spis treści / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2006 t.60 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2006 t.60 z.1, s.1 Creator An entity primarily responsible for making the resource Konteksty PSL Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text 001 spis tresci 1_06.ps - 5/29/2006 4:38 PM Polska Sztuka Ludowa KONTEKSTY ♦ ANTROPOLOGIA KULTURY F ETNOGRAFIA F SZTUKAf 2006 rok LX nr 1 (272). Indeks 369403. ISSN 1230-6142. Cena 15 zł INSTYTUT SZTUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK, STOWARZYSZENIE LIBER PRO ARTE s p i s t r e ś c i W o jc iec h M ic h er a Obraz - ciało - obraz ....................................................... 2 F r a n ç o is L iss a r r a g u e , A la in S c h n a pp Malarstwo Greków czy Grecja malarzy? przełożył Wojciech Michera ..............................................3 C YNTHIA K l e st in e c Vesalius i kultura druku: publiczna sekcja zwłok jako rytuał intymny przełożyła Katarzyna Przyłuska ........................................15 J ONATHAN S im o n Technologia widzialna i niewidzialna. Anatom, ciało i publiczność. Honoré Fragonard i Gunther von Hagens przełożyła Katarzyna Przyłuska ........................................25 A n n a W ieczorkiew icz Kobieta-Małpa, Kobieta-Niedźwiedź. Historia spojrzenia na Julię Pastranę ............................. 40 W OJCIECH M ic h er a Kompleks Echidny (Bestia wizualna).............................. 47 J AŚ E LSNER Patrzeć i mówić: ekfraza w ujęciu psychoanalitycznym przełożył Wojciech Michera ............................................ 68 K a t a r z y n a M u r a w sk a -Mu t h e siu s Praca dowcipu rysunkowego przełożyła Katarzyna Przyłuska ........................................82 Ł UKASZ Za r e m ba Wenecja - Kinszasa. Niewidzialne miasta ................... 89 A l e k s a n d r a M e l b e c h o w sk a -Lu ty Harmonia mundi. Kilka refleksji o obrazowaniu Stanisława Fijałkowskiego ...............................................100 Ya n n is PAPADOPOULOS Dzikie zwierzęta - teatr - bogowie przełożyła Iwona Kurz ..................................................... 110 S ZYMON W r ó be l Czarowanie reprezentacji.................................................119 ZBIGNIEW O siń sk i Dzieło Jerzego Grotowskiego jako przedmiot badań ..132 K a t a r z y n a B a r a ń s k a Dom - droga do Supraśla ...............................................158 Noty o autorach................................................................ 171 Summaries ......................................................................... 172 Contents..............................................................................177 1 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/24f9b075bfc428091346954d5c5b5630.pdf 49e548152e51ff52d3b9e81c6dd48fa2 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6298 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2006 Subject The topic of the resource PSL Konteksty - czasopismo Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5874 Title A name given to the resource Spis treści / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2006 t.60 z.3-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty t.60 z.3-4, s.3-4 Creator An entity primarily responsible for making the resource PSL Konteksty - redakcja Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Polska Sztuka Ludowa KONTEKSTY ♦ ANTROPOLOGIA KULTURY F ETNOGRAFIA F SZTUKAf 2007 rok ISBN 978 8389 101679 INSTYTUT SZTUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK, STOWARZYSZENIE LIBER PRO ARTE S p i s t r e ś c i Zb i g n i e w B e n e d y k t o w i c z Dlaczego Magdaleana Abakanowicz? .......... ........... S u z a n n e Pa g e 5 ........... 7 M a r i u s z H e r m a n s d o r f e r M agdalena A bakan ow icz ................................... ........... 9 R y s z a r d S t a n i s ł a w s k i O kondycji ludzkiej ......................................... ........... 19 W o j c i e c h K r u k o w s k i Pomniki źrodeł.................................................. ........... 23 M a g d a l e n a A b a k a n o w i c z Portret dwudziestokrotny .............................. Sztuka koczownicza ......................................... Nie lubię re g u ł.................................................. Abakany ........................................................... Lina...................................................................... O nietrwałości .................................................. G łow y.................................................................. Postacie siedzące................................................ Embriologia......................................................... Plecy.................................................................... Rysowanie........................................................... O Androgynie.................................................... K atarsis................................................................ Inkarnacje........................................................... N e g e v .................................................................. Kom ary................................................................ W tłumie ........................................................... Głowy rozumne.................................................. Przestrzeń smoka .............................................. Gry wojenne....................................................... Ja p o n ia ................................................................ Projekt dla Hiroszimy ..................................... Sarkofagi............................................................. Aluminium i b rąz.............................................. 1 ........... ........... ........... 27 35 39 ........... 41 ........... 47 ........... 49 ........... 53 ........... 57 ........... 59 ........... 61 ........... 65 ........... 69 ........... 73 ........... 75 ........... 77 ........... 79 ........... 83 ........... 85 ........... 87 ........... 89 ........... 93 ........... 97 ........... 99 ........... 101 �M IC H A E L B r e n s o n M ARY J a n e J a c o b M a gdalena A b a k a n o w ic z JA S IA R J . SE W A R D JO H N S O N , B e ic h a r d t rooke B a r r ie M a g d a l e n a A b a k a n o w i c z i n o w o c z e s n a r z e ź b a ........... F lo s v ita e : K w ia ty M a g d a le n y A b a k a n o w ic z ( p r z e ło ż y ł a K a t a r z y n a S t a n i s z e w s k a ) ................................... 121 R o z m y ś l a n i a .......................................................................................... 129 M a g d a l e n a A b a k a n o w i c z ............................................................ 141 O P rz e strz e n i k a m ie n ia M a g d a le n y A b a k a n o w ic z ( p r z e ło ż y ł M a c i e j B a ń k o w s k i ) JA C Q U IE A splu n d h t a n is ł a w s k i SU Z A N N E L a n d a u 151 .................................................. 155 N i e p o k ó j - K a t a r s i s , R a g a z z i ................................................... 159 G e n i u s lo c i - d o ś w i a d c z e n i e p u s t y n i ( p r z e ło ż y ł M a c i e j B a ń k o w s k i ) .................................................. 163 r ó blew sk a C z y m j e s t A r c h i t e k t u r a a r b o r e a l n a ? .................................... 165 M IC H A E L B r e n s o n I d e a A r c h i t e k t u r y a r b o r e a l n e j ................................................ 169 DANUTA W A ndrzej P in n o M IC H A E L B r e n s o n nten ucci A r b o r e a l e ................................................................................................ 1 7 3 Z w i e r z ę c e r y t u a ł y ( p r z e ło ż y ł M a c i e j B a ń k o w s k i ) ...... 175 o b in s o n W y z n a n i a ( p r z e ło ż y ł M a c i e j B a ń k o w s k i ) ........................ 183 B ech erer W y z n a n i a ( p r z e ło ż y ł M a c i e j B a ń k o w s k i ) ........................ 187 D A V ID R JO SE P H A .................................................. K a m ie n n e w y z n a n ia - w y w ia d z M . A b a k a n o w ic z ( p r z e ło ż y ł M a c i e j B a ń k o w s k i ) R y sz a r d S 105 K A R O L IN A H übner R ó ż n i c a i p o w t ó r z e n i e : n a jn o w s z e r z e ź b y M a g d a l e n y A b a k a n o w i c z ......................................................................................... 199 L e k c j e z a n a t o m i i , c z y li N i e r o z p o z n a n i M a g d a l e n y A b a k a n o w i c z ........................................................................................... Ew a B IE L O W SK A -N O W A K 205 N ie ro z p o z n a n i, A g o r a , V a n c o u v e r A n c e s to r s - ś r e m s k i e r e a l i z a c je M a g d a l e n y A b a k a n o w i c z . ( p r z e ło ż y ł a A l e k s a n d r a R o d z i ń s k a ) M O N IK A M a łk o w sk a ...................................... 2 0 9 G d z ie je s t P a n i d o m ? - w y w ia d z M a g d a le n ą A b a k a n o w i c z (p r z e ło ż y ła A l e k s a n d r a R o d z i ń s k a ) ......... K E V IN N ance 213 R z ę d y b e z g ł o w y c h o lb r z y m ó w w k r a c z a j ą d o P a r k u G r a n t a ................................................................................... 2 1 9 M a gdalena A b a k a n o w ic z C z y m j e s t s z t u k a ? .............................................................................. 2 2 3 2 �Zbigniew Benedyktowicz Zbigniew Benedyktowicz Why Abakanowicz? Dlaczego Abakanowicz? The answer to the titular question (and the reason for the publication of this issue) is obvious. In the autumn of 2005 Magdalena Abakanowicz received the highest prize awarded to living sculptors by their milieu - the highly prestigious International Sculpture Centre’s Lifetime Achievement Award, presented in New York. In November this year, at the same time when this issue is to appear, the Agora project - a composition of a hundred figures cast in iron - will be installed and opened to the public in Grant Park (Chicago). We would like this monographic and bilingual issue devoted to the Artist and her oeuvre, containing texts frequently scattered in assorted catalogues supplementing her successive exhibitions, as well as her own texts and declarations, not only to commemorate Magdalena Abakanowicz but also to accompany her in consecutive shows planned for the coming years. The number of tasks posed by the nearest future - new projects, shows and commissions - appears to be overwhelming... A special feature of the discussed oeuvre lies in the ways in which it is experienced and understood all over the world. The art of Magdalena Abakanowicz possesses its own profound anthropological, symbolic and universal dimension. In this fashion, the presented issue, thanks to the collected texts interpreting her works and the statements made by the artist herself, has become a significant part of a series of our most recent fascicles on the anthropology of the image. It also situates itself in the very centre of our anthropological discussion. Suffice to mention the realisations of various Abakanowicz projects introduced into the landscapes of Tuscany, Japan and Lithuania, and more broadly: Europe, Asia, Australia, and America, to immediately ask about the way in which this art, so deeply embedded in the individual experiences of its author and so closely connected with local culture and experiences, manages to produce such a response among other cultural environments. If the essence of anthropology lies in dialogue, then the works of Magdalena Abakanowicz fully deserve to be described as anthropological art, not merely due to their dialogical character. Their force also lies, as the authors of many of the presented texts noted, in the restoration of the universal dimension, so frequently omitted in latest anthropological interpretations, a trait underlined by Mary Jane Jacob in her study about the Wold Flowers series of drawings (cf. : Flos vitae: Flowers of Magdalena Abakanowicz). ”The validity o f the universal view has been challenged and in many ways stripped of its pre-eminence in recent decades. Critical theory has deconstructed the universalizing impulse, revealing it as generalizations of implicit colonialist arrogance. Culturally specific, site specific, locally specific, community specific: these are the terms that have come into use to differentiate peoples, their cultures and their aesthetic sensibilities. We have recoiled from the “universal” as a functional concept in our multicultural, pluralistic world. Yet some artists - of which Abakanowicz figures among the very few of our time - remind us that “universal” is not a passé notion but an idea essential to the understanding of our humanity. In revealing the aspects we share, the artist plays a critical role in society. Through the singular example, Abakanowicz speaks of all in the genus. A drawing of a flower is never of a particular plant, just as each of the Faces (1981) in her earliest cycle of major drawings are never portraits. Rather, the content of her flowers is of indisputable universal relevance: birth and death, pain and suffering, endurance and transcendence. So one flower tells of all life as one speck o f sand tells of the earth and passage of time. Monumental, not delicate in scale, they have a presence that is capable of taking on other images and more profound themes. In their multiplication, these flowers (or faces and heads, or bodies and backs throughout her oeuvre) comprise a morphology, as the range of forms are not only variants of one another but also transfigurations that move between the micro- and macrocosmic worlds.(...) For Abakanowicz (...) ambiguity allows for self-identification and collective empathy.” Odpowiedź (i przyczyna powstania tego numeru) jest oczywista. Magdalena Abakanowicz jesienią 2005 roku została laureatką najwyż­ szego odznaczenia przyznawanego żyjącym rzeźbiarzom przez ich własne środowisko. Otrzymała prestiżową nagrodę za Osiągnięcia Życia przy­ znawaną przez Międzynarodowe Centrum Rzeźby w Nowym Jorku (In­ ternational Sculpture Center’s Lifetime Achievement Award). Jesienią tego roku, w czasie gdy numer ten ma się ukazać, w listopadzie, nastąpi instalacja i otwarcie jej projektu Agora realizowanego w Grant Park w Chicago. Praca przeznaczona dla Chicago będzie się składać ze stu fi­ gur odlanych z żelaza. Tym monograficznym, dwujęzycznym numerem poświęconym A r­ tystce i jej twórczości, gromadzącym teksty częstokroć rozproszone po katalogach wydawanych z okazji jej kolejnych realizacji i licznych wy­ staw, gromadzącym także jej własne teksty i wypowiedzi, chcemy nie tyl­ ko ją uczcić, ale i towarzyszyć w kolejnych projektach zaplanowanych na następne lata. A tych zadań, jakie stawia wobec niej najbliższa przy­ szłość, nowych projektów, wystaw i zamówień jest wciąż wiele... Szcze­ gólną cechą tej twórczości jest także to, jak przyjmowana, odbierana, przeżywana i rozumiana jest ona na świecie. Sztuka Magdaleny Abaka­ nowicz ma swój głęboki antropologiczny, symboliczny i uniwersalny wy­ miar. W ten sposób numer ten, za sprawą zebranych tu tekstów inter­ pretujących tę twórczość i dzięki wypowiedziom artystki, staje się jedno­ cześnie istotnym głosem, i znacząco wpisuje się w cykl ostatnich zeszy­ tów naszego pisma poświęconych antropologii obrazu. A także wchodzi w sam środek naszych antropologicznych dyskusji. Wystarczy wspo­ mnieć realizacje projektów Abakanowicz wpisane w krajobraz, Toskanii, Japonii, Izraela, Litwy, szerzej: Europy, Azji, Australii, Ameryki, by od razu zapytać jak to się dzieje, że sztuka ta tak mocno zakorzeniona w przeżyciu i doświadczeniu jednostkowym, indywidualnym autorki, tak głęboko związana z kulturą lokalną i doświadczeniem lokalnym, spotyka się z takim odzewem w innych środowiskach kulturowych. Jeśli istotą antropologii kultury jest dialog, to twórczość Magdaleny Abakanowicz, nie tylko ze względu na ten jej dialogiczny charakter, w pełni zasługuje na miano sztuki antropologicznej. Ale także, jak zwraca na to uwagę wielu autorów zgromadzonych tu tekstów, jej siłą jest przywracanie jak­ że często zapoznawanego ostatnio w ujęciach antropologicznych wymia­ ru uniwersalnego. Pisze o tym w zamieszczonym tu studium o cyklu ry­ sunków Abakanowicz Dzikie kwiaty Mary Jane Jacob (porównaj dalej: Flos vitae: Kwiaty Magdaleny Abakanowicz): „Słuszność perspektywy uniwersalnej została w ciągu ostatnich dzie­ sięcioleci zakwestionowana i różnymi drogami spycha się ją na dalszy plan. Teoria krytyczna zdekonstruowała impuls uniwersalistyczny, uka­ zując go jako generalizację rodem ze ślepej arogancji kolonialisty. Specy­ fika kulturowa, specyfika terenowa, specyfika lokalna, specyfika wspól­ noty: oto terminy, które pojawiły się w użyciu, aby rozróżniać ludzi, ich kultury i ich estetyczne wrażliwości. Odstąpiliśmy od „uniwersalnego” jako funkcjonalnego pojęcia w naszym wielokulturowym, pluralistycz­ nym świecie. Jeszcze tylko niektórzy artyści - wśród których, bardzo dziś nielicznych, figuruje Abakanowicz - przypominają nam, że „uniwersal­ ne” to nie idea passé, lecz myśl zasadnicza, niezbędna do zrozumienia na­ tury człowieka. W odkrywaniu tych aspektów, które ze sobą dzielimy, ar­ tysta spełnia w społeczeństwie rolę krytyka. Poprzez pojedynczy przykład, Abakanowicz mówi o wszystkim z je­ go kategorii. Rysunek kwiatu nie jest nigdy poszczególną rośliną, tak sa­ mo, jak żadna z Twarzy (1981), wczesnego cyklu głównych rysunków ar­ tystki, nigdy nie jest portretem. Istotą jej kwiatów jest raczej ich nieza­ przeczalne odniesienie uniwersalne: narodziny i śmierć, ból i cierpienie, trwanie i transcendencja. Jeden kwiat opowiada więc o całym życiu, tak jak jedno ziarnko piasku opowiada o ziemi i upływie czasu. Nie filigrano­ we, lecz monumentalne w swojej skali, posiadają obecność zdolną do przyjmowania innych wyobrażeń i podejmowania głębszych tematów. W swoim namnożeniu kwiaty te (lub twarze i głowy, czy też ciała i ple­ cy z dorobku artystki) mieszczą w sobie morfologię, podobnie jak w ga­ mie form, nie są tylko swoimi wzajemnymi wariantami, lecz także transfiguracjami, które przemieszczają się pomiędzy mikro- i makrokosmicznym światem. (...) Dla Abakanowicz (...) wieloznaczność pozwala na samoidentyfikację i zbiorową empatię.” The editors express their gratitude to all the authors of the collected texts and the photographs, as well as the publishers whose consent to include original versions of the texts and their translations into Polish and English has greatly contributed to the appearance of this issue. Special thanks go to Danuta Wróblewska and Wiesława Wierzchowska for their inspiration and initiative, and to Ms Katarzyna Staniszewska and Artur Starewicz for their valuable editorial cooperation. Redakcja składa serdeczne podziękowanie wszystkim autorom ze­ branych tu tekstów, autorom fotografii, domom wydawniczym, wszyst­ kim, którzy udzielili zgody na publikacje ich oryginalnych wersji i tłuma­ czeń w języku polskim i angielskim, i przyczynili się do powstania tego numeru. Szczególne podziękowania składamy Danucie Wróblewskiej i Wiesławie Wierzchowskiej, z których inspiracji i inicjatywy numer ten powstał. Za owocną współpracę redakcyjną w przygotowaniu tego wy­ dawnictwa dziękujemy Pani Katarzynie Staniszewskiej i Arturowi Starewiczowi. 5 �Z uroczystości przyznania Magdalenie Abakanowicz doktoratu honoris causa w Royal Collage of Art, London, 1974. Ceremony of receiving honoris causa doctorate by Magdalena Abakanowicz from Royal Collage of Art, London, 1974. 6 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/432755f0496f8749ba1a7562d2839f74.pdf 634d8836337a59f987fe0c64c2642ad5 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3787 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1948 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3554 Title A name given to the resource Spis treści / Polska Sztuka Ludowa 1948 t.2 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1948 t.2 z,1;s.2 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ' A K I A O E T N O G R A F I I POLSKt U. W . POLSKA SZTUKA LUDOWA MIESIĘCZNIK ORGAN PAŃSTWOWEGO INSTYTUTU L'ART P O P U L A I R E REVUE P O L I S H POLONAIS P E A S A N T R E A R T Y K U Ł Y SZTUKI MENSUELLE MONTHLY T BADANIA ART REVUE Ś Ć T E O R E T Y C Z N E JOZEF GRABOWSKI-Zagadnienie stylu ludowego. ADOLF C H Y B I Ń S K I - O potrzebach polskiej etno­ grafii muzycznej. I I . Zagadnienia po-kolbergouiskie. TADEUSZ ZYGLER — Polskie tańce ludowe i ich badanie. O P R A C O W A N I A GERARD C I O Ł E K - D a c h w polskim budownictwie wiejskim. ROMAN REINFUSS - Malowane mora­ wickie skrzynie krakowskie. JADWIGA PIETRU­ SZYŃSKA-SOBIESKA - Wielkopolskie siesieńki. D Z I A Ł I N F O R M A C Y J N Y KAZIMIERZ PIECHOTKA - Badania budownictwa ludowego. MARIAN SOBIESKI - Działalność Za­ chodniego Archiwum Fonograficznego w Poznaniu. \ MARIA ŻYWIRSKA - Badania n a d s z t u k ą ludową na Kurpiach w Puszczy Białej. ROK II S T Y C Z E Ń 1 9 4 8 N r 1 LUDOWEJ � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/d63bd586c18caf9222e13a3cabe143f9.pdf 9bd0a4ddf003ba6aa2cf3f38b19ae19d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4273 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1962 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3982 Title A name given to the resource Spis treści / Polska Sztuka Ludowa 1962 t.16 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1961 t.16 z,1, pierwsze strony Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text polska sztuka ludowa I N S T Y T U T S Z T U K I P A N R O K 1 9 6 2 N R 1 �T R E S C E w a Jęczalik „Jesus Christus von Giovanni" i aposto­ łowie 3 Roman Reinfuss Sztuka ludowa Łemkowszczyzny . 9 Janina Nowacka Malarski czach Ryboty- Maria Przeździecka Z A R C H I W U M Jan warsztat ikonowy w . . 27 Józef Zagórski — unicki świątkarz . 44 H I S T O R Y C Z N E G O Górak Materiały do budownictwa na Lubelszczyźnie drewnianego 51 R E C E N Z J E Maria Przeździecka Olga Mulkiewicz Rss. W S P O M N I E N I E PE3IOME „Estonskaja Narodnaja Naczała X X Weka" 53 Odeżda XIX 1 „Łużycki Atlas Strojów Ludowych" . 58 Jan Aleksander Zaremba 57 57 K R O N I K A S U M M A R Y 54 P O Ś M I E R T N E Janina Orynżyna P R Z E G L Ą D „Lietuvos T S R Architekturos Klausimai", tom I W Y D A W N I C T W O F A R T I C L E S 60 fll 63 Na okładce: Sw. Łukasz (?) i Sw. Marek, rzeźby z zespołu rzeźb „Jesus Christus von Gioyanni" i apostołowie z Muzeum Chojnowskiego (przed 1945). Fot. Henryk Derczyński. Na stronie tytułowej: Kafel malowany z Pokucia, wyk. Aleksander Bachmiński. Muzeum Etnograficzne w Krakowie. Fot. Jan Swiderski. �polska sztuka ludowa KWARTALNIK т INSTYTUTU SZTUKI PAN ROK X V I 19 6 2 NR 1 �KOMITET REDAKCYJNY Mgr Aleksander Jackowski, dr Kazimierz Pietkiewicz, prol. dr Ksawery Piwocki. prol. dr Roman Reinfuss. prof, dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓL REDAKCYJNY Redafctor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, za­ stępca redaktora naczelne­ go: prof, dr Roman Rein1'uss, sekretarz redakcji i redaktor dziafu: mgr Jadwiga. Jarnuszkiewicz, redaktor d z i a ł u : mgr Amina K u n c z y ń s k a , redaktor tech­ niczny: Maria Klukowska. o k ł a d k a i ukiad graficzny: Józef Wilkoń. T ł u m a c z e : Doris Ronow:ez (ang.), Wło­ dzimierz Brzezicki (ros.). Red.: Instytut Sztuki P A N . Warszawa, ul. Długa 26. Wyd. i administr.: P.P. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe. Warszawa. Krak. P: /.edmieście П/23. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/1ef1fe7e508f985c7502b6fc3bf0ced7.pdf 498eb5d88e51f283cd39b6ac14796dd6 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:273 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1966 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:242 Title A name given to the resource Spis treści cz.2 / LUD 1964-65 t.50 Description An account of the resource LUD 1964-65 t.50, s.363-364 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text WYDAWNICTWA POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO LUD cen C:t zł 87."- Tom XL - Indeks 39 tomów, pOd red. J. Gajka Tom XLI - za rok 1954 2 cz .. Tom XLII - za rok 1955 (ku czci Oskara Kolberga) 2 cz. Tom XLIII za rok 1956 Supl. H. Bittner-Szewczykowa Mater. do bibliografii etno Tom XLIV 7.a rok 1957 Tom XL V - za rok 1958/59 Tom XLvI za rok 1960 Tom XL VII za rok 1961 Tom XLVIII za rok 1962 (na Kongres Slawistów w SOfii) Tom XLIX za rok 1963 2 cz. Tom L - za rok 1964 2 cz. . PRACE Tom Tom Tom Tom Tom Tom Tom Tom Tom Tom Tern Tom I MATERIAŁ Tom T:>m Tom Tom Tom 1:\0.75.55.85.88.88.85.85.100.100.- LUD Y ETNOGRAFICZNE XIII Prace zbiorowe. Tom łódzki pJd red. K. Zawistowicz-Ada:nskiej, Wrocław 1959 XIV Prace zbiorowe. Sląsk Ciesz;yński, pod red. M. Sub~czowej, KatowIce-Cieszyn 1959 (wyczerpany) XV St. Wall i s I J. O n d r u s z, Przys10wia śląskie pol red. St. Bąka i M. Suboczowej, Wroclaw 1961, 2 cz .. XVI Prace zbiorowe. Tom szczeciński pod red. J. Gajka I Z. Jank~wskiego, Szczecin 1959 (wyczerpany) . XVlI W. Ł El g a. Ziemia Chelmlńska p:>d red. J. GaJka I M. Znl\mlerowskiej-Prlfferowej, Wrocław 1961 • XVIII Prace zbiorowe. Tom lubelski pod reel. O. Gajkowej XVIlI, część II, Anna C z e k a n a w s k a: "Pieśni Ellgorajskie" XIX - Prace zbiorowe Olsztyńskie . XXII KonferenCja Pomorzoznawcza w Szczecinie XXIII - Prace zbiorowe. Tom śląski pod red. St. B~ka XXIV Z. S t a s z c z a k, Budownictwo chłopskie w woj. 1ubelski'TI XXV, J. P a w ł o w s k a, Dolnośląska wieś Pracze w powiecie mi1ickim w latach 1945-1960 (Studium etnograficzne, cz. I) (w druku) PRACE Tom 1n- 68.- TO~1L 16.- CZĘŚĆ II 78.20.72.46.32.45.15.80.45.- ETNOLOGICZNE III Marian P 1 e z i a, Grt;ckie i łacińskie źródła do naj starszych Sl'-'wian cz. I (d:> VIII wiejtu), Poznań-Kraków 1952 . IV Edward Kar wat, Katalog magii Rulolfa (wyczerpany) V R. H. N o c o ń. Dzieje, kultura i upad"lt Inków (wy'z r;any) \'1 J. C z e k a n o w s k i, W flab lasów Art'wimi VII Ch. Va kar e l s k i, Etno[rafia pułgarii . VIII K. P i e t k i e w i c z, Kultura ludowa Łotwy (w druku) dziejów 37.14.40.4'.,80.- -----------------~_. __ ._- �363 CZĘSĆ II 1. Rozprawy J a n C z e k a n o w s k i, Zagadnienie praojczyzny Słowian w slawistyce polskiej a wyniki antropologiczne (Zusammenfassun[', KpaTKoe cOAeplKaHl1e) R o d e ryk L a n g e, Kinetography Laban (Movement Notation) and the Folk Dance Research in Poland (KapTKoe cOAeplKaHl1e). A n n a C z e k a n o w s k a, The Diatonic Melodies of the Narrow Range in Slavic Countries . B o h d a n B a r a n o w s k i, Zanik użytkowania wołów jako siły pociągowej w Polsce i w krajach sąsiednich (Summary, KpaTKoe cO)J.eplKaHlle) T a d e u s z W rób l e w s k i, Pogranicze polsko-niemieckie w świetle materiałów etnograficznych (Zusammenfassung, KpaTKoe cOAeplKaHl1e) S t e f a n L e w, Dom przysłupowy w górnym i środkowym dorzeczu Sanu (Summary, KpaTKoe cOAeplKaHHe) J a n u s z B o h d a n o w i c 7., Analogie słowiańskie i odrębności kultury ludowej Pomorza Zachodniego w świetle atlasowych opracowań etnograficznych (Summary, KpaTKoe CO,[leplKaHHe) W o l f g a n g J a c o b e i t, Agrarethnographische Forschungen in dEr Deutschen Demokratichen Republik M a r i a n P o kro p e k, Niektóre tradycje historyczne a współczesne przeobrażenia kultury wsi północno-wschodnich terenów Polski (Summary, KpaTKoe cOAeplKalme) E d war d P i e t r a s z e k, Problematyka kultury robotniczej a etnografia (Summary, KpaTKoe cOAeplKaHl1e) B l' o n i s ł a w a K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a, Problematyka karpackiego szałaśnictwa i chowu owiec w czechosłowackich publikacjach etnograficznych z lat 1959-1962 . II. 365 378 392 411 431 467 526 557 568 585 601 R e c e n z j e i s p r a w o z d a n ia R i c h a r d We i s s, Hauser und Landschaften der Schweiz, Edenbach-Zi.irich und Stuttgart 1959 (J. Gajek) . H e n ryk Z w o l a k i e w i c z, Etnografowie i regionaliści w badaniach kultury ludowej Lubelszczyzny, Lublin 1962 (J. Gajele) P i o t r Ś w i e r c, Pieśni Józefa Lompy ze zbioru Juliusza Rogera, Opole 1963 (Henryka Romańslea) . L i n d a D e g h, Marchen, Erzahler und Erzahlergemeinschaft, Berlin 1962 (Maria Fryczowa) LATYSZSKIJE NARODNYJE PREDANIJA, Riga 1962 (Kazimierz Pietleiewicz) G i u s e p p e C o c c h i a l' a, Istorija fołkłoristiki w Jewropie, Moskwa 1960 (Aleksander Zyga) . RUSKIJ FOLKLOR, Moskwa-Leningrad 1962 (Kazimierz Strzała) 629 634 635 636 639 641 646 �364 DEUTSCHES JAHRBUCH FUR VOLKSKUNDE, Berlin 1962 (J:5zef 647 Burszta) PRACE I MATERIAŁY MUZEUM AHCHEOLOGICZNEGO I ETNOGRAFICZNEGO W ŁODZI, Łódź 1957-1962 (Irena Turna'l) PRZEGLĄD HISTORYCZNY, Warszawa 1962 (Irena Turnau) . NARODOPIS V HISTORICKE EXPOSICII VLASTIVEDNEHO MUZEA, Brno 1959 (Halina Bittner-Szewczykowa) SBORNIK SLOVENSKEHO NARODNEHO MUZEA, Bratislava-Martin 1960 (Halina Bittner-Szewcz)Jkowa) . ETHNOGRAPHICA, Brno 1959 (Halina Bittner-Szewczykowa). KRATKIJE SOOBSZCZENIJA, Moskwa 1962 (Barbara Bazielich) P e t r o v P e t a r, Kragovidni pametnici v Zapadna Balgarija, Sofia 1962 (Henryka Romańska) . A t a n a s P r i m o v s k i, Trudnovo-pomynacni pesni, Sofia 1962 (Henryka mańska) 657 665 672 673 674 677 690 694 695 696 III. M u z e a M a r i a Z n a m i e r o w s k a - P r li f f e r o w a, seum Collections in Poland . IV. Kro Ethnographic Mu701 nika Wspomnienie o drze Tadeuszu Delimacie (J. Gajek) . Sprawozdanie z całokształtu prac Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w 1963 r. (O. G.) . Sprawozdania z działalności naukowej i dydaktycznej Katedr i Zakładów Etnografii (zestawili K.W. i T.S.) . Seminarium amerykanistyczne zorganizowane przez krakowski Oddział Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (Tadeusz Milewski) 745 749 757 772 V. Róż n e Indeks L t. Ludu (O. G.) . Spis rycin i map . Contents of part I. and. part II z p R A w y 655 675 (K. Simiczijew) K o l e S i m i c z i j e w, Powojenne macedońskie wydani:'! folklorystyczne ROMANOSLAVICA, Bukareszt 1963 (Józef Gajek) PRZEGLĄD HUMANISTYCZNY, Warszawa 1953 (Maria Fryczowa) Kir i a n o v A n g e l, Narodnostni elementy v ezika na "Istorija slavjanobalgarska", Sofia 1962 (H. R.) RUSSKIJ FOLKŁOR, t. VIII, Moskwa-Leningrad 1963 (HenrYka Ro- o 652 654 673 Romańska) D i n e k o v P e t ar, Brat'ja Miladinovi v istorijata na balgarskata folkloristika, Sofia 1962 (Henryka Romańska) . IZWESTIJA NA ETNOGRAFSKIJA INSTITUT I MUZEJ, ~ofia 1962 R 775 793 798 JAN CZEKANOWSKI ZAGADNIENIE PRAOJCZYZNY SŁOWIAN W SLAWISTYCE POLSKIEJ A WYNIKI ANTROPOLOGICZNE Jedno z podstawowych zagadnień slawistyki stanowi odpowiedź na pytanie, gdzie znajdowała się hipotetyczna praojczyzna Słowian. Ześrodkowuje się ono na ustaleniu tego obszaru, z którego przypuszczalnie wyszły fale migracyj prasłowiańskich. Wiadomo bowiem, że dopiero z biegiem czasu ogarnęły one olbrzymie obszary dawniej zamieszkiwane przez inne ludy, jak to poświadczają źródła historyczne. Zresztą proces ten nie zakończył się dotychczas jeszcze, nie tylko 1'a terytorium Azji, ale nawet i na kontynencie europejskim. W ostatnich dziesięcioleciach zagadnienie lokalizacji praojczyzny Słowian stanowiła przedmiot ożywionej dyskusji. Pomnikowe dzieło Lubora N i e d e r l e g o (902) wypowiedziało się za jej umieszczeniem w średniej części dorzecza Dniepru, łącznie z zabagnioną strefą Polesia, przy czym na zachodzie miała ona obejmować górną i średnią część dorzecza Wisły, zaś luźnymi osiedlami sięgać nawet do sąsiedniej części dorzecza Warty. Jednakże i później nawet tak znakomici uczeni, jak Aleksy S z a c h m atow (1911) i Jan Michał Rozwadowski (1913) brali w rachubę górne części dorzeczy Niemna i Dźwiny Zachodniej. Natomiast młodsza generacja slawistóvv polskich w latach dwudziestych podjęła próbę zgromadzenia dowodów uzasadniających konieczność uznania Słowian za autochtonów wschodniej części Europy środkowej. Wypowiedzenie się za lokalizacją naj dawniejszej praojczyzny Słowian w dorzeczach Wisły i Odry stanowiło � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/7ac2ab11b90e6d99e82a605afd92de76.pdf ad74aeb3d09a6a4c32664670e71aa403 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Barbarzyńca Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource umowa licencyjna z Wydawcą Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo nieregularne Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5631 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2012 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5234 Title A name given to the resource Spis treści i okładka/Barbarzyńca 2012 nr 1 (18) Description An account of the resource Barbarzyńca - pismo antropologiczne, 2012 nr 1 (18) Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Stowarzyszenie Antropologiczne „Archipelagi Kultury” Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text BARBARZYŃCA B E Z P Ł A T N E E-WVDANIE NUMER 1 (18) PD1P PISMO ANTROPOLOGICZNE ISSN 1GH3-BTD8 CENA D ZL w UWIAI W UDRAZIE o w r n n u i A n n i n r ó L Y T R U W A PAMIĘĆ T Y M D % V A T �Spis treści Z Januszem Barańskim rozmawia Filip Wróblewski 3 Łukasz Sochacki 12 Wspomnienie o Profesorze Ewa Zielińska 15 Na progu świętości: trickster i kapłan Paulina Śmigiel 27 Podróż w stronę tożsamości. Wielokulturowość Nauki bez właściwości. O śmietnisku kultury, powijakach kulturoznawstwa i badaniu zjawisk zwykłych a dojrzewanie bohatera filmu Dzienniki Agata Zysiak Kamil Pietrowiak Marta Piechocka Adam Głowacki motocyklowe 41 Kolekcjonerzy wspomnień w cyfrowym archiwum 52 Na marginesie Murzynowa Jacka Olędzkiego 60 Świat zamknięty w obrazie. Od wizualnego stylu do odczytania mitu w fotografii 78 Między oralnością a cyrograficznością. Analiza antropologiczna baśni O krasnoludkach i o sierotce Marysi 91 O przestrzeni i porządku pisma Agnieszka Jakubowska Zdjęcia: Przemek Szuba 102 O autorze (prawie) wszystkich fotografii tego numeru 105 Dariusz Czaja Gdzieś dalej, gdzie indziej 109 Agnieszka Kozyra Estetyka zen ||3 Natknięcia Recenzje Agnieszka Wolska Katarzyna Grzywacz i (18) PDIP i u � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/334fe6c1e0f0f0e1f5bf4c1ce5cfb1e6.pdf 43f8538e953c8a765d0fbe956c2a22cd Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5248 Rights Information about rights held in and over the resource PIA Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2007 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4871 Title A name given to the resource Spis treści i pierwsze strony / ETNOGRAFIA POLSKA 2007 t.51 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 2007 t.51, s.2-4 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT ARCHEOLOGII I ETNOLOGII POLSKIEJ A K A D E M I I N A U K ETNOGRAFIA POLSKA LI Zeszyt 1-2 Warszawa 2007 �REDAKTOR: IWONA KABZIŃSKA REDAKTOR TOMU: JAROSŁAW DERLICKI Członkowie Rady Redakcyjnej: Jarosław Derlicki (sekretarz Redakcji), Dagnosław Demski, Janusz Mucha, Maria Paradowska, Andrzej Woźniak Zespół recenzentów: Mirosława Drozd-Piasecka, Wanda Paprocka, Ryszard Tomicki Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, A l . Solidarności 105 E-mail: e_polska@iaepan.edu.pl Koncepcja okładki: Iwona Kabzińska, Jarosław Derlicki Zdjęcie na okładce przedstawia pomnik hospodara mołdawskiego Stefana Wielkiego w Kiszyniowie Fot. Jarosław Derlicki, Kiszyniów 2007 Korekta: Redakcja i Autorzy Etnografia Polska © Copyright 2007. A l l Rights Reserved No part of this journal may be reproduced, in any forms or by any means, without permission in writing from the publisher Etnografia Polska is regularly indexed in the International Bibliography of the Social Sciences; in IBZ - CD-ROM; IBR - International Bibliography of Book Reviews of Scholarly Literature; IBR - CD-ROM Printed in Poland PL ISSN 0071-1861 Skład i druk: Zakład Wydawniczy Letter Quality 01-216 Warszawa, ul. Brylowska 35/38, tel. (22) 631 45 18 Drukarnia: MATRIX, Nowa Iwiczna Objętość 22 ark. wyd. Nakład 350 + 10 egz. Papier offset 80 g �SPIS TREŚCI Od Redakcji - Jarosław Derlicki 5 ARTYKUŁY Jarosław D e r l i c k i - Czyje państwo i czyj nacjonalizm? Dylematy tożsamości w Mołdawii Whose state and whose nationalism? Identity dilemmas in Moldavia Ignacy J ó ź w i a k - Między Rosją a Rumunią - koncepcje narodu mołdawskiego Between Russia and Romania - the concepts of Moldavian nation Kamil W i e l e c k i - Etastrana umierajet. O upływie czasu w odczuciu człowieka starego This country is dying. Elderly peoples' perception of the time flow Katarzyna B i s k u p s k a - Mołdowanie w kosmos nie lietajut biez wina. Czym dla Mołdawian jest wino? Moldovans don 't travel to outer space without wine. What is wine for Moldavians? . . . Małgorzata B i c z y k - U nas była już ta wieś i nikogo nie było, pustynia... Świadomość historyczna mieszkańców mołdawskiej wsi Łapuszna There was already this village and there was no one, desert... Historical consciousness of the villagers of Lapushna Agnieszka G a r b o l i ń s k a - Limba noastra - język a świadomość narodowa. Wizja inte¬ ligencji z Kiszyniowa Our language - language and national consciousness as seen by intelligentsia from Chisinau Magdalena P a ź - Mieszkańcy mołdawskich wsi Łapuszna i Tartaul de Salcie o dekolektywizacji Moldavian villagers of Lapushna and Tartaul de Salcie about de-collectivization Jakub J a n i s z e w s k i - Demokracja na gruzach kołchozu. Rozmowy o władzy lokalnej na wsi mołdawskiej Democracy on the kolkhoz ruins. Discussions about local government in Moldavian village Natalia K r a w c z u k - To jest kawałek naszej ziemi. O Polakach we wsi Styrcza w Mołdawii This is a piece of our land. About Poles from the village of Stircea in Moldavia Mateusz L a s z c z k o w s k i - Gdy zmarli odwiedzają Pierwomajsk... Obrzędowość zaduszna w społeczności lokalnej When dead people visit Pervomaysk... Funeral ceremonies in the local community . . . . 7 23 25 46 47 73 75 103 105 130 131 148 149 170 171 192 193 213 215 234 NEKROLOG Maria Biernacka. 1 listopada 1917, Potakówka - 14 kwietnia 2007, Warszawa Kopczyńska-Jaworska Bronisława 235 RECENZJE Eugeniusz Kłosek, Świadomość etniczna i kultura społeczności polskiej we wsiach Bukowiny rumuńskiej, Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2005, ss. 449 - Iwona Kabzińska 241 �Danuta Penkala-Gawęcka, Medycyna komplementarna w Kazachstanie. Siła tradycji i presja globalizacji, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2006, ss. 349, ilustracje - Zbigniew Jasiewicz 243 Joachim Otto Habeck, What it means to be a herdsman. The practice and image of reindeer husbandry among Komi of Northern Russia, Halle Studies in the Anthropology of Eurasia 5, Lit Verlag, Munster 2005, ss. 271, ilustracje, mapy i aneksy - Jarosław Derlicki 245 Kate Fox, Przejrzeć Anglików. Ukryte zasady angielskiego zachowania, przeł. Agnieszka Andrzejewska, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza S.A., Warszawa 2007, ss. 620 - Anna Woźniak 248 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/a682fca0d4ce1a38a317744017862234.pdf bae2502a1cd5b3b39378296fdb64caff Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5263 Rights Information about rights held in and over the resource PIA Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2008 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4885 Title A name given to the resource Spis treści i pierwsze strony/ ETNOGRAFIA POLSKA 2008 t.52 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 2008 t.52, s.2-4 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT ARCHEOLOGII I ETNOLOGII POLSKIEJ A K A D E M I I N A U K ETNOGRAFIA POLSKA LII Zeszyt 1-2 Warszawa 2008 �REDAKTOR: JAROSŁAW DERLICKI Członkowie Rady Redakcyjnej: Anna Woźniak (sekretarz Redakcji), Dagnosław Demski, Joachim Otto Habeck (Niemcy), Agnieszka Halemba (Niemcy), Iwona Kabzińska, Roman Ignatiew (Rosja), Wojciech Lipiński, Janusz Mucha, Wiaczesław Stepanow (Mołdawia) Zespół recenzentów: Mirosława Drozd-Piasecka, Mikołaj Olszewski, Wanda Paprocka, Ryszard Tomicki, Magdalena Zowczak Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, A l . Solidarności 105 E-mail: e_polska@iaepan.edu.pl Koncepcja okładki: Jarosław Derlicki Zdjęcie na okładce przedstawia trzy pokolenia rodziny w jednej z ukraińskich wiosek Fot. Łukasz Giersz, Marianówka, Ukraina 1996-1997 Korekta: Redakcja i Autorzy Etnografia Polska © Copyright 2008. A l l Rights Reserved No part of this journal may be reproduced, in any forms or by any means, without permission in writing from the publisher Etnografia Polska is regularly indexed in the International Bibliography of the Social Sciences; in IBZ - CD-ROM; IBR - International Bibliography of Book Reviews of Scholarly Literature; IBR - CD-ROM Printed in Poland PL ISSN 0071-1861 Skład i druk: Zakład Wydawniczy Letter Quality 01-216 Warszawa, ul. Brylowska 35/38, tel. (22) 631 45 18 Drukarnia: MATRIX, Nowa Iwiczna Objętość 15 ark. wyd. Nakład 350 + 10 egz. Papier offset 90 g �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Zbigniew J a s i e w i c z - Między konfrontacją a pojednaniem. Kultura ukraińska i Ukraińcy w polskiej literaturze o treściach etnologicznych i antropologicznych z X I X i początków X X wieku Between the confrontation and reconciliation. Ukrainians and their culture in Polish ethnological and anthropological literature in 19 and the beginning of 20 century Iwona K a b z i ń s k a - Spotkanie z innym w dialogu międzykulturowym Meeting the Other in the intercultural dialogue Jerzy K r z y s z p i e ń - Jak nie pisać o stroju cieszyńskim: Refleksje na temat monografii How not to write on the Cieszyn folk costume: Reflections on a monograph Anna M a l e w s k a - S z a l y g i n - „Ludowe" wyobrażenia o władzy "Folk" notions of authority Dagnosław D e m s k i - Obrazy „innych" w karykaturach - temat dla etnografa? The images of "others" in caricature - theme for ethnographer ? Justyna L a s k o w s k a - O t w i n o w s k a - Homo faber czy homo ludens? Czyli nowe postawy wobec pracy Homo faber or homo ludens? New attitudes towards work Kamila B a r a n i e c k a - Communitas a intencje pątników - typy uczestnictwa w pielgrzymce. Wielki odpust kalwaryjski Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kalwarii Pacławskiej Communitas and pilgrim 's intentions - types of participation in the pilgrimage. The great fair of the Assumption day in Kalwaria Paclawska th th 5 19 21 39 43 71 73 91 93 116 117 136 137 153 NEKROLOG Ewa Fryś-Pietraszkowa. 23 lipca 1934, Andrychów - 14 luty 2008, Kraków - Olga GoldbergMulkiewicz, Zofia Szromba-Rysowa 155 ARTYKUŁY RECENZYJNE, RECENZJE Andrzej K l o n d e r - Drogi równoległe. Refleksja historyka na marginesie pierwszego polskiego antropologicznego zarysu świata rzeczy Dagnosław D e m s k i - Słowackie mitologizacje - tradycja i uniwersalne problemy w lokalnych formach Maria Kamińska, Polszczyzna mówiona mieszkańców Łodzi i okolic w ujęciu socjolingwisttyczcznym, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2005, ss. 283 - Aleksandra Rzepkowska Krzysztof Gładkowski, Kanzel/ambona. Protestancka wspólnota lokalna na Górnym Śląsku, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2008, ss. 386 - Iwona Kabzińska 159 166 169 172 �WARUNKI PRENUMERATY - „RUCH" S.A. Prenumerata krajowa: Przez „RUCH" S.A. - wpłaty na prenumeratę przyjmują jednostki kolportażowe „RUCH" S.A. właściwe dla miejsca zamieszkania. Termin przyjmowania wpłat na prenumeratę krajową do 5 każdego miesiąca poprzedzającego okres roz¬ poczęcia prenumeraty. Prenumerata opłacana w złotówkach ze zleceniem wysyłki za granicę: Informacji o warunkach prenumeraty i sposobie zamawiania udziela „RUCH" S.A. Oddział krajowej dystrybucji Prasy, 01-248 Warszawa, ul. Jana Kazimierza 31/33 telefony 5328-731, 5328-816, 5328-819 infolinia 0-800-1200-29 wpłaty w PLN na konto w banku P K O S.A. I V O/Warszawa No. 68 1240 1053 1111 0000 0443 0494 lub w kasie Oddziału. Dokonując wpłaty na prenumeratę w Banku czy też w urzędzie pocztowym należy podać: nazwę naszej firmy, nazwę banku, numer konta, czytelny pełny adres odbiorcy za granicą, okres prenumeraty, rodzaj wysyłki (p-tą lot. czy zwykłą) oraz zamawiany tytuł. Warunkiem rozpoczęcia wysyłki prenumeraty jest dokonanie wpłaty na nasze konto. Prenumerata opłacana w dewizach przez odbiorcę z zagranicy: przelewem na nasze konto w banku w USD P E K A O S.A. IV O/W-wa 54 1240 1053 1787 0000 0443 0508 w E U R P E K A O S.A. IV O/W-wa 46 1240 1053 1978 0000 0443 0511 po dokonaniu przelewu prosimy o przesłanie kserokopii polecenia przelewu z podaniem adresu i tytułu pod nr faxu +48 22 532-87-32 Opłaty za prenumeratę można dokonać również czekiem wystawionym na firmę „RUCH SA OKDP" i przesłanym razem z zamówieniem, listem poleco­ nym, na nasz adres j.w. Informujemy, że klienci płacący z zagranicy mogą też dokonać wpłaty na pre¬ numeratę kartami kredytowymi VISA i MASTERCARD w internecie http:// www.ruch.noria.pl � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/1a89fffd1e852b1bcfa0a1ff803942ee.pdf 836d8f85e558e69a363502d680eb6cfa Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5159 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2006 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4784 Title A name given to the resource Spis treści i pierwsze strony/ LUD 2006 t.90 Description An account of the resource LUD 2006 t.90, s.4-7 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text L U D ORGAN POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO I KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK TOM XC ZA ROK 2006 Pamięci Profesor Jadwigi Klimaszewskiej, badaczki etnografii Polski i Słowiań­ szczyzny, kierownika Katedry Etnografii Słowian Uniwersytetu Jagiellońskiego i Katedry Etnografii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, nauczycielki wielu pokoleń etnologów, honorowego członka Komitetu Nauk Etnologicznych PAN i Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, ostatniej spośród etnologów pracujących w okresie międzywojennym. �„LUD" is regulary indexed in: • IBSS — International • IBZ — CD-ROM, • Internationale Bibliography Volkskundliche of Social and Cultural Bibliographie. Anthropology, �L U D ORGAN P O L S K I E G O TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO I K O M I T E T U NAUK ETNOLOGICZNYCH ORGANE DE L A SOCIÉTÉ POLONAISE D'ETHNOLOGIE E T DU COMITÉ DES SCIENCES ETHNOLOGIQUES ZAŁOŻONY W R O K U 1895 PRZEZ ANTONIEGO KALINĘ OGÓLNEGO ZBIORU TOM X C Z A R O K 2006 P O LS KIE TO WAR ZYS T W O L U D O Z N AW C Z E K O M I T E T NAUK E T N O L O G I C Z N Y C H P O L S K I E J AKADEMII NAUK POZNAŃ - WARSZAWA- WROCŁAW 2006 �KOMITET REDAKCYJNY Zbigniew Jasiewicz — przewodniczący, Zygmunt Kłodnicki, Bronisława Kopczyńska-Jaworska, Anna Kowalska-Lewicka, Dorota Simonides, Zofia Sokolewicz ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny — Zbigniew Jasiewicz Zastępca redaktora naczelnego — Jacek Bednarski Redaktor, sekretarz redakcji — Roman Bąk Redaktor techniczny — Justyna Nowaczyk Projekt okładki — Ewa Wąsowska Recenzenci tomu: Michał Buchowski, Ryszard Kantor, Zygmunt Kłodnicki Anna Szyfer, Ryszard Vorbrich Tłumaczenie streszczeń: Zbigniew Nadstoga ISSN 0076-1435 Publikacja dofinansowana przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji i wydana przy współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim POLSKIE T O W A R Z Y S T W O L U D O Z N A W C Z E — W R O C Ł A W 2006 A D M I N I S T R A C J A : 50-382 WROCŁAW, U L . S Z C Z Y T N I C K A 11, TEL. (0-71) 321 16 10; 321 16 14 REDAKCJA: 61-809 P O Z N A Ń , U L . ŚW. M A R C I N 78 TEL. (0-61) 829 48 17, F A X (0-61) 829 47 10 e-mail: jasezb@amu.edu.pl; jbed@amu.edu.pl D R U K : Zakład Poligraficzno-Wydawniczy M - D r u k w Wągrowcu �Lud, t. 90, 2006 SPIS TREŚCI I. STUDIA I MATERIAŁY Jacek S i e r a d z a n , Sacrum iprofanum czy sacrofanum? Przemiany w rozumieniu sacrum we współczesnym świecie Grzegorz P e ł c z y ń s k i , „Świadectwa". Opowieści o w ł a s n y m nawróceniu Paweł Jessa, „Allah wybacza, duchy p r z o d k ó w nigdy". Muzułmańskie ugrupow­ ania religijne w Kazachstanie Beata W a s i l e w s k a - K l a m k a , O małej ojczyźnie Ł e m k ó w Tomasz M i c h a l e w s k i , Zabawy i zabawki trzech pokoleń Renata H o ł d a, „Kot po kantońsku". O medialnych sensacjach i współczesnych formach folkloru Inga K u ź m a, Czym jest śródziemnomorze dla współczesnej etnologii europejskiej? Wybrane problemy Roman K . Z a c z k i e w i c z , Nienawiść na tle etnoreligijnym a futbol w Szkocji. Przypadek Celticu Glasgow oraz Glasgow Rangers Łukasz K a c z m a r e k , Zróżnicowanie kulturowe i zanikanie systemu kastowego wśród Fidżyjskich H i n d u s ó w 13 37 53 69 89 103 121 154 155 II. POGLĄDY I OPINIE Zbigniew J a s i e w i c z , Etnologia ukraińska: od etnologii „etnicznej" do narodowej... Mikołaj S z o ł t y s e k , Antropologiczna demografia, demograficzna antropologia. W stronę hybrydalnych obszarów badawczych Joanna Jessa, Poszukując wieloznaczności, czyli kilka uwag na temat powstawania znaczeń w ramach kultury konsumpcyjnej 169 177 193 III. RECENZJE I NOTY RECENZYJNE H e n r y k H o f f m a n n , Dzieje polskich badań religioznawczych 1873-1939, Wy­ dawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, K r a k ó w 2004 (Leonard J. Pełka).... Marek S z o p s k i , Komunikowanie międzykulturowe, Wydawnictwa Szkolne i Peda­ gogiczne, S.A., Warszawa 2005 (Grzegorz Odoj) „Studia Choreologica" t. I - V I I I , 1999-2006, red. Roderyk L a n g e , Instytut Choreologii w Poznaniu (Urszula Loba-Wilgocka) 205 209 212 �6 Map'jiH L T e i i i o K e B i H (Marian P i e c i u k i e w i c z ) , Memu (1956-1982) Listy. Eejiapycicae FicTaptFiHae TaBapticTBa (Białoruskie Towarzystwo Historyczne), przedmowa Fanem FnaroycKaa (Helena Głogowska), wybór i opracowanie FajjeHa FnaroycKaa, Banacnay X a p y x t i (Helena Głogowska, Wiesław Choruży), EenacTOK (Białystok) 2005 (Artur Trapszyc) 218 Nationalisms Across the Globe. An Overview of Nationalisms in State-endowed and Stateless Nations, School of Humanities and Journalism, red. Wojciech J. B u r s z t a , Tomasz K a m u s e l l a , Sebastian W o j c i e c h o w s k i , t. 1: Europe, P o z n a ń 2005, ss. 502; t. 2: The World, P o z n a ń 2006 (Natalia Bloch, Zbigniew Jasiewicz) 222 Kurdish Culture and Identity, ed. Philip Kreyenbroek, Christine Allison, Zed Books Ltd., London 1996 (Leszek Dzięgiel) Jadwiga P s t r u s i ń s k a, O tajnych językach Afganistanu i ich użytkownikach, Księ­ garnia Akademicka, K r a k ó w 2004 (Leszek Dzięgiel) Lemkivsina. Istoriko-etnografićne doslidżennd u 2—h tomah, t. 1: Materialna kultura (red. U . Gośko), t. 2: Duhovna kultura (red. S. Pavluk), Institut narodoznavstva N A N Ukraini, L ' v i v 1999 (Mirosław Pecuch, Andrzej Stachowiak) Roman K y r c z i w, Iz folkłornych rehioniw Ukrajiny. Narysy j statti, Nacionalna Akadmija Nauk Ukrajiny, Instytut Narodoznawstwa, L w i w 2002 (Mirosław Pecuch). . . . Czasław P i a t k i e w i c z , Reczyckaje Palessie, Bielaruski Knigazbor, Mińsk 2004 (Ewa Fryś—Pietraszkowa) Aleksander A . M i ś k i e w i c z, Janusz K a m o c k i , Tatarzy słowiańszczyzną obłaska­ wieni, UNIVERSITAS, K r a k ó w 2004 (Kamila Siudzińska) Marta G o ł ą b , Jewish paper—cut / Wycinanka żydowska, Hagada, K r a k ó w 2006 (Ewa Fryś—Pietraszkowa) Anna S z y f e r , Ludzie pogranicza. Kulturowe uwarunkowania osobowości, Wyż­ sza Szkoła Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa, P o z n a ń 2005 (Agnieszka Chwieduk) Franklin F o e r, Jak futbol wyjaśnia świat, czyli nieprawdopodobna teoria globaliza­ cji, przeł. A . C z a r n e c k a , Wydawnictwo Red Horse, Lublin 2006 (Adam Pomieciński) Konsumpcja—istotny wymiar globalizacji kulturowej, red. Aldona J a w ł o w s k a, Ma¬ rian K e m p n y, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2005 (Paweł Jessa) Aniołw literaturze i kulturze, red. Jolanta Ł u g o w s k a , Jacek S k a w i ń s k i , Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2004 (Bartek Jastrzębski) Kornelia L a c h, Wierzenia, zwyczaje i obrzędy. Folklor pogranicza polsko—czeskie¬ go, „Prace i Materiały Etnograficzne" t. 33, red. nauk. Teresa Smolińska, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, (wyd. 2) Wrocław 2004 (Dorota Świtała—Trybek). . . 229 235 237 245 247 248 252 253 259 263 267 270 IV. KRONIKA Sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznaw¬ czego w okresie wrzesień 2005 — sierpień 2006 (Jerzy Adamczewski) 82. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Za­ m o ś ć , 24 sierpnia 2006 (Jolanta Łagoda) Posiedzenie Komitetu Nauk Etnologicznych P A N poświęcone znaczeniu Polskie¬ go Towarzystwa Ludoznawczego i standardom nauczania etnologii, Warszawa, 24 listopada 2005 (Katarzyna Kaniowska) 273 281 284 �7 Posiedzenie Komitetu Nauk Etnologicznych P A N zajmujące się przygotowaniami do w y b o r ó w Komitetu oraz dyskusją nad sposobami rozumienia, uprawiania i na­ uczania etnologii, i antropologii kulturowej w Polsce, Kraków, 9 czerwca 2006 (Katarzyna Kaniowska) Konferencja Naukowa „Etnologia i antropologia kulturowa w Polsce. Stan i perspek­ tywy", Wrocław, 26-27 października 2006 (Danuta Penkala-Gawęcka) Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Etnologia Francuska i Polska: Perspektywy kultury współczesnej"; Le Colloque International „Ethnologies française et polo­ naise: perspectives de l'étude des mondes contemporains", Poznań, 3-4 paździer­ nika 2006 (Adam Pomieciński, Agnieszka Chwieduk) Międzynarodowe Warsztaty Naukowe „The social dimensions of understanding illness and healing: Islamic societies from Africa to Central Asia", 31 marca — 1 kwietnia 2006 (Danuta Penkala-Gawęcka) Konferencja „Obrazy kultur", Poznań, 21-22 października 2005 (Regina Podskarbi). . . Konferencja „Problemy ekologii kulturowej w badaniach społeczności miejskich i podmiejskich", Cieszyn, 19-20 października 2005 (Grzegorz Odoj) Polacy w Teksasie. Wystawa w San Antonio (Adam Bartosz) „Szklane ozdoby choinkowe". Wystawa w Muzeum Etnograficznym, Kraków, gru­ dzień 2005 — luty 2006 (Grzegorz Pyla) Muzeum MMiejskie „Sztygarka" w Dąbrowie Górniczej. Etnografia lokalna (Katarzyna Soobota) 286 288 297 305 309 311 325 317 321 V. IN MEMORIAM Marian Kempny (1954-2006) (Elżbieta Tarkowska) Jadwiga Klimaszewska (1910-2006) (Elżbieta Duszeńko-Król) 327 331 ��Lud, vol. 90, 2006 CONTENS I. STUDIES AND MATERIALS Jacek S i e r a d z a n, Sacrum and profanum or sacrofanum? Changes i n the under¬ standing o f sacrum i n the modern w o r l d Grzegorz P e ł c z y ń s k i , „The Testimony". Stories on one's own conversion . . . . Paweł J e s s a, „Allah forgives, the spirits o f the ancestors never forgive". Muslim religious groups i n Kazakhstan Beata W a s i l e w s k a - K l a m k a, About the small motherland o f the L e m k o s . . . Tomasz M i c h a l e w s k i , Games and toys o f three generations Renata H o ł d a, „ A Cantonese-style cat". About medial sensations and modern forms of folklore Inga K u ź m a, What is the Mediterranean Basin to modern European ethnology? Selected problems Roman K . Z a c z k i e w i c z, Sectarianism i n Scotland. Celtic Glasgow and Glasgow Rangers. Case study Łukasz K a c z m a r e k, Cultural differentiation and the disappearance o f the caste system among Fijian Hindi 13 37 53 69 89 103 121 139 155 II. VIEWS AND OPINIONS Zbigniew J a s i e w i c z, Ukrainian ethnology: from „ethnic" to national ethnology . . . Mikołaj S z o ł t y s e k, Anthropological demography, demographic anthropology. Towards hybrid research areas Joanna J e s s a, I n search o f ambiguity or a few remarks on new meanings i n the consumer culture 169 177 193 III. REVIEWS AND REVIEW NOTES Henryk H o f f m a n n, Dzieje polskich badań religioznawczych 1873-1939 [The history o f Polish religion studies 1873-1939], Wydawnictwo Uniwersytetu Ja­ giellońskiego, K r a k ó w 2004 (Leonard J. Pełka) Marek Szopski, Komunikowanie międzykulturowe [Intercultural communication], Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne S.A., Warszawa 2005 (GrzegorzOdoj). . „Studia Choreologica", vol. I - V I I I , 1999-2006, ed. Roderyk Lange, Instytut Choreologii w Poznaniu (Urszula Loba-Wilgocka) 205 209 212 �10 M a p ' j i H nenTOKeBiH (Marian P i e c i u k i e w i c z ) , JlicTLi (1956-1982), Listy (1956— -1982) [Letters (1956—1982)]. BenapycKae LicTapŁFmae TaBapticTBa (Białoruskie Towarzystwo Historyczne), przedmowa LaneHa LnaroycKaa (Helena Głogowska), wybór i opracowanie LaneHa LJiaroycKaa, Banacnay X a p y x t i (Helena Głogowska, Wiesław Choruży), BenacTOK (Białystok) 2005 (Artur Trapszyc) 218 Nationalisms Across the Globe. An Overview of Nationalisms in State-endowed and Sta­ teless Nations, School of Humanities and Journalism, red. Wojciech J. B u r s z t a, To­ masz K a m u s e l l a , Sebastian W o j c i e c h o w s k i , vol. 1: Europe, Poznań 2005, ss. 502; vol. 2: The World, P o z n a ń 2006 (Natalia Bloch, Zbigniew Jasiewicz). . . 222 Kurdish Culture and Identity, ed. Philip Kreyenbroek, Christine Allison, Zed Books Ltd., London 1996 (Leszek Dzięgiel) 229 Jadwiga P s t r u s i ń s k a, O tajnych językach Afganistanu i ich użytkownikach, [On the secret languages o f Afghanistan and their users], Księgarnia Akademicka, K r a k ó w 2004 (Leszek Dzięgiel) 235 Lemkivsina. Istoriko-etnografićne doslidżennd u 2-h tomah, vol. 1: Material'na kul'tura (ed. U . Gośko), vol. 2: Duhovna kul'tura (ed. S. Pavluk), Institut narodoznavstva N A N Ukraini, L ' v i v 1999 (Mirosław Pecuch, Andrzej Stachowiak). . . 237 Roman K y r c z i w, Iz folkłornych rehioniw Ukrajiny. Narysy j statti, Nacionalna Akadmija Nauk Ukrajiny, Instytut Narodoznawstwa, L w i w 2002 (Mirosław Pecuch). . . . Czasław P i a t k i e w i c z , Reczyckaje Palessie, Bielaruski Knigazbor, M i ń s k 2004 ( £ w a Fryś-Pietraszkowa) Aleksander A . M i ś k i e w i c z, Janusz Kamocki, Tatarzy słowiańszczyzną obłaska­ wieni [The Tartars tamed by the Slavians], U N I V E R S I T A S , K r a k ó w 2004 (Kamila Sidzińska) Marta G o ł ą b , Jewish paper-cut ( £ w a Fryś-Pietraszkowa) / Wycinanka żydowska, 245 247 248 Hagada, K r a k ó w 2006 Anna S z y f e r, Ludzie pogranicza. Kulturowe uwarunkowania osobowości [The people of the borderland. Cultural conditions of personality], Wyższa Szkoła Nauk Humani­ stycznych i Dziennikarstwa, Poznań 2005 (Agnieszka Chwieduk) Franklin F o e r, Jak futbol wyjaśnia świat, czyli nieprawdopodobna teoria globaliza­ cji [How football explains the world], przeł. A . C z a r n e c k a , Wydawnictwo Red Horse, Lublin 2006 (Adam Pomieciński) Konsumpcja — istotny wymiar globalizacji kulturowej [Consumption — a significant dimension o f cultural globalisation], ed. Aldona J a w ł o w s k a, Marian K e m p n y, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2005 (Joanna Jessa) Anioł w literaturze i kulturze [The angel i n the literature and culture], red. Jolanta Ł u g o w s k a , Jacek S k a w i ń s k i , Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2004 (Bartek Jastrzębski) Kornelia L a c h, Wierzenia, zwyczaje i obrzędy. Folklor pogranicza polsko-czeskiego [Beliefs, customs and rituals. The folklore o f the Polish—Czech borderland], „Pra­ ce i Materiały Etnograficzne" vol. 33, red. nauk. Teresa Smolińska, Polskie Towa­ rzystwo Ludoznawcze, 2nd edition, Wrocław 2004 (Dorota Świtała-Trybek) .. 252 253 259 263 267 270 IV. CHRONICLE Report on the activity o f the M a i n Board o f the Polish Ethnological Society between September 2005 — August 2006 (Jerzy Adamczewski) 273 �11 82nd General Meeting o f Delegates to the Polish Ethnological Society, Zamość, 24 August 2006 (Joanna Łagoda) Meeting o f the Ethnological Sciences Committee, Polish Academy o f Sciences, War­ saw, 24 November 2005 (Katarzyna Kaniowska) Meeting o f the Ethnological Sciences Committee, Polish Academy o f Sciences, Cra­ cow, 9 June 2006 (Katarzyna Kaniowska) Conference „Ethnology and cultural anthropology i n Poland. The state o f the art and prospects", Wrocław, 26-27 October 2006 (Danuta Penkala-Gawęcka) International conference „French ethnology and Polish prospects o f modern culture"; Le Colloque International „Ethnologies française et polonaise: perspectives de l'étude des mondes contemporains", Poznań, 3-4 October 2006 (Adam Pomieciński, Agnieszka Chwieduk) International workshop „The social dimensions o f understanding illness and healing: islamic societies from Africa to Central Asia", 31 March — 1 A p r i l 2006 (Danuta Penkala-Gawęcka) Conference „Images of cultures", Poznań, 21-22 October 2005 (Regina Podskarbi). . Conference „Problems o f cultural ecology i n the study of the municipal and suburbian communities", Cieszyn, 19-20 October 2005 (Grzegorz Odoj) Poles i n Texas. A n exhibition i n San Antonio (Adam Bartosz) „Szklane ozdoby choinkowe" [Glass Christmas ornaments]. A n exhibition i n the Eth­ nographic Museum, Cracow, December 2005 — February 2006 (Grzegorz Pyla). „Sztygarka" Municipal Museum i n D ą b r o w a Górnicza. Local ethnography (Katarzy­ na Sobota) 24 listopada 2005 (Katarzyna Kaniowska) 281 284 286 288 297 305 309 311 315 317 321 V. IN MEMORIAM Marian Kempny (1954-2006) (Elżbieta Tarkowska) Jadwiga Klimaszewska (1910-2006) (Elżbieta Duszeńko-Król) . 327 331 �� https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/66155102ba48a3b5c6fdf76daf828dee.pdf fce22bd512f9aa803f959820d5c26db7 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2001 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2001 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1856 Title A name given to the resource Spis treści i strony tytułowe / LUD 2001 t.85 Description An account of the resource LUD 2001 t.85, s.3-12 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text L U D ORGAN POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO I KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK TOM LXXXV ZA ROt<. 2001 �Zespół Redakcyjny serdecznie dziękuje Pani mgr Monice Leonowicz. pełniącej przez wiele lat funkcję Sekretarza Redakcji ••Ludu H. za współpracę i udział w przygotowaniu kilkunastu, od tomu LXXIII za lata 1989-1990 do tomu LXXXIV z roku 2000. roczników czasopisma. ,,LUD" is regulary indexed in: • IBSS - International Bibliography of Social and Cultural Anthropology, • • • IBZ - CD-ROM, Intemationale Volkskundliche Bibliographie, "DEMOS - Intemationale Ethnographische und Folkloristische Infonnation" �L u D ORGAN POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO I KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH ORGAN E DE LA SocntTE POLONAISE D'ETHNOLOGIE ET DU COMITE DES SCIENCES ETHNOLOGIQUES ZAŁOŻONY W ROKU 1895 PRZEZ ANTONIEGO KALINĘ OGÓLNEGO ZBIORU TOM LXXXV ZA ROK 2001 POLSKIE KOMITET TOWARZYSTWO LUDOZNAWCZE NAUK ETNOLOGICZNYCH POLSKIEJ POZNAŃ - WARSZAWA - WROCŁAW AKADEMII 2001 NAUK �KOMITET REDAKCYJNY Zbigniew Jasiewicz - przewodniczący, Zygmunt Kłodnicki, Bronisława Kopczyńska-Jaworska, Anna Kowalska-Lewicka, Dorota Simonides, Zofia Sokolewicz ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny - Zbigniew Jasiewicz Zastępca redaktora naczelnego - Jacek Bednarski Redaktor, sekretarz redakcji - Roman Bąk Redaktor techniczny - Justyna Nowaczyk Recenzenci tomu: Michał Buchowski, Wojciech Burszta, Wanda Paprocka, Danuta Penkala-Gawęcka, Sławoj Szynkiewicz, Ryszard Tomicki, Ryszard Vorbrich Tłumaczenie streszczeń: Zbigniew Nadstoga Projekt okładki EwaWą,c;owska ISSN 0076~1435 Publikacja dofinansowana przez Komitet Badań Naukowych POLSKIE TOWARZYSTWO LUDOZNAWCZE - WROCŁAW 2001 ADMINISTRACJA: 50-139 WROCŁAW, UL. SZEWSKA 36, TEL. (0-71) 37 55 004 REDAKCJA: 61-809 POZNAŃ, UL. Św. MARCIN 78, TEL. (0-61) 8294817, FAX (0-61) 82947 10 e-mail: jasezb@amu.edu.pl DRUK: ZAKŁAD POLIGRAFICZNO-WYDAWNICZY M-DRUK W WĄGROWCU �Lud, t. 85, 200\ SPIS TREŚCI I. STUDIA I MATERIAL Y Agnieszka J a n k o w s k a - M a n n, Ludowość w twórczości malarzy Młodopolskich. Na przykładzie tematyki huculskiej. Urszula L e h r, Pamięć pokoleń. Z badań nad problematyką starości we wsiach karpackich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. ArIeta N a w r o c k a - Wy s o c k a, Śpiewy protestanckie na Mazurach. Geneza i proces przemian . Alfonsas M o t u z a s, Muzyka Kalwarii Żmudzkiej w Gordach (Samogitia) i Kalwarii Zebrzydowskiej: Zbieżności i różnice. . . . . Agnieszka P o kro p e k, Elementy wyobrażenia monasteru jako "świętego miejsca". Na przykładzie macedońskich legend lokalnych. Rafał Beszterda, Działalność Braci Morawskich w północnych Indiach . Jacek D ę b i e c, Opętanie. Społeczne znaczenia i funkcje fenomenu w perspektywie transkulturowej - zarys problematyki . Danuta P e n k a l a - G a w ę c k a, Wybrańcy duchów, czyli jak zostać szamanem. Na przykładzie ujgurskiej szamanki z Kazachstanu. .... Paweł J e s s a, Współczesny szaman kazachski. Baksy Ajtkurman. . . . ks. Jacek Jan P a w l i k, Klonowanie człowieka w świetle afrykańskiej symboliki bliżniąt . Lucjan B u c h a l i k, Narodziny u Kurumbów. . . . . . . . . . . Zygmunt K ł o d n i c k i, Polski Atlas Etnograficzny - Historia, stan obecny i perspektywy Aleksander M. R i e s z e t o w, Zbigniew J a s i e w i c z, Korespondencja Kazimierza Moszyńskiego z Dymilrem Konstantynowiczem Zieleninem. Z materiałów Archiwum Rosyjskiej Akademii Nauk w Sankt Petersburgu . 13 45 59 83 107 119 143 153 193 209 223 239 277 II. POGLĄDY I OPINIE Waldemar K u I i g o w s k i, Wokół codzienności . Katarzyna H o Ic, Adam. P o m i e c i ń s k i, Reklama. Pomiędzy hiperrzeczywistością a dokumentem . Tarzycjusz B u I i ń s k i, Mariusz K a i r s k i, Między gnozą a niedouczeniem. O Psychologii mitu Andrzeja PankaIIi . Agnieszka O I e ś k o w i c z - P o p i e I, Uwagi o etnologii azjatyckiej z perspektywy Tajwanu i innych krajów Azji Południowo-Wschodniej. III. ROZMOWY 289 297 305 313 I WSPOMNIENIA Witold A r m o n, "Czytać samodzielnie i krytycznie dawne teksty". Odpowiedzi na pytania Zbigniewa Jasiewicza. . . . . . . . . . . . . . 323 �6 IV. RECENZJE I NOTY RECENZYJNE Etsuo Yo s h i n o, Polscy chłopi w XX wieku. Podejście mikrrrdeskryptywne, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 1997 (Hubert Czechowski) . Zrozumieć biednego. O dawnej i obecnej biedzie w Polsce, red. E. Tarkowska, Wyd. Typografika, Warszawa 2000 (Adam Pomieciński) . Grażyna Ewa Kar p i ń s k a, Miejsce wyodrębnione ze świata. Przykład łódzkich kamienic czynszowych, "Łódzkie Studia Etnograficzne" t. 38, Łódź 2000 (Iwona Kabzińska) . . . . .. ...........: Przestrzeń kulturowego współistnienia, red. I. Bukowska-Floreńska, giczne i Antropologiczne t. 4, Wydawnictwo Uniwersytetu 335 339 341 Studia EtnoloŚląskiego, Katowice 2000 (Barbara Olszewska-Dyoniziak) . Śląsk, Schlesien, Slesko. Przenikanie kultur, red. Z. Kłodnicki, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Wrocław 2000 (Anna Szyfer) . Jerzy C z aj k o w s k i, Studia /lad Łemkowszczyzną, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Sanok 1999 (Zygmunt Kłodnicki) Justyna Kur c z a k, Historiozofia nadziei. Romantyczne słowianofilstwo polskie, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2000 (Adam Kola) . Riepriessirowanyje etnografY, red. D. D. Tumarkin, Wostocznaja Litieratura, RAN, Moskwa 1999 (Veronika Be/iaeva) . The Sma/llndigenous Nations ofNorthern Russia. A Guide/or Researchers, ed. by 347 351 353 356 358 D. A. Funk, L. Sillanpaa, Abo Akademi University, Social Science Unit, Publication no. 29, Vaasa 1999; Korie/lnyje małoczisliennyje narody Siewiera i Sibirii. Rukowodstwo dla issliedowatielej, red. D. A. Funk, L. Sillanpaa, Uniwersitet Akademii Abo, Sekcija Socjołogiczeskich Issliedowanij, wyp. 29, Waasa 1999 (To- masz Biela) . Wanderer und Wanderinnen zwischen zwei Welten? Zur kulture/len Integration russlanddeutscher Aussiedlerinnen und Aussiedler in der Bundesrepublik Deutschland. Referate der Tagung des Johannes-Ku/lzig-Instituts flir ostdeutsche Volkskunde vom 7/8 November 1996, hrsg. H.-W. Retterath, Freiburg 1998 (Edward Pietraszek) Alice G a b o r j li n, Cifraszurok, Budapest 2000 (Barbara Bazielich) . Jozefas P e r k o v s k i s, ZemaiCiu,liaudies meno ornamentas:forma ir simbolika, red. nauk. A. Ćepaitiene, Vilniaus Dailes Akademios Leidykla, Vilnius 1999 (Katarzyna Marciniak) . Religia w świecie współczesnym. Zarys problematyki religioznawczej, red. H. Zimoń SVD, Studia Religiologiczne I, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2000 (Grzegorz Pełczyński) . Anna Z a d r o ż y ń s k a, Targowisko różności. Spojrzenie na kulturę współczesną, Wydawnictwo Książkowe Twój Styl, Warszawa 2001 (Anna Torobińska) . Monika S z n a j d e r m a n, Współczesna Biblia pauperum. Szkice o wideo i kulturze popularnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1998 (Marcin Andrzej Kajar) . Dominika Jaź w i e c k a - B u j a I s k a, Między magią a religią,czyli zabobony iprzesądy wśród duchowieństwa katolickiego we współczesnejPolsce, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 2000 (Inga Kuźma). . . Dorota Ś w i t a ł a - T r y b e k, Święto i zabawa. Odpusty parajialne na Górnym Śląsku, Prace i Materiały Etnograficzne t. 32, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2000 (Anna Torobińska) PRL z pamięci, red. Cz. Robotycki, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Etnograficzne" z. 36, Kraków 200 I (Dorota Skotarczak) . 361 365 374 376 377 379 380 381 382 383 �7 Ludwik S t o m m a, Słownik polskich wyzwisk. inwektyw i określeń pejoratywnych, Oficyna Wydawnicza Graf-Punkt, Warszawa 2000 (Robert Kornacki) . Bogusława B u d r o w s k a, Macierzyństwo jako punkt zwrotny w życiu kobiety, Monografie Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, Seria humanistyczna, Wydawnictwo Funna, Wrocław 2000 (Katarzyna Chojnacka). Adam Kra w i e c, Seksualność w średniowiecznej Polsce, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2000 (Piotr Polewski) . Marek B u d z i a rek, Łodzianie, seria: Lodziana, Wydawnictwo Literatura, Łódź 2000 (Robert Kornacki) . Zofia T r a c e w i c z, Oświata a procesy asymilacyjne wśród mniejszości ukrailiskiej, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2000 (Justyna Tomaszewska) . "Orbis Interior", Pismo Muzealno-Humanistyczne nr 2, Muzeum Miejskie w Zabrzu, Zabrze 2000 (Inga Kuźma) . 384 384 385 386 387 387 V. KRONIKA 75. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Ciechanów, 24 września 1999 (Anna Brzozowska-Krajka. Małgorzata Galicka-Jabłońska). Sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w okresie wrzesień 1999 - wrzesień 2000 (Jerzy Adamczewski) . 76. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Toruń, 22 września 2000 (Małgorzata Wilbik) . Prof. dr Jadwiga Klimaszewska honorowym członkiem Komitetu Nauk Etnologicznych PAN (Danuta Tylkowa) Z prac Komisji do Badania Kultury Ludowej w Karpatach (Danuta Tylkowa. Krystyna Hermanowicz-Nowak) . Zebranie Komisji do Badania Wschodu Komitetu Nauk Etnologicznych PAN (Przemysław Hinca). "Wielkomiejskie kultury etniczne: przetrwanie i interakcje" - Interkongres Międzynarodowej Unii Nauk Antropologicznych i Etnologicznych, Pekin, 24-28 lipca 2000 (Alicja Pasek) . 7. Konferencja Międzynarodowego Stowarzyszenia Etnologii i Folkloru (SIEF) "Times, Places, Passages", Budapeszt, 23-28 kwietnia 2001 (Zbigniew Jasiewicz) . X Międzynarodowa konferencja naukowa "Tradycje śląskiej kultury muzycznej" w ramach obchodów 100. rocznicy śmierci Rafała Ludwika Maszkowskiego, Wrocław, 16-17 marca 200 I(Tomasz Michalewski) . "Wśród pustyń, buszu, lasów i ogrodów. Spotkania z kulturą Aborygenów i Papuasów" - konferencja naukowa i wystawa w Muzeum Archeologicznym i Etnograficznym w Łodzi (Anna Styczyńska) . Wystawa etnograficzna "Szare jak ziemia, barwne jak pamięć" w Muzeum Archeologicznym i Etnograficznym w Łodzi (Ewa Nowina-Sroczyńska) . 5th International Astra Film Festival w Sibiu, 25-29 października 2000 (Michał Bucho;'ski). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 392 396 400 401 402 403 405 408 409 414 418 VI. IN MEMORIAM Ryszard Kukier 1924-2000 (TeresaDunin-Karwicka). 421 �Lud, t. 85, 2001 CONTENS I. STUDIES AND MATERIALS Agnieszka J a n k ow s k a-M a n n, Elements offolk culture in the works ofYoung Poland artists. As exemplified by East Carpathian highlanders. . Urszula L e h r, Remembrance of generations. Research into problems of age in Carpathian vil1ages. . Arieta N a w r o c k a - W Y s o c k a, Protestant songs in Mazury. Genesis and process of change. . . . . . . . . . . . . . . . . Alfonsas M o t u z a s, The music of the Samogitian Calvary and Zebrzydowska Calvary. Similarities and differences. . Agnieszka P o kro p e k, A monastery as a "holy place" in Macedonian legends. Rafał B e s z t e r d a, The activity ofMoravian Brethren in Northern India. . Jacek D ę b i e c, Demonical possession. Its social significance and functions from the transcultural perspective. An outline ofproblems. . Danuta P e n k a l a - G a w ę c k a, Chosen by spirits or how to become a shaman. The example of an Uighur shaman woman from Kazakhstan. . Paweł J e s s a, Baksy Ajtkurman: a modem Kazakh shaman. . Jacek Jan P a w l i k, Cloning ofhumans in light ofthe African symbolism oftwins . Lucjan B u c h a l i k, The birth of a Kurumba Zygmunt K ł o d n i c k i, Polish Etnographic Atlas - history, present status and prospects. . Aleksander M. R i e s z e t o w, Zbigniew J a s i e w i c z, Correspondence between Kazimierz Moszyński and Dmitri K. Zelenin. From the archives of the Russian Academy of Sciences in Sankt Petersburg. . 13 45 59 83 107 119 143 153 193 209 223 239 277 II. VIEWS AND OPINIONS Waldemar K u l i g o w s k i, On everyday life. . Katarzyna H o l c, Adam Pomieciński, Advertising. Between hyperreality and a document. . Tarzycjusz B u l i ń s k i, Mariusz K a i r s k i, Between gnosis and under education. About Andrzej Pankal1a 's The Psychology of Myth. . Agnieszka O l e ś k o w i c z - P o p i e l, Remarks on Asiatic ethnology from the perspective ofTaiwan and other South-East Asian countries. . III. CONVERSATIONS 289 297 305 313 AND RECOLLECTIONS Witold A r m o n, "Independent and critical reading of old texts". An answer to questions posed by Zbigniew Jasiewicz. . 323 �10 IV. REVIEWS AND REVIEW NOTES Etsuo Yo s h i n o, Polscy chłopi w XX wieku. Podejście mikro-deskryptywne (Polish peasants in the 20th century. A micro-descriptive approach), WydawnictwQ. Naukowe Semper, Warszawa 1997 (Hubert Czechowski) . Zrozumieć biednego. O dawnej i obecnej biedzie w Polsce (To understand the poor. About the old and present poverty in Poland), ed. by E. Tarkowska, Wyd. Typografika, Warszawa 2000 (Adam Pomieciński). Grażyna Ewa Kar p i ń s k a, Miejsce wyodrębnione ze świata. Przykład łódzkich kamienic czynszowych (A place isolated from the world. Tenement houses in Łódż), "Łódzkie Studia Etnograficzne" vol. 38, Łódż 2000 (Iwona Kabzińska). Przestrzeń kulturowego współistnienia (The space of cultural coexistence), ed. by I. Bukowska-Floreńska, Studia Etnologiczne i Antropologiczne vol. 4, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2000 (Barbara Olszewska-Dyoniziak).. Śląsk, Schlesien. Slesko. Przenikanie kultur (Śląsk, Schlesien, Slesko. Penetration of cultures), ed. by Z. Kłodnicki, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Wrocław 2000 (Anna Szyfer) . Jerzy C z aj k o w s k i, Studia nad Łemkowszczyzną (Studies of the Rusnak culture), Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Sanok 1999 (Zygmunt Kłodnicki). Justyna Kur c z a k, Historiozofia nadziei. Romantyczne słowianofilstwo polskie (Hope and the philosophy ofhistory. Romantic Slavophilism in Poland), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2000 (Adam Kola) . Riepriessirowanyje etnografY, red. D. D. Tumarkin, Wostocznaja Litieratura, RAN, Moskwa 1999 (Veronika Beliaeva) . The SmallIndigenous Nations of Northern Russia. A Guide for Researchers, ed. by D. A. Funk, L. SiJlanpiiii, Abo Akademi University, Social Science Unit, Publication no. 29,Vaasa 1999; Koriennyje małoczis/iennyje narody Siewiera i Sibirii. Rukowodstwo dla iss/iedowatielej. red. D. A. Funk, L. SiJlanpaa, Uniwersitet Akademij Abo, Sekcija Socjołogiczeskich Issliedowanij, wyp. 29, Waasa 1999 (To- masz Biela). Wanderer und Wanderinnen zwischen zwei Welten? Zur kulturellen Integration russlanddeutscher Aussiedlerinnen und Aussiedler in der Bundesrepublik Deutschland. Referate der Tagung des Johannes-Kiinzig-Instituts jUr ostdeutsche Volkskunde vom 718November 1996, hrsg. H.-W. Retterath, Freiburg 1998 (Edward Pietraszek) . Alice G a b o r j ci n, Cifrasziirok, Budapest 2000 (Barbara Bazielich) . Jozefas P e r k o v s k i s, temaiCitl liaudies meno ornamentas:forma ir simbolika, ed. by A. Ćepaitiene, Vilniaus Dailes Akademios Leidykla, Vilnius 1999 (Katarzyna Marciniak) . Religia w świecie współczesnym. Zarys problematyki religioznawczej (Religions in the modem world. An outline of the study of religions), ed. by H. Zimoń SVD, Studia Religiologiczne I, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2000 (Grzegorz Pełczyńskl) . Anna Z a d r o ż y ń s k a, Targowisko różności. Spojrzenie na kulturę współczesną (The diversity fair. A look at modem culture), Wydawnictwo Książkowe Twój Styl, Warszawa2001 (Anna Torobińska). Monika S z n a j d e r ID a n, Współczesna Biblia pauperum. Szkice o wideo i kulturze popularnej (Modem pauperum Bible. Remarks on video and popular culture), Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1998 (Marcin Andrzej Kafar) . 335 339 341 347 351 353 356 358 361 365 374 376 377 379 380 �11 Dominika Jaź w i e c k a - B uj a l s k a, Między magią a religią, czyli zabobony iprzesądy wśród duchowieństwa katolickiego we współczesnej Polsce (Between magic and religion. Superstitions ofCatholic clergy in modern Poland), Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Uniwersitas, Kraków 2000 (Inga Kuźma). . . Dorota Ś w i t a ł a - T r y b e k, Święto i zabawa. Odpusty parafialne na Górnym Śląsku (A holiday and play. Church fairs in Upper SiJesia), Prace i Materiały Etnograficzne vol. 32, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2000 (Anna Torobińska) . PRL z pamięci (Polish People's Republic as she is remembered), ed. by Cz. Robotycki, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Etnograficzne" folio 36, Kraków200l (DorotaSkotarczak). . Ludwik S t o m m a, Słownik polskich »yzwisk, inwektyw i określeń pejoratywnych (A dictionary of Polish invectives, curses and pejorative expressions), Oficyna Wydawnicza Graf-Punkt, Warszawa 2000 (Robert Kornacki) . Bogusława B u d r o w s k a, Macierzyństwo jako punkt zwrotny w życiu kobiety (Motherhood as the turning point in the woman 's life), Monografie Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, Seria humanistyczna, Wydawnictwo Funna, Wrocław 2000 (Katarzyna Chojnacka) . Adam Kra w i e c, Seksualność w średniowiecznej Polsce (Sexuality in medieval Poland), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2000 (piotr PolewskI) . Marek B u d z i a rek, Łodzianie (The inhabitants ofŁódź), series: Lodziana, Wydawnictwo Literatura, Łódź 2000 (Robert Kornacki) . Zofia T r a c e w i c z, Oświata a procesy asymilacyjne wśród mniejszości ukraińskiej (Education and assimilation processes among Ukrainian minority), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2000 (Justyna Tomaszewska) . "Orbis Interior". Pismo Muzealno-Humanistyczne No 2, Muzeum Miejskie w Zabrzu, Zabrze 2000 (Inga Kuźma) . 381 382 383 384 384 385 386 387 387 V. CHRONICLE 75th General Meeting of Delegates to the Polish Ethnographic Society, Ciechanów, 24 September 1999 (A/lnaBrzozowska-Krajka, Małgorzata Golicka-Jabłońska) . Report on the activity of the Main Board of the Polish Ethnographic Society from September 1999 to September 2000 (Jerzy Adamczewski) . 76th General Meeting of Delegates to the Polish Ethnographic Society, Toruń, 22 September 2000 (Małgorzata Wilbik) . Prof. dr Jadwiga Klimaszewska - an honorary member ofthe Committee ofEthnological Sciences, Polish Academy of Sciences (Danuta Tylkowa) . The works of the Research Committee on Folk Culture in the Carpathians (Danuta TYlkowa,Krystyna Herma/lowicz-Nowak) . A meeting ofthe Research Committee on the Orient; Committee ofEthnological Sciences, Polish Academy of Sciences (Przemysław Hinca) . "Metropolitan Ethnic Cultures: Maintenance and Interaction" - Inter-Congress of the International Union of Anthropological and Ethnological Sciences, Peking, 24-28 July 2000 (Alicja Pasek) . 71h Conference International Society for Ethnology and Folklore (SIEF) - "Times, Places, Passages", Budapest, 23-28 April200 l (Zbigniew Jasiewicz) . 10th International conference "Traditions of Silesian musical culture" as part of the celebrations ofthe centennial anniversary ofRafał Ludwik Maszkowski's death, Wrocław, 16-17 March 200 l (Tomasz Michalewski) . 389 392 396 400 40 l 402 403 405 408 �12 "Surrounded by deserts, bush, forests and gardens. Meetings with aboriginal and Papuan culture" - a conference and exhibition at the Archeological and Ethnographic Museum in Łódź (Anna Styczyńska). . Ethnographic exhibition "Grey as soil, colourful as memory" at the Archeological and Ethnographic Museum in Łódź (Ewa Nowina-Sroczyńska). . 5th International Astra Film Festival, Sibiu, 25-29 October 2000 (Michał Buchowski) 409 414 418 VI. IN MEMORIAM Ryszard Kukier 1924-2000 (Teresa Dunin-Karwicka) 421 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/dc2eb776bcb8bf3ca50475e7662794b8.pdf 44bdeab8ad3f4c0f3480558749164915 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4291 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1949 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3995 Title A name given to the resource Spis treści i strony tytułowe / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1949 t.3 z.7-8 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1949 t.3 z.7-8 ; s.194 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Badania Sztuki Ludowej Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A S Z T U K A LUDOWA Miesięcznik, Organ Państwowego Instytutu Badania Sztuki Ludowej ПОЛЬСКОЕ НАРОДНОЕ ИСКУССТВО Ежемесячный журнал LAR Т POPU L AIRE Revue mensuelle P O L I S H P E A S A N T M o n t h l y T R O Dgnowski P R Reinfuss Zdzisław Szulc С T E O R E T Y C Z N E C O W — Maloiuane — Gęśle ska — C h ł o n n o ś ć Manugiewicz S — H i s t o i y c y z m ш sztuce ludoiuej cz. V I . A Roman A R T r e v u e E A R T Y K U Ł Y Witold POLONAIS czy muzyczna zręby Cichowicz N I chałup A miejskich. skrzypce. Jadwiga naszego — Zadania generalne ujych. Wiesława A ludu Sobie- Jan Zolna- Muzeum Kultur Ludo- — Haft unelkopolski i czepce ujielkopolskie. D Z I A Ł Franciszek czyckiej I Kotula Janina N F O R M A C — K l o c e k dtzeiuoiytoiuy Stankiewiczów Y J N Y z Woli Zar- a — Pokonkursoma шу- stauia kurpioujskiej sztuki ludomej ш P u ł t u s k u . R O K III L I P I E C — S I E R P I E Ń 1949 Nr 7 — 8 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/8b572b24eebe42ca08c7177120d2d836.pdf 45ffe9781fb35489bfb1593f50ca70bc Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3894 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1952 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3648 Title A name given to the resource Spis treści i strony tytułowe / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1952 t.6 z.6 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1952 t.6 z.6;s.299-300 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA SZTUKA LUDOWA. ROK VI P A Ń S T W O W Y 195 2 NR 6 I N S T Y T U T S M Z T U K I �Na okładce: Kafle z pieca Oksitowicza ZESPÓŁ R E D A K C Y J N Y Dr Mieczysław Gładysz, Mgr Aleksander Jackowski (redaktor naczelny), Dr Ksawery Piwocki, Dr Roman Reinfuss, Mgr Jan Sadownik (sekretarz redakcji), Mgr Marian Sobieski, Mgr Barbara Suchodolska (redaktor techniczny), Mgr Aleksander Wojciechowski. REDAKCJA i ADMINISTRACJA PAŃSTWOWY INSTYTUT SZTUKI WARSZAWA, DŁUGA 26. �POLSKA DWUMIESIĘCZNIK SZTUKA WYDAWANY PRZEZ LUDOWA PAŃSTWOWY INSTYTUT SZTUKI T R E Ś Ć : str. Jan Chorosiński Życie i walka ludu ziemi kieleckiej w pieśni . Juliusz Kostysz Franciszek Teatralność zwyczajów i obrzędów . Pietkiewicz Roman Reinfuss Władysław . (z Puszczy . . . . 301 . . . 335 344 Z pokonkursowej wystawy przemysłu ludowego w Węgrowie 347 Wystawa sztuki ludowej w województwie olsztyńskim Sobieski 354 Adolf Eustachy Chybiński (wspomnienie pośmiertne). Bibliografia prac i artykułów A. Chybińskiego z zakresu muzyki ludowej Franciszek German • . . ROK V I 359 Recenzja książki K . Jażdżewskiego „Gdańsk wczesnośredniowieczny w świetle wykopalisk" R- Rss. 356 List do Redakcji w sprawie stosunku Mikołaja Gogola do zbioru pieśni ludowych Zoriana Dołęgi-Chodakowskiego R. Rss. 353 Sprawozdanie z badań terenowych Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego Marian 316 Sando­ Udział twórców ludowych w Naradzie Szczecińskiej Gębik Olga Gajekowa . Jan Oksitowicz — garncarz krakowski i jego dzieło Kotula mierskiej) Kazimierz . 361 Recenzja książki E . Hercika „Československé lidové hračky" LISTOPAD P A Ń S T W O W Y - G R U D Z I E Ń 1952 I N S T Y T U T • . 361 NR 6 S Z T U K I i L �� https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/9af1c50cc6405d1dc6a447d8d6933ed6.pdf 50495c8416fef2391d33bed57a7da5be Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4125 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1957 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3848 Title A name given to the resource Spis treści i strony tytułowe / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1957 t.11 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1957 t.11 z.4 ; s.193-4 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text �TREŚĆ: str. Ludwik Maria Olga Dubiel Cieszyńska ceramika Woleńska Rzeźby Dymitra Mulkiewicz Ozdoby rysowane Nicolae Dunare Siedmiogrodzkie . . . Bilińskiego . . . piaskiem . . . kafle ludowe . . . Anna Kowalska-Lewicka H a f t biały na P o d h a l u Maria Przeździecka Na ludowa . 195 . 216 208 224 229 ochweśników . 250 Na okładce: Kobieta „pisząca" wzór p i a s k i e m . Gorzuchowo, pow. Fot. J. Swiderski. Na stronie tytułowej: Pieta (fragment), rzeźba w wykonał D. Biliński. Fot. Michał Maśliński. Gniezno. drzewie, tropach skulskich �P O L I S H QUARTERLY F PUBLISHED N. 4 BY O THE L STATE K A INSTITUTE OF R T ART YEAR BOOK X I 1957 SUMMARY OF ARTICLES Ludwik Dubiel The Cieszyn extinct CIESZYN Silesia branches workshop down — was before of pottery folk last POTTERY to bellongs today industry. close in The Jan to 1936, o t h e r s The the Roszka's closed 1914. Wisła Pottery. B y t o m and Cieszyn of earthenware exhibits in Wisła. are They Museums have a produced large number most dishes, probably bottle-like and p o t - l i k e vessels as w e l l as a s p e r g i l l a ( D r a w i n g s 33, 34). I n t h e 1 9 - t h c e n t u r y , Jabłonkowe, Skoczów, Wisła, Strumień, T o s z o w i c e , B i r y a n d C i e s z y n were pottery centres. The The earthenware sand content. were all pottery was made Workshops of fat clay w i t h were workshops land. Pottery-ware made poorly equipped, i n other parts t o e a r l e r , c o u l d be d i s t i n g u i s h e d b y s h a p e Po­ referred and orna­ mentation. Jan Skamander ware for ka's jugs 19-th This 16 centre red clay The and covered known already in patterns were made with 4). T h e sed glazed jugs the appearance also engravings glazed 29 — A of (Drawing jugs with sented by often the period — Table vessels, o r vessels. preceding potters unomamented used else cups mode on to jugs. 8). the Oven-ware the II and began t o be 10, T a b l e 1—10) Smaill glazed period feed babies, preceding The the clay, w i t h earlier parallel (Drawing engraved beer and (50 water potters also those they to Table dishes I I , 1—7, cm. be tripod placed with were in common world were a the end near use in ravian have the The glazing was directly pottery. 9) w e r e u s u a l l y influenced name of — white. (42 cm vodka the owner either turn with of or From among worthy of floral the other m e n t i o n is pat­ of belly. and vesels are them on the dark, Raszka's Drawing unomamented inside the plain 25) Some some­ are 26). V e r y very numerous light-brown p i p k i n s . ( T a b l e I I I 19—21), as w e r e h i s dishes of recent (Drawing painted light Some high — Raszka's Rasz- painted 1915—1935. F r o m t h e o l d e r holding is large were the more t h e i r o r i g i n a l shape. times glazed cone-shaped ornamentation. vessels of this workshop, the oven-foaking-ware of va­ r i o u s shapes: r o u n d , i n t h e f o r m o f a h e a r t , o r i n t h e s h a p e o f v a r i o u s a n i m a l s , as w e l l as t h e s m o k e - b e e s devices a n d aspergilla. T h e l a t t e r , made i n the T h i r ­ ties, w e r e i n s p i r e d b y K a r o l Prauss, a local All of t h e m are brown convex ornaments punch-press). glazed (with the The and aid of aspergilla are inferior to their collector. decorated with an engraver overloaded ornaments and f r o m the aesthetic p o i n t of The on or with view are predecessors!. pottery by The pottery made i n t h e Strumień w o r k s h o p many the p r o d u c t s are k n o w n . Smaill non-tglazed cream gla­ c h a r a c t e r i s t i c o f Strurndeń e a r t h e n w a r e , 1—13, the (the Slovak Pottery. vicinity. Not ornamented covering Strumień sold red brown on them. (Table Jaibłonkowo for from and groups: the) war. entire only earliest i n t h e nearest jugs produced by the potter Leopold as a r e f l o w e r - p o t s a n d t w i n s . (Talbie The was its colou­ Kasza (Drawing a n d other pots With t w o are 30) handles I I I , 1.). earthenware destined of from Strumień workshops sale i n towns; its for was ornamented vessels d i d n o t l i v e u p t o S i l e s i a n p o t t e r y t r a d i t i o n s ; 18 cen­ p a r t l y i t i m i t a t e d S l o v a k p o t t e r y . I n 1937, t h e w o r k s ­ and Mo­ hops p a t t e r n s k n o w n to t h e a u t h o r are f r o m t h e tury) centuries earthen­ aspergilla. into two originating for also "skillets" directly stem u s u a l l y of grooves vessels mainly general, divided jugs all kinds of and D r a w h i n g 3. were to 16, surface. In use, Reszka). diameter) m a n u f a c t u r e d ait t h e no ornaments 14, 25). T w i n s Ja­ they resembled jugs first Jabłonkowe pots II, brown similar These (Drawing (most dark 6 and large the handle to pre­ w o r l d war, plain, Jabłonkowe ornaments 19th c e n t u r y . fire. is 4,5, T a b l e s first make The (Drawing 25 1 — a n d s m a l l e r <(31 c m d i a m e t e r ) — with (Table pottery imitated stoneware with 22, 24, zed and 1). jugs. I n shape (Drawing made of with glazed jugs w i t h p a i n t e d ornaments in white paint błonkowo 18, (Tab­ witnes­ I I I , 27, 28) ornaments ; of ornamented 5, T a b l e Jabłonkowe a n d 12—14, D r a w i n g In 19th c e n t u r y convex of be 20-th remarkable 31). distinct group 1—6 the plastic ornaments le I — 1 — 3 , D r a w i n g — floral can and terns, was earlier Reszka made jugs f r o m the years Pottery. ptitery century. of J a n Sfcamander every-day ornamented Jabłonkowo Pottery. (The W o r k s h o p as of i n the workshops Skoczów small were reactivated motion of Folk Arts. by the Society for the Pro­ �I m p o r t s F r o m The Slovakia. desings geometric Imports This is from Slovakia above w h i c h w h i t e enamelled tings o n with were all true of tric circles glazing, with Silesia. among 35,39) a n d r e d c l a y adorned with on the bottom and ornamented in ware, jugs w i t h m u l t i c o l o u r e d p a i n ­ them (Drawings brownish numerous enamelled floral particularly worthy of white white desings dishes concen­ glazed {Drawing dishes 37) are mention. animals It or is Woleńska THE — SCULPTOR appear WORK OF that the floor arts, the among to very rare ascertain surface is of the all from and also figures, exceptions. compositions sand to in links was treated drawings murals, folk coloured designs. decide view on of the a genesis lack of The authores was w e l l acquainted w i t h the works the second world The further where­ thern Koledzlny village. we Biliński u p t o t h e o u t b r e a k o f war. Nothing abouts of is 'known this sculptor from The m a j o r i t y of war and In simple technique, the m a t e r i a l between the ornamentation and no the the his w o r k was photographs destroyed have been during the preserved. t r a d i t i o n i n peasant decorations Denmark should in view as well of decoration. i n sand made are not interior the by reminiscent look for any distance as c u l t u r a l sculptured only leisure hours, w h e n fields. But works were he sought in one to time from work women of in sou­ the Polish. influence separating of Yet, cultures the countries, differences. he gained renown by buyers, he in wood block, covered of with often clad resigned that is w h y portionalyy in folk above the his all Nicolae Dunare — Rumanian tiling folk in were only Inspired by his artist's figures features in as THE SIEDMIOGRÓD art plays an i m p o r t a n t p a r t that 'country's historic ethnography, a yet the insufficiently explored. history and the Dr. application of expression, Biliński p l a n personages are into this section of Anna IN Kowalska THE folk art. Lewicka PODHALE Among the ORNAMENTS "DRAWN" IN — WHITE EMBROIDERY REGION. t h e numerous types most variety As SAND peasant t h e Clay presents custom floors of decorative sand designs of t h e h u t s , o r i n f r o n t o f them, a n i n t e r e s t i n g subject of e x p l o r a t i o n of interior decoration of village the dwellings. no of decorative this sub­ ject. In her article the authoress availed materials collected d u r i n g research of the conducted o n herself the spot b y the F o l k A r t Plastic Research Section Institute views The of Art), drawings, with local peasants. decorative photographs (Polish and inter­ c u s t o m is connected has been preserved in art proved a rich p r i m a l sources relating are to the available, the history of authoress g i v e s an a n a l y s i s o f m o d e r n e m b r o i d e r y , d a t i n g b a c k to the last White decade o f embroidery on the 19th was women's century. above all ornamental and the short linen pettitcoat w o r n under the skirt. For­ merly, also aprons adorned with and till the Men's was end a head-lkerchiefs The preserved of garments for linen embroideries, a linen kerchief men garments, o n an the chemise except sand-designing and folk has forms. embroidery element Etnographic l i t e r a t u r e d i d not deal w i t h vital of Podhale The orna­ m e n t a l t i l i n g , g i v i n g a n o u t l i n e o n present researches unpro- small. — analyses Rumanian and f r o m r e a l i s t i c -truthfulness to n a t u r e , Mulkiewicz discipline Dunare in the Podhale region, w h i t e embroidery Olga TILES. garments. artistic his second Dr. abandoned polychromy his career. surroundings, this peasant Stressing in and a n d his figures scenes f r o m r e l i g i o u s l i f e h a d p e a s a n t s were often during himself to sculpture. the Initial period rustic time free after He mostly engraved made from was later, w h e n f a r m i n g and devoted on the very t h e f i r s t ^ p e r i o d o f h i s c r e a t i v e w o r k u p t o 1934, Biliński at about old of historic p r i m i t i v e b u i l d i n g structures w o u l d point to a of on f r o m other decorative drawings^ on sources. B u t t h e v e r y the floor and the "paper-cute" difficult in the composition were borrowed above and BILIŃSKI are now as a n o r n a m e n t a l Easter-egg CREATIVE DYMITR letters types: human o f the designs o n t h e floors of t h e h u t s , b u t i t w o u l d It Marto a n d f l o r a l designs; difficult drawings THE can be classified i n t o t w o basic figures were custom of wearing by the Podhale wo­ the 19th century. were short as time a rule at the not embroidered, end of the 19th c e n t u r y , w h e n i t became c u s t o m a r y to e m b e l l i s h with t e r r i t o r i a l l y w i t h central Poland, the left b a n k of the embroideries Vistula, time that it became customary to ornament bed and table bed comprising Kielce, and Kujawy regions, the h u t s of these regions. w e r e d o n e o n t h e eve to give the wooden tation floor was disappeared By home now in Rawa, clay Łowicz floors ornaments in in sand of a h o l i d a y — t h e a i m b e i n g appearance. the clay front of during World such as w i t h The a holiday ousted done Opoczno, as w e l l floor, the War ornamentation is the even rarity. the ornamen­ hut. The I , or a When custom/ earlier. linen covers, table m e r e ' s S u n d a y s h i r t s . I t w a s also a t t h a t with embroideries cloths, etc.). The (pillow-slips, embroidered w e r e not h o w e v e r destined for every day were decorative festive stom objects ceremonies has survived in the were till being "best" embroideries They where This cu­ day. A t present ever m o r e pieces a r e b e i n g with use. room celebrated. the present pieces ornamented ( n a p k i n s , c u r t a i n s , etc.). �S t i ł c h e s. A characteristic feature placed In addition to many more, the are v e r y c o m m o n i n P o d h a l e flat, satin, open compositions successive work vary by periods stitches ves ,cuffs, r o u n d the neck). embroideries: The chain, not only and the overcast designs i n the following of The in running net-laoe the first stitch was bonnet-like half used quarter of rably linked the with of the usually angular embroideries this art. of The 19th c e n t u r y the was of white was genre half i n the insepa­ of floral at t h e e n d of the 19th used to embellish chiefly kerchiefs, the on second and biedermeier chiefly bonnet-shaped the middle the flat stitch appeared atlas-button-hole stitch, tiste in and in was first tion needle on The work on these com­ differ scent of variety made a frequent stitches i n machine-made from most Remini­ t h e b l a n k e t stitch, the h e m s t i t c h , i n a At lace, popular the now of grew titcoat Till (from all end of the altogether technique in in theme placed on the embroidery, and today hem to quite recently an most corners the the ornaments all-embroidered waist) is common. the ornamen­ t h e composition of o n stripes. Larger themes were of above flowers, always placed symetrlcaliy, have been recently duced o n sleeves a n d on the corners pet- very itself and its i n d i v i d u a l elements based re­ are n a p k i n s , etc. W i t h t h e i n t r o d u c ­ machine-made i n volume tation elaborated not intro­ of bed covers. M a t e r i a l , Tools and T e c h n i q u e . with embroi­ hand-made. o f f o r m s , is a d o m i n a n t e l e m e n t embroidery. tion In the 19th century, exclusively made somewhat needle^work kerchiefs, i a b l e decora­ kerchiefs. decorative deries quite less ba­ introduced 19th c e n t u r y . I n g e n i o u s were or are but aprons. used b i n a t i o n s of these stitches a n d holes i n t e r s e c t e d artistic its are Compositions w h i c h certain elements, a more 19-th century. exclusively ornamentation. I t disappeared century the kerchiefs, of the 19-th century. The third of repetition of present characteristic development a The stitch. The c h a i n s t i t c h is by far the earliest. I t made appearance is t h a t a l l e m b r o i d e r i e s i n m o s t conspicuous: p a r t s o f t h e a t t i r e ( s l e e ­ rich machine 19-th c e n t u r y , forgotten, was embroidering the linen fabrics. entered tury. the arena Cotton at the very thread embroidering. embroideries was Along the A with one a t h e 19th cen­ chiefly used machine-made of a fo'iimer the embroideress frame was not for needle, embroide- pierced used in e m b r o i d e r y , i t m a d e its first appearance made almost fabrics s h a r p l y p o i n t e d a w l , of a pencil's which linen. end of the t h e .usual t o o l i n t h e h a n d s ress w a s a w o o d e n size, w i t h were on home-spun linen. Cotton holes in hand-made i n machine- embroidery. A m o n g the materials, single and double l i n e n were used. T h e O r n a m e n t s The ornaments in the Podhale divided into t w o groups — mentation. The in former includes earlier chain stitches. Here tive motif. other various ments the their own i n the .trousers atlas of of form of latter group beginning with ending broideries. ousted with More as a not originate headdress. each 19th c e n t u r y and bonnet-like floral creative They among In them has to C o m p o s i t i o n of its ked composition of with its place the embroidery on the object it have been synchronise E m b r o i ­ is c l o s e l y is The customers spinsters, o r most famous nearly from, wo­ from all over machine-made this trade which peasant was an embroidery women had became to learn elementary part in their is seasonal education. present, side-line embroidery occupation, only practiced a exclusively and during the long w i n t e r nights. H i s t o r y of Podhale W h i t e E m b o r i d e r y i n Region. oppo­ deries. The women, with art. P o d h a l e had popular, young The h i s t o r y of region dates lin­ adarniingj White back to embroidery the end of i n the the Podhale 18th c e n t u r y . D u r i n g t h e 150 y e a r s o f i t s d e v e l o p m e n t , t h e e m b r o i ­ dery went was dominated second The poor children. 1925, w h e n very The skill chiefly no ornamen­ along they were having Podhale. the patterns. Nevertheless, in the on began em­ patterns, particularly embroidery used men the German in pencil 19-th century. did theme sketched to b e ornamentation the much embroideries, garments in with Drawings first N e e d l e - W o m e n of womens number the Podhale II, region site remodelled (an were d r a w n i n p e n c i l on paper At stylized Floral i n Podhale, pal- machine-made Podhale the orna­ g. " t h e all other aprons less the in usually adorning (Table modern or in all reappearing others. includes introduction into with decora­ 6), „ p a r z e n i c e " a heart biedermeier appeared kerchief 1 — highlanders), kerchiefs, tation stitch themes n o m e n c l a t u r e , e. 19), s t a r ' s a n d m a n y The the on, number be embroideries a s p i r a l is t h e c h i e f (Table I I , Drawings ornament 17 — can combinations m a r k e d the period. The had metes", the Later stitches. A region abstract and f l o r a l o r n a ­ designs the linen. Patterns through two was influence of retains its artists who the by popular introduced by the so-coiled folk and chain The first stitch. The developed under "upper strata". I f character, remodelled ornamental and style. distinct periods. the it owes town this to embroidery technical patterns — it the still peasant — both into folk �Patterns deries analogous to are m e t w i t h area, i n the C r a c o w the earliest types the i n the chain voivodship of In of these paintings. The of Poland now among already Moravia, Hungary, Bulgaria). the middle stitch invaded of t h e 19th century, the all the Western The the new old local embroidery atlas-hole- Slav countries, in Podhale a b i g square bonnet-like kerchief. types The of from very difficult 20th s u c h as t h e decorative easy high Machine-made Very was based on abstract themes being a i n both the women character. folk atlas-hole-stitch turn stitches and the 19th technique, needle­ oblivion i t became on by cheaper now, went it ousted linen. through covered Poland At two the designs be­ with was designs. The lasie regions a n d i t is t h e r e i n these f o r m e r l y among for the n u m e r o u s l y preserved traces The of Skulsk of the in the face competition of Skulsk 'Cheaper centre factory w h i c h suited better t h e changed At present is t o b e Skulsk any descriptive SKULSK — IN THE only data available materials been points to the themes patrons reputed tunes. In view the basis ting from for protecting mortals f r o m of of a the Skulsk of original of region, the originating from that Sinołeka (Wągrów Boczki (near region was ma'in centre of vesniks", that means of f o l k art painters and and as has three main (Siedlce from well the as from the paintings neutral these groups background, were made being forward around the contours. The the figures of thick, straight­ and a in t h r o w n i n t o sharp r e l i e f b y means OF 19th c e n t u r y , t h e authoress Paprotnia, Łowicz), on origina­ Włocławek. decoration THE Skulsfc "okhpedlars flowers, figure or else garlands. milion, white the sources, into region) those misfor­ paintings paintings region), in lack analysis Skulsk groups: Church the formal the classified and paintings and green formal were maintained style. only p r i m a r y colours w e r e used — yellow primitive U p to the m i d d l e of the which needle­ „OKHVESNIKS" Wielkopolski Nei­ preserved. against resorts. TRAILS painting dealt mostly w i t h the V i r g i n Mary, Christ and Generally, Przezdziecka pictures "okhvesnik's" in Maria made tastes o f t h e b u y e r s . f o u n d e i t h e r i n S k u l s k or its v i c i n i t y . ther have The n o t one began violent hemstitching summer search, second h a l f o f t h e 19th c e n t u r y w h e n i t h a d t o the decay poorefr should folk art paintings, to neighbouring Their paintings. was e i t h e r i n ornamentals, i n single from the Vienna eastern territories. at t h e s a m e t i m e t h e f a s h i o n f o r f l o r a l d e s i g n s c a m e villages areas of (set u p a f t e r t h e Congress) and the a d j a c e n t All a vast territories itinerary most frequently l e d t o the L u b l i n and P o d ­ feature. there machine-made of the stitch, or dominant war of easier hand-made world mastered of its development. it turn new! ornaments embroidery second the fashionable ginning the Pod- region, to when — I m p o r t e d to f r o m complete kinds of stages i n the course o f After the way embroidery, popular at is women qualifications open-work saved to make. other pedlars in particular the former Kingdom of ousting region for painstaking vanished I t was machine-made all devoid centuries, g i v i n g w o r k lace. and and It Cracow are demanded needle^womian. headdress the embroideries embroidery and new the by probably Sout­ embroideries. accompanied hale a and regions w i t h s t r o n g t r a d i t i o n s t h a t w e hern Poland, Slovakia, Moravia and Bohemia, everywhere for­ are met w i t h on the southern side of the C a r p a t h i a n s (Slovakia, and embroi­ Carpathian and i n Silesia embroideries, gotten. S i m i l a r themes Rumania stitched entire ethnic in sky-tolue touches. and full their The ,aiccentuated painters colouring of specific by resorted means, yet expresión a n d individual, ver­ some relatively to their were uniform �polska sztuka ludowa KWARTALNIK WYDAWANY PRZEZ PAŃSTWOWY INSTYTUT SZTUKI ROK XI 1957 NR 4 �KOMITET REDAKCYJNY Mgr Aleksander Jackow­ ski, m g r Kazimierz Piet­ kiewicz, prof. dr Ksawery Piwooki, prof. dr Roman Reinfuss, prof. dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ REDAKCYJNY Mgr Aleksander Jackow­ ski (redaktor naczelny), mgr Anna Kunczyńska (sekretarz redakcji), prof. dr Roman Reinfuss (za­ stępca r e d a k t o r a n a c z e l n e ­ go), m g r B a r b a r a Radzi­ wiłł ( r e d a k t o r techniczny), Józef W i l k o ń (okładka i układ g r a f i c z n y ) , K r y s t y n a Żmijewska (adiustacja i korekta), Eugenia Tarska (tłumacz). REDAKCJA i ADMINI­ STRACJA: PAŃSTWOWY INSTYTUT S Z T U K I , W A R S Z A W A , D Ł U G A 26 194 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/049cb64ef2e277789649e6c28eebde27.pdf 9a0a1cc5cd25f457017cb1f84ef94c93 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4194 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1959 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3911 Title A name given to the resource Spis treści i strony tytułowe / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1959 t.13 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1959 t.13 z.3 ;s.121-122 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text polska sztuka ludowa P A Ń S T W O W Y INSTYTUT SZTUKI ROK XIII 1 9 5 9 NR 3 �T R E Ś Ć : str. Tancred Banateanu Rumuńskie Jerzy Jedlińskie Czajkowski skrzynie ludowe . . . . 123 kusaki 132 Jadwiga i A n a t o l i u s z Czerepińscy Ludowy feretron Michał Pękalski Biłgorajskie Ewa J a n Golis, Fryś Roman Anna z Krasnobrodu budownictwo drewniane łowicki stolarz Reiniuss Wystawa obrzędów belszczyźnie Kunczyńska Konkurs i wystawa i Tadeusz Jackowski Seweryn Z rzeźbiarz 161 ludowych R o m a n Reinfuss Lu- ludowej Pod­ . . 169 w Bytomiu 174 historycznego: Życie obyczajowe Prof. Dr stolarzy Kazimierz Kronika Summary na 167 sztuki malarstwa ludowego archiwum 141 149 . Wystawa . . hala Aleksander . skawińskich Moszyński . . . . 177 180 181 of articles 183 \ 1 '\ SI " Na okładce: „Dzień starego roku", obraz na szkle, wym. 23 x 185 c m . Wyk. L. Kubaszczyk, Koniaków, pow. Cieszyn. Na stronie tytułowej: Wieszadło łyżnika podhalańskiego. Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem. Fot. Stefan Deptuszewski. �polska sztuka ludowa KWARTALNIK PAŃSTWOWEGO INSTYTUTU SZTUKI ROK XIII 1959 NR 3 �KOMITET REDAKCYJNY Migr A l e k s a n d e r J a c k o w s k i , mgr Kazimierz Pietkiewicz, prof, d r K s a w e r y P i w o c k i , prof, d r R o m a n Reinfuss, prof, d r Tadeusz S e w e r y n . ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, za­ stępca r e d a k t o r a n a c z e l n e ­ go: p r o f , d r R o m a n R e i n ­ fuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, r e d a k t o r działu: m g r A n ­ na Kunczyńska, redaktor techniczny: M a r i a Kluków ska, okładka i układ graficzny: Józef Wilkoń. Tłumacz: E u g e n i a T a r s k a . Red.: Państwowy Instytut S z t u k i : W a r s z a w a , Długa 26 Wyd. i administr.: PP. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, K r a k . P r z e d m i e ś c i e 21/23. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/5ee8a3c81e8a07b0f024302db98f7fd8.pdf eadb47f63eece6bf2ffa3d310e2ef40e Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3775 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1947 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3543 Title A name given to the resource Spis treści i/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1947 t.1, z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1947 t.1,z.1-2, s.2-4 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA SZTUKA LUDOWA ROKI L I S T O P A D - G R U D Z I E Ń 1947 Nr 1-2 �REDAGUJE ZESPÓŁ PAŃSTWOWEGO KI ZEF LUDOWEJ INSTYTUTU * REDAKTOR GRABOWSKI WY KIEROWNIKÓW * BADANIA SZTU­ NACZELNY WYDAWCA JO­ PAŃSTWO­ INSTYTUT BADANIA SZTUKI LUDOWEJ KIEROWNICZKA BARA SEKCJI WYDAWNICZEJ SUCHODOLSKA GRAFICZNY # CZESŁAW ZNAŃ - SPÓŁDZIELNIA TELNIK WARSZAWA GEOGRAFICZNY DRUKARNI * BAR­ OKŁADKA I UKŁAD W1ELHORSKI SZE: BIURO I N F O R M A C J I W SEKCJI * KLI­ GOSPODARCZEJ PO­ WYDAWNICZA WOJSKOWY WARSZAWA * MINISTERSTWA CZY­ INSTYTUT TŁOCZONO SPRAWIEDLI­ WOŚCI W W A R S Z A W I E POD K I E R U N K I E M T A ­ DEUSZA GALEWSKIEGO * NISTRACJA: REDAKCJA I ADMI­ MINISTERSTWO KULTURY 1 SZTU­ KI, P A Ń S T W O W Y INSTYTUT BADANIA SZTU­ KI LUDOWEJ, W A R S Z A W A R A K O W I E C K A 4 A �POLSKA SZTUKA LUDOWA MIESIĘCZNIK ORGAN PAŃSTWOWEGO INSTYTUTU LMRT P O P U L A I R E REVUE P O L I S H 'V, BADANIA SZTUKI POLONUS MENSUELLE P E A S A N T ART / .• • • I Teatrów O o h o t n l o z y c n w L uЬ l i n i e ¿yiffiffl Sygnatur!"] R С E A R T Y K U Ł Y T E O R E T Y C Z N E K S A W E R Y P I W O C K I — Pojęcie sztuki ludowej. J O Z E F G R A B O W S K I — Zagadnienie s t y l u ludo­ wego. J U L I A N K R Z Y Ż A N O W S K I — O poznanie literatury ludowej. A D O L F CHYBIÑSKI — O po­ trzebach polskiej etnografii muzycznej. I. Zagad­ nienia kolbergowskie. O i P R A C O W A N I A MARIA ŻAKOWSKA — Stanisław K o s i a r s k i garncarz iłżecki. J O Z E F G R A B O W S K I — Zbój­ nickie obrazy n a szkle. G E R A R D CIOŁEK D»ch w polskim budownictwie w i e j s k i m . P U B L I K A C J E JANUSZ SWIEZY D Z I A Ł I M A T E R I A Ł Ó W — N F Swiatkarze O R M A biłgorajscy. C Y J N Y Powstanie, organizacja i charakter Państwowego Instytutu Badania Sztuki Ludowej. Z O F I A C I E S L A - R E I N F U S S O W A — Badania zdobnictwa l u ­ dowego w K r a k o w s k i m , n a Góralszczyźnie i D o l ­ nym Śląsku. В. B. — Prace badawcze s e k c j i m a ­ l a r s t w a i rzeźby. P. I. B. S. L. ROK I I. 1 S T O P A D - G R U D Z I E Ń 1947 Nr 1-2 LUDOWEJ ���Wielorakie zadania stawiamy naszemu mie­ sięcznikowi. Jako organ Instytutu Badania Sztuki Ludowej służyć będzie on przede wszystkim jego celom. Ma on być narzę­ dziem pracy Instytutu, łącznikiem miedzy jego współpracownikami, miejscem publi hacji materiałów uzyskiwanych w badaniach terenowych, probierzem stawianych tez i te­ orii, wreszcie informatorem w zakresie spraw interesujących badacza sztuki ludowej. Publi­ kacją materiałów, uzyskiwanych w bada­ niach terenowych, chcemy przełamać, szko­ dliwy dla rozwoju nauki, zwyczaj zachowy­ wania ich jedynie do dyspozycji — przy­ padkowego często — odkrywcy, co unie­ możliwia wykorzystanie ich wielostronne przez wszystkich interesujących się danym przedmiotem. Jest to bowiem zagadnienie dotyczące zarówno uspołecznienia pracy nau­ kowej jak też jej ekonomii. To są główne zadania „Polskiej Sztuki Ludowej", lecz nic jedyne. Przez pismo nasze mamy nadzieję uzyskać powiązanie pracy badacza specja­ listy z wiadomościami posiadanymi przez miłośników i zbieraczy. Otwierając łamy na szego pisma dla materiałów przez nich do­ starczanych, dzielić się będziemy wzajemnie spostrzeżeniami i doświadczeniami. Chcemy, by w ten sposób wiedza nie była tylko her­ metycznie zamkniętą dziedziną specjalistów, ale siała się udziałem wszystkich zaintereso­ wanych, tworzona była na ich oczach i przy ich czynnym współudziale. Wreszcie chcemy, by — zgodnie ze słowami Ministra Stefana Dybowskiego — p r z e z lamy naszego pisma przenikała wiedza o sztuce ludowej w bie­ żące życie artystyczne. Będziemy więc dą­ żyli, by „Polska Sztuka L u d o w a " znalazła się wszędzie tam, gdzie tworzy się nowa kultura, a zatem w uczelniach, zwłaszcza artystycznych, pracowniach artystów, świe­ tlicach, kursach itp. kuźnicach nowej sztuki polskiej. Nadto zaś w rękach artystów ludo­ wych, dla których świadomość, że twórczość ich traktowana jest na równi z pracą arty­ stów miejskich, winna być podporą w ich działalności, będącej wkładem wsi w zbioro­ we życie kulturalne całego narodu. Zamieizamy w końcu o walorach i stanie naszej twórczości ludowei informować, poprzez „Polską Sztukę Ludową" zagranicę, która zawsze okazywała wybitne zainteresowanie dla tej dziedziny polskiej sztuki narodowej. R E D A K C J A � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/10adde3d1c1b050ad24f019ec25c9353.pdf 53f23856a64730f0df1d3daa86ce7714 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3411 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1981 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3197 Title A name given to the resource Spis treści R. 1980; Contents / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1981 t.35 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1981 t.35 z.1, s.1-2 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A S Z T U K A ROK L XXXIV - U D O W A 1980 B a z i e l i c h B a r b a r a , H a f t l u d o w y na częściach s t r o j u regionalnego ( u w a g i po k o n k u r s i e w T o r u n i u ) , s. 99 nr 2 B u j a k J a n , P i l i c h o w s k a Bogdana, L a j k o n i k w oczach badaczy, s. 3 nr 1 Błachowski Aloksander, K i l k a u w a g w związku z reconzją k o n k u r s u n a h a f t l u d o w y , s. 109 nr 2 Błachowski Aleksander, O w y c i n a n k a c h . Refleksje po k o n k u r s i e ogólnopolskim w T o r u n i u , s. 181 n r 3/4 Chętnikowa J a d w i g a , Wielkanocne p a l m y k u r p i o w s k i e i k o n k u r s y w Łysem, s. 15 CiesLi-Reinfussowa nr 1 Zofia, Aleksandra Polańska-Hryńczuk, p i s a n k a r k a łemkowska, w. 227 n r 3/4 Czajkowski Jerzy, Zo studiów n a d h i s t o r y c z n y m rozwojem d o m u wiejskiego w po­ łudniowej ]V»lseo, s. 167 Fryś-Pietraszkowu n r 3/4 E w a , A r c h i w u m P r a c o w n i D o k u m o n t a c j i Polskiej Sztuki L u ­ dowej I n s t y t u t u S z t u k i P A X , s. 137 n r 3/4 F u r d y n a Józof, Józef Słonina, rzeźbiarz l u d o w y z Bogdanówki, s. 245 . . . Goldborg-Mulkiewicz Olga, Postać Żyda w polakioj rzoźbio l u d o w o j , s. 21У . . n r 3/4 . n r 3/4 Jachor-Tyszkowa Aleksandra, I k o n o g r a f i a przodstawionia M a t k i Boskiej Gromnicznej w grafico i malarstwie l u d o w y m , s. 71 J a c k o w s k i Aloksander, Tradycje nr 2 i współczosnośe. U w a g i po Biennale Kowalstwa Ludowego, s. 39 nr 1 J a c k o w s k i Aleksander, R o m a n Reinfuss i sztuka l u d o w a , s. 131 K a r w i c k a Teresa, Zwyczaj n r 3/4 s t a w i a n i a „ m a j ó w " w polskiej k u l t u r z e ludowej n a t l e europejskim, s. 213 n r 3/4 K o r u l s k a E w a , K r a s n o b r o d z k i o wieńce, s. 21 nr 1 K u b i a k Krzysztof, O strażach p r z y grobie Chrystusa, 8. 89 nr 2 K u n e z y i i s k a - I r a c k a A n n a . Chrystus F r a s o b l i w y i jogo miejsce w t r a d y c y j n e j r e l i ­ gijności l u d o w e j , s. 143 n r 3/4 Łopuszańska I r o n u , Hoża Ciolczyk, nioznaiia rzeżbiarka z B y c z y n y , s. 112. Matusok Małgorzata, W sprawie pochodzenia p o l s k i c h dywanów . . nr 2 dwuosnowowych, s. 205 n r 3/4 I'etora J a n i n a , K a p l i c z k i i rzeźby Józefa K w i a t k o w s k i e g o , s. 237 Śledziewski A n t o n i , W y c i n a n k i podwarszawskie n r 3/4 Z o f i i Świderskiej, s. 31 . . . nr 1 Waligóra E d w a r d , Z n a k i rozliczoniowo folwarków p o l s k i c h o d X V I do X X w i e k u , s. 153 n r 3/4 B e n e d y k t o w i c z Zbigniew, K o - A n t r o p o l o g i a k u l t u r } * w Polsce—dziedzictwo, po- b o t y c k i Czesław, S t o m m a L u d - jęcia, inspiracje (matoriały do słownika), cz. I , I I ; w i k , T o m i s k i Ryszard, W a s i - s. 47, s. 117 n r 1,2 l e w s k i Jerzy S. R o l a n d B u i t h e s , s. 47 nr 1 J a n Stanisław Bystroń, s. 48 Stefan giczuoj nr 1 Czarno4'ski i Marcel Mauss ( O d intorpretacji kultury do aocjolo- elementarnych k a t e g o r i i myśli), s. 50 nr 1 Georges Dumózil, s. 49 Mircea Eliado, Rudolf nr 1 Otto (Od fenomenologii r o l i g i i do fonomonologii k u l t u r y ) , s. 52 . . . E d m u n d R o n a l d Leach, s. 117 Claude Levi-Strauss, s. 119 nr 2 Eiouzar Mojsiejewicz M i e l e t y i i s k i , s. 120 . . . nr 2 L a Nouvelle H i s t o i r e , s. 122 Władimir Jakowlowicz P r o p p , s. 124 nr 1 nr 2 nr 2 . . . . nr 2 R E СE X Z J E Aleksander J a c k o w s k i , E d w a r d Waligóra. Bogactwo szaeh Józefa Janosa, jest tu -r.ic. O rzeźbach i wi.tr- s. 01 nr 1 K a n t o r Ryszard, X I przegląd filmów o sztuco w Z a k o p a n e m (9—12 kwiocioń 1980 г.), s. 115 nr 2 Sułowski Z y g m u n t , Miłość i małżeństwo w Europia, Lićgo 1975, s. 116 . . . . nr 2 R ÓZ X E K r o n i k a I X — X I I 1979, s. 64—66 nr 1 Kronika I - I I I nr 2 1980, e. 126—127 K r o n i k a I V — V I 1980, s. 2 4 9 - 2 5 0 S u m m a r y of articles Резюме . n r 3/4 n r 1,2,3/4 vir 1,23/4 �1 �POLSKA AKADEMIA NAUK • I N STY TU T SZ TU К I • ROK XXXV • 1981 • Nr 1 polska sztuka ludowa W R O C Ł A W ZAKŁAD N A R O D O W Y - W A R S Z A W A - * K R A K O W IMIENIA OSSOLIŃSKICH, WYDAWNICTWO - G D A N S K POLSKIEJ AKADEMII NAUK �C O N T E N S Czesław R o b o t y c k i The c h a i n o f happiness a h a l f c e n t u r y later . . . E w a Korulska Transformations o f t h e aesthetic p a t t e r n s — p a t t e r n s , 3 opinions, models 11 A n n a Świątkowska E m b r o i d e r y i n t h e Łowicz costume 27 Jifi Stone sculpture i n Orawa 45 T h e c o m p e t i t i o n o f stone sculpture 55 Langer E w a Fryś-Piotraszkowa Z b i g n i e w B e n e d y k t o w i c z , Cze T h e antropology o f c u l t u r e i n Poland, heritage, concep­ slaw R o b o t y c k i , L u d w i k Stom­ t i o n s , i n s p i r a t i o n s . (Materials for a d i c t i o n a r y , p a r t 3) m a , Jerzy S. W a s i l e w s k i T a r t u a n d t h e Soviet semiotics of c u l t u r e . L E T T E R TO E D I T O R I A L . . . 58 V a n Gennep 59 The m y t h of A l k m e n a 60 K s . K a z i m i e r z Mrówka [Easter p a l m s ] 61 OFFICE CHRONICAL SUMMARY РЕЗЮМЕ V I I - I X 1980 OF ARTICLES 62 63 64 R E D A G U J E Z E S P Ó Ł : A l e k s a n d e r J a c k o w s k i ( r e d . inacz.), J a d w i g a J a r n u s z k i e w i czowa, Anna Kutnczyńska-Iracka, Jan Krzysztof Makulski, Jerzy Łoziński, R o m a n Reimfuss (z-ca r e d . nacz.). S e k r e t a r z r e d a k c j i — E w a K o r u l s k a . R e d a k t o r t e c h n i c z n y — H a l i n a Żelechowska. T ł u m a c z e n i a — P i o t r P a s z k i e w i c z (ang.) i N a t a l i a Stasińska (ros.). S e r w i s f o t o ­ graficzny — Jan Swiderski � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/511768c97abf195f8c03c761e8823a0a.pdf d50bb02b6ec237d28861c24db3a0d06a Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3189 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1987 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2986 Title A name given to the resource Spis treści rocznika XL 1986; Od redakcji; Contents / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1987 t.41 z.1-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1987 t.41 z.1-4, s.1-4 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A S Z T U K A ROK L U D O W A X L — 1986 Aries Philippe, Człowiek wobec ś m i e r c i , s. 9 nr 1/2 Białopiotrow icz W o j c i e c h , Zagadnienie sztuki ludowej w malarstwie c e r k i e w n y m w oparciu o wybrane p r z y k ł a d y z terenu K a r p a t , s. 171 nr 3/4 B y l i n a S t a n i s ł a w . W y o b r a ż e n i e p i e k ł a w ś r e d n i o w i e c z n e j Polsce ( X I V — X V w . ) , s. 97 nr Chrzanowski Tadeusz, Drzewo ś m i e r c i , s. 197 1/2 n r 3/4 Czaja Dariusz, Robot-ycki Czesław, Rodzina wiejska na Podlasiu — w e d ł u g t y g o d ­ n i k a „ P r z y j a c i ó ł k a " , s. 149 n r 3/4 Gajda Tomasz, Z a n i k a j ą c e zwyczaje i wierzenia z w i ą z a n e ze ś m i e r c i ą , s. 39 , . nr 1/2 Gebert K o n s t a n t y , S k o n a ć przed ś m i e r c i ą , s. 17 nr 1/2 Goldbeig-Mulkiowicz nr 1/2 Olga, O b r z ę d y ż a ł o b n e i pogrzebowe Ż y d ó w polskich, s. 103 G r ó d e c k a Zofia, Przekaz pokoleniowy w ludowej twórczości hafciarskiej, s. 239 nr 3/4 Jackowski Aleksander, Andrzeja Grzelaehowskiogo r z e ź b y Czarnej A f r y k i , t». 233 nr 3/4 J a c k o w s k i Aleksander, Kilka truizmów i refleksji na temat śmierci, kultury ludowej i sposobu patrzenia na jej w y t w o r y , s. 3 nr J a c k o w s k i Aleksander, P o ż e g n a n i a , s. 131 1/2 n r 3/4 K e n a r o w a H a l i n a , N i g d y za p ó ź n o ! Malarstwo J a n i n y O r y n ż y n y , s. 249 . . nr 3/4 Kolbuszewski Jacek, Polska p i e ś ń pogrzebowa. Prolegomena, . • nr s. 49 . • Kolbuszewski Jacek, Wiersze nagrobne z polskich cmentarzy, s. 83 . Kornecki Ti]arian, B o c h e ń s k a . . . seria o b r a z k ó w . . T a ń c a .Śmierci". Przyczynek t r w a ł o ś c i w ą t k u moralizatorskiego ,,memento m o r i " w ś r o d o w i s k u do prowincjo­ n a l n y m X I X w., s. 207 " i ' 3/4 K o w a l s k a - L o w i c k a A n n a , L u d o w e w y o b r a ż e n i a , ś m i e r c i , s. 23 K r a s u s k i Wojciech, K r z y ż e i kapliczki nr p r z y d r o ż n e j a k o znaki p o d z i a ł u 1/2 prze­ strzeni, s. 225 i " ' 3/4 K r o l l A n t o n i , K r a k o w s k i e bractwo artystyezno-grobowniczo, s. 135 . . K r y g Jacek, Umieranie i ś m i e r ć w m y ś l i Dalekiego W s c h o d u , s. 115 Kubiak 1/2 nr 1/2 . . . . nr 3/4 . Krzysztof, W o k ó ł fotografii nagrobnej, s. 69 Leach E d m u n d P.., C z y ż b y t r i o b r a n d z k a meduza?, s. 165 nr 1/2 nr 1/2 n r 3/4 Leach E d m u n d R., Poziomy k o m u n i k a c j i i p r o b l e m a t y k i ! t a b u w odbiorze i ro­ zumieniu sztuki pierwotnej, s. 159 n r 3/4 Mach Z d z i s ł a w , E d m u n d R o n a l d Leaeh, s. 157 n r 3/4 Maleta A l i c j a , G r a n i t o w a r z e ź b a l u d o w a na wschodnim Podlasiu, s. 221 . . . nr 3/4 M i t c r a J a n , Ś m i e r ć na mojej w s i , s. 45 nr 1/2 Piersiak Tadeusz, B a r o k o w a sztuka dobrego umierania, s. 91 nr 1/2 nr 1/2 R e n i k Krzysztof, O k o n t a k t a c h ze z m a r ł y m i - ludowe w y o b r a ż e n i a , s. 31 . . R o b o t y c k i Czesław. Czaja Dariusz, Rodzina wiejska n a Podlasiu - - w e d ł u g t y g o d ­ nika . . P r z y j a c i ó ł k a ' , s. 149 Rybaków n r 3/4 Boris Aleksandrowicz, Makvokosmos w nnkiokosmosie s z t u k i ludo­ wej, s. 167 n r 3/4 Sadowski Wojciech, O b r z ę d y pogrzebowe prawosławnych w w o j . gorzowskim, s. 47 Sikora S ł a w o m i r , Cmentarz. A n t r o p o l o g i a p a m i ę c i , s. 57 S t o m m a L u d w i k , Poczet k r ó l ó w francuskich. L u d w i k X V I I i u p i o r y , s. 145 . . S t o m m a L u d w i k , S z a l e ń s t w o k r ó l a K a r o l a , s. 146 Szanter Zofia, X V I I Sziomba-Rysowa U c z t a pogrzebowa w zwyczajach 1/2 nr 1/2 ni- 3/4 nr 3/4 wieczne i k o n y w k l u c z u m u s z y ń s k i m , s. 179 Zofia, nr . . . i wierzeniach n r 3/4 ludo­ nr 1/2 T o m i c k i R y s z a r d . D r o g i w z a ś w i a t y . M a t e r i a ł y do eschatologii A z t e k ó w , s. 109 w y c h , s. 37 nr 1/2 T w a r d o w s k i J a n , Zapisane w brulionie, s. 21 nr 1/2 nr 1/2 RECENZJE Szewczyk H a n n a , Jacek Kolbuszewski, Wierwaze WSPOMNIENIA Jackowski Aleksander, Jadwiga. Wspomnienie z cmentarza, s. 1.19 . . . . POŚMIERTNE o Jadwidze Jarnuszkiewiezowej (1918—1986). s. 253 n r 3/4 J a c k o w s k i Aleksander, J a m n a O i y n ż y n a ( i » 9 3 — 1 9 8 6 ) , s. 252. Jackowski Aleksander, J ó z e f Janos (1895—1985), s. 122 . . . . n r 3/4 nr 1/2 RÓŻNE S u m m a r y of articles n r 1/2, 3/4 nr 1/2, 3/4 �POLSKA A K A D E M I A N A U K • INSTYTUT • SZTUKI ROK XLI 198 7 • • Nr 1-4 polska sztuka ludowa W R O Z A K Ł A D I C Ł A W - N A R O D O W Y W A R S I M I E N I A Z A W A - K O S S O L I Ń S K I C H , R A K Ó W - G W Y D A W N I C T W O D A Ń S POLSKIEJ K - Ł Ó A K A D E M I I D Z N A U K �IS DEDICATED TO ALEKSANDER JACKOWSKI TO CELEBRATE THE 40-TH ANNIVERSARY O F THE QUARTERLY A N D 35-TH ANNIVERSARY O F HIS WORK AS THE EDITOR-IN-CHIEF Editorial 3 L u d w i k Stomma T o Jacek 5 S t a n i s ł a w Mossakowski A n t i q u e a n d Renoissanee decoration p a t t e r n s i n t h e Wawel porta triumphalis Zofia Sokolewicz 6 T h e T h e o r y of A r t or o f Folic Culture? F r o m the proposal of Eugeniusz F r a n k o w s k i to „ P o l s k a S z t u k a L u d o w a " 1986 Anna Kutrzeba-Pojnarowa 18 There were chapels i n the B e g i n i n g , Chapels weyside crosses a n d figures i n Z a w o j a , d a t i n g f r o m over h a l f Tadeusz C h r z a n o w s k i a c e n t u r y ago 23 A r e There A n y F o l k - b a r o q u e Belies ? 35 Aleksandra Jacher-Tyszkowa The Marek Łączyński O r i g i n a l or Copy ? Leżajsk Wood—engrawings and 59 64 Bronisław Surowiak Spring, A u t u m n Anna Kunczyńska-Tracka W a x V o t i v e Offerings F r o m K r y p n o M a ł g o r z a t a Mazurkiewicz Man-resembling stones i.e. punished life J e r z y Timoszewiez W h a t does J e r z y Llu-ir Origins 47 65 . S t e m p o w s k i say a b o u t . . . 74 f o l k artV 78 W ł a d y s ł a w a Jaworska „ D e c o r o ergo s u m " . Some remarks on t o w n folklore 81 Halina Kenarowa F o l l o w i n g K e n a r . I n the 8 0 t h anniversary o f his b i r t h 87 Olga M u l k i o w i c z - G o l d b e r g o w a Transformations of the t r a d i t i o n a l Jewish paper cut-out W i e s ł a w Juszczak To Jacek Marcin Czerwiński T h e t o d a y o f the S y m b o l 91 97 100 Stefan M o r a w s k i I s the modernist w o r l d v i e w alive today'.' . Jan Twardowski The G i r l . . . Z b i g n i e w Raszewski Magician's V e r i f i c a t i o n Mieczysław Porębski Places F o r P a i n t i n g s Roch Sulima T h o P h o t o g r a p h y o f Polish Peasants Jerzy B a r t m i i i s k i , , Y o u t h i n k i t a n d the d r e a m w i l l see i t " . O n image 105 108 109 \v. . I l l 113 i n t e r p r e t a t i o n i n f o l k dream-book 121 K r y s t y n a Szefler ( T u k w a ) T o Jacek 125 Jacek K o l b u s z e w s k i „ O n feather, bo o n the w a y t h a t I can n o t m a k e " . Notes on versified f o l k letters 126 H a n n a Szewczyk-Wierzbicka T o D i e of L o w e . A c o n t r i b u t i o n to analysis o f school D o r o t a Simonides Pictographs o f c o n t e m p o r a r y children's albums Jan Adamowski Archaisms i n folklore 139 Jacek O l ę d z k i A C o n t r i b u t i o n t o the d u t y o f Peripatetic Cosidorations 142 Stanisław Węglarz Understanding the N o t i o n „ C u l t u r e " F r o m Ethnolo­ children's compositions 130 gical a n d E t h n o g r a p h i c a l P o i n t o f V i e w . T h e . . 135 anti- methodological study 161 Czesław R o b o t y c k i Escutcheon a n d A d v e r t i s i n g 155 Ewa Korulska „ Z a k r ó l a Piasta Polska w y r a s t a " . Some remarks o n h i s t o r y for c h i l d r e n 159 Antoni Kroh Brothers 164 L u d w i k Stomma T h e L i o n a n d The Saint 167 Ryszard Tomicki Outside the Society — i n the v i c i n i t y of tho d i v i n e 169 Jerzy Wasilewski Conversion o f St P a u l — conversion, inversion a n d doubts 177 Zbigniew Benedyktowicz „ G u e s t i n — God i n " or Godlike strangers . . . 184 R o m a n Roinfuss M a r i a M a d e j . The Sculpture a n d the Poet . . . 197 E w a FryA-Pietraszkowa T h e Carpets o f M r s . Tchorzewska 201 A d a m Bartosz M a r c i n L o r k i e w i c z ' s s t r a w figures 208 212 Bożena Kural M e a l chest f r o m K r z y s z k o w i e e Aleksandra Jackowska, B i b l i o g r a p h y o f Aleksander Jackowski's work-: (1 !)49— Loszek P u d ł o w s k i 1987) A u t h o r s o f the y e a r l y „ P o l s k a S z t u k a L u d o w a " (1087) 216 -'23 Summary of Articles R E D A G U J E Z E S P Ó L : Z b i g n i e w B e n e d y k t o w i c z , E w a F r y ś - P i e t r a s z k o w a , Aleksander Jacko­ w s k i (redaktor naczelny), E w a K o r u l s k a (sekretarz r e d a k c j i ) , A n n a K u n c z y r i s k a - I r a c k a , J a n K r z y s z t o f M a k u l s k i , J e r z y Ł o z i ń s k i , R o m a n Reinfuss (z-ca r e d a k t o r a naczelnogo) oraz: Zofia B i s i a k , H a n n a Szewczyk-Wierzbicka, J a n Swiderski. R e d a k t o r techniczny — G r a ż y n a M i ę t u s . T ł u m a c z e n i a — P i o t r Paszkiewicz, Magdalena I w i ń s k a (ang.), W i e s ł a w Maciejewski i | N a t a l i a S t a s i ń s k a ] (ros.). Adres R e d a k c j i : I n s t y t u t S z t u k i P A N , u l . D ł u g a 28, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 994, t e l . 31-32-71/4, w e w n . 227, 229. I �O D REDAKCJI W roku 1987 m i n ę ł o c z t o r d z i o ś c i l a t o d ukazania się pier­ wszego n u m e r u „Polskiej Sztuki Ludowej". Trzydzieści pięć naszym zdaniom zakres p r o b l e m a t y k i podejmowanej w kułach zamieszczonych w n i n i e j s z y m numerze —• arty­ jakkolwiek l a t t e m u , t o jest o d n u m e r u 3/1952 k i e r o w n i c t w o R e d a k c j i o b j ą ł zaproszonym do w s p ó ł p r a c y A u t o r o m nie s t a w i a l i ś m y ż a d n y c h Aleksander Jackowski. W związku z tyra p o d w ó j n y m w y m a g a ń a n i o g r a n i c z e ń o d n o ś n i e t e m a t u — w p e ł n i odzwier­ szem, X L I r o c z n i k „ P o l s k i e j S z t u k i L u d o w e j " jubileu­ pragniemy za­ d e d y k o w a ć R e d a k t o r o w i Naczelnemu naszego p i s m a . Dlatego zwróciliśmy się do Autorów, Współpracowników i P r z y j a c i ó ł naszej R e d a k c j i o u d z i a ł w t y m przedsięwzięciu. Wszyscy, k t ó r y c h z a p r o s i l i ś m y serdecznie p o p a r l i n a t z ą inicja­ t y w ę ; z a r ó w n o a u t o r z y , k t ó r y c h a r t y k u ł y u k a z a ł y się w n i n i e j ­ s z y m numerze, j a k i c i , k t ó r z y z r ó ż n y c h p r z y c z y n t e k s t ó w na­ p i s a ć nie m o g l i l u b nie z d ą ż y l i . L i s t y i telefony, j a k i e o t r z y m a ­ l i ś m y ś w i a d c z ą o t y m , że „ P o l s k a S z t u k a L u d o w a " jest p i s m e m czytanym i lubianym (choć s t u k n ę ł a j e j j u ż ciedla nie t y l k o e w o l u c j ę , p r o f i l i rozległość z a i n t e r e s o w a ń pisma, ale t a k ż e oddaje stan b a d a ń i p o s z u k i w a ń w s p ó ł c z e s n e j etno­ czterdziestka!); ś w i a d c z ą t a k ż e , i przede w s z y s t k i m , że n i e p r z e m i j a j ą c ą młodość z a w d z i ę c z a „ P o l s k a Sztuka L u d o w a " swemu „ s p i r i t u s movene" — R e d a k t o r o w i A l e k s a n d r o w i Jackowskiemu. l o g i i , f o l k l o r y s t y k i i b a d a ń n a d s z t u k ą l u d o w ą , p o p u l a r n ą i zja­ w i s k a m i p o g r a n i c z n y m i . Odzwierciedla r ó w n i e ż s y t u a c j ę nego przedmiotu w Polsce anno Rolę naszych zainteresowań — sztuki głów­ ludowej 1987. dorobku Aleksandra Jackowskiego najlepiej ocenić m o ż n a nie t y l k o n a podstawie umieszczonej t u b i b l i o g r a f i i Jego prac, ale t e ż poprzez stwierdzenie, czego w t y m numerze nie m a . N i e m a mianowicie a n i jednego a r t y k u ł u o sztuce nieprofesjo­ n a l n e j , c h o ć przez t y l e l a t z d ą ż y l i ś m y p r z y w y k n ą ć , ż e zawsze c o ś jest. A l e ć p r z e c i e ż jest t o , J a c k u , o d t r z y d z i e s t u p i ę c i u l a t jeden z nielicznych n u m e r ó w bez Twojego t e k s t u . A z a t e m , Wielce Szanowny Panie Redaktorze, albo lepiej L i s t y t e w s p i e r a ł y nas i d o d a w a ł y n a m o t u c h y w c h w i l a c h t r u d n y c h — t y m t r u d n i e j s z y c h , że przez p ó ł r o k u nam brakowało duchowego wsparcia i p o m y s ł ó w R e d a k t o r a Naczelnego, przed k t ó r y m przez t a k i okres w ł a ś n i e u d a ł o n a m się u k r y w a ć c a ł e p r z e d s i ę w z i ę c i e . W s z y s t k i m t y m , k t ó r z y u d z i e l i l i n a m swo­ jego poparcia jeszcze raz serdecznie d z i ę k u j e m y . — Jacku Drogi! t u m a m y największą t r e m ę , ponieważ T y właś­ nie najlepiej ocenisz i w y c h w y c i s z wszystkie nasze b ł ę d y i nie­ dociągnięcia. Jacku Drogi, ofiarowujemy Ci ten numer. T w ó j Jubileuszowy, choć — perfidnie — zrobiony „ z a plecami". N a s z ą — nas i w s z y s t k i c h A u t o r ó w — „ p o r t a m t r i u m p h a l e m " — n a T w o j ą c z e ś ć . W z n i e s i o n ą , j a k nas b y ł o s t a ć najlepiej. N i e c h „Pol­ s y m b o l i c z n y m w y r a z e m i n t e n c j i nas w s z y s t k i c h b ę d z i e — u m i e ­ skiej S z t u k i L u d o w e j " w m i n i o n y m czterdziestoleciu. N i e t y l k o szczony j a k o pierwszy — a r t y k u ł D y r e k t o r a I n s t y t u t u o p o r t a Nie będziemy tu podsumowywać całej działalności dlatego, ż e u w a ż a m y , iż pismo ż y j e , r o z w i j a się i dalecy j e s t e ś m y t r i u m p h a l i s w ł a ś n i e . Ż y c z y m y t e ż — zawsze się c z e g o ś ż y c z y od tego, b y t r a k t o w a ć j e j a k Szacownego J u b i l a t a . Przede wszy­ w momentach uroczystych — Tobie (i nam!) s t k i m dlatego, ż e s ą d z i m y , iż p a n i o m o k o ł o czterdziestki nie w y ­ pod następnych, T w o i m okiem powstających, ciekawych n u m e r ó w już Pisma. p a d a p r z y p o m i n a ć , ż e b y ł y k i e d y ś m ł o d s z e , ł a d n i e j s z e ( ?) c h o ć może... mniej interesujące. Chcielibyśmy powiedzieć t y l k o , że Redakcja 3 I �I � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/e92715d8bb7bdb9572167675ae894218.pdf 315bee4e685750298af8aae7433925ea Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3234 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1986 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3030 Title A name given to the resource Spis treści rocznika XXXIX 1985; Contents / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1986 t.40 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1986 t.40 z.1-2, s.1-2 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA SZTUKA LUDOWA Rok X X X I X — 1985 Anacka-Łyjak Maria, Z drówki Biskupski k o l o n i i do O p o c z n a . motymów", Romuald, Malarstwo na Łemkowszczyżnie, Brykowski Ryszard, skiej, s. Chmielewski do d z i e j ó w „wę­ Z n r 1/2 ikonowe od X V do połowy X V I I I wieku s. 153 n r 3/4 rozważań nad architekturą cerkwi łemkow­ 137 n r 3/4 Witold, Inspiracje Chmielewski Chmielarski Przyczynek s. 119 Witold, Wacław, plastyczne Lucimiu, s. 23 n r 1/2 B o b r o w n i k a c h Będzińskich s. 59 n r 1/2 Przepowiednie l u c i m s k i e , s. Sztuka ludowa w Gołąb B a r b a r a , Późnobarokowy bernardyńskim, i działania s. obrazkowy w 37 n r 1/2 moralitet w d a w n y m karcerze 87 n r 1/2 Jackowski Aleksander, „Nikifor" Andrzeja B a n a c h a , s. 239 Jackowski Aleksander, Ryszarda Hlebowicza „Panorama . . Obrony . . n r 3/4 Wizny", s. 49 n r 1/2 J a c k o w s k i A l e k s a n d e r , „ W s z y s t k o j e s t p i ę k n e , co m i się p o d o b a " . O r o b a c h z g r o c h u , m a k u , ryżu i słomy M a r i i P i e l u s z c z a k , Jackowski Aleksander, Jarnuszkiewiczowa Jadwiga, wy­ s. 65 . Notatki o . r z e , s. 227 Kłosiewicz n r 3/4 D a n u t a , Obrzęd chu obrotowego, sobótkowy. Taniec w aspekcie symboliki r u ­ s. 67 n r 1/2 K r o h A n t o n i , Ł e m k o w s z c z y z n a w w i e r s z a c h J e r z e g o H a r a s y m o w i c z a , s. 245 Kroh n r 1/2 Nikifo­ Antoni, Problemy współczesnej k u l t u r y łemkowskiej M u z e u m w Z y n d r a n o w e j , s. 131 n r 3/4 Leszczycki Stanisław, F i z j o n o m i a p r z e d w o j e n n y c h w s i ł e m k o w s k i c h , s. 193 Leszczycki Stanisław, Niektóre n r 3/4 na przykładzie zagadnienia antropogeograficzne n r 3/4 Polskiej O r a w y , s. 99 n r 1/2 Ł o p a t k i e w i c z T a d e u s z , Ośrodki k a m i e n i a r s t w a l u d o w e g o n a Ł e m k o w s z c z y ż ­ nie Ś r o d k o w e j , s. 177 n r 3/4 O l ę d z k i J a c e k , Z n a k i i s t n i e n i a , s. 3 O lucimskim Reinfuss eksperymencie (dyskusja), Roman, M o i przyjaciele Sadowski Wojciech, s. 44 n r 1/2 Ł e m k o w i e , s. 211 n r 3/4 J a n Łabowski, r o l n i k Szanter Zofia, Cerkiew Szanter Zofia, s. n r 1/2 w Przysłopiu Osadnictwo z południa i m a l a r z , s. 217 n r 3/4 i j e j r e m o n t , s. 247 n r 3/4 w Beskidzie Niskim i Sądeckim. 187 n r 3/4 Wisłocki vSeweryn A., I w a n J u r i j e w i c z R u s e n k o , s. 210 Wisłocki A., P r z y c z y n e k Seweryn do b i o g r a f i i N i k i f o r a D r o w n i a k a n r 3/4 zwa­ nego „ K r y n i c k i m " , s. 219 n r 3/4 W o ł o w s k i J a c e k , W ł o d z i m i e r z N a u 2 n i u k , s. 67 W S P O M N I E N I A Jackowski Kroh Aleksander, Wacław Antoni, Wieruszewska Wojciech Maria, (1897—1984), s. Oleksy Prof, 122 P O Ś M I E R T N E S u ł k o w s k i (1927—1985), s. 121 . n r 1/2 (1903—1985), s. 123 n r 1/2 dr . n r 1/2 hab. Kazimiera Zawistowicz-Adamska, . n r 1/2 R O Ż N E L e s i e ń - P l a c h e c k a K r y s t y n a , B i u l e t y n Z a p i s ó w F o l k l o r u I S P A N n r 2, s. 86 Summary Резюме of articles n r 1/2 n r 1/2, 3/4 n r 1/2, 3/4 �POLSKA AKADEMIA NAUK • INSTYTUT SZTUKI • ROK XL • 1986 • Nr 1-2 polska sztuka ludowa W R O ZAKŁAD C Ł A W — N A R O D O W Y W A R IMIENIA S Z A W A — OSSOLIŃSKICH, K R A K Ó W — G D A Ń S K W Y D A W N I C T W O POLSKIEJ — Ł Ó D Ź AKADEMII NAUK �C O N T E N T S Aleksander J a c k o w s k i Several t r u i s m s a n d reflexions on death, folk culture, and P h i l i p p e Aries K o n s t a n t y Gebert the way of considering its products M a n i n the A r t i c l e o f D e a t h . . . T o die before d e a t h Jan Twardowski Anna Kowalska-Lewicka Krzysztof Renik Zofia Szromba-Rysowa W r i t t e n i n a note-book F o l k images of death Contacts w i t h the dead. F o l k images F u n e r a l Feast i n F o l k Customs and B e l i e f Tomasz Gajda Jan Mitera Wojciech Sadowski F u n e r a l customs A letter on funeral customs Funerals i n the O r t h o d o x Church (on the example of the Gorzów 39 45 Jacek K o l b u s z e w s k i Sławomir Sikora Krzysztof K u b i a k Jacek K o l b u s z e w s k i Tadeusz Piersiak Stanisław B y l i n a Olga Goldberg-Mulkiewiez Ryszard T o m i c k i Polish funeral H y m n s C h u r c h y a r d . A n t h r o p h o l o g y of M e m o r y Photographs o f ,,the deceased". T o m b poems f r o m Polish cemetreiee Baroque a r t of good d y i n g Imago o f H e l l i n Medieval Poland ( X I V — X V ) . . . Jewish m o u r n i n g a n d funeral ceremonies The w a y to the a f t e r w o r l d . Some remarks a l o u t llio Aztec eschatology D y l i n g and d e a t h i n the t h o u g h t of the F a r E s t . . . 49 57 69 83 91 97 ЮЗ 109 115 Jacek 119 Jacek K r y g . . . . . 3 9 17 . 21 23 31 37 . . . . 47 EEVIEWS H a n n a Szewczyk Kolbuszewski, Wiersze z cmentarza O B I T U A E r NOTICE Aleksander J a c k o w s k i Józef Janos (1895—1985) 122 S u m m a r y of A r t i c l e s . Резюме 124 126 R E D A G U J E Z E S P Ó Ł : Z b i g n i e w B e n e d y k t o w i e z , E w a Fryś-Pietraszkowa, A l e k s a n ­ der J a c k o w s k i (redaktor naczelny), E w a K o r u l s k a (sekretarz redakcji), A n n a K u n czyńska-Iracka, J a n K r z y s z t o f M a k u l s k i , J e r z y Łoziński, R o m a n R e i n f u s s (z-ca redaktora naczelnego) oraz: Z o f i a B i s i a k , J a d w i g a Jar.nuszkiewiczowa, H a n n a Szewczyk-Wierzbicka, Jan Swiderski. Redaktor Adres t e c h n i c z n y — Grażyna Miętus. Tłumaczenia — P i o t r P a s z k i e w i c z , l e n a I w i ń s k a (ang.) i N a t a l i a Stasińska (ros.). Redakcji: I n s t y t u t S z t u k i P A N , u l . Długa 28, 00-950 W a r s z a w a , 994, t e l . 31-32-71/4, w e w n . 227, 229. Rękopisów n i e zamówionych 1 redakcja nie zwraca. Magda­ s k r . poczt. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/395b6b8d069f65b96cceb962908bdcc7.pdf e3b47df362ef083da919d482c64cc416 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3489 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1979 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3270 Title A name given to the resource Spis treści t. 32 1978; Contents / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.1, s.1-2 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A S Z T U K A ROK XXXII-1978 L U D O W A A m b r o ż e w i c z Teresa, Polskie ozdobne pieczywo ludowe, s. 7 . . . A m b r o ż e w i c z Teresa, Pieczywo odpustowe (Ozdobne pieczywo ludowe, cz. I I ) s. 81 Czech-Walczakowa S t a n i s ł a w a , Malar&tw© л а szikle B r o n i s ł a w a Czecha i jego rodziny, s. 53 Jackowski Aleksander, Obrazy na szkle (Współczesne malarstwo ludo­ we), s. 21 Jackowski Aleksander, Obrazy na szkle (dokończenie), s. 91 . . . Jackowski Aleksander, Nagrody i m . Oskara Kolberga „Za zasługi dla f o l ­ k l o r u i sztuki ludowej", s. 80 Jackowski Aleksander, K o n k u r s y , s. 161 K o t u l a Franciszek, Ogrodzenia, s. 181 K r a s i ń s k a Ewa, Zdobione b r a m y ż e l a z n e w budownictwie w i e j s k i m , s. 213 K u b i a k o w i e Irena i Krzysztof, M i s t e r i u m Męki P a ń s k i e j w K a l w a r i i Ze­ brzydowskiej, s. 143 K u c z y ń s k a - S k r z y p e k Anna, U r z ą d z e n i a m i e s z k a ń rodzin robotniczych Ż y r a r d o w a w k o ń c u X I X i na pocz. X X w., s. 43 K u n c z y ń s k a - I r a c k a A n n a , P r z e g l ą d p u b l i k a c j i o polskiej rzeźbie, malar­ stwie i grafice ludowej w latach 1964—1977, s. 71 Madejski Eugeniusz, K a p l i c z k i w Krasocinie i Gruszczynie, s. 51 . M a k u l s k i Jan Krzysztof, Definicja i zakres etnografii w ś w i e t l e w s p ó ł ­ czesnych potrzeb społecznych, s. 3 . . . . . . . . M a ł e t a A l i c j a , Z b a d a ń nad l u d o w ą rzeźbą k a m i e n n ą okolic Wieliczki, Gdowa, Myślenic, s. 225 R o s i ń s k i Stefan, K o w a l s t w o ludowe w o j e w ó d z t w a radomskiego w X X w i e k u , s. 201 Stomma L u d w i k , Magia dzisiaj. R o z w a ż a n i a o metodzie, s. 131 . . . Tomicka Joanna, Józef Zganiacz, s. 119 Trajdos Tadeusz M . , Przeszłość i t e r a ź n i e j s z o ś ć rzemiosł artystycznych na polskim Spiszu, s. 101 Trajdos Tadeusz M . , Kościół w Czarnej Górze, s. 115 nr 1 nr 2 nr 1 nr 1 nr 2 nr 2 nr 3—4 nr 3—4 n r 3—4 n r 3—4 nr 1 nr 2 nr 1 nr 1 nr 3—4 n r 3—4 n r 3—4 nr 2 nr 2 nr 2 RECENZJE K r o h Antoni.Teresa Jabłońska, Katalog Zabytków Sztuki w Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce, s. 55 K u n c z y ń s k a - I r a c k a Anna, Roman Reinfuss, Meblarstwo ludowe w Pol­ sce, s. 239 . . . . . . T u r n a u Irena, Derżawnyj muzei etnografii, s. 56 nr 1 n r 3—4 nr 1 SPRAWOZDANIA Szacki Piotr, U w a g i o (toruńskiej wystawlie mebli, s. 56 . . . . nr 1 ROŻNE K r o m k a V I I — X I I 1977, s. 58 K r o n i k a I — I I I 1978, s. 124 K r o n i k a I V — V I 1978, s. 241 Summary of articles, s. 64 Summary of articles, s. 127 Summary of articles, s. 245 Р е з ю м е , s. 66 Р е з ю м е , s. 128 Р е з ю м е , s. 246 nr 1 nr 2 nr 3—4 nr 1 nr 2 nr 3—4 nr 1 nr 2 nr 3—4 ��POLSKA AKADEMIA NAUK • I N S T Y T U T SZTUKI • ROK XXXIII • 1 979 • NR 1 polska sztuka ludowa W R O C Ł A W W A R S Z A W A K R A K Ó W G D A Ń S K Z A K Ł A D NARODOWY IMIENIA O S S O L I Ń S K I C H , WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK �CONTENS Aleksander Jackowski, Folk A r t i n Polish contemporary artistic culture . Irena Jan Domańska-Kubiak, Going . Carolling 3 17 K u r e k , The tree of life — The A l t a r of -the Assumption of the m i l y — by S t a n i s ł a w Majewski Fa­ 33 Teresa Kopania, The w o r k of M a r i a A b r a m i u k 50 Kazimierz Biela, Letters f r o m sculptors 53 REVIEWS A n t o n i K r o h , Halina the Kenar Kenarowa, From Zakopane School of Woodwork to School 55 Aleksandra Jacher-Tyszkowa, Kielce costumes, Atlas of Polish folk costumes 56 „ D e m o s " . Internationale Ethnographische 57 CHRONICAL, SUMMARY РЕЗЮМЕ VII—XII OF 1971 ARTICLES und Folkloristische Injormationem 58 (;;} 64 R E D A G U J E Z E S P Ó Ł : Aleksander Jackowski (red. nacz.), Jadwiga Jarnuszkiewiczowa, Anna K u n c z y ń s k a - I r a c k a , Jan Krzysztof M a k u l s k i , Jerzy Łoziński, Jacek Olędzki, Roman Reinfuss (z-ca red. nacz.). Sekretarz redakcji — Ewa O ź m i n k o w s k a . Redaktor techniczny — Halina Ż e l e ­ chowska. T ł u m a c z e n i a — Krzysztof B o b i ń s k i (ang.) i Natalia S t a s i ń s k a (ros.). Serwis fotograficzny •— Jan Swiderski � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/f13834b81760b4e65a806e11644932ae.pdf fd652768af07c4200e3df34bbf9d1383 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3943 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1953 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3692 Title A name given to the resource Spis treści tomu VII r.1953 / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1953 t.7 z.6 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1953 t.7 z.6; s.384 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A S Z T U K A L U D O W A R. VII — 1953 SPIS Il I I — 1 IIIIIU TREŚCI 3. 3-8 nr 1 nr 3 nr nr nr nr nr nr nr 1 3 1 6 1 1 4-5 nr nr nr 4-5 4-5 6 nr nr nr nr nr nr 2 2 6 3 6 2 nr nr 6 6 nr 4-5 nr nr 3 4-5 nr 4 -5 nr nr 3 1 nr nr nr 2 3 3 nr 1 nr 3 ARTYKUŁY Bazielich Barbara Ludowy haft śląski s. .165—171 Cieśla-Reinfussowa Zofia Materiały do sztuki ludowej Mazowsza Płoc­ kiego s. 38—55 Czasznicka Zofia Zdobione gorsety ludowe s. 159—164 Dzięgiel Leszek Malowane kafle z Leżajska s. 33—37 Frankowski Eugeniusz Hafty kurpiowskie s. 382—383 Jackowski Aleksander O wartości poznawczej folkloru s. 9—25 . . Kotula Franciszek Leżajski ośrodek ceramiczny s. 26—32 . . . . Kotula Franciszek Rzeszowska majolika ludowa s. 303—319 . . . Krassowski Witold Chałupa polska na przełomie X V I i X V I I wieku s. 281—302 Krzyżanowski Julian Ludowość w poezji Kochanowskiego s 345—356 . Pieńkowska Hanna Dekoracja malarska kościoła w Orawce s. 335—347 Pietkiewicz Kazimierz Zagadnienia opieki nad twórczością ludową s. 95—106 Piotrowski Stanisław O twórczości ludowej s 67—72 Piwocki Ksawery Próba definicji kilku pojęć s. 323—326 . . . . Przeździecka Maria Nieznany drzeworyt ludowy s. 153—158 . . . Przeźdsiecka Maria Zdobione „duhy" podlaskie s. 377—381 . . . Reinfuss Roman Aktualne zagadnienia ludowej plastyki s. 83—94 . Reinfuss Roman Elementy renesansowe w polskim meblarstwie ludo­ wym s. 327—334 Reinfuss Roman Polskie ludowe kowalstwo artystyczne s. 348—376 . Rosen-Przeworska Janino Z zagadnień renesansowego ubioru ludowego s. 357—380 Seweryn Tadeusz Niszczenie dzieł sztuki wynikiem zabiegów magicz­ nych s. 149—162 Seweryn Tadeusz Ludowa grafika staropolska s. 201—244 . . . . Starzyński Juliusz O ludowości i sztuce ludowej polskiego. Odrodzenia s. 199—200 Telakowska Wanda Próby włączenia twórczości ludowej do wzornictwa przemysłowego s 135—141 Vetulani Cecylia Pasłęckie formy piernikarskie s. 56—58 . . . . Wojciechowski Aleksander Z dyskusji nad pojęciami — „sztuka ludowa" i „ludowość w sztuce" s. 73—82 Wojciechowski Aleksander Wycinanka sannicka s. 142—148 . . . Zaręba Alfred Tańce ludowe w Szwecji s. 172—177 SPRAWOZDANIA, RECENZJE, KRONIKA Cieśla-Retnfussou>a Zofia Wystawa sztuki ludowej w Wysokiem Ma­ zowieckiem s. 59—60 Glapa Adam Elementy ludowe w pokazie szkół artystycznych Poznania s. 186—137 . . �Glapa Adam Recenzja przewodnika Stanisława Błaszczyka .,Dział kul­ tury i sztuki ludowej w Rogalinie'' s. 190—192 Głowa Zofia Barbara V I I powojenny konkurs szopki krakowskiej s. 62—63 Grzeszczak Maria Recenzja książki „Zarys rosyjskiej ludowej twór­ czości poetyckiej epoki radzieckiej" s. 131—132 Grzeszczak Maria Recenzja książki: M. P. Sztokmar „Issledowanija w obłasti russkowo narodnowo stichosłożenija" s. 192—196 Przeździecka Maria Wystawa „Tkactwo Świętokrzyskie" w Kielcach s. 61—62 Przeździecka Maria Wystawa sztuki i rękodzieła ludowego wojewódz­ twa łódzkiego s. 178—185 Przyłuska Zofia i Wierzchów" Aurelia Z konferencji twórców ludowych s. 107—130 Reinfuss Roman Recenzja albumu „Architektura po'ska do połowy X I X wieku" s. 187—189 Reinfuss Roman Recenzja teki „Manesove narodopisne studie" s. 189 Reinfuss Roman Recenzja „Katalogu garncarstwa ludowego wojewódz­ twa rzeszowskiego" s. 189—190 W. T. G. W. Andrzej Czarniak Pająk s. 64 nr 3 nr 1 nr 2 nr 3 nr 1 nr 3 nr 2 nr nr 3 3 nr nr 3 1 �Wszystkie wydawnictwa Państwowego Instytutu Sztuki są do nabycia w więk­ szych księgarniach „Domu Książki", a w szczególności w następujących punktach: BIAŁYSTOK — Rynek Kościuszki 12/14. B Y D G O S Z C Z — Dworcowa 14. B Y T O M — Stalina 10. CZĘSTOCHOWA — A l . N.M.P. 14. GDAŃSK-WRZESZCZ — Grunwaldzka 8. G L I W I C E — Zwycięstwa 35. K I E L C E — Sienkiewicza 30. K O S Z A L I N — 1 Maja 14. KRAKÓW — Podwale 6. L U B L I N — Krakowskie Przedmieście 52. ŁÓDŹ — Piotrkowska 147. O L S Z T Y N — Plac Wolności 2/3. O P O L E — Ozimska 8. POZNAŃ — 27 Grudnia 23. RZESZÓW — 3 Maja 2. STALINOGRÓD — 3 Maja 12. S Z C Z E C I N — Sikorskiego 6. TORUŃ — Rynek Staromiejski 30. WARSZAWA — Krakowskie Przedmieście 7. WROCŁAW — Stalinogrodzka 21. Z A K O P A N E — Krupówki 28. Z I E L O N A GÓRA — Żeromskiego 16. Księgarnie te przyjmują zamówienia na czasopisma PIS. Poza tym czasopisma PIS są również do nabycia w Klubach Międzynarodowej Książki i Prasy. S t o ł e c z n e Zakłady Graficzne Nr 1. Warszawa, W i ś l a n a 6. Zam. 2781. Pap. ilustrac. kl. III 100 g A l ł kred. III kl. 90 g BI + karton cham. III kl. 250 g B I . Nakład 2600 egz. — 4-B-20775. pap. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/fa569163fb9cf077b2cd37a41cf579dc.pdf 27a43b5f5f500ff5790f9a33abbddefc Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3530 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1980 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3307 Title A name given to the resource Spis treści, Spis treści rocznika 1979 / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1980 t.34 z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1980 t.34 z.2, s.66-70 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text mmmmii PL ISSN 0.4 mmmm&mmmmmmm 4 . m f > 1 i l polska sztuka ludowa ROK • XXXIV • i 1980 Q a n •• w NR °2 p 6032-3721 �TREŚĆ Aleksandra Jacher-Tyszko- Ikonografia wa przedstawienia Gromnicznej Krzysztof Barbara Kubiak Bazielich Aleksander Irena O Błachowski Kilka uwag w Kantor Ciołczyk, n i e z n a n a XI Sułowski przegląd ludowym . . . . i Antropologia pojęcia, Stomma, Lud- Ryszard S. filmów o rzeźbierka z Byczyny sztuce Zakopanem w 1980 r.) małżeństwo Benedyktowicz, 71 39 99 109 kwiecień Miłość Robotyoki, Jerzy malarstwie Chrystusa związku z recenzją k o n k u r s u n a Róża Czesław Tomicki, i grobie ludowy Zbigniew wik grafice haft (9—12 Zygmunt w przy Boskiej H a f t l u d o w y n a częściach s t r o j u regionalnego ( u w a g i po k o n k u r s i e w T o r u n i u ) . . . . Łopuszańska Ryszard strażach Matki w kultury w inspiracje 112 115 Liège Europie, Polsce — (materiały 1975 116 dziedzictwo, do słownika, cz. I I ) Wasi- Edmund lewski Claude Ronald Eleażar La Leach 117 Lévi-Strauss Nouvelle Władimir 113 Mojsiejewicz Mieletyński . Histoire Jakowlewicz . . 120 122 Propp 124 K R O N I K A I — I I I 1980 126 SUMMARY OF ARTICLES 127 PE3IOME 128 Na okładce: Fragment czepka Włocławek. Na stronie tytułowej: woj. kujawskiego, Fot. Bohdan gipiura, wyk. Maria Szewczyk, Olechnicki Koszula, w y k . Hanna Kaczyńska, W i e l ą t k i F o l w a r k i , ostrołęckie. F o t . B o h d a n O l e c h n i c k i �P O L S K A A K A D E M I A NAUK • I N S T Y T U T S Z T U K I • ROK XXXIV • 1980 • Nr 2 polska sztuka ludowa W R O ZAKŁAD C Ł A W NARODOWY - W A IMIENIA R S Z A W A OSSOLIŃSKICH, - K R A K WYDAWNICTWO Ó W - POLSKIEJ G D A AKADEMII Ń S K NAUK �CONTENTS Aleksandra Jacher-Tyszkowa I c o n o g r a p h y o f t h e Représentation o í t h e V i r gin of Candlemas i n Graphic A r t and Folk Krzysztof Guard Painting Barbara Kubiak Bazielich Aleksander 71 Held at Christes Grave 89 F o l k E m b r o i d e r y o n P a r t s of R e g i o n a l C o s ­ t u m e s (Some r e m a r k s after t h e c o m p e t i t i o n i n Toruń) Błachowski trema Łopuszańska Remarks on of Embroidery Folk Róża the Ciołczyk, review of the 109 unknown sculptress from By­ czyna Ryszard Kantor Zygmunt Zbigniew Czeslaw wik Amour Benedyktowicz, Robotycki, Stomma, Tomicki, Jerzy 112 X I Festival of (April 9th—12th Sułowski The Lud- Ryszard S. Films 1980) et mariage en Antropology tage, of conceptions, Wasi- Edmund Claude La czowa, Anna ZESPÓŁ: Art in Zakopane 115 Liège Europe, culture 1975 . in Poland, . 116 heri- inspirations. (Materials for Ronald Leach . . 117 Lévi-Strauss Eleazar Mojsiejewiez REDAGUJE on a d i c t i o n a r y , p a r t 2) lewski CHRONICAL I — I I I 1S80 SUMMARY OF ARTICLES PK3KJME 99 competition Nouvelle 119 Mieletyński . . . . Histoire 120 122 Władimir Jakowleiwicz P r o p p 124 . . 126 127 128 Aleksander Kunazyńska-Iracka, . . . . J a c k o w s k i ( r e d . nacz.), Jan Krzysztof Jadwiga Makulski, Jerzy JarnuszkiewiŁoziński, Ro­ m a n R e i m i u s s (z-ca r e d . nacz.). Sekretarz redakcji — Tłumaczenia — Piotr E w a Korulska. Redaktor Paszkiewicz (ang.) techniczny — Halina i Natalia Stasińska graficzny — J a n Swiderski. I (ros.). Żelechowska. Serwis foto­ �I P O L S K A S Z T U K A ROK XXXIII - Bartosz Adam, Palamenter-barometr Biela Kazimierz, Listy Biela Kazimierz, Listy Domańiska-Kubiak Dunare Nicolae, pisanek Motywy o s. runiu, s. Zofia, nej, s. Kopania swym Sztuka rolniczej i s. 17 . pasterskiej . . . nr 1 w dekoracji nr 4 i Andrzej hafciarska ludowego w To­ matowaniu, Bednarz, s. Aleksandry ludowa we s. 177 . . . . . nr 3 225 nr 4 Czelusty z współczesnej Liskowa, kulturze s. 217 Kurek Jan, Drzewo Swiderskiego Marii Piece, s. życia — Stanisława Jacek, Łukasiewicz Ośrodek ludowej, s 243 . nr 1 Wniebowzięcia s. Gawłowa Rodziny — wykonany 33 nr 1 — m a l a r k a z Zielonek, problemy garncarstwa Muzeum ludowego Etnograficznego zabawkarstwa ludowego s. 171 . w w . . w T o r u n i u , s. 107 Brzozie Ruszel nr 4 Twórcy Roman, w Wpływ zbiorach nr 2 ludowi, s. 113 rzemieślniczej kamieniu, Krzysztof, w nr 2 Stadnickiej, W o z y cygańskie, s. 77 Bronisław, rzeźbę nr 3 Polsce n a 205 Mróz L e c h , Reinfuss nr 4 nr 3 Ołtarz Janina, Niektóre Alicja, sztuki A b r a m i u k , s. 50 Majewskiego, Katarzyna widzenie 143 t l e doświadczeń i o b s e r w a c j i Pietrak nr 4 artystycz­ nr 1 Jana Teresa, Twórczość s. nr 1 3 Franciszek, Małeta . nr 4 kolędowania, konkurs garncarstwa życiu Sztuka Aleksander, przez . 231 Wanda, Kotula Łodziński s. 53 . nr 2 O Aleksander, Jackowski tematyce nr 2 ludowych, 95 Gentil-Tippenhauer Jackowski 111 s. 234 sens E w a , Ogólnopolski Katarzyna, Gródecka s. rzeźbiarzy Chajca, Wegetacyjny rumuńskich, Fryś-Pietraszkowa Gawłowa Władysława Irena, 1979 ludowy, o d współczesnych L U D O W A s. dawocyjnej na ludową nr 2 Wojciecha Gersona Okręgowego Stomma Ludwik, Determinanty Stomma Ludwik, Magia produkcji 67 Rysunki Muzeum nr 2 w polskiej dzisiaj, cz. polskich strojów ludowych R z e s z o w i e , s. 161 kultury 2, s. ludowej nr 3 XIX w i e k u , s. 131 195 nr 3 nr 4 R E C E N Z J E Demos. Internationale s. Kantor und Fołkloristische Informationem, nr 1 Ryszard, Strojów Jackowski w Ludowych, s. s. (na 2, Krzysztof, marginesie 1978) Polskich 56 nr 1 Pokropek, Atlas Sztuki Ludowej i Folkloru nr 2 Antoni Kroh, Współczesna Marian Pokropek, rzeźba ludowa płocki, s. Karpat nr 2 Konarowa, Szkoły Kutrzeba-Pojnarowa Woźniak kielecki, Atlas 187 Aleksander, do s. Strój 116 Antoni, Halina nego Jacher-Tyszkoiwa, Marian Aleksander, Polskich, Jackowski Aleksandra Aleksander, Polsce, Jackowski Kroh Ethnographische 57 s. Kenara, Anna, Jeszcze 123 O d zakopiańskiej s. o Przemysłu . . . M. nr 3 Drzew­ nr 1 narodne rzemiośle T. Szkoły 188 55 Serbske artykułu Jarmark drasitwy, artystycznym Trajdosa, . „Polska t . 5, s. na 116 polskim Sztuka . . nr 2 Spiszu Ludowa", nr nr 2 R O Ż N E Kronika VII—XII Kronika I—III Kronika IV—VI Kronika 1978, 1979, s. VII—IX s. 58 125 1979, s. 189 1979, nr 3 253 63 nr 4 Summary of articles, Summary of articles, s. 126 nr 2 Summary of articles, s. 191 nr 3 Summary of articles, s. 254 nr 4 Pe3K)Me s. s. s. nr 1 nr 2 nr 1 64 nr 1 P e a o M e s. 127 nr 2 Pe3K>Me s. 192 nr 3 Pe3K>Me s. 255 nr 4 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/ace78c83468596934901b384eef39e0c.pdf c74fa3ea6de4e39de3d9563422134421 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2370 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1992 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2198 Title A name given to the resource Spis treści; "Wesele" w Salzburgu / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1992 t.46 z.3-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1992 t.46 z.3-4, s.1-2; wkładka Creator An entity primarily responsible for making the resource Walaszek, Joanna Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text polska sztuka ludowa Jvwl\ 1 rUvol I a n t r o p o l o g i a 1992 rok XLVI k u l t u r y nr 3/4 (218/219) • e t n o g r a f i a indeks 369403 • s z t u k a cena 30000 zł Małgorzata Baranowska Roland Barthes Zbigniew Benedyktowicz Anna Beata Bohdziewicz itaioCaMno Ryszard Ciarka james Clifford Dariusz Czaja jeanette DeBouzek MaEngelking Don Fredericksen Janusz Gazda Aleksander Jackiewicz Aleksander Jackowski Wiesław Juszczak T. Jefferson Kline Ewa Klekot Violetta i Piotr Krajewscy Krzysztof Kubiak Marta Lesniakowska Wojciech Michera Małgorzata Niezabitowska jacek Olędzki Andrzej т. Pilichowski-Rapo czesiaw Robotycki Teresa Rutkowska Sławomir Sikora Piotr Skrzynecki Anna Sobolewska Ludwik Stomma Monika Sznajderman Wiesław Szpilka józef Szymańczyk Andrzej Wajda Joanna Walaszek Mariusz A. Wieczorkowski �SPIS TREŚCI Zbigniew Benedyktowicz Wprowadzenie 3 R o l a n d Barthes O zmianie p r z e d m i o t u b a d a ń (czyli mitologia dzisiaj) 5 Andrzej Wajda Z Joanna Walaszek ,,Wesele" w S a l z b u r g u Aleksander Jackiewicz M o j e ż y c i e w kinie James Clifford S a m o k r e a c j a etnograficzna: C o n r a d notatnika ^ t wkładka 7 Teresa R u t k o w s k a Wędrówki Andrzej T . Pilichowski-Ragno Z rzymskiego notatnika i Malinowski 10 Felliniego 19 28 Małgorzata Baranowska P o c z t ó w k a m a s o w a i fotografia u c z u ć 29 Dariusz Czaja Symbol i 39 film. D o n Fredericksen „Bar Yohai" Wojciech Michera Wyobraźnia U w a g i metodologiczne 43 alchemiczna Wernera Herzoga. Egzegeza symboliczna filmu „ S z k l a n e serce" 45 Dariusz Czaja Wenecja i ś m i e r ć : konteksty symboliczne 58 M o n i k a Sznajderman „Stary Gringo". 66 W i e s ł a w Juszczak D z i e ł o a „ g r a n i c a sensu" Dariusz C z a j a M o m e n t W i e c z n y . O „ U c z c i e Babette" 76 Zbigniew Benedyktowicz M a r t a i M a r i a ( „ U w a g i o „ U c z c i e Babette") 81 M o t y w D o n K i c h o t a w filmie i literaturze 72 Marta Leśniakowska O grzechu ł a k o m s t w a i konflikcie k u l t u r o w y m . Z p o w o d u „ U c z t y Babette" 85 Janusz G a z d a A r t y s t a , k t ó r y w y m y ś l a jedynie p r a w d ę 87 Italo C a l v i n o K o m b i n a t o r y k a a mit w sztuce o p o w i a d a n i a T . Jefferson K l i n e Orfeusz t r a n s c e n d u j ą c y . „ O s t a t n i e tango w P a r y ż u " Bertolucciego S ł a w o m i r Sikora Fotografia - Ryszard Ciarka F i l m i p r a w d z i w y o b r a z rzeczy 112 A n n a Sobolewska Konstrukcja 117 Violetta pamięć - 98 . . . wyobraźnia 100 108 istnienia Kutlubasis-Krajewska, Piotr K r a j e w s k i T a ś m y mieszane czyli video-art na festiwalu we W R O c ł a w i u Ludwik Stomma A n t r o p o l o g i a kultury, historia i K u b u ś W i e s ł a w Szpilka Z o b a c z y ć ś w i a t : E t n o g r a f i a wobec filmu i kultury masowej 125 W i e s ł a w Szpilka „ B a t m a n " - o p o w i e ś ć o stworzeniu 129 Teresa R u t k o w s k a Przewrotność *** Z a p i s d y s k u s j i o filmie „ B a t m a n " M o n i k a Sznajderman C o się kryje pod tą m a s k ą : W o k ó ł m o t y w u C z ł o w i e k a Ś m i e c h u . P a r ę u w a g Teresa R u t k o w s k a Postmodernizm i o . . . . Puchatek 120 123 „Batmana" 132 133 „Batmanie" 135 film E w a Klekot „ M a t a d o r " , czyli Czesław Robotycki W a m p i r y . O d w i e r z e ń l u d o w y c h do Jeanette D e B o u z e k „ E t n o g r a f i c z n y surrealizm" Jeana R o u c h a 151 Aleksander Jackowski Przeżyć 157 A n n a Beata Bohdziewicz F o t o d z i e n n i k , czyli p i o s e n k a o k o ń c u ś w i a t a 163 Zbigniew Benedyktowicz „ U c i e k a j ą c e zdjęcia". R o z m o w a z Piotrem Skrzyneckim 168 Piotr S k r z y n e c k i Szkic do Zbigniew Książek Piosenki Piotr S k r z y n e c k i hiszpańska 138 b a ś ń postmodernistyczna filmowych 142 fantomów 144 fikcję scenariusza filmowego pt. „ O G r o b l a c h na Groblach" . . . 172 176 S z k i c s c e n a r i u s z a u r o c z y s t o ś c i z w i ą z a n y c h ze z j a z d e m przedstawicieli d o m ó w panujących w Europie 177 M a ł g o r z a t a Niezabitowska Wolny człowiek Józef Szymańczyk Jestem fotografem ( W y w i a d p r z e p r o w a d z o n y przez A n n ę E n g e l k i n g . C z ę ś ć I ) Aleksander Jackowski Kreacja i dokument. Filmy Andrzeja A n n a Beata Bohdziewicz O kapliczkach 201 Z teki 205 Mariusz Wieczorkowski 178 Różyckiego 183 194 G a l e r i a z d j ę ć nieintencjonalnych ( P r ó b a eidetycznego d o ś w i a d c z e n i a isloty fotografii) 205 C z a r n y pas 207 B i a ł y napis 211 Odpowiedź 212 Ryszard Ciarka Widzieć, o d c z u w a ć , myśleć. R o z m o w a z Jackiem Olędzkim 215 Krzysztof Kubiak „ R e g a r d y " Colette - uwagi uczestnika ze w s c h o d u S u m m a r y o f articles 219 222 Na o k ł a d c e : K a d r y z filmu Sergiusza P a r a d ż a n o w a „ B a r w y granatu", zestawione przez reżysera Na stronie t y t u ł o w e j : Józef S z y m a ń c z y k , Dziadek z wnuczkiem, Polesie, 1937 Redakcja dziękuje za wydatną pomoc w realizacji tego numeru Komitetowi Kinematografii oraz Fundacji Kultury. �P O L S K A Rok S Z T U K A X L V I L U D O W A 1992 W roczniku znajduje się podwójny, monograficzny numer (3-4) poświęcony antropologii filmu i fotografii nr nr Baranowska M a ł g o r z a t a , Pocztówka masowa i foto­ grafia uczuć B a r a ń s k i Janusz, O heurystycznej wykładni dwóch teorii etnologicznych. Dekonstrukcja ,,sprawy sło­ nia" Barthes R o l a n d , O zmianie przedmiotu badań (czyli mitologia dzisiaj) Benedyktowicz Zbigniew, Marta i Maria (Uwagi o Uczcie Babette") Benedyktowicz Zbigniew, Uciekające zdjęcia. Roz­ mowa z Piotrem Skrzyneckim Benedyktowicz Zbigniew, Wprowadzenie Bohdziewicz A n n a Beata, Fotodziennik, czyli piosenka 0 końcu świata Bohdziewicz A n n a Beata, O kapliczkach Burszta J. Wojciech, Etnologia dzisiaj albo siła pery­ ferii Calvino Italo, Kombinatoryka a mit w sztuce opowia­ dania Ciarka Ryszard, Film i prawdziwy obraz rzeczy C i a r k a Ryszard, Widzieć, odczuwać, myśleć. Rozmowa z Jackiem Olędzkim C l i f f o r d James, Samokreacja etnograficzna: Conrad 1 Malinowski C o r b i n H e n r i , Człowiek świetlisty i jego przewodnik. Hermetyczna idea doskonalej natury Czaja Dariusz, Moment Wieczny. O ..Uczcie Babette" Czaja Dariusz, Symbol i film. Uwagi metodologiczne Czaja Dariusz, Wenecja i śmierć: konteksty symboliczne DeBouzek Jeanette, ,,Etnograficzny surealizm" Jeana Roucha Dylewska Iza, D y m k o w s k a Ewa, Słowniczek współ­ czesnej gwary wojskowej D y m k o w s k a Ewa, Dylewska Iza, Słowniczek czesnej gwary wojskowej 3-4 1 3-4 3-4 3-4 3-4 3-4 3-4 2 3-4 3-4 3-4 3-4 2 3-4 3-4 3-4 3-4 1 współ­ 1 Fredericksen D o n , ,,Bar Yohai" 3-4 Gazda Janusz, Artysta, który 3-4 wymyśla jedynie prawdę Gieryszewska K r y s t y n a , Interpretacja postaci Judasza 2 G ł o w i ń s k i M i c h a ł , Pierwsze miesiące 1 Jackiewicz Aleksander, Moje życie w kinie Jackowski Aleksander, Kreacja i dokument. Andrzeja 3-4 Filmy Różyckiego 3-4 Jackowski Aleksander, Przeżyć Juszczak W i e s ł a w , Dzieło fikcję a ,,granica sensu" 3-4 . . . . K a b z i ń s k a - S t a w a r z Iwona, Taniec wokół drzew w ,,Tajnej historii Mongołów" K l e k o t Ewa, ,,Matador", czyli hiszpańska baśń post­ modernistyczna K l e k o t Ewa, Wyobrażenie twarzy Chrystusa w ikonie karpackiej K l i n e Т . Jefferson, Orfeusz transcendujący, ,,Ostatnie tango w Paryżu" Bertolucciego 3-4 2 3-4 2 3-4 K o c j a n Krzysztof, Ludowa waloryzacja płciowości. Apokryficzne wątki w ludowej wersji historii o Ada­ mie i Ewie K o w a l s k i Piotr, Folkloryzm nauk o kulturze ludowej Krajewski Piotr, Kutlubasis-Krajewska Violetta, Taś­ my mieszane, czyli video-art na festiwalu we WROcławiu K s i ą ż e k Zbigniew, Piosenki K u b i a k Krzysztof, ,,Regardy" Colette - uwagi uczest­ nika ze wschodu Kutlubasis-Krajewska Violetta, Krajewski Piotr, Taś­ my mieszane czyli video-art na festiwalu we WROcławiu L e ś n i a k o w s k a M a r t a , O grzechu łakomstwa i konflik­ cie kulturowym. Z powodu ,,Uczty Babette", . . . Ł y s i a k Wojciech, Rzecz o pewnej propagandzie . . M a ń k o w s k i Andrzej Emeryk, Legenda Salapatka „Orla" Michera Wojciech, Wyobraźnia alchemiczna Wernera Herzoga. Egzegeza symboliczna filmu ,,Szklane serce" Niezabitowska M a ł g o r z a t a , Wolny człowiek . . . . Olędzki Jacek, Widzieć, odczuwać, myśleć. Rozmowa z... ( R o z m o w a prowadzona przez Ryszarda C i a r k ę ) Pilichowski-Ragno Andrzej Т., Z rzymskiego notat­ nika R o b o t y c k i Czesław, Co kaplica na Długich Młakach pod Turbaczem daje do myślenia R o b o t y c k i Czesław, Wampiry. Od wierzeń ludowych do filmowych fantomów Rutkowska Teresa, Postmodernizm i film R u t k o w s k a Teresa, Przewrotność ,,Batmana" . . . R u t k o w s k a Teresa, Wędrówki Felliniego R y c h ł y Maciej, Bezimienny geniusz ludu umrze dzisiaj o zachodzie Sikora S ł a w o m i r , Fotografia - pamięć - wyobraźnia Skrzynecki Piotr, Szkic do scenariusza filmowego pt. ,,0 Groblach na Groblach" Skrzynecki Piotr, Szkic scenariusza uroczystości zwią­ zanych ze zjazdem przedstawicieli domów panują­ cych w Europie Skrzynecki Piotr, Uciekające zdjęcia. Rozmowa z... ( R o z m o w a przeprowadzona przez Zbigniewa Benedyktowicza) Sobolewska A n n a , Konstrukcja istnienia Stomma L u d w i k , Antropologia kultury, historia i Ku­ buś Puchatek Szpilka W i e s ł a w , ,,Batman" — opowieść o stworzeniu Szpilka Wiesław, Zobaczyć świat: Etnografia wobec filmu i kultury masowej Sznajderman M o n i k a , Co się kryje pod tą maską: Wokół motywu Człowieka Śmiechu. Parę uwag o ,,Batmanie" 2 1 3-4 3-4 3-4 3-4 3-4 1 1 3-4 3-4 3-4 3-4 1 3-4 3-4 3-4 3-4 1 3-4 3-4 3-4 3-4 3-4 3-4 3-4 3-4 3-4 �nr nr Sznajderman M o n i k a , „Stary Gringo": Motyw Don Kichota w filmie i literaturze S z y m a ń c z y k Józef, Jestem fotografem (część I) Tokarska-Bakir Joanna, Henri Corbin: „Czas Eranosa" Tokarska-Bakir Joanna, Hermeneutyka Gadamerowska w etnograficznym badaniu obcości Wajda Andrzej, Z notatnika ( w k ł a d k a ) Walaszek Joanna, ,, Wesele" w Salzburgu ( w k ł a d k a ) W ę g l a r z S t a n i s ł a w , Koncepcja etnograficznego zróż­ nicowania kultury ludowej dzisiaj Wieczorek Agata, Komizm św. Piotra Wieczorkowski Mariusz, Biały napis Wieczorkowski Mariusz, Czarny Pas I 3-4 3-4 2 1 3-4 3-4 2 2 3-4 3-4 Wieczorkowski Mariusz, Galeria zdjęć nieintencjonalnych (Próba eidetycznego doświadczenia istoty foto­ grafii) Wieczorkowski Mariusz, Odpowiedź Zapis dyskusji o filmie „Batman" Zowczak Magdalena, Dlaczego Cygan kradnie? Przy­ czyny zróżnicowania ludzi według biblii ludowej . RECENZJE S m o l i ń s k a Teresa, PIOTR KO WALSKI, Współczesny folkloryzm i folklorystyka. O przedmiocie poznania w dzisiejszych badaniach folklorystycznych LISTY D O REDAKCJI Giedz M a r i a , Odpowiedź Paprocki H e n r y k (ks.), „Urzędowa liturgia" . . . . 3-4 3-4 3-4 2 2 2 2 �„Wesele" w Salzburgu Joanna Walaszek Tego roku Wesele Stanisława Wyspiańskiego doczekało się pierwszej niemieckojęzycznej inscenizacji. Przedstawienie zostało zrealizowane w ra­ mach Salzburger Festspiele. Premiera odbyła się 27 lipca w Landestheater. Specjalni&»dla potrzeb tej inscenizacji został zamówiony nowy, poetycki przekład sztuki u Carla Dedeciusa, znanego i uznanego tłumacza polskiej literatury. Przedstawienie reżyserował Andrzej Wajda, scenografię i kos­ tiumy przygotowała Krystyna Zachwatowicz, muzykę skomponował Stanisław Radwan. Ten sam zespół rok temu przygotował premierę Wesela w Starym Teatrze w Krakowie. Salzburska premiera nie była jednak powtórzeniem krakowskiej inscenizacji. W przedstawieniu wystąpili ak­ torzy z teatrów Austrii i Niemiec, między innymi z berlińskiego Schaubuhne i wiedeńskiego Burgtheater. Wiele było wśród nich prawdziwych znakomitości. Grali też w tym Weselu czterej Polacy, w tym dwóch aktorów z Polski. Przedstawienie oglądała międzynarodowa, festiwalowa publiczność. Wajda nie upraszczał dla tej publiczności dramatu Wyspiańskiego, nawet niewiele go skrócił (przedstawienie trwało trzy i pół godziny). Pokazał, że powszechna opinia o hermetyczności Wesela, o tym, że może być zrozumiałe tylko w kontekście polskiej historii i kultury, w dużej mierze jest tylko przesądem. Przedstawione w Weselu konflikty społeczne nie są tylko naszym, narodowym problemem. A marzenia i tęsknoty postaci niewspółmierne do okoliczności ich życia, ich lęki i niepokoje, bunt i inercja, samozniewolenie wreszcie okazały się niezwykle żywotnymi problemami dla aktorów. To pokazało kilka świetnych kreacji aktorskich. Wśród najlepszych wymienić trzeba chociaż kilka: Dagmar Manzel (Rachela), August Zirner (Pan Młody), Joachim Bissmeier (Gospodarz), Dorte Lyssewsky (Panna Młoda), Michael Kóning (Nos i Hetman), Robert Hunger-Buhler (Dziennikarz), Stephan Wolf-Schónburg (Cho­ choł). Bardzo pięknie, wyraziście wydobywali stany i emocje postaci, nieobciążeni legendą i tradycją Wesela pokazywali postaci w nowym, czasem bardzo odkrywczym, niespodziewanym świetle. Opinia o hermetyczności Wesela wynika przede wszystkim ze sposobu przedstawienia w nim świata fantastycznego. Widma i zjawy przychodzą na scenę wprost z polskiej historii i sztuki. Jak mogą być czytelne dla obcego widza? Wajda ukształtował je tak, by ich symboliczny sens i przesłanie było dla publiczności jasne. Odwoływał się do tego co powszechnie znane, do europejskiej tradycji. Przede wszystkim teatralnej. Światowy teatr doskonale zna postaci widm i duchów, które pojawiają się na scenie niosąc żywym przestrogę i wyzwanie. Zna też postaci symbolicz­ ne. Wajda więc uczynił osoby dramatu bardzo wyrazistymi, teatralnymi postaciami. Nieco paradoksalnie kontekst światowego teatru sprawił, że status osób dramatu podobny był prapremierze Wesela. Ale dawno już tak Wesela nie grywano. Wajda też nie zawsze rezygnował z ikonografii Wyspiańskiego. Stańczyk siedział na fotelu w matejkowskiej pozie i w matejkowskim stroju. Ale wcale nie musiał być kojarzony z tą konkretną postacią. Wystarczyło, że był, dobrze w europejskiej tradycji znanym, błaznem. Jak posąg Komandora w Don Juanie ożywała na scenie zbroja Rycerza Czarnego. Ta zbroja, porzucona w kącie obok niedokończonego obrazu Gospodarza, w scenie z Poetą unosi się i wznosi w górę przy- �tłaczając go swoim ogromem. Żelazną dłonią ściska rękę Poety a w końcu odsłania trupią czaszkę skrywaną pod przyłbicą. Jak widać w ten sposób sens sceny był zupełnie oczywisty. Teatralność efektu wcale nie osłabiała ekspresji sceny, ale ją potęgowała. Postaci zjaw wyłaniały się i ginęły w ciemności. Na scenie były zazwyczaj — poza Upiorem-Szelą — unieru­ chomione w jednym miejscu. Wokół nich krążyli żywi. I już w tej sytuacji scenicznej widoczna była moc widmowych zjaw. To one trwają na wieczność zamknięte w jednym geście czy ruchu, to one niepokoją żywych. Zupełnie inaczej niż u Wyspiańskiego został w Salzburgu przedstawiony Wernyhora, chociaż tak samo jak w dramacie niejasny, szczególny, był na scenie status tej postaci. Potęga Wernyhory widoczna już była w potężnej posturze aktora uwydatnionej wystawnym strojem polskiego pana. I jego pewnym, nie znoszącym sprzeciwu zachowaniu. Był tutaj przede wszyst­ kim wyzwaniem dawnej świetności i potęgi. Szukanie wyrazistości symbolicznych postaci najpiękniejszy efekt dało w postaci Chochoła. Chochoł był tu wysoki, smukły, słoma gdzieniegdzie przetykana płatkami róż, nie pogrubiała sylwetki aktora. Wyglądał trochę jak bezlistne drzewo o chropawej korze i długich gałęziach-rękach. Niesamowite, bo zwieńczone białą kulą głowy, w której błyszczą nienatu­ ralnie wypukłe oczy. Chochoł ożywał poruszany ruchem mięśni rąk i tułowia aktora, płynnym i sprężystym, czasem nieznacznym, czasem bardzo ekspresyjnym. Wydobywał z siebie głos bardzo wysoki, przenikliwy i przejmujący, niesamowicie modulowany w wyrafinowanych muzycznych frazach. Ten stwór półroślinny-półludzki, półżywy-półmartwy nie tylko obrazował znakomicie symboliczny sens postaci, ale też z ogromną siłą oddziaływał na emocje widzów, pobudzał ich wyobraźnię. W finale Wesela wynurza się spod ziemi pomiędzy zebranymi w izbie, wyrasta ponad postaci i nimi jak chce włada. Tańczą wokół niego jak w Błędnym kole Malczewskiego. Ale znowu, nie trzeba znać Malczewskiego by poddać się magii finału salzburskiego Wesela. Na s. 2 i 3 w k ł a d k i reprodukcja szkicu A n d r z e j a Wajdy z r o b i o n e g o na p r o g r a ­ mie przedstawienia. W ś r o d k u - p o s t a ć S t a ń c z y k a , g r a n a przez A l e k s a n d r a Bardiniego „Polska Sztuka Ludowa: Konteksty" nr 3-4/1992 �polska sztuka ludowa KONTEKSTY a n t r o p o l o g i a INSTYTUT k u l t u r y SZTUKI • e t n o g r a f i a • s z t u k a POLSKIEJ AKADEMII NAUK �CONTENTS Zbigniew Benedyktowicz Roland Barthes Andrzej Wajda Joanna Walaszek Aleksander Jackiewicz James Clifford Teresa Rutkowska Andrzej Т. Pilichowski-Ragno Małgorzata Baranowska Dariusz Czaja Don Fredericksen Wojciech Michera Dariusz Czaja Monika Sznajderman Wiesław Juszczak Dariusz Czaja Zbigniew Benedyktowicz Marta Leśniakowska Janusz Gazda Italo Calvino T. Jefferson Kline Sławomir Sikora Ryszard Ciarka Anna Sobolewska Violetta Kutlubasis-Krajewska, Piotr Krajewski Ludwik Stomma Wiesław Szpilka Wiesław Szpilka Teresa Rutkowska *** Monika Sznajderman Teresa Rutkowska Ewa Klekot Czesław Robotycki Jeanette DeBouzek Aleksander Jackowski Anna Beata Bohdziewicz Zbigniew Benedyktowicz Piotr Skrzynecki Zbigniew Książek Piotr Skrzynecki Małgorzata Niezabitowska Józef Szymanczyk Aleksander Jackowski Anna Beata Bohdziewicz Mariusz Wieczorkowski Ryszard Ciarka Krzysztof Kubiak Summary of articles Editorial. The Anthropology of Film and Photography 3 Change the Object Itself „Mythology today" 5 From a Notebook 1 The Wedding in Salzburg j wkładka My Life in the Cinema 7 On Ethnographic Self-Fashioning: Conrad and Malinowski 10 The Wanderings of Fellini 19 From a Roman Notebook 28 The Mass-produced Postcard and the Photography of Emotions . . . 29 Symbol and Film. Methodological Comments 39 „Bar Yohai" 43 The Alchemical Imagery of Werner Herzog. A Symbolic Exegesis of "Heart of Glass" 45 Venice and Death. Symbolic Contexts 58 "Old Gringo": The Motif of Don Quixote in Film and Literature . . . 66 The Work of Art and the "Limit of Sense" 72 The Eternal Moment. On "Babette's Feast" 76 Martha and Mary. On "Babette's Feast" 81 On the Sin of Gluttony and Cultural Conflict. Remarks Provoked by "Babette's Feast" 85 An Artist Who Contrives Only the Truth 87 The Myth and Contemporary Literature 98 Orpheus Transcending: Bertolucci's "Last Tango in Paris" 100 Photography - Memory - Imagination 108 Film and the True Image of Things 112 The Construction of Existence 117 Mixed Tapes or Video-art of the Wroclaw Festival The Anthropology of Culture, History and Winnie-the-Pooh . . . . To See the World: Ethnography Vis a Vis Film and Mass Culture . . "Batman" - a Tale of Creation Perversity of "Batman" A Registered Discussion about "Batman" What Does That Mask Conceal? In Connection with the Motif of the Joker: a Few Remarks Concerning "Batman" Postmodernism and Film "Matador", or a Spanish Postmodernistic Tale Vampires. From Folk Document to Film Phantoms The "Ethnographic Surrealism" of Jean Rouch To Experience Fiction Photodiary, or a Song about the End of the World "Fleeting Pictures" - an Interview with Piotr Skrzynecki A Sketch to a Film Scenario about the Na Groble Square Songs A Sketch to a Scenario of Ceremonies Connected with the Convention of Representatives of European Royal Courts Free Man I am a Photographer (An Interview Noted by Anna Engelking. Part I) . Creation and Document. Films by Andrzej Różycki Warsaw Shrines From the Folio of Mariusz A. Wieczorkowski Gallery of Unintentional Photographs (An Attempted Eidetic Capturing of the Essence of Photography) Black Belt White Sign Response To See, Feel and Think - an Interview with Jacek Olędzki Colette's "Regards" - Comments by a Participant from the East . . . 120 123 125 129 132 133 135 138 142 144 151 157 163 168 172 176 177 178 183 194 201 205 205 207 211 212 215 219 222 Redagują: Zbigniew Benedyktowicz, Aleksander Jackowski, Sławomir Sikora (sekretarz redakcji) oraz Ewa Korulska, Anna Kunczyńska-Iracka, Ludwik Stomma Doradzają i współpracują: Jerzy Bartmiński, Ewa Fryś-Pietraszkowa, Antoni Kroh, Jacek Królak, Jacek Olędzki, Czesław Robotycki, Roch Sulima, Bożena Dudko Tłumaczenia: Aleksandra Rodzińska Projekt okładki i strony tytułowej: Jacek Królak Makieta: Zofia Bisiak Redaktor techniczny: Krzysztof Nalewajko Adres redakcji: Instytut Sztuki PAN, ul. Długa 28, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 994, tel. 31-32-71/4 wew. 243 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/ea8ea2a00e3cdf8bb98324302e906869.pdf a8541d4ae5235a6f66380d06426cb0e1 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2478 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1994 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2301 Title A name given to the resource Spis treści; Wprowadzenie / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1994 t.48 z.3-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1994 t.48 z.3-4, s.2-3 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A S Z T U K A L U D O W A KONTEKSTY A N T R O P O L O G I A K U L T U R Y E T N O G R A F I A S Z T U K A INSTYTUT SZTUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK �CONTENTS Aleksander Jackowski Jerzy Prokopiuk Kirsten Hastrup Mircea Eliade Marcin Brocki Jagna Knittel Maria Janion, . . . , , Mana Żmigrodzka Małgorzata Łukasiewicz Zygmunt Krzak Dionizjusz Czubala ~1 Introduction The Myth of Paradise Nature as historical Space The Myth of the Good Savage Culture and Nature. Remarks on the Margin of research on Gestures The Myth of Nature. What is nature like? „ , „ • • Rousseau - the Existentia Hero . . . In one House Man of the Golden Age In the World of contemporary Myths. Mongolian and Siberian tales about the Snowman The Myth of Art beyond Culture. Art Brut Architects and the protection of Birds „The Jardin des Plantes: Postcards", or the Plant Metaphor of James Clifford The Death of Hans and Gretel Filódzóon. The one which enjoys life or „ogławianie". The culture of the Willow Plants in Folk beliefs Earthly Deities Travel Notes from Poland On the Peasant - Untitled 53 59 71 81 85 90 100 113 122 127 We established Nature - discussion 133 The Killing of Animals The Art of positive Eating The anatomy of a Cheeseburger Pearls before Swine We are part of the Earth Glossary The Community of Nature Ecumenical Poems A Dialogue with Earth The Ryóanji zen Garden and my dream abouth the Gardener Prof, dr hab. Anna Kunczynska-Iracka (1934-1994) About the Authors Summary of Articles 139 149 149 153 155 156 158 160 167 170 172 173 174 R e d a g u j ą : Zbigniew Benedyktowicz, Aleksander Jackowski, Sławomir Sikora (sekretarz redakcji), Danuta Benedyktowicz i współpracują: Jerzy Bartmiński, Antoni Kroh, Jacek Olędzki, Czesław Robotycki, Roch Sulima, Ludwik Stomma, Zofia Bisiak Tłumaczenia: Aleksandra Rodzińska Projekt o k ł a d k i i strony Jacek Królak Redaktor 31 1 — Aleksander Jackowski Adam Czyżewski Monika Sznajderman Wojciech Michera Jacek Olędzki Elżbieta Umińska Zbigniew Libera Andrzej Różycki Ewa Korulska Wiesław Myśliwski, — Roch Sulima, Aleksander Jackowski Ryszard Ciarka Agnieszka Taborska Jeremy Rifkin Małgorzata Haładewicz Wódz Duwaniszów Seatle Ewa Dżurak Iga Czaczkowska Sergiusz Riabinin Jadwiga Rodowicz Koji Kamoji Stanisław Mossakowski Doradzają 3 4 8 14 19 23 tytułowej: techniczny: Krzysztof Nalewajko Adres redakcji: Instytut Sztuki PAN, ul. Długa 28, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 994 tel. 31-32-71/4 wew. 243 40 45 �Wprowadzenie Zwornikami tego numeru są Raj i Ekologia. Dwa pojęcia, dwa mity: jeden zakorzeniony bodajże we wszystkich kulturach, mit prapoczątku i drugi - powstały współcześnie, zrodzony z trwogi przed końcem naszej cywilizacji, życia na ziemi. Między tymi biegunami znajdzie Czytelnik wariacje (przyjmuję tu terminologię muzyczną) na temat natury i kultury. Rozumia­ nych w kategoriach zarówno opozycji, jak i komplementarnej całości; wzajemnych związkach. Niegdyś (patrz tekst J. Knittel) sobie przeciwstawiana, współcześnie jawi się nam jako jedność. „To, co materialne - pisze Kirsten Hastrup - i to, co idealne, doświadczane jest jako jedność. Dlatego człowiek nie znajduje się ani wewnątrz, ani na zewnątrz natury; Świat społeczny i naturalny nie są wzajemnymi odbiciami, z których najpierw pierwszemu, a potem drugiemu przypisuje się rzeczywistość. Tworzą one naturalną jedność - jeden świat - w którym bynajmniej nie ma wystarczającego oddalenia czy różnic, by dać podstawę do rozważań na temat związku (...) jaki łączy ludzi z naturą." Natura jest w nas samych. Jesteśmy jej częścią. Dostrzegał to już Goethe, przywołany w tekście Małgorzaty Łukasiewicz. Naturę postrzegamy z pozycji kultury. Jawi się nam w pierwo­ tnej intuicji stanem przyrody nieskalanej ingerencją człowieka. Przyrody samoodnawiającej się, samoregulującej. Naturę od­ czuwamy jako przeciwstawienie cywilizacji, maszyn, spalin, wielkich miast. Tęsknimy do niej. Z obawą i nieufnością. Wyszliśmy już z okresu marzeń o przekształcaniu przyrody, wiemy, że nie można bezkarnie odwracać biegu rzek, szukamy w przyrodzie odtrutki, powracamy do mitu szczęśliwej dzikości, mitu prapoczątku, Raju. W perspektywie ekologii, która tyleż jest wiarą i mitem, co praktyką i nauką, natura jest krainą szczęśliwości, którą sam człowiek niszczy. Natura - to dla nas, ludzi miast - cisza, naturalny rytm życia, czasu, zajęć. Ale i coś więcej, odwołanie do autentycznych potrzeb wyjścia poza perspektywę racjonalnego oglądu świata. Przytoczę tu fragment eseju Wojciecha Michery: „Tajemnica lasu wymaga odwagi. Zstąpienie w jego otchłanie, to obraz doświadczenia egzystencjonalnego budującego nową tożsamość człowieka, a zarazem - przywracającego niejako ponadindywidualną pamięć kultury, z tego doświadczenia prze­ cież wyrastającej." „Każdy krajobraz jest naznaczony przez ludzi - cytuję Eliadego. Kiedy tylko postrzegają otaczającą ich naturę i nazwą ją krajobrazem - stają się jednocześnie twórcami krajobrazu". Człowiek i przyroda - oto opozycja, z którą często się spotykamy. Tylko człowiek zdolny jest kumulować doświad­ czenia i przekazywać je następnym pokoleniom, zarówno w dro­ dze komunikatu ustnego, jak i pisma. Tym samym mogły powstać przesłanki rozwoju cywilizacyjnego, kultury. Przekaz genetyczny, istniejący w świecie ożywionym, dawał szansę przeżycia, walki o byt, ale tylko człowiek zdolny był podporząd­ kować sobie przyrodę, wtargnąć w nią na tyle bezwzględnie, że zagroził podstawom jej istnienia. Moc panowania stała się mocą niszczenia. Mit Raju został zagrożony. Jego refleks znajdziemy jednak w micie Ekologii, która stała się naszą nadzieją i postawą wobec świata. W zespole tekstów dotyczących ekologii, po wzruszającym, pięknym manifeście „wodza Indian" referujemy stosunek wiel­ kich religii Wschodu i Zachodu do przyrody. Rzecz dotyczy także interpretacji bibilijnego nakazu o podporządkowaniu przyrody Człowiekowi. Władca czy Gospodarz? Znów znaleźliśmy się w kręgu rozważań o mitach prapocząt­ ku, Raju. Jego mit omawia J. Prokopiuk, wątek prapoczątku powraca w innych tekstach, m.in. M . Eliadego. Pisze on: „Uznawanie, iż jest się ukształtowanym przez to, co się zdarzyło in illo tempore, nie jest (...) specyfiką myśli prymitywnej czy tradycji judeo-chrześcijańskiej. Analogiczną postawę od­ czytaliśmy w jodze i psychoanalizie". Idea powrotu do „Złotego Wieku", odnalezienia w sobie przestrzeni duchowego istnienia, nie dostrzeżonych przez naukę „pozytywistyczną", wiedzie ku ezoteryce, innym, niż naukowe formom poznania, ku ideom „New Age." Intuicje takie znaj­ dziemy zarówno w tekstach M . Eliadego, jak i Z. Krzaka, A. Różyckiego. Widmo para-nauki zdaje krążyć nad Europą, można zauważyć - parafrazując Marksa. Podtytuł pisma zobowiązuje, zwracam więc uwagę na blok artykułów dotyczących przyrody w świadomości „ludowej". W nim: drzewa - szczególnie ważne w kulturze tradycyjnej, rośliny, wierzenia z nimi związane (J. Olędzki, E. Umińska), stosunek chłopa do przyrody, zwierząt. Na różnice w sposobie wyrażania swych emocji i na intuicje dotyczące stosunku ludności wsi do zwierząt, okrucieństwa zwraca uwagę rozmowa prowadzona przez W. Myśliwskiego, R. Sulimę i A. Jackows­ kiego. Jej eksplikacją jest m.in. tekst R. Ciarki o zabijaniu zwierząt. Przewrotnym jego dopełnieniem można nazwać ar­ tykuł J. Rifkin o hamburgerach. Rozmowa, o której tu wspomi­ nam, pokazuje jak mało, w istocie, wiemy o wsi, jak wielka jest przestrzeń naszej niewiedzy, nie zawsze trafnych intuicji. E. Korulska poświadcza ten fakt, omawiając wizerunek chłopa w literaturze. A. Jackowski zajmuje się problemem twórczości zwanej Art Brut, a więc w niewielkim tylko stopniu związanej z wpływem kultury, tradycji, wiedzy. A. Czyżewski dotyka w artykule poświęconym projektom miasta-ogrodu problemu ekologii w urbanistyce i architekturze. Zarysowuję jedynie bloki tematyczne numeru, dlatego nie omawiam interesującego studium Marii Janion i Marii Żmi­ grodzkiej o osobowości J.J. Rousseau, którego postać chyba najsilniej wiąże się z ideą powrotu do natury, z mitem „dobrej" przyrody, stanu naturalnego, i „zła" kultury. Nie mogę pow­ tarzać spisu treści, chociaż właśnie w tym numerze kolejne arty­ kuły wchodzą w szczególne relacje ze sobą, dopełniając się, bądź prezentując inną persektywę zjawiska, inną opcję poznawczą. Oba wielkie mity, przywołane w tym numerze, każą myśleć 0 człowieku zdanym tylko na siebie, na swoją mądrość, wyob­ raźnię, wielkość i nędzę. Mit Raju ewokuje bowiem sytuację poprzedzającą samodzielność człowieczą, przedstawia stan, w którym nie istniały napięcia między naturą a kulturą. Adam 1 Ewa poddani mądrości bożej nie musieli o nic się troszczyć, o nic martwić. Ufni, szczęśliwi, nie potrzebowali martwić się o swą egzystencję; nie zagrażały im dzikie zwierzęta, zresztą w mitycznej wizji Księgi Rodzaju cały Raj zda się ogrodem szczęśliwości. Zdawać się może - jednorazowym, jako że o rozmnażaniu, żywieniu się, ochronie gatunku - nie ma mowy w tekście. Nakaz: zabij, abyś sam mógł przeżyć, nie przystaje do wizji Edenu. Gdyby było inaczej byle lew, pantera, żmija czy ryś mogłyby zagrozić naszym pra-rodzicom. Wówczas siła mięśni nie mogła by wystarczyć. Ale, jak wiemy, ciekawość Ewy, nieposłuszeństwo boskim nakazom, spowodowało wygnanie z Raju. Zdani na siebie, nie siłę mięśni mogli wykorzystywać, lecz rozum. Wymyślili osz­ czep, koło, ogień - w konsekwencji kulturę. Uniesiony miecz Archanioła Michała skazał świat ludzki na nieustanną walkę o byt, walkę z przyrodą. Skazał na człowieczeństwo. Na problemy, z którymi się zmagamy. To jest nasz punkt wyjścia - po utracie Raju, dziewictwa. Friedrich Schiller (cytuję za Prokopiukiem) uznawał nawet upadek w Raju za najszczęśliw­ sze wydarzenie w życiu człowieka. Przeczy temu jednak wciąż żywy, wciąż odnawiany w doświadczenia różnych kultur mit Złotego Wieku, mit prapoczątku. Mit i nam nie obcy. Mit do którego tylko możemy tęsknić, znajdując w przyrodzie, krajob­ razie szczególną postać jego prefiguracji. A.J. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/990a8e2bf389c23a24700f746e0559af.pdf 450c445cc29fdd826ef521bd712d3aa6 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4281 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1951 Subject The topic of the resource plastyka ludowa Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3986 Title A name given to the resource Spis treści.Konferencja w sprawie aktualnych zagadnień naukowo-badawczych i twórczych polskiej plastyki ludowej / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1951 t.5 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1951 t.5, z.3; s.67-69 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A S Z T U K A DWUMIESIĘCZNIK, WYDAWANY T PRZEZ R L U D O W A PAŃSTWOWY E INSTYTUT S ARTYKUŁY TEORETYCZNE SZTUKI С: I PRACE — Konferencja ш spraiuie aktualnych z a g a d n i e ń п а и к о ш о b a d a m c z u c h i t u i ó r c z u c h p o l s k i e j p l a s t y k i l u d o u j e j . — Ksa­ wery wirska Piwocki — Sztuka I u d o i r a i n a r o d o u i a . — Maria SPRAWOZDANIA, DROBNE Roman Ży- — T u i ó r c z o ś ć p l a s t y c z n a g ó r n i k o m cz. I I . Reinfuss — Z ujustaiuu sztuki I u d o i u e j ш Z a k o p a n e m . Z N\UKI G. Niedosziuńn RECE\ZJE, WIADOMOŚCI — O RADZIECKIEJ zagadnieniu Iudouiości ш sztuce radzieckiej. P A Ń ROK V I S T W O W Y MAJ I N S T Y T U - C Z E R W I E C 1951 T S Z T U K I Nr 3 �KONFERENCJA W SPRAWIE AKTUALNYCH NAUKOWO I BADAWCZYCH ZAGADNIEŃ TWÓRCZYCH POLSKIEJ PLASTYKI LUDOWEJ ) Państwowy Instytut Sztuki zorganizował w Jadwisinie w dniach 13 — 15 maja konferen­ cję poświęconą aktualnym zagadnieniom naukowo-badawczym i twórczym polskiej plastyki ludowej. Omówiono tam kwestie związane ze stanem badań oraz sytuacją twórczości współ­ czesnej. Ze względu na rozległy zakres zagad­ nień, które wymagały obecnie, w przededniu Kongresu Nauki Polskiej, dokładniejszego spre­ cyzowania, na konferencję zaproszono przedsta­ wicieli różnych dyscyplin nauki, sztuki i życia gospodarczego, jak: etnografów, historyków sztuki, historyków ustroju wsi, artystów pla­ styków, organizatorów życia artystycznego na wsi, delegatów instytucji wytwórczych oraz ar­ tystów ludowych. W pierwszym dniu obrad wzięli udział Minister Kultury i Sztuki Ob. Ste­ fan Dybowski i Wiceminister Ob. Włodzimierz Sokorski. Dążąc do stworzenia jak najszerszych ram dla dyskusji popartej konkretnym materiałem, urządzono w Jadwisinie jednocześnie pokaz wyrobów sztuki ludowej oraz przedmiotów z zakresu rzemiosła i przemysłu artystycznego, opartych na inspiracji artystycznej twórczości wsi polskiej. W licznych referatach i wypowiedziach dy­ skusyjnych podkreślono wielokrotnie, iż histo­ ryczny dorobek sztuki ludowej stanowi w swej istocie integralną część postępowego nurtu sztuki polskiej związanego z wielowiekową wal­ ką mas ludowych o wyzwolenie społeczne i o pełne możliwości duchowego rozwoju. Sztuka nasza znajdzie w żywym dorobku twórczości ludowej — przesłanki narodowej formy, wysokie walory i cenne doświadczenia artystycznego warsztatu, zasób form i moty­ wów kompozycyjnych, które wzbogacą poszcze­ gólne dziedziny plastyki polskiej. Nie oznacza i) cony Dokumentacji będzie dowej". I konferencji najbliższy numer jadwisińskiej ,.Polskiej poświę­ Sztuki Lu­ to bynajmniej mechanicznego, formalistycznego przenoszenia poszczególnych tradycyjnych mo­ tywów i rozwiązań jak również — transponowania ich w sposób powierzchowny co pro­ wadziłoby do pseudo-ludowej stylizacji. Zdając sobie sprawę z ograniczoności środków sztuki ludowej w wielu dziedzinach — ograniczoności uwarunkowanej jej dotychczasowym upośledze­ niem klasowym — podkreślamy konieczność twórczego rozwijania i dopełnienia dorobku artystycznego sztuki ludowej nowymi zdoby­ czami treściowymi i technicznymi. Pełna twórcza synteza elementów sztuki zawodowej i twórczości ludowej spowoduje za­ nik, tak charakterystycznej dla ustrojów antagonistycznych, przepaści pomiędzy sztuką za­ wodową a sztuką ludową oraz stworzy możli­ wości pełnego wzbogacenia narodowego dorob­ ku artystycznego. Na konferencji w Jadwisinie podkreślono ko­ nieczność planowego organizowania badań nau­ kowych. Celem tych badań jest poznanie całe­ go zasobu ludowej kultury artystycznej w jej historycznym przebiegu i w jej zróżnicowaniu społecznym i terytorialnym — przewartościo­ wanie jej dorobku, by najcenniejsze osiągnięcia mogły wejść do nowej, kształtującej się kultu­ ry socjalistycznej. Zakres badań winien obejmować ludową twórczość artystyczną wsi i miasta w jej naj­ szerszym zasięgu, na tle całości kultury ludo­ wej. W oparciu o założenia materializmu dia­ lektycznego i historycznego należy przede wszystkim dążyć do pogłębienia spojrzenia h i ­ storycznego na zjawiska sztuki ludowej. Badania nad sztuką ludową wymagają ści­ słej współpracy pokrewnych dyscyplin: hi­ storii społecznej i gospodarczej, etnografii i h i ­ storii kultury^naterialnej, prehistorii i archeo­ logii wczesnodziejowej i historii sztuki. Praca ta, prowadzona w skali ogólnonarodo­ wej — powinna stać się doniosłym czynnikiem �pobudzającym żywą twórczość ludową we wszystkich dziedzinach sztuki. Ma ona nie t y l ­ ko zadania naukowo-badawcze w stosunku do historycznego dziedzictwa naszej przeszłości, ale powinna aktywnie włączyć sią w przemia­ ny kulturalne współczesnej wsi polskiej. Nastąpić powinno mocne związanie prac nau­ kowo-badawczych nad twórczością ludową z ży­ wym procesem rozwoju sztuki polskiej zmie­ rzającej do realizmu socjalistycznego oraz dzia­ łalnością produkcyjną w dziedzinie rzemiosła, przemysłu artystycznego i wzornictwa przemy­ słowego. Winna ona podwyższyć i urealnić w y ­ mogi naukowe w stosunku do podejmowanych prac badawczych i publikacji, tak od strony inwentaryzatorsko-faktograficznej, jak i pod wzglądem naukowo-krytycznej interpretacji. Podstawowe kryteria naukowej estetyki muszą być w pełni zastosowane do badań nad twór­ czością ludową. Na czoło zagadnień wysuwa sią konieczność historycznego ującia dziejów polskiej sztuki l u ­ dowej. W badaniach tych należy szeroko uwzględnić w y n i k i dotychczasowych prac ar­ cheologicznych nad początkami państwa pol­ skiego. Dla realizacji tych zadań należy w szczegól­ ności: 1. Przeprowadzić analizą zabytków sztuki ludowej w oparciu o badania, które obejmują teren całej Polski, jak również przeprowadzić systematyczne przebadanie zabytków historii sztuki polskiej pod kątem zawartej w nich tra­ dycji sztuki ludowej. 2. Badania nad zdjęciem terenowym archeo­ logicznym i etnograficznym prowadzić plano­ wo i w ścisłej łączności z mającym powstać I n ­ stytutem Kultury Materialnej. 3. Zgromadzić pełną dokumentacją ikono­ graficzną polskiej sztuki ludowej. 4. Rozpocząć prowadzenie badań nad daw­ ną sztuką ludową metodą wykopaliskową. 5. Systematycznie prowadzić poszukiwania i badania źródeł pisanych, które dostarczą orientacyjnych danych co do stanu sztuki ludo­ wej i jej funkcji w życiu społecznym w różnych okresach. 6. W nawiązaniu do prac Instytutu History­ cznego oraz Instytutu Kultury Materialnej pod­ jąć pracą nad ustaleniem stosunku rzemiosła cechowego do rzemiosła wiejslflego i przemy­ słu ludowego. Podstawowym warunkiem zrealizowania pla­ nu, który opiera sią na zbyt szczupłym kadro­ w y m zespole pracowników naukowych — jest znacznie wiąkszy niż dotychczas współudział polskich etnografów, historyków kultury ma­ terialnej i historyków sztuki oraz zaintereso­ wanie zagadnieniami sztuki ludowej ogółu na­ szych twórców sztuki. Potrzebne jest również zaktywizowanie do prac terenowych jak naj­ szerszych kół nauczycielstwa, działaczy społecz­ nych, związkowych, młodzieży uniwersyteckiej i artystycznej. Przy wszelkich badaniach łączących sią z za­ gadnieniami sztuki ludowej winna zachodzić ścisła współpraca, wspólne planowanie i poro­ zumienie zainteresowanych instytucji — w pierwszym rzędzie Państwowego Instytutu Sztuki, Instytutu Historycznego i Instytutu Kultury Materialnej. W wyniku szerokiego omówienia spraw zwią­ zanych z rozwojem i kształtowaniem współ­ czesnej twórczości ludu polskiego — konferen­ cja doprowadziła do następujących wniosków: 1. Żywa dziś twórczość ludu polskiego w i n ­ na być otoczona pełną opieką ze strony pań­ stwa. Unikając tu sztucznego ochraniania i od­ gradzania ośrodków twórczości ludowej — na­ leży jednak starać się o utrzymanie tych pun­ któw wzorcowych, gdzie istnieje jeszcze twór­ cza praktyka, żywe tradycje i doświadczenia techniczne. 2. Dążąc do związania sztuki ludowej z pro­ dukcją rękodzielniczą i mechaniczną należy w jak najszerszym zakresie umożliwić bezpo­ średnią współpracę artystów ludowych i zawo­ dowych na zasadach równorzędności wzajemnej wymiany doświadczeń i umiejętności. Na obec­ nym etapie przeprowadzane są w tej dziedzinie doświadczenia Instytutu Wzornictwa Przemy­ słowego — które uznać można za słuszne — po­ legające na współpracy artystów szkolonych z zespołami robotniczymi, chłopskimi i młodzie­ żowymi projektującymi wzory dla produkcji mechanicznej, przy uwzględnieniu specyfiki produkcji seryjnej. Jednocześnie ostrzec nale­ ży inne ośrodki przy stosowaniu tej metody przed powierzaniem kierownictwa omawianych zespołów — plastykom niedoświadczonym. 3. Przyszłość i rozwój wytwórczości ludowej zależne są od właściwego rozwiązania następu­ jących zagadnień: a) zindywidualizowanie warunków finanso­ wania spółdzielni zrzeszających twórców ludowych, • i b) obniżenie stopy podatku obrotowego dla zrzeszonych wytwórców ludowych. W sto- �sunku do indywidualnych twórców ludo­ wych (zweryfikowanych przez odpowied­ nią komisję powołaną przez Min. Kult. i Sztuki) powinna być stosowana taka stawka podatkowa jak w stosunku do członków Związku Polskich Artystów Pla­ styków, c) zapewnienie środków finansowych dla spółdzielni na prace doświadczalne w za­ kresie nowej techniki i nowych materia­ łów oraz na szkolenie przywarsztatowe, d) uzyskanie właściwej obsady osobowej dla prac naukowo-badawczych i nadzoru ar­ tystycznego na terenie Centrali Przemy­ słu Ludowego i Artystycznego. 4. Celem zapewnienia wysokiego poziomu produkcji rękodzielniczej, rzemieślniczej i ma­ szynowej — zwłaszcza produkcji związanej z twórczością ludową — należy ujednolicić, znowelizować lub wprowadzić zarządzenia o Ko­ misjach Kwalifikacyjnych, uprawnionych do decyzji w zakresie zagadnień estetycznych. 5. Artyści ludowi powinni znaleźć pełną możliwość indywidualnego i zespołowego kształ­ cenia się ogólnego i artystycznego. 6. Studium o sztuce ludowej winno być od­ powiednio postawione we wszystkich szkołach i wydziałach uczelni artystycznych. 7. Obok wszechstronnego wciągania twór­ czości ludowej do prac dla konkretnych potrzeb rzemiosła i przemysłu — zapewnić należy sze­ rokie możliwości rozwojowe twórczości ama­ torskiej. Powyższe tezy, podane w opracowaniu Red. „Polsk. Szt. Lud.", zostały wysunięte na zasadzie referatów, wypowiedzi i dyskusji na konfe­ rencji poświęconej aktualnym zagadnieniom plastyki ludowej w Jadwisinie, przez dwie ko­ misje w składzie: 'Komisja zagadnień naukowo-badawczych: Prof, dr Eugeniusz Frankowski, prof, dr Józef Gajek, doc. dr Mieczysław Gładysz, prof, dr Ksawery Piwocki, mgr Mieczysław Porębski, dr Roman Reinfuss, prof, dr Juliusz Starzyński, prbf. dr Bożenna Stelmachowska. Komisja zagadnień współczesnej twórczości ludowej: Prof. Wojciech Jastrzębowski, dr Ja­ nina Krajewska, Janina Orynżyna, mgr Kazi­ mierz Pietkiewicz, prof. Eleonora Plutyńska, prof. Anna Sledziewska, prof. Jerzy Sołtan. prez. Zofia Szydłowska, dyr. Wanda Telakowska, Aleksander Wojciechowski � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/c1e3ccbf347706a0a770fd571b0951d6.pdf ee27043afd6365ba963dff219e2211f9 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Barbarzyńca Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource umowa licencyjna z Wydawcą Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo nieregularne Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5583 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2005 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5192 Title A name given to the resource Spis treści/ Barbarzyńca 2005 nr 10 Description An account of the resource Barbarzyńca - pismo antropologiczne, 2005 nr (10) Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Stowarzyszenie Antropologiczne „Archipelagi Kultury” Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text I APOKALIPSA Steven M a t t h e w s NAUKOWA APOKALIPSA FRANCISA BACONA str. 2 Andrew G o w ŻYDZI I J U D A I Z M W CHRZEŚCIJAŃSKICH S C E N A R I U S Z A C H K O Ń C A ŚWIATA: Z A P I E K Ł A N I E N A W I Ś Ć C Z Y I R E N I C Z N E I T I N E R A R I A ? str. 8 Publikacja dofinansowywana przez: Instytut Etnologii i Antropologii Kultury UJ Radę Kół Naukowych UJ Barbarzyńca Maria Leppakari T H E E N D IS N E V E R J U S T A N E N D A T R A K C Y J N O Ś Ć MITU A P O K A L I P T Y C Z N E G O W E W S P Ó Ł C Z E S N Y M FUNDAMENTALIZMIE RELIGIJNYM Pismo Antropologiczne Redagowane we współpracy z Kołem Naukowym Etnologów UJ str. 13 Paweł Barabasz APOKALYPTISCHE LANDSCHAFTEN M E D Y T A C J A N A D K O Ń C E M ŚWIATA W K U L T U R Z E L U D O W E J Mariusz Czaja "BĘDZIE P O L E P S Z E N I E , B Ę D Z I E P R Z E D Ł U Ż E N I E " . D Y S K U R S A P O K A L I P T Y C Z N Y W K U L T U R Z E WSPÓŁCZESNEJ N A PRZYKŁADZIE SUWALSZCZYZNY Paulina Niechciał WIZJE APOKALIPTYCZNE MIESZKAŃCÓW SUWALSKIEGO PARKU K R A J O B R A Z O W E G O , CZYLI J A K , K I E D Y I D L A C Z E G O e-mail: redakcia@barbarzynca.pl www.barbarzynca.pl str. 18 Redakcja: Mariusz Czaja (red. naczelny) str. 2 5 str. 3 2 II H O L O K A U S T Rafał N a h i r n y Piotr Klepacki Marcel Kwaśniak Magdalena Kwiecińska Arkadiusz Metelski (z-ca red. nacz.) Tomasz Ostrowski Współpraca: Hanna Jaxa-Rożen Piotr Kimla Urszula Stachurska-Czaja DOŚWIADCZENIE O C A L E N I A . PRÓBA A N A L I Z Y str. 3 8 Katarzyna C z u b a n ŻYD J A K O S Y M B O L OBCOŚCI. S T O S U N E K P O L A K Ó W DO ZAGŁADY Ż Y D Ó W str. 4 2 Małgorzata Budrewicz W S P O M N I E N I A P R Z E Z PRYZMAT CIAŁA. DOŚWIADCZENIA KOBIET - WIĘŹNIAREK OBOZU KONCENTRACYJNEGO str. 4 5 Ewa Jupowiecka O L O S I E , Z K T Ó R Y M N I E M O Ż N A SIĘ P O G O D Z I Ć str. 4 8 Tłumaczenia streszczeń: Justyn Hunia Joanna Sobolewska „ O C A L E N I K R W A W I Ą H I S T O R I Ą " . J A K ŻYĆ P O D O Ś W I A D C Z E N I U HOLOCAUSTU? str. 51 Adres redakcji: Instytut Etnologii i Antropologii Kultury UJ ul. Św. Anny 6 Katarzyna P o d o l e c D Z I E C I H O L O C A U S T U . U T R A T A T O Ż S A M O Ś C I I PRÓBY O D N A L E Z I E N I A SIEBIE Fran Bartkowski BYCIE TAM/ W POLSCE A d r i a n a Celińska N A R R A C J E Z SYGNATURĄ SUMMARY O F ARTICLES naczelny Prof. dr hab. Piotr Kowalski Opracowanie graficzne: Joanna Czubrychowska Arkadiusz Metelski 30- 008 Kraków str. 5 6 Telefon: ( 1 2 ) 4 1 5 76 8 0 0603 5 3 4 583 str. 5 9 str. 6 3 str. 6 4 Kilka lat temu mieliśmy okazję zaobserwować jak wielki wpływ na humanistykę może mieć jeden, do tego od dawna nieżyjący, scytyjski mnich. Dionysios Exiguus, bo to o nim mowa, był twórcą systemu datowania ab incarnatione i za jego to sprawą ludzkość (a przynajmniej jej mniej lub bardziej zachodnia część) przeżywała zakończenie drugiego tysiąclecia, co stało się z kolei przyczyną pojawienia się setek publikacji na temat wiary w koniec świata, millenaryzmu, chiliazmu i apokalipsy. Zdecydowaną większość z nich stanowiły publikacje o popularnonaukowym lub zgoła popularnym charakterze, ale były wśród nich i takie, które na serio potraktowały wyzwanie stawiane przez te fenomeny. Twórcami tych ostatnich byli w dużej mierze badacze skupieni wokół Center for Millenial Studies z Boston University. Instytucji tej udało się wykorzystać boom na tematykę apokaliptyczną do uzyskania sporych funduszy na badania nad nią, czego owocem stała się m.in. seria konferencji, które odbywały się co roku, poczynając od 1996. Niestety, po tym jak rok 2000 minął, a koniec świata nie nastąpił, zainteresowanie sponsorów apokaliptyką znacznie zmalało i jak na razie ostatnia konferencja CMS, pt. SWEET IN THE MOUTH, BITTER IN THE STOMACH: APOCALYPTIC DISAPPOINTMENT AND ITS MILLENNIAL MUTATIONS odbyła się w roku 2002. Z tejże konferencji, w której okazję miał uczestniczyć piszący te słowa, pochodzą trzy teksty zamieszczone w niniejszym numerze, których autorami są Steve Matthews, Maria Leppakari i Andrew Gow. Traktują one o różnych obliczach apokalipsy w Anglii, Ameryce i Izraelu. Swoisty kontrapunkt dla nich stanowią z kolei trzy teksty polskich autorów, skupiające się na rodzimym materiale. Dwa pierwsze z nich, autorstwa piszącego i Pauliny Niechciał są owocem badań przeprowadzonych w roku 2002 na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego Krajobrazowego w ramach projektu „Kresy Kultury" współorganizowanego przez Stowarzyszenie Antropologiczne „Archipelagi Kultury", Instytut Etnologii UJ oraz Regionalny Ośrodek Kultury i Sztuki w Suwałkach. Last but not least. tekst Pawła Barabasza wykorzystuje twórczo wątki zawarte w jego pracy magisterskiej obronionej w Instytucie Etnologii i Antropologii Kultury UJ. Z kolei druga część numeru to w przeważającej części pokłosie seminarium na temat Holocaustu, prowadzonego gościnnie w Katedrze Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego w marcu i kwietniu 2003 r. przez prof. Dorotę Głowacką z University of King's College Halifax (Kanada). Dopełniający tę cześć tekst Fran Bartkowski sam opowie swojąhistorię. red. Recenzent naukowy: Wydawca: Stowarzyszenie Antropologiczne „Archipelagi Kultury" ul. N a d Sudołem 1 8 / 1 1 3 1 - 228 Kraków Wydawnictwo UJ ul. Michałowskiego 9 / 2 31-126 Kraków Druk: Drukarnia Grafikon Wadowice tef. (033) 8734621 Fotografia na okładce: M. Leppakari Strony tytułowe działów: I. Fot. B. Siedlik II. Rys. A. Winciorek Nakład: 1000 egz. Przesyłki ksiqżkowe prosimy kierować na adres wydawcy �� https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/6fcd2d121f21d73d8dedc41af414bc62.pdf f0bea104d572c515094686570b91999e Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Barbarzyńca Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource umowa licencyjna z Wydawcą Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo nieregularne Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5541 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2008 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5152 Title A name given to the resource Spis treści/ Barbarzyńca 2008 nr 1 (11) Description An account of the resource Barbarzyńca - pismo antropologiczne; 2008 nr 1 (11) Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Stowarzyszenie Antropologiczne „Archipelagi Kultury” Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Spis treści Rafaf Krasoń 3 Polscy m u z y c y w Finlandii Jakub Steblik 11 Sztuka służebna Sabina Nędza 18 Akcja „Wisła" Przemysław Owczarek 30 Mąka w kościele, grzyby w powietrzu i ciuchy z drugiej ręki Dominik Tyralski 45 Współczesny aspekt mitu: Braveheart Małgorzata Czapiga 54 Światy znikąd Paweł Rojek 61 O b e c n o ś ć Europy Mirosław Chlebosz 68 C.G. J u n g Recenzje Marcin Taboła 76 Przemysław Owczarek Karol Wojtyła - Jan Paweł II Dariusz Żukowski 78 Olga Tokarczuk Bieguni � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/34a9865eea3c27cf030ecf4ee2187531.pdf 06a9b2c1bb9402c04432ee001176ff7d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Barbarzyńca Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource umowa licencyjna z Wydawcą Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo nieregularne Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5615 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2009 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5219 Title A name given to the resource Spis treści/ Barbarzyńca 2009 nr 3-4 (16-17) Description An account of the resource Barbarzyńca - pismo antropologiczne, 2009 nr 3-4 (16-17) Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Stowarzyszenie Antropologiczne „Archipelagi Kultury” Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Spis treści Z Andrzejem Kramarzem i Weroniką Łodzińską rozmawiają Stawomir Sikora i Karolina Dudek 3 Widać, kto wesoto zamieszkuje świat Agata Hajda 25 Wtóczęgostwo jako specyficzna kondycja cztowieka Filip Wróblewski 36 Tom & Gerry, ale bez Toma. Nadinterpretacje Joanna Rzońca 47 Swaggie on the road, czyli o figurze nomady w literaturze XlX-wiecznej Australii Anna Chruścińska 59 W czterech ścianach. Zmiana znaczenia ról spotecznych u Kabylów żyjących we Francji Michat Natęcz-Nieniewski 68 Miasto dobrego losu. Ideowe korzenie koncepcji Nowej Huty Magdalena Zamorska 84 Neozakorzenianie. Buto jako ponowoczesna strategia Z Iwoną Zając rozmawia Agnieszka Wotodźko 91 Katalog pustych domów Adam Danel 99 Egzystencja nieautentyczna Adam Głowacki 113 Choroba - próba definicji Rafat Nawrocki 130 Kuchenne fascynacje fantastyki grozy Michat Natęcz-Nieniewski 139 Islam. Orientacja. Ornament, wystawa Dariusz Żukowski 140 Czym jest etnodizajn? / Naturalne zasoby polskiego dizajnu, wystawy Katarzyna Nowak 142 Howard S. Becker, Outsiderzy Beata Turek 143 Arjun Appadurai, Strach przed Katarzyna Nowak 144 Jean Hatzfeld, Strategia antylop Mariusz Nieroda 145 Jonathan Turner, Jan Stets, Socjologia emocji Łukasz Sochacki 146 Leszek Kotakowski, Czy Pan Bóg jest szczęśliwy i inne pytania Dariusz Żukowski 148 Pierre Bourdieu, O telewizji Agnieszka Bukowczan-Rzeszut 149 Witajcie w mroku, reż. Henryk Dederko 151 Natknięcia Recenzje 3-4 (1G-11) 2 0 0 9 BARBARZYŃCA mniejszościami � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/998e3f25be21aca22a57737ddf27cc88.pdf 5a511d55ecba45280097a9da19825b5b Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Barbarzyńca Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource umowa licencyjna z Wydawcą Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo nieregularne Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5684 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5284 Title A name given to the resource Spis treści/ Barbarzyńca 2013 nr1 (19) Description An account of the resource Barbarzyńca - pismo antropologiczne 2013 nr (1)19 Publisher An entity responsible for making the resource available Stowarzyszenie Antropologiczne „Archipelagi Kultury” Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Spis treści Artykuły Maciej Zborek 4 Trudno pisać banały Alicja Soćko-Mucha 5 Wbrew „kryzysowi". Wspomnienie o profesorze Czesławie Robotyckim Z Anną Zadrożyńską rozmawia Filip Wróblewski 7 Innego końca świata nie będzie Dagmara Masłowska 22 La Frontem, czyli opowieści o „końcu świata" Bożena Kilian 35 Dotrzeć na koniec świata. O wyborach celów podróży Marcelina Jakimowicz 52 „Miejsce niczyje, bo niemieckie...". Kościół i Park Pokoju w Jaworze jako przykład miejsca (nie)pamięci Krzysztof Sztafa 67 Retoryka kolonializmu w Kolędzie moskiewskiej Pawła Palczowskiego Łukasz Łoziński 83 Nowy epos? Krytyka kultury europejskiej i proces emancypacji bohatera w Django Ouentina Tarantino Jakub Przybyła 99 Psychoanalityczne uwagi na temat końca świata Agnieszka Barczyk 111 Koncepcja zła w filmie Eksperyment. Różnice między Stanfordzkim Eksperymentem Więziennym i jego filmową adaptacją Olga Kielak 123 „Deszczyk pada, rosa siada po drobnej leszczynie..." Erotyczna symbolika leszczynowego krzewu w ludowych pieśniach miłosnych Patronaty Filip Wróblewski 134 Naturalista na antypodach Anna Weronika Brzezińska, Agata Maria Stanisz 135 Etnografowie w terenie - i na wystawie 137 Oczy i Obiektywy XI 138 Tropem Malinowskiego. Wystawa w łódzkiej ms Katarzyna Kleczkowska 139 Swietłana Aleksijewicz Wojna nie ma w sobie nic z kobiety Filip Wróblewski 140 Natalia Bloch, Anna Weronika Brzezińska (red.) Sztutowo/Stutthof. Gdzieś pomiędzy plażą a obozem Tomasz Matlęgiewicz 143 Kazimierz Buczek (red.) Polska mozaika syberyjska Filip Wróblewski 146 Gilles Deleuze Kino Filip Wróblewski 148 Adam Kuper Wymyślanie społeczeństwa pierwotnego Katarzyna Kubat 150 Siddhartha Mukherjee Cesarz wszech chorób Filip Wróblewski 153 Sarah Pink Etnografia wizualna Dariusz Nikiel 156 Calcio storico, czyli oblicza futbolu Dariusz Nikiel 157 Odyseja kosmiczna Mars One Filip Wróblewski 1 Recenzje Natknięcia l (19) P 0 1 9 BARBARZYŃCA �2 Profesor Czesław Robotycki iedy 19 stycznia 2014 roku odszedł prof. Czesław Robotycki, „Barbarzyńca" stracił swojego opiekuna, który był obecny przy narodzinach i przy reaktywacji czasopisma. Większość z nas miała z Profesorem styczność podczas studiów jako z wykładowcą i dyrektorem Insty­ tutu Etnologii i Antropologii Kulturowej. Odznaczał się wielką życzliwością dla studentów, otwarto­ ścią na każdego człowieka. Ciekawość świata była głównym motorem Jego działań. Większość spraw ludzkich traktował z pogodą ducha i zarazem lekką ironią. Niezwykle charakterystyczny, należał do najbardziej lubianych pracowników Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej. Instytut bez Pro­ fesora był czymś nie do pomyślenia. Profesor patronował powstaniu „Barbarzyńcy" w 1998 roku, a cztery lata później również powołaniu Stowarzyszenia Antropologicznego „Archipelagi Kultury", które ułatwiło cały proces wydawniczy. To za Jego kadencji „Barbarzyńca" uzyskał w drugim numerze charakter czasopisma naukowego. Chcemy BARBARZYŃCA 1 (19) P019 �3 wyrazić tutaj naszą wdzięczność Profesorowi za udzielenie zdecydowanego, wręcz entuzjastycznego wsparcia tej inicjatywie studenckiej. Warto przypomnieć, że profesor Robotycki przyczynił się również do reaktywacji „Barbarzyńcy" w 2007 roku. Nastąpiła ona w efekcie spotkania Profesora z reprezentantem Stowarzyszenia Marcelem Kwaśniakiem i ówczesnym prezesem Koła Naukowego Marcinem Bartoszkiem. Był zatem patronem także drugiej odsłony czasopisma i opiekunem naukowym redakcji w nowym składzie. Doradzał, inspirował i recenzował artykuły, służąc swoją wiedzą i pomocą. Jego recenzje były lapidarne, ale wyjątkowo przejrzyste, i zawsze trafiały w sedno. Jako dyrektor Instytutu uznawał za oczywiste, że taka inicjatywa wymaga materialnego wsparcia ze strony uczelni. Swoim autorytetem wspierał nas również w staraniach o dofinansowanie czasopisma z innych źródeł. Po śmierci Profesora uświadomiliśmy sobie, że trudno byłoby znaleźć krakowskiego etnologa, który czegoś Mu nie zawdzięcza. Ujawniło się też, jak wielu z nich, będąc na różnych szczeblach naukowych (nie wyłączając profesorów), postrzega Go jako swojego mistrza. My także należymy do szerokiego grona dłużników Profesora. Redakcja 1 (19) P 0 1 9 BARBARZYŃCA � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/1d9ac5dbe9c675daf7cb122e3abd382d.pdf fc9d57e2fba8ddbc11c549546e8c1057 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6081 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2010 Subject The topic of the resource etnografia polska Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5670 Title A name given to the resource Spis treści/ ETNOGRAFIA POLSKA 2010 t.54 z.1-2 Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN Language A language of the resource pol., ang. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Iwona K a b z i ń s k a – „Ludzie się zmienili...” Z badań nad doświadczaniem postsocjalistycznej transformacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . „People have changed...”. Remarks on the experience of postsocialist transformation . . . . Aleksandra R z e p k o w s k a – W drodze na zesłanie. Rozważania na temat relacji międzyludzkich w czasie transportu do Związku Radzieckiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . On the road to the exile. Some thoughts about interpersonal relations during a transport to the Soviet Union . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Maciej K u r c z – Dżuba – miasto pogranicza afrykańskiego. Analiza różnych aspektów doświadczenia pograniczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Juba – the city on the African borderland. Analysis of different aspects of borderness experience . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Michał R y d l e w s k i – W stronę teorii i historii kultury. Spojrzenie na teorię stylów myślowych Ludwika Flecka. Część II . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . In the site of a theory and history of culture. A glance on Ludwik Fleck’s theory of thought styles. Part II . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dobrochna O l s z e w s k a – Mniejszość chińska pośród ludności indonezyjskiej. Studium przypadku z Sumatry Zachodniej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Chinese minority among Indonesian population. The case study from West Sumatra . . . Aleksandra Z a l e w s k a – Tradycyjna kawa po turecku w oczach albańskich emigrantów w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Traditional Turkish coffee in the eyes of Albanian emigrants in Poland . . . . . . . . . . . . . . . . Agnieszka S z c z e p a n i a k - K r o l l – Adaptacja niemieckich transmigrantów w Poznaniu Adaptation of German transmigrants in Poznan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 22 23 45 47 64 65 87 89 111 113 129 131 153 STUDIA I MATERIAŁY Wiaczesław S t e p a n o w – Tradycyjna kultura ludności ukraińskiej w Besarabii w XIX i na początku XX wieku. Rys historiograficzny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Traditional culture of Ukrainians in Bessarabia in the XIX and the beginning of the XX century. Historiographic sketch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Andrzej W o ź n i a k – Z badań nad kolonizacją rosyjską we wsi mazowieckiej XIX i początku XX wieku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . From the studies on Russian colonization in Mazovia in the XIX and the beginning of the XX century . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 169 171 191 ARTYKUŁY RECENZYJNE, RECENZJE Andrzej Furier, Polacy w Gruzji, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2009, ss. 451 – Iwona Kabzińska 193 Lila Abu-Lughod, Veiled sentiments. Honor and poetry in a Bedouin society, University of California Press, Berkeley-Los Angeles-London 1999 (II wydanie), ss. 356 – Anna Malewska-Szałygin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 �Na pograniczu „nowej Europy”. Polsko-ukraińskie sąsiedztwo, pod redakcją Magdaleny Zowczak, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2010, ss. 744 – Wojciech Lipiński . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Łukasz Smyrski, Ajdyn znaczy księżyc. Narody południowej Syberii, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2008, ss. 216 – Wojciech Lipiński . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Aleksandr Prigarin, Russkie staroobrâdcy na Dunae. Formirovanie étnokonfessional’noj obŝnosti v konce XVIII – pervoj polovinie XIX vv., SMIL – Archeodoksja, Odessa-Izmaił-Moskwa 2010, ss. 528 – Wojciech Lipiński . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Jerzy Dębski, Joanna Talewicz-Kwiatkowska, Prześladowania i masowa zagłada Romów podczas drugiej wojny światowej w świetle relacji i wspomnień, Wydawnictwo DiG, Stowarzyszenie Romów w Polsce, Warszawa 2007, ss. 272 – Dorota Łuszczek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 204 208 213 Informacja dla autorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/599260efd4c76626ab92eb118d45b987.pdf 36dc07bc715185c7e222975e4a8a869c Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6094 Rights Information about rights held in and over the resource PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2011 Subject The topic of the resource Etnografia Polska Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5682 Title A name given to the resource Spis treści/ ETNOGRAFIA POLSKA 2011 t.55 Description An account of the resource Etnografia Polska 2011 t.55 s.3-4 Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN Language A language of the resource pol., ang. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Grzegorz O d o j – Piętnaście lat istnienia ośrodka etnologicznego w Uniwersytecie Śląskim Fifteen years of the ethnological center at the University of Silesia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tarzycjusz B u l i ń s k i, Mariusz K a i r s k i – Pozorne elity. Nauczyciele i przywódcy organizacji indiańskich wśród Indian E’ñepá i Matsigenka (Amazonia wenezuelska i peruwiańska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Seeming elites. Teachers and Indian organization leaders among E’ñepá and Matsigenka (Venezuelan and Peruvian Amazonia) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Natalia B l o c h – Obóz uchodźców jako atrakcja turystyczna. Kto i po co od(z)wiedza diasporę tybetańską? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Refugee camp as a touristic attraction. Who and why re(dis)covers Tibetan diaspora? . . . Iwona K a b z i ń s k a – Dialog polsko-rosyjski. Obszary współdziałania, nadzieje i ograniniczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Polish-Russian dialogue. Fields of collaboration, hopes and limitations . . . . . . . . . . . . . . . . Inga B. K u ź m a, Joanna S a d o w s k a – Łódzcy Niemcy – fragment pejzażu „ziemi obiecanej”. Problemy badawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . The Germans in Lodz – fragments of “the promised land’s” landscape. The research problems . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Diana N i k o g ł o, Lubow C z i m p o j e s z – Gagauska literatura narodowa jako czynnik mobilizujący etnicznie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gagauz national literature as a factor of ethnic mobilization . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Katarzyna K o ś ć - R y ż k o – „Nic mnie serce za Kazachstanem nie boli…” Wyzwania akulturacyjne polskich repatriantów z Kazachstanu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . “My heart doesn’t bleed after Kazakhstan…” Acculturational challenges of Polish repatriates from Kazakhstan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Michał R y d l e w s k i – W stronę teorii i historii kultury. Spojrzenie na teorię stylów myślowych Ludwika Flecka. Część III . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . In the site of a theory and history of culture. A glance on Ludwik Fleck’s theory of thought styles. Part III . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Monika J. N a w r a c k a – Przestrzenie Teheranu – miasta kontrastów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tehran – the city of contrasts . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Katarzyna K o n t e k – Mustafa Kemal Atatürk i jego współczesny wizerunek w społeczeństwie tureckim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Mustafa Kemal Atatürk and his contemporary image in the Turkish society . . . . . . . . . . . 5 22 23 49 51 68 71 96 97 132 133 147 149 178 179 197 199 226 227 248 ARTYKUŁY RECENZYJNE, RECENZJE Wąż w raju. Zabawa w społeczeństwie konsumpcyjnym, pod redakcją Ryszarda Kantora, Tadeusza Palecznego i Magdaleny Banaszkiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011, ss. 211 – Iwona Kabzińska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 �Zesłaniec. Pismo Rady Naukowej Zarządu Głównego Związku Sybiraków, redaktor naczelny Antoni Kuczyński, nr 1-47, ZG ZS, Warszawa 1996-2011 – Aleksandra Rzepkowska . . . . . 252 Kazačestvo: obrazy kul’turnoj identičnosti: sbornik fol’klorno-etnografičeskih materialov, zebrali I.A. Filippova, T.I. Rožkova, S.A. Moiseeva, Magnitogorsk 2010, ss. 202 – Agnieszka Gołębiowska-Suchorska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 Jakub Zielina, Wierzenia Prasłowian, Wydawnictwo PETRUS, Kraków 2011, ss. 152 – Michał Łuczyński . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 Informacja dla autorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/1a8427918977977e89da7c7cba3fbb27.pdf 42f5c7ae243483d933a094bc77d16a20 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6108 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2008 Subject The topic of the resource Lud - czasopismo PTL Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5695 Title A name given to the resource Spis treści/ LUD 2008 t.92 Description An account of the resource LUD 2008 t.92, s.5-7 Creator An entity primarily responsible for making the resource Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Lud, t. 92, 2008 SPIS TREŚCI I . ARTYKUŁY Aleksandra R z e p k o w s k a , Słuchając wspomnień Sybiraków. Antropolog wobec doświadczenia zesłania Ivan Peshkov, Zakładnicy „wyobrażonej przeszłości". Problemy tożsamości etnicznej i kulturowej Guranów zabajkalskich w Syberii Wschodniej Łukasz Ł u c z a j , Problemy taksonomiczne w polskich badaniach etnobotanicznych . . . Monika K u j a w s k a , Leczenie zamawianiem wśród Polaków z Misiones w Argentynie . Jacek Jan P a w l i k , Ciągłość i zmiana w afrykańskiej obrzędowości żałobnej. Na przykładzie północnego Togo Agnieszka S z c z e p a n i u k , Współczesne przemiany władzy tradycyjnej na przykładzie Aszantów z Ghany środkowej Anna Szyfer, Zbiorowości terytorialne jako „światy społeczne" w warunkach wielokulturowości Tomasz K o s i e k , O pracy i świętowaniu w pokołchozowej wsi w ukraińskich Karpatach Łukasz M . B o c h e n e k , Miejski dramat polityczny. Interakcje między aktorami politycznymi w mieście powiatowym w Polsce Kamila B a r a n i e c k a , Misteria Męki Pańskiej od kuchni. Dowcip w opowieściach o przedstawieniach wielkanocnych Anna D r o ż d ż , Zachowania magiczne, wróżby i prognostyki podczas wstępnych etapów wesela wiejskiego (w oparciu o materiały Polskiego Atlasu Etno¬ graficznego) Agnieszka P i e ń c z a k , Sposoby rozpoznawania domniemanych czarownic (w świetle badań Polskiego Atlasu Etnograicznego) 13 27 43 65 87 109 127 137 163 187 201 215 I I . P O G L Ą D Y I OPINIE Kinga C z e r w i ń s k a , Studia etnologiczne wobec wyzwań współczesności. Na przykładzie ośrodka cieszyńskiego Lech M r ó z , Cztery opowieści o lwowskim kolekcjonerze Maciej K u r c z , Sudan północny z perspektywy antropologicznej. Uwagi na temat badań terenowych Zofia S z r o m b a - R y s o w a , Uwagi polemiczne do wypowiedzi dr Anny Kowalskiej-Lewickiej „Nasza współczesna antropologia społeczna i kulturowa nie powinna odcinać się od korzeni, z których wyrosła". Odpowiedzi na pytania Zbigniewa Jasiewicza, „Lud" 91: 2007 235 245 255 263 �6 III. KOMUNIKATY Inga K u ź m a , Bibliografia etnografii polskiej w Internecie (uwagi po dwóch latach funkcjonowania) 265 Tomasz L e w a n d o w s k i , Społeczna rola duszpasterza Kościoła katolickiego w środowisku wielonarodowościowym. Przykład pogranicza polsko-litewskiego. . 273 Przemysław H i n c a , Montaż lokalności. Produkcje filmowe górali stanu Himaćal w Indiach 283 IV. RECENZJE I N O T Y RECENZYJNE Gender. Perspektywa antropologiczna, t. 2: Kobiecość, męskość, seksualność, red. Renata E. H r y c i u k , Agnieszka K o ś c i a ń s k a , przeł. K. Gawlicz i in., Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2007 (Karolina Bielenin-Lenczowska) . „Dotknąć New Age" — Massimo I n t r o v i g n e , Le New Age des origines à nos jours. Courants, mouvements, personnalités, Paris: Editions Dervy 2000; Anna E. K u b i a k , Jednak New Age, Warszawa: Jacek Santorski & Co 2005; Dorota H a l l , New Age w Polsce. Lokalny wymiar globalnego zjawiska, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne 2007 (Agnieszka Chwieduk) Tomasz S i k o r a , Euoi. Studia z symbolizmu i metaforyzacji katoptrycznej, Kraków: Nomos 2004 (Michał Buchowski) Grażyna K u b i c a , Siostry Malinowskiego, czyli kobiety nowoczesne na początku XXwieku, Kraków: Wydawnictwo Literackie 2006 (Michał Buchowski) Alon C o n f i n o , Peter F r i t z s c h e , (eds.), The Work of Memory. New Directions in the Study of German Society and Culture, Urbana & Chicago: The University of Illinois Press 2002 (Aleksandra Rzepkowska) Marshall S a h l i n s , Wyspy historii, przeł. I . Kołbon, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2006 (Karolina Kuberska) Gananath O b e y e s e k e r e , Apoteoza kapitana Cooka. Europejskie mitotwórstwo w rejonie Pacyfiku, przeł. W. Usakiewicz, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2007 (Michał Buchowski) Marshall S a h l i n s , Jak myślą „tubylcy". O kapitanie Cooku, na przykład, przeł. W. Usakiewicz, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2007 (Michał Buchowski) H.C. U p r e t i , Indian Tribes Then and Now, Jaipur: Pointer Publishers 2007; K.S. S i n g h , The Scheduled Tribes. Anthropological Survey of India, New Delhi: Oxford University Press 2001 (Przemysław Hinca) Borys M a l k i n , Odchodzący świat. Tropem kultur indiańskich i świata przyrody Ameryki Południowej, wybór i opracowanie Iwona Stoińska-Kairska, Mariusz Kairski, Warszawa: Akot 2007 (Tarzycjusz Buliński) Eugeniusz K ł o s e k , Świadomość etniczna i kultura społeczności polskiej we wsiach Bukowiny rumuńskiej, Wrocław: Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego 2005 (Zbigniew Jasiewicz) „Zesłaniec. Pismo Rady Naukowej Zarządu Głównego Związku Sybiraków", red. nacz. Antoni Kuczyński, nr 1-31, 1996-2007 (Grzegorz Pełczyński) Kobiety z góry Ararat (Les Femmes du Mont Ararat), reż. Erwann B r i a n d, Francja: Flight Movie 2004 (Maciej Kurcz) 289 293 297 301 305 308 312 316 320 325 329 332 333 �7 V. K R O N I K A 84. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Kraków, 25 września 2008 (Małgorzata Golicka-Jabłońska) Sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego za okres od września 2005 do sierpnia 2008 (Jerzy Adamczewski) Posiedzenie plenarne Komitetu Nauk Etnologicznych Polskiej Akademii Nauk, Poznań, 22 października 2007 (Ryszard Vorbrich) Profesor Dorota Simonides Doktorem Honoris Causa Uniwersytetu Opolskiego (Zbigniew Jasiewicz) „Experiencing Diversity and Mutuality". Konferencja Europejskiego Stowarzyszenia Antropologów Społecznych (EASA), Lublana, 26-30 sierpnia 2008 (Agnieszka Kościańska, Karolina Bielenin-Lenczowska, Agnieszka Chwieduk, Anna Niedź­ wiedź, Helena Patzer, Danuta Penkala-Gawęcka, Agnieszka Poźniak) V I I European Social Science History Conference, Lizbona, 26 lutego-1 marca 2008 (Hanna Kossak-Nowocień, Marta Petryk) 6 European Colloquium on Ethnopharmacology & 20. Fachkonferenz Ethnomedizin — „New Trends in Ethnobotany and Ethnopharmacology", Lipsk, 8-10 listopada 2007 (Danuta Penkala-Gawęcka) The First IOV World Youth Congress, Bountiful, 6-9 sierpnia 2008 (Kinga Czerwińska) . . . Konferencja „Cultural Clashes: Social Construction and Cultural Ecology", Poznań, 24-25 maja 2008 (Hanna Kossak-Nowocień) Konferencja „Komunikacja i dialog kultur", Będlewo, 13-15 czerwca 2008 (Anna Weronika Brzezińska, RafałBeszterda, Izabela Czerniejewska, Łukasz Kaczmarek) . Ogólnopolska konferencja naukowa „Tożsamość polska w odmiennych kontekstach i czynniki ją kształtujące", Lublin, 8-9 listopada 2007 (Agnieszka Chwieduk) . . . Konferencja naukowa „Pejzaże tożsamości. Perspektywa interdyscyplinarna", Zakopane, 8-9 grudnia 2007 (Mariusz Filip, Tomasz Kosiek) 335 342 355 358 361 371 th 374 379 381 . 385 394 398 VI. IN MEMORIAM Maria Biernacka (1917-2007) (Jolanta Kowalska) Halina Bittner-Szewczykowa (1923-2007) (Maria Zachorowska) Ewa Fryś-Pietraszkowa (1934-2008) (Anna Spiss, Zofia Szromba-Rysowa) Małgorzata Matusek (1922-2006) (Ewa Fryś-Pietraszkowa, Anna Spiss) Barbara Olszewska-Dyoniziak (1937-2008) (Irena Bukowska-Floreńska) 403 408 411 416 418 Noty o autorach artykułów Informacje dla autorów 427 430 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/ad631cf3b426450bea2542313936a6ee.pdf 4726c388ec182cb209a5d4f739667bd0 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6157 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2010 Subject The topic of the resource Lud - czasopismo PTL Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5742 Title A name given to the resource Spis treści/ LUD 2010 t.94 Description An account of the resource LUD 2010 t.94 s. 4-8 Creator An entity primarily responsible for making the resource PTL Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Lud, t. 94, 2010 SPIS TREŚCI I. ANTROPOLOGICZNE SPOJRZENIE NA GLOBALIZACJĘ (red. Aleksander Posem-Zieliński) Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i , Wprowadzenie.............................................................13 Zbigniew J a s i e w i c z , Antropologia kulturowa/etnologia wobec dwoistości globalizacji. Globalizacja jako element świata zobiektywizowanego i globalizm jako ideologia.................................................................................................................15 Aleksander Po s e r n - Z i e l i ń s k i , Globalizacja w „czwartym świecie” a nowe ruchy tu b y lcze......................................................................................................................... 25 Wojciech D o h n a l , Globalne miasta i ich mieszkańcy. Perspektywa antropolo­ giczna .............................................................................................................................47 Waldemar K u l i g o w s k i , Etniczność w internetowej ekumenie. Czy możliwa jest solidarność cyfrow a?.................................................................................................... 59 Agnieszka C h w i e d u k , Globalizacja a tożsamość zbiorowa. Pomiędzy tekstem a praktyką badaw czą..................................................................................................... 73 Elżbieta K o s t o w s k a - W a t a n a b e , „Lękam się Danajów, nawet gdy przynoszą dary”. Globalizacja w perspektywie antropologicznej - casus J a p o n ii.................... 87 Danuta P e n k a l a - G a w ę c k a , O globalizacji i glokalizacji biomedycyny - na przykładzie K azachstanu............................................................................................ 107 Natalia B l o c h , Czy jakożerca może zostać wegetarianinem? Globalny dyskurs praw zwierząt jako „tradycja wynaleziona” w diasporze tybetańskiej...............................121 Ryszard Vo r b r i c h, Garnek żelazny i garnek gliniany, czyli społeczeństwo plemienne w zderzeniu ze społeczeństwem narodowym i globalnym. Przypadek Kamerunu . . 143 Halina R u s e k , Globalizacja a pogranicze - przypadek szczególny Śląska Cieszyń­ skiego ...........................................................................................................................159 Anna K w a ś n i e w s k a , Grupa etniczna w dobie globalizacji - na przykładzie Kaszubów .....................................................................................................................173 II. ARTYKUŁY Zbigniew J a s i e w i c z , Studia nad literaturą ludową etnografia, etnologia, antropologia. Kierunki zainteresowań kształtującej się w połowie XIX wieku polskiej etnologii/antropologii kulturow ej.................................................................191 Dorota A n g u t e k , Kanadyjska antropologia zmysłów - alternatywa wobec postmodernizmu........................................................................................................... 221 Ivan P e s h k o v , Rosjanie z Mongolii Wewnętrznej w cieniu projektowanej i praktykowanej przeszłości. Pułapki„rosyjskości retrospektywnej” na pograniczu rosyj sko-chińskim........................................................................................................ 243 �6 Joanna M r o c z k o w s k a , Kirgiskie małżeństwa przez porwanie - doświadczenie czasu, kolektywności i przemocy.............................................................................263 Anna Maria K i j e w s k a , Kurban w Kyz Ana Tekke - współczesne przemiany tradycji ofiamiczych w sanktuarium muzułmańskim w północno-wschodniej B u łg a rii.................................................................................................................... 285 Anna W i t e s k a - M ł y n a r c z y k , Pamięć autobiograficzna polskich „ofiar” i „opraw­ ców” z okresu komunizmu w kontekście polityki historycznej partii Prawo i Sprawiedliwość........................................................................................................... 307 Mateusz S z u b e r t , Choroba uświęcona - przypadek siostry F austyny..................... 333 Rafał K o r c z a k , Szymborskie przywoływki - unikatowe zjawisko kujawskiej kultury regionalnej........................................................................................................ 347 III. POGLĄDY I OPINIE Andrzej Z a p o r o w s k i , Kultura - ruchomy c e l ............................................................. 367 Michał B u c h o w s k i , Czy antropologia powinna być antyokultystyczna, apolityczna i pansemiotyczna? Kilka uwag na marginesie książki Marcina Brackiego Antropologia. Literatura - dialog - przekład............................................................. 377 IV. KOMUNIKATY Piotr F ab i ś , Durkheima historia osobista i prawa historii...........................................387 Karolina B i e l e n i n - L e n c z o w s k a , Tadeusz C z e k a l s k i , Refleksj a nad zj awiskiem migracji na Półwyspie Bałkańskim. Przegląd literatury polskojęzycznej............... 397 Piotr M a ł c z y ń s k i , Piłka nożna a etniczność. Na poboczu rozgrywek reprezentacji narodowych i mundialowej gorączki..........................................................................405 V. RECENZJE I NOTY RECENZYJNE Janusz B a r a ń s k i , Świat rzeczy. Zarys antropologiczny, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2007 {Zbigniew Jasiewicz)........................................413 Krzysztof N a w r a t e k, Miasto jako idea polityczna, Kraków: Korporacja Halart 2008 (Wojciech Dohnal)............................................................................................... 418 Gabriela K i li a n o v á , EvaKoval ská, Eva K r e k o v i c o v á (red.),Myatídruhívmodernej spolocnosti, Bratislava: Veda, vydavatel’stvo SAV 2009 (Halina Rusek). . . 422 Jifí L a n g e r , Lidové stavby v Europé, Praha: Grada Publishing 2010 (Zygmunt K łodnicki).................................................................................................................... 427 Ulf B r u n n b a u e r (ed.), TransnationalSocieties, TransterritorialPolitics. Migrations in the (Post-)YugoslavRegion, 19th-21st Century, München: R. Oldenbourg Verlag 2009 (Karolina Bielenin-Lenczowska)...................................................................... 429 Biljana S i k i m i ć, Petko H r i s t o v (eds.), Kurban in the Balkans, Beigrade: Serbian Academy of Sciences and Arts, Institute for Balkan Studies 2007 (Anna Maria K ije w sk a ).................................................................................................................... 433 Łukasz S m y r s k i , Ajdyn znaczy księżyc. Narody południowej Syberii, Warszawa: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, Wydawnictwo DiG 2008 (.Zbigniew Ja siew icz).................................................................................................. 437 �7 Dagnosław D em ski, Obrazy hinduizmu. Kultura i religia oczami radżputów i pa­ sterzy, Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN 2007 (Zbigniew Jasiew icz).................................................................................................................... 442 Maciej Z ą b e k , Biali i Czarni. Postawy Polaków wobec Afryki i Afrykanów, Warszawa: Wydawnictwo DiG 2007 (Magdalena Chułek).......................................446 Jacek S c h m i d t , Nowe tożsamości w czasach transformacji europejskich. Imigranci z Polski w Niemczech, Poznań: Wydawnictwo NEWS-Witold Nowak 2009 (Michał Buchowski)..................................................................................................... 449 Halina M i e l i c k a (red.), Folklor i folkloryzm w zglobalizowanym społeczeństwie polskim, Kielce: Panzet 2009 (Dariusz Adamczyk).................................................... 453 Włodzimierz P i ą t k o w s k i , Lecznictwo niemedyczne w Polsce. Tradycja i współ­ czesność. Analiza zjawiska z perspektywy socjologii zdrowia i choroby, Lublin: Wydawnictwo UMCS 2008 (Danuta Penkala-Gawęcka)........................................456 Agnieszka K o ś c i a ń s k a , Potęga ciszy. Konwersja a rekonstrukcja porządku płci na przykładzie nowego ruchu religijnego Brahma Kumar is, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2009 (Dorota H a ll).................................................... 461 Urszula L e h r, U schyłku życia. Starość mieszkańców wsi Beskidu Śląskiego i Podhala, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Archeologii i Etnologii PAN 2007 (Zbigniew Jasiew icz).................................................................................................................... 465 Seweryn A. W i s ł o c k i , Mistrz/Master Teofil Ociepka. Między władzą a prawdą. Between the Authorities and the Truth, Katowice: Wydawnictwo Naukowe „Śląsk” 2010 (Janusz Kamocki)...................................................................................469 „Studia Ethnologica Pragensia” t. 1: 2010, red. M. Tomandl, Univerzita Karlova, Filozoficka fakulta, Praha (Maciej K u r c z )................................................................ 470 VI. KRONIKA 86. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Toruń, 24 września 2010 (Jerzy Adamczewski, Grażyna Ewa Karpińska)........................ 473 Sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludo­ znawczego za okres od września 2009 do sierpnia 2010 (Jerzy Adamczewski) . . 476 Posiedzenie plenarne Komitetu Nauk Etnologicznych Polskiej Akademii Nauk, Poznań, 18 maja 2009 (Ryszard Vorbrich)............................................................. 485 Posiedzenie plenarne Komitetu Nauk Etnologicznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, 20 listopada 2009 (Ryszard Vorbrich).................................................... 487 Międzynarodowa konferencja „What is Anthropology of Europe and How Should it be Practiced?”, Poznań, 15-16 października 2009 (Agnieszka Chwieduk, Mariusz Filip, Katarzyna Chlewińska)...................................................................... 489 Konferencja Medical Anthropology Student Network EASA, Berlin, 11-12 lutego 2010 (Małgorzata Anna Charyton, Michał Kocikowski, Anna Helena Wądołowska) . . . . 493 Międzynarodowa konferencja naukowa „Polacy poza granicami kraju u progu XXI wieku - różne oblicza polskiej tożsamości”, Wrocław, 17-18 września 2009 (Małgorzata Michalska)...............................................................................................496 Konferencj a „Za miedzę, za morze, w zaświaty... Kulturowe wymiary podróżowania”, Toruń, 23-24 września 2010 (Justyna Słomska-Nowak, Violetta Wróblewska) . . 499 Konferencja „Oblicza buntu. Praktyki i teorie sprzeciwu w kulturze współczesnej”, Poznań, 4-5 marca 2010 (Rafał Kleśta-Nawrocki).................................................... 501 �8 Konferencja „Projekt: Miasto Poznań. Przegląd projektów badawczych”, Poznań, 18-19 marca 2010 {Anna Weronika Brzezińska, Agnieszka C hw ieduk)............... 505 Projekt „Sztutowo czy Stutthof? Oswajanie krajobrazu kulturowego”, Poznań-Sztutowo, maj-czerwiec 2010 {Anna Weronika Brzezińska, Małgorzata Wosińska)............... 507 Projekt „Puszcza Pyzdrska. Olędrzy i ich żelazne domy”, wrzesień-czerwiec 2010 oraz konferencja „Puszcza Pyzdrska - Olędrzy i ich żelazne domy, stan dziedzictwa i perspektywy na przyszłość”, Blizanów, 13 listopada 2009 {Bartosz Stańda) . . 509 Wystawa „Sztuka spod krosna i igły”, Muzeum Etnograficzne, oddział Muzeum Narodowego, Wrocław, 27 listopada 2009-21 lutego 2010 {Hanna Goiła) . . . . 511 VIL IN MEMORIAM Irena Bajerowa (1921-2010) {Krystyna Reinfuss-Janusz)..............................................515 Claude Lévi-Strauss (1908-2009). Ostatni heros humanistyki {Wojciech JózefBurszta) . . 516 Aleksander Michajłowicz Rieszetow (1932-2009) {Zbigniew Jasiewicz).........................520 Halina Sampławska (1926-2009) {Sylwia Tatara)............................................................. 523 Noty o autorach artykułów.................................................................................................. 525 Informacje dla autorów........................................................................................................ 531 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/4a09d14029aca9da47425a88edb64b62.pdf 9bb7ea3679a8bad2119818cc2447cd33 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6189 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2011 Subject The topic of the resource Lud - czasopismo PTL Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5773 Title A name given to the resource Spis treści/ LUD 2011 t.95 Description An account of the resource LUD 2011 t.95 s.4-7 Creator An entity primarily responsible for making the resource PTL Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Lud, t. 95,2011 SPIS T R E ŚC I I. ARTYKUŁY Michał B u c h o w s k i , Etnografia/etnologia polska w okresie „realnego socjalizmu”. Od niemarksistowskiej ortodoksji „etnografizmu” do postetnograficznego pluralizmu................................................................................................................. 13 Magdalena Z o w c z a k , Antropologia, historia a sprawa ukraińska. O taktyce pogranicza................................................................................................................. 45 Kacper P o b ł o c k i , Antropologia miasta - urbanizacja, przestrzeń i relacje społeczne.................................................................................................................... 69 Sjaak van der G e e s t , Susan Reynolds W h y t e , Zaufanie i sceptycyzm - zmiany postaw w stosunku do farmaceutyków................................................................... 93 Ewa A. J a g i e ł ł o , Noemi M o d n i c k a, Pułapki Sieci - o etycznym wymiarze badań antropologicznych w Internecie................................................................................... 105 Mariusz K a n i a , Kreowanie tożsamości internetowej. Przykład Facebooka jako twórcy sztucznej inteligencji...................................................................................... 127 Maciej K u r c z , Antropolog i powojenna rzeczywistość współczesnej Afryki. Refleksje na temat badań terenowych w południowosudańskiej Dżubie................. 143 Jacek Jan P a w l i k , Tkaniny/>ogwe jako kulturowe dziedzictwo mieszkańców Togo . . 159 Anna U r b a ń s k a - S z y m o s z y n , Globalizacja i glokalizacja religii bon na przykładzie społeczności Ligmincha w Stanach Zjednoczonych i Polsce................177 Janina H aj d u k - N i j a k o w s k a , Folklorystyczne źródła mitu wybawcy w kulturze 203 Anna K a p u s t a , Agnieszka P o ź n i a k , „Najświętsza Głowa Pana Jezusa”. Od skryptu metonimicznego do biografii metaforycznej................................................. 225 Anna P i e c h n i k - D ę b i e c , „Czarownica mleczna” w relacjach mieszkańców Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego i o k o lic.......................................................... 243 II. POGLĄDY I OPINIE Adam R e g i e w i c z, Dorota U t r a c k a, Perspektywy komparatystyki kulturowej. Na przykładzie programu Pracowni Komparatystyki Kulturowej Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie............................................................................................261 III. KOMUNIKATY Barbara K u l e s z a , Bronisława Malinowskiego koncepcja ochrony wolności jako siły napędowej procesu kulturowego......................................................................... 273 �6 Karolina S z m i g i e l s k a , Koczując z duchami - etnograficzne refleksje na temat krajobrazu w M ongolii............................................................................................281 Henryk D u s z y ń s k i , Choroby w narracyjnych grach fabularnych. Charakterystyka wątków i perspektywy badawcze................................................................................293 IV. ROZMOWY I WSPOMNIENIA Zofia S o k o l e w i c z , „Moje życie naukowe można sprowadzić do próbowania kolejnego klucza z wielkiego pęku, który dała mi teoria poznania”. Odpowiedzi na pytania Zbigniewa Jasiewicza................................................................................303 V. RECENZJE I NOTY RECENZYJNE Thomas Hylland E r i k s e n , Małe miejsca, wielkie sprawy. Wprowadzenie do antropologii społecznej i kulturowej, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen 2009 {Anna J a w o r)..................................................................................................... 355 Krzysztof P i ąt k o w s k i, Mit - Historia - Pamięć. Kulturowe konteksty antropologii/ /etnologii, Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn 2011 (Michał Rauszer) . . . . 359 Ewa F r y ś - P i e t r a s z k o w a , Anna S p i s s (red.), Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne, t. 2, Wrocław, Kraków: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze 2007; Anna S p i s s , Zofia S z r o m b a - R y s o w a (red.), Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne, t. 3, Wrocław, Kraków: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze 2010 (Jan Swięcłi)........................ 363 Barbara B a z i e 1 i c h (red.), Ludowe tradycje. Dziedzictwo kulturowe ludności rodzimej w granicach województwa śląskiego, Wrocław, Katowice: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Muzeum Śląskie 2009 (Anna S zy fe r).........................364 Katarzyna M ar col, Słowo i zabawa. Ustna twórczość dzieci na pograniczu polskoczeskim, Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Uniwersytet Śląski w Katowicach 2008 (Bożena K aczmarczyk).......................................................... 369 VI. KRONIKA 87. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Opole, 23 września 2011 (Katarzyna Majbroda)....................................................................375 Sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznaw­ czego za okres od września 2010 do sierpnia 2011 (Jerzy Adamczewski)............... 379 Dorobek Ośrodka Dokumentacji i Informacji Etnograficznej Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (Bronisława Kopczyńska-Jaworska).............................................. 392 Posiedzenie plenarne Komitetu Nauk Etnologicznych PAN, Cieszyn, 14 maja 2010 (Ryszard Vorbrich)........................................................................................................ 399 Posiedzenie plenarne Komitetu Nauk Etnologicznych PAN, Poznań, 21 października 2010 (Ryszard Vorbrich)............................................................................................... 401 Konferencja „Ethics, Health Care and Anthropology”, Amsterdam, 10 grudnia 2010 (Anna Helena Wądołowska).........................................................................................405 �7 Konferencja „Rozwój a kultura. Perspektywy poznawcze i praktyczne”, Będlewo, 21-23 października 2010 {Natalia Bloch, Tarzycjusz Buliński)...............................407 Konferencja „Zdrowie, choroba i leczenie w perspektywie interdyscyplinarnej”, Będlewo, 9-10 czerwca 2011 {Małgorzata Anna Charyton)..................................413 Konferencja „Sztuka Afryki w kolekcjach i badaniach polskich”, Szczecin, 15-17 listopada 2010 {Ewa Prądzyńska).............................................................................418 Projekty naukowe i edukacyjne w muzeach martyrologicznych. Na przykładzie projektu „Sztutowo czy Stutthof? Oswajanie krajobrazu kulturowego”, Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie, 4 marca 2011 {Mikołaj Smykowski)..................... 422 Od Kujaw do Bałtyku. Tajemnice codzienności kultury ludowej. Nowa, stała ekspozycja w Muzeum Etnograficznym w Toruniu {Grażyna Ewa Karpińska) . . 424 Setna rocznica urodzin Profesora Romana Reinfussa {Katarzyna Kraczoń)............... 430 Uroczystość nadania imienia Jędrzej a Ciemiaka publicznemu gimnazjum w Zaborowie koło Brzeska, 27 kwietnia 2011 {Anna S p is s ) ....................................................... 433 VI. IN MEMORIAM Janina Glanowska (1934-2011) {Krystyna Reinfuss-Janusz)........................................437 Maria Jordan (1922-2011) {Krystyna Reinfuss-Janusz)................................................. 437 Klemens Jan Krzysztofiewicz (1921-2010) {Magdalena K w iecińska)........................ 438 Adam Mucek (1932-2010) {Krystyna Reinfuss-Janusz)................................................. 439 Maria Paradowska (1932-2011) {Aleksander Posern-Zieliński)........................................439 Władysław Rączka (1928-2011) {Krystyna Reinfuss-Janusz)........................................447 Wanda Solecka (1923-2010) {Tomasz Buczkowski).......................................................... 448 Zofia Staszczak (1928-2011) {Irena K abat)...................................................................... 448 Wspomnienia o Zofii Staszczak {Zofia Sokolewicz, Dusan Drljaća, Elżbieta M. Gożdziak).................................................................................................. 452 Zofia Sulikowska-Zegan (1923-2011) {Krystyna Reinfuss-Janusz)..................................457 Jan Szymik (1930-2011) {Krystyna Reinfuss-Janusz)....................................................... 457 Noty o autorach artykułów.................................................................................................. 459 Informacje dla autorów........................................................................................................ 463 �� https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/1b10ba7812f862067747e6b552dfd269.pdf 1c2b699d49255191c78f3bcd9eab9ccb Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3841 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1948 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3601 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1948 t.2 z.11-12 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1948 t.2 z.11-12; s.1-3 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Redaguje zespól Naczelny Kierowniczka Państwowe Sprawiedliwości Państwowy \ kierowników Roman Sekcji Reinfuss Sekcji Instytut Wydawca Wydawniczej Warszawskie pod * Państwowego Badania Państwowy układ Zakłady kierunkiem Instytutu Graficzne Tadeusza Sztuki Ludowej Badania Instytut graficzny * Warszawa, Ludowej Redaktor Padania Sztuki Ludowej Barbara tłoczono Galewskiego Sztuki w * Suchodolska druhami Redakcja Krakowskie Klisze: Ministerstwa i Administracja Przedmieście 15. �P O L S K MIESIĘCZNIK, A S ORGAN Z T U PAŃSTWOWEGO nOJlbCKOE K HftPOflHOE P O L e v I S H M o T u o P n Witold Dtfnowslii l> H e E A A D O SZTUKI W A EUDOVVEJ HCKYCCTBO P O L O N A I S n s S ti e A r 1 I o N e T A u v II A R T Y K U Ł V O m 1 li 1 j) R U w y p h a n P O P U L A I R E R L INSTYTUTU BADANIA E w e M e r s ł H H b i M L ' A R T A R T c Ś C T V, O R 1- T Y C 7. \ T P. llislorfjcitzm w •i/tuce Indonuj II. C O W" A N 1 A Roman Rfinftiss — Architektura szopki krakowskiej. Zofia Cieśla Reinfussowa - Okucia mozóm z okolic Makoma. Adam Olapa - Tyńce wielkopolskie. D Z I A Ł I N P O R M A C Y J N Y 'Zdzisław Szewczyk — Wtiszfjtnane pantofle góralskie. •iauina Ginett-Wojnaroiriczowa ,,Piernik raciborski — Roman Re.injuss — Wpłum faibiarzy drukujących płótnu na ludoiDe hafciarstiuo Zdzisław Szewczyk - Konkurs na malowanki dąbrowskie. Tadeusz Zggler. Refleksje po festiwalu tańca ludowego iii Pradze. Tihor Csorba — Nu marginesie imislaum węgierskiej s/tuli Imlnmcj li' Krakowie. „ W r .r Cena R O K I I I. I S T O ]' A I) G R U D Z I E Ń > p s a c 7, O l' (.> O W i l 'l I 9 4 » 10 .'Vy Nr i l —12 �� https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/b7f0c98004d6b37d4c8e5c700fbeb34c.pdf f9ff4e586aabbfc5bf9d7ae42002f578 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3732 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1960 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3505 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.2 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text �T R E Ś Ć : Tadeusz Seweryn Orawski Aleksander Dominika Błachowski Orbis Pictus Bujnowska, 67 tkaczka dywanów podwójnych Norbert Lippóczy Franciszek Edward Oskwarek Kotula Emilia Pietraszek Chmiel XV Kunczyńska Kunz Richard Jefabek Konkurs (Brno) na z z konkurs ludowe i pośmiertne) 106 . 110 . szopek . . . artystyczne . Wspomnienie Vydra 111 pa­ 116 n i e żyje . pośmiertne o . . prof. Vaclaviku badań . 120 dr 120 121 Kronika Summary . Bydgoszczy P r o f . d r Josef Antonim Sprawozdania 101 (wspomnienie powojenny miątki Ludwik maluje Z historycznego a r c h i w u m . Stan majątkowy garncarzy Rss. Anna 87 znowu 125 of articles Na okładce: Malowidło z szafy orawskiej. tytułowej: Fragment szopki krakowskiej. Kraków. Fot. Jan Swiderski. 127 Fot. Michał Maśliński, 1959 r. Wyk. Antoni Na stronie Wojciechowski, �polska sztuka ludowa KWARTALNIK INSTYTUTU SZTUKI PAN ROK XIV 1960 NR 2 �KOMITET Mgr mgr prof, prof, prof, REDAKCYJNY Aleksander Jackowski, Kazimierz Pietkiewicz, dr Ksawery Piwocki, dr Roman Reimfuss, dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny: mgr Aleksander J a c k o w s k i , za­ stępca r e d a k t o r a n a c z e l n e ­ go: prof, d r R o m a n R e i n ­ fuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, r e d a k t o r działu: m g r A n ­ na Kunczyńska, redaktor techniczny: M a r i a Kluków ska, okładka i układ graficzny: Józef Wilkoń. Tłumacz: Doris Ronowicz. Red.: I n s t y t u t S z t u k i P A N , Warszawa, u l . Długa 26. Wyd. i administr.: P.P. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, K r a k . P r z e d m i e ś c i e 21/23. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/62b6dd8c039b517cb5c8c0fe07a262a9.pdf cab75c39556575b1bd5f6b72275a6041 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3745 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1960 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3517 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1960 t.14 z.3, pierwsze strony Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text �T R E Ś Ć Jerzy P i e t r u s i ń s k i Małopolskie (Materiały Roman Reinfuss Sztuka ludowa (notatki Vladimir Scheufler Franciszek Henryk bohomazy i u w a g i do z w Wincenty Świątkowski Starodawny Tadeusz S e w e r y n Z haft archiwum w na Jaskier — 1959 r.) ziemiach 155 czeskich rzeźbiarz . . . 163 zabawek . . 168 łowicki 172 historycznego: Garncarze i kaflarze w K r a k o w i e XIX Olga Mulkiewicz Franciszek List Bazielich I . P. do ludowej Pogórzan Gorlickich 179 redakcji: czy Podgórzanie Rabotnowa, W. Narodnaja Ja. 185 Jakowlewa: Wysziwka Russkaja 186 Kronika Summary of I I połowie 176 sztuki Pogórzanie Barbara w wieku Wystawa Kotula 131 Czechosłowacji podróży Czarna ceramika Kotula epilogu malarstwa ikon) 188 articles . , 190 Na okładce: Kobylica do strugania gontów. Wyk. Jakub Migacz. Gródek, pow. Gorlice. Fot. Jan Świderski. Na stronie tytułowej: Fragment ikony: „Sw. Mi­ kołaj", II poł. XVII w. Muzeum Narodowe w Krakowie. Fot. Jan Swiderski. osrć �polska sztuka ludowa KWARTALNIK INSTYTUTU SZTUKI PAN ROK XIV 1960 NR 3 �KOMITET Mgr mgr prof, prof, prof, REDAKCYJNY Aleksander Jackowski, Kazimierz Pietkiewicz, dr Ksawery Piwocki, dr Roman Reimfuss, dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, za­ stępca redaktora naczelne­ go: prof, dr R o m a n R e i n ­ fuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr J adwiga Jarnuszkiewicz, redaktor działu: mgr A n ­ na Kunczyńska, redaktor techniczny: M a r i a K r u k o w ­ ska, okładka i układ graficzny: Józef Wilkoń. T ł u m a c z : Doris Ronowicz. Red.: I n s t y t u t S z t u k i P A N , Warszawa, u l . D ł u g a 26. Wyd. i administr.: PP. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, K r a k . P r z e d m i e ś c i e 21/23. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/f0fba3607cf439aef19ab3de483b3bab.pdf 188817bdc3c8bb36a72002151c6240e2 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3759 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1960 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3529 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.4, pierwsze strony Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text L 1 ". v \ - ^ ^ ^ ^ * •** T & INSTYTUT SZTUKI PAN ROK XIV 1960 NR 4 oo o et 3 �T R E Ś Ć Olga Mulkiewicz Z zagadnień kieleckiej Jerzy Czajkowski Ozdobne ule skrzynkowe Anna Kunczyńska Chrystus Frasobliwy w snycerki . . . 206 polskiej rzeźbie ludowej 211 Franciszek Kotula Nowożytne Aleksander Jackowski Michał Maśliński O motywach ludowych i ich adaptacji Ludowe kowalstwo artystyczne (Uwagi z w i ą z a n e z p o k o n k u r s o w ą wysta­ w ą w Krakowie) Anna K u n c z y ń s k a Konkurs sztuki Anna Kunczyńska urny haftu 230 żywieckiego i 231 243 przegląd ludowej 248 Wystawy wycinanek w Muzeum Ł o w i c k i m Kronika Summary of articles 195 250 252 . . 254 Na okładce: 1. Fragm. pióra przęślicy. Wyk. Piotr Konajcik. Mąkosy Stare, pow. Radom. Wł. Muz. Świętokrzyskiego. 2. Okucie, żelazo, 1960 r. Wyk. Franciszek Piwowarczyk. Skrzynka, pow. Myślenice. 3. „Chrystus Frasobliwy", rzeźba w drzewie, polichr., wys. 54 cm. Andrzejówka, pow. Biłgoraj. Wł. Muz. w Zamościu. Fot. Jan Świderski. Na stronie tytułowej: „Gwiazda", wycinanka, Gałaj, Łowicz. Fot. Stefan Deptuszewski. 1960 r., wys. 22 cm. Wyk. Anna �polska sztuka ludowa KWARTALNIK INSTYTUTU SZTUKI PAN R O K XIV 1960 NR �KOMITET Mgr mgr prof, prof, prof, REDAKCYJNY Aleksander Jackowski, Kazimierz Pietkiewicz, dr Ksawery P l w o ć k i , dr Roman Reinfuss, dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, za­ stępca redaktora naczelne­ go: prof, dr Roman Rein­ fuss, sekretarz redakcj i i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, redaktor działu: mgr A n ­ na K u n c z y ń s k a , redaktor techniczny: Maria K l u k o w ska, okładka i układ graficzny: Józef Wilkoń. T ł u m a c z : Hilda Andrews Red.: Instytut Sztuki P A N , Warszawa, u l . Długa 26. Wyd. i administr.: PP. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, Krak. P r z e d m i e ś c i e 21/23. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/90be6a416629bc9d72c38ccf9c69808e.pdf b8609b7ad8a8aa2cfc223e0fb3c9b25a Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3768 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1960 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3538 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.4, s.254-257 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L I S H F O QUARTERLY PUBLISHED BY THE A R T INSTITUTE N. 4 L K OF T H E P O L I S H Y E A R BOOK X I V A ACADAMY OF R T SCIENCES I960 SUMMMARY O F A R T I C L E S Olga Mulkiewicz — SOME PROBLEMS CONCERNING KIELCE WOOD-CARVING I n contrast to f u l l figure sculpture i n wood, w h i c h was found throughout the whole of Poland, decorative sculpture only appeared i n certain districts. U n t i l recently the only k n o w n centre of this craft was Podhale. Recent research has brought to light some valuable and interesting decorative woodcarving i n Kielce Voivodship. I t was confined here to one group of objects forming traditional gifts from boys to girls. These were m a i n l y distaffs, shuttles etc. carved w i t h a knife i n poplar, aspen, birch or p l u m . Sometimes a lathe was used. For decoration straight (fig. 4) and circular incisions were used sparingly and the techniques of straight (fig. 1) and wedge shaving (a framework for the space to be decorated and motifs f i l l i n g this space — f i g . 3) were widespread. I n the composition of the ornamentation geometrical stripes predominate; more rarely plant motifs appear and animal motifs are an exception. Sometimes one finds decorative motifs taken from Christian symbolism, such as crosses or hearts. Ornamentation was not used equally over the whole surface of the object. I n shuttles the pointed ends were decorated, i n the distaff also only certain parts. Kielce wood-carving is a quite individual phenomenon, differing f r o m the wood-carving of neighbouring districts as w e l l as from that of Western Poland. Certain similarities of technique are r e m i n i scent of the wood-carving of the Opole region and the Carpathians, but i n relation to these the carvings from Kielce represents an earlier stage of development, both from the point of view of technique and the simple character of the ornamentation, as w e l l as the freedom of composition. Plant motifs appear here i n a very early stage of development, entirely w i t h o u t influence of historical styles. Kielce wood-carving also preserves its o w n individual character when compared to wood-carving from neighbouring countries. Jerzy Czajkowski BEEHIVES — DECORATED BOX-TYPE Of a l l the forms of hives used i n beekeeping, box-type hives are the most recent and became widespread only from the end of the 19th century onwards. Made of planks and set on four short legs, these box hives are mostly covered by a simple sloping roof w i t h two sides, or sometimes one w i t h four sides or a semi-circular one. Decorative ten- 254 dencies occasionally appear i n the overall design of the hive (fig. 1), i n ornamentation w i t h architectural elements, and often there are carved ornaments (fig. 3) o r relief sculptures fastened to the w a l l s of the hive, mostly near the opening. These ornaments, as w e l l as the incised decorations have been transferred to the new box hives from the older type of hollowed block hive (fig. 2 and 3) and figurines of people, eagles, geese, owls and cocks were intended to protect the hive from thieves and also to increase the yield of honey by some magical means. (In folk magic the cock, for example, appears as a fertility symbol). Today the magical element of this imagery has disappeared, but the decorative element has remained. The painting of hives i n several colours is far more widespread than carved decorations. I t was thought that this w o u l d make i t easier for bees to find their way back to the proper hive. Although i t is k n o w n today that this is not so, painting is s t i l l used to preserve the wood and improve the appearance of the hive. On the basis of k n o w n material i t is possible to distinguish various types of decorative painting, the most often found including hives where different walls are painted i n different colours, i.e. the front blue, the sides b r o w n or white, the border and small ledge of the entry hole being picked out i n a different colour. I n the second type geometrical designs appear on a single-colour background (figs. 6, 7, 8). Another type consists of hives Whose surface is decorated w i t h plant or animal motifs, treated i n a geometrical manner (fig. 9) or schematised (figs. 10, 11). Sometimes geometrical and plant motifs appear side by side. One can also come across beehives painted to resemble houses ( w i t h painted windows, the outline of brick foundations — fig. 12 — and walls i m i t a t i n g stone). Colours most often used are blue, green, yellow and red. One can also find brown, white, black, pink, violet and others. A n interesting development may be observed in these painted beehives: a new branch of decorative folk art is beginning to evolve from the straightforward application of paint for mainly practical purposes. Anna Kunczynska — T H E M A N OF SORROWS I N POLISH FOLK SCULPTURE The carved effigies of the "Man of Sorrows" are among the finest achievements of Polish folk art. �The theme appeared even i n late gothic devotional effigies, later i n the folk art of central and p a r t l y also of eastern and western Europe. Even earlier, however, w e f i n d related representations of a seated figure w i t h a similar formal appearance, and the tradition extended far beyond Christian iconography (Greek, Etruscan, Asiatic and Indonesian art). One may conjecture that the M a n of Sorrows represents a new interpretation of an o l d symbol of care and meditation. One m a y also conjecture (Prof. Moszyń­ ski) that folk art, d r a w i n g on pagan traditions, combined i n the figure of the M a n of Sorrows the effigy of the o l d gods w i t h the new Christian God. A deep human emotional content, contributed to the popularity of this image, p a r t i c u l a r l y i n Poland, where i t expressed the people's own cares, sufferings and oppression, and thus achieved a new artistic force. I n Poland the M a n of Sorrows appeared at the t u r n of the 15th and 16th centuries i n a l l three iconographic variants k n o w n i n Western Europe (in the scenes 'Waiting for the Crucifixion', 'Santa Converzatione' and i n the free-standing carved devotio­ n a l effigy). Models were taken above a l l from German art, and since L o w e r Silesia represented particularly strong links w i t h that art, one may conjecture that it played an i m p o r t a n t role i n the popularisation of the M a n of Sorrows i n Poland. I n the M i d d l e Ages isolated devotional images of the M a n of Sorrows appeared a l l over Poland i n more or less the same iconographic conception (fig. 1, 2). The were a l l f u l l figure sculptures i n wood, up to one metre high, placed inside churches or mona­ steries. As essential role i n the spread of the cult of the M a n of Sorrows was played by the mysticism developing i n the Franciscan, Dominican and Bernardine monasteries. I n Renaissance art the M a n of Sorrows is rare. Effigies that have been preserved do not add any new elements to the gothic conception and they may be ascribed to a belated survival of the gothic t r a ­ dition. During the Baroque period monasteries continued to promote the c u l t and i n the 17th century the effigy began to appear i n wayside chapels and images. I n the Baroque period, too, we find the first effigies of the M a n of Sorrows i n a royal cloak, holding a reed-sceptre (an association w i t h 'Ecce Homo'). I n the 17th and 18th centuries the craftsmen w h o made these images came m a i n l y from among provincial wood-carvers, w h o took over forms from the t u r n of the 15th and 16th centuries as w e l l as late gothic iconographic traditions. They began to concentrate on the expression of the face — w h i c h was later to be the characteristic feature of 19th century folk sculptures. I t is difficult to say w h e n the M a n of Sorrows first appeared i n Polish folk art. Certain features of transition to folk a r t are already apparent i n examples from the 16th century, w h i l e certain 18th century sculptures may be regarded as the immediate predecessors of the 19th century holy folk images. Basically the f u l l y formed folk interpretation of the M a n of Sorrows is mainly k n o w n from 19th century examples. Most often i t repeats the gothic schematised image of the devotional effigy. I n the Rzeszów Voivodship there are iconographic variants differing i n the w a y the hands are held (figs. 6, 7). The royal cloak and sceptre k n o w n from the Baroque is also met w i t h i n Poland. A variant departing radically from traditional patterns is the figure of Christ clad i n a long robe (particularly typical for K u r p i e — figs. 8), or i n male apparel (figs. 11, 14). I n folk art the M a n of Sorrows became an independent iconographic type, only losely connected w i t h the Passion, i n contrast to the gothic effigies. I n the imagination of the folk artist several icono­ graphic types mingle i n the M a n of Sorrows to form a symbol of mercy and p i t y for the suffering. The immage appears a l l over southern, south-eastern as w e l l as central Poland. I t is not found i n the n o r t h — in Pomorze this is no doubt due to Protestant influence. I n folk painting the M a n of Sorrows played almost no role, although the image was popular i n folk woodcuts. Although i n d i v i d u a l images of one iconographic type show no divergence, a formal analysis clearly shows characteristic regional variants. The author distinguishes two groups from Podhale — 1 (figs. 18, 19) effigies of Christ i n a royal cloak, distinguished by the frontal presentation and compact, flat form of the sceptre. Group 2 (fig. 20) is connected w i t h Slovak sculptures. The M a n of Sorrows is represented crouching i n an abyss, w i t h a c r o w n of thorns and a triple-rayed nimbus on his head. The southern L u b l i n group (figs. 21, 22, 23) is characterised by the spacious treatment of the muscular figure of Christ, represented crouching i n an abyss w i t h a crown of thorns. The L u b l i n sculptures are linked by general similarities, presumably resulting from the existence of some common original model. T w o Rzeszów groups — 1 the Krosno School (figs. 24, 25) groups together sculptures showing an analogical decorative treatment of the hair, back, arms and legs. Group 2 — from the neighbourhood of Jasło, Krosno, Sanok and Rzeszów is character­ ised by the enlarged head, feet and hands (figs. 6, 7). The Upper Silesian group (fig. 26), undoubtedly connected w i t h the original Baroque model, repre­ sents Christ i n a royal cloak, forming a k i n d of background for his figure, and holding a reed in his hand. The K u r p i e group (figs. 8, 9) is distinguished by a complete departure from the content of the Passion, and represents the M a n of Sorrows i n a long flowing robe, leaning back i n a chair. The Mazowsze group — l a collection of sculptures from near Płock, must have been modelled on the gothic sculpture i n the church at Długosiele. The second group of sculptures (figs. 27, 28) shows Christ as a slender figure w i t h a heavy plaited crown of thorns. Franciszek Kotula — M O D E R N F U N E R A L URNS The article describes excavations carried out by A. Jaroch, an inhabitant of the village of Wyszatyce, P r z e m y ś l district. His f i n d consisted of a large number of broken clay pots, containing bones from the skeletons of small children. This must undoubtedly have been a cemetery for unchristened children and the small chapel standing there as w e l l as two coins from the year 1761 show its 18th century origin. The vessels dug up belong to folk majolica, similar to the Rzeszów finds of 15th and 17th century origin. Most of the jugs were covered w i t h a white substance which under the influence of some dye took on different colours: grey (fig. 2, 5) light blue (fig. 3) yellowish (fig. 4). Only t w o vessels (figs. 6 and 7) were the natural red colour of clay. On the main body of the pots is a painted coloured ornamentation w h i c h w o u l d seem to support the supposition that the vessels date back to the 18th century. 255 �Aleksander Jackowski — THE DECORATIVE MOTIF A N D T H E P R O B L E M OF A D A P T A T I O N I N F O L K ART. The article is an attempt to formulate a c r i t i c i s m of the mechanical adaptation of folk motifs. At the beginning the author analyses the underlying p r i n ciples of ornamentation, the inner logic of its application and its role i n traditional folk art. Decorative motifs appeared i n i t only i n certain conditions. Ornamentation was intimately connected w i t h the object, its function and form. I t emphasised its structure and plastic character (figs. 3—7). I t was dependant on the nature of the material, tools, technique. I t appeared i n a definite context and i f torn from this and transferred to some other object, would change its inner character. A frequent mistake w h i c h arises i n the adaptation of folk ornament is the separation of a single motif from the whole and treating i t as an independent element. The effect is that the object „ d e c o r a t e d " w i t h folk motifs altogether loses its folk character. I t is enough to change the scale, for the effect to be completely different (figs. 7—9). I n folk a r t every form, every motif has its o w n proper role, scale and proportion, i n relationship to the other parts. The measure of this relationship is man. Perfection of proportion and the m u t u a l relations of form causes folk a r t to impress itself on us as an artistic whole, determined by its o w n inner laws. What theory is for the trained artist, to the folk artist was the experience passed on from generation to generation, and confirmed by practice. The discipline o f plastic thought was formed by tradition, constant use of the material, the tools and above all — the object itself. For the folk artist was at the same t i m e designer, craftsman and user of his own product. The situation changed i n the second half of the 19th century, w h e n as a result of economic and social development folk culture began to lose some of its integrity. Side by side w i t h i t , examples of urban culture appeared i n t h e countryside, and together w i t h them different ambitions, different aesthetic needs. To an ever greater degree the c i t y became the consumer of folk art. B u t this new relationship was burdened by already existing tastes, formed by decorative tendencies towards the end of last century. This was the period of electicism, and just as styles and motifs were transferred to buildings and products of the time w i t h o u t any understanding, so motifs from folk art were a r b i t r a r i l y put together to f o r m an absurd whole (fig. 15), or folk a r t products were deprived of their functional purpose (fig. 14). The author then goes on to discuss the origin and role of the so-called "Zakopane style", showing that i n spite of the efforts of trained artists, the o l d mistaken theories persist to this day — theories according to w h i c h the decorative m o t i f „in itself" decides about the folk or national character of the work. Certain motifs s i m p l y became symbols — the cock of the paper-cut almost became an unofficial national coat of arms. Hence i n the w o r k of trained artists folk motifs are also often used as ashorthand sign, a symbol. Certain lovers and promoters of folk art see i n the motif the source of national art, the specific character of a region, and even publish designs — of embroidery for example — to be adapted. The author shows that this only promotes folk art i n a very superficial manner, but i n fact undermines its very existence, destroys the tradition of disciplined thought, the principles of good craftsmanship. This problem has become particularly important now, w h e n folk artists are themselves w o r k i n g for the urban consumer and thus have to adapt the traditional crafts to new needs ,and even to create new objects, not k n o w n and not used i n their own milieu. Numerous examples show that attempts at adaptation are often undertaken mechanically, and run counter to the traditional discipline of plastic thought. The author discusses several examples of this and shows that i n this situation the role of the trained artist-adviser is p a r t i c u l a r l y important, as is te role of juries at folk a r t or regional souvenir competitions and also the proper formulation of p r i n c i p les. Where these principles are i n agreement w i t h the experience of the folk artist, i t w i l l be easier for h i m to f i n d a solution close to tradition and at the same time purposeful, functional. Michal Maslinski — F O L K D E C O R A T I V E FORGED IRON W O R K (REFLECTIONS A R I S I N G O U T A POST-COMPETITION D I S P L A Y I N CRACOW) There are insufficient facts to show w h e n original folk decorative forged iron w o r k , not subject to the norms of guild production, first made its appearance. The oldest of the relics known to us come from Silesia and go back to the 18th century. The iron w o r k shows remarkable independence of the i n f l u ences of official art and its styles. A greater influence was exerted by adjacent industrial centres, particul a r l y cast-iron foundries whose presence hampered the development of forged iron w o r k . Nevertheless the craft remained alive throughout the whole of the 19th century and i n some areas even d u r i n g the i n t e r - w a r period. The decline of this sphere of folk art came together w i t h the disintegration of t r a d i tional folk culture: the countryside simply ceased to have any use for the traditional forged i r o n decorations. I n order to investigate the present creative talents of village blacksmiths the Section for Research into Folk A r t of the Polish Academy of Sciences' Institute of A r t and the C u l t u r a l Department of the Cracow Voivodship Council organised a competition of decorative forged i r o n w o r k i n A p r i l , followed by an exhibition of w o r k submitted. As many as 43 blacksmiths took part and also a few artisans whose w o r k was however outside the scope of the competition, as i t departed from the traditions of folk i r o n w o r k . The exhibition was i n two sections — the first i n cluded w o r k of a traditional character (about 50 per cent: fig. 2, 8, 9) and the second exhibits made for urban use (fig. 10, 13). The author discusses the technique of the w o r k in general and the decorative processes appearing in folk forged iron work. He asserts that the exhibition showed the high artistic level of t r a d i t i o n a l forms (for instance the iron fitting for a cart-shaft (fig. 2, 8). Worse results can be observed i n the exhibits intended for urban use. I n many cases these showed an attempt to transfer traditional motifs to a new function) i . e. the small dog from an i r o n cart-fitting used as a decoration for an ashtray — fig. 13). Pointing out that these unsuccessful attempts are due to difficulties arising out of changed tasks, the author of the article expresses the hope that further experience w i l l lead to better results. The exhibition was very w e l l attented. I t aroused great interest among blackmiths as w e l l as artists and teachers from vocational schools, w h o urged that such displays should be arranged more frequently. �CZASOPISMA INSTYTUTU SZTUKI PAN wydawane przez P.P. W Y D A W N I C T W A ARTYSTYCZNE I FILMOWE B I U L E T Y N H I S T O R I I S Z T U K I , kwartalnik, ponad 100 str. d u ż e g o formatu, około 100 ilustracji. Cena 24 zł, prenumerata p ó ł r o c z n a 48 zł, roczna — 96 zł. P O L S K A S Z T U K A L U D O W A , k w a r t a l n i k 64 str. dużego formatu, bogaty m a t e r i a ł ilustracyjny. Cena 18 zl, prenumerata p ó ł r o c z n a 36 zł, roczna — 72 zł. PRZEGLĄD ARTYSTYCZNY, k w a r t a l n i k poświęcony nowoczesnej twórczości plastycznej, 80 str. d u ż e g o formatu, bogata szata ilustra­ cyjna w technice rotograwiurowej. Cena 18 zł, prenumerata p ó ł r o c z n a 36 zł, roczna — 72 zł. P A M I Ę T N I K T E A T R A L N Y , k w a r t a l n i k , ponad 170 str. druku, o k o ł o 100 ilustracji. Cena 18 zł, prenumerata półroczna 36 zł, roczna — 72 zł. K W A R T A L N I K F I L M O W Y , o k o ł o 100 str. druku, k i l k a n a ś c i e Cena 10 zł, prenumerata p ó ł r o c z n a 20 ził, roczna — 40 zł. 1 M U Z Y K A , k w a r t a l n i k , o k o ł o 130 sta , druku, liczne p r z y k ł a d y Cena 18 zł, prenumerata p ó ł r o c z n a 36 zł, roczna — 72 zł. ilustracji. nutowe. PRENUMERATA Z a m ó w i e n i a i p r z e d p ł a t y na p r e n u m e r a t ę przyjmowane s ą w t e r m i n i e do d n i a 15-.go m i e s i ą c a p o p r z e d z a j ą c e g o okres prenumeraty — przez: U r z ę d y Pocztowe, listonoszy oraz Oddziały i Delegatury „ R u c h u " . M o ż n a r ó w n i e ż z a m ó w i ć p r e n u m e r a t ę d o k o n u j ą c w p ł a t y na konto P K O nr 1-6-100020 — Centrala K o l p o r t a ż u Prasy i Wydawnictw „ R u c h " — Warszawa, u l . Srebrna 12. <l Cena prenumeraty za g r a n i c ę jest o 40 /o droższa od ceny podanej w y ­ żej. P r z e d p ł a t y na tę p r e n u m e r a t ę przyjmuje na okresy p ó ł r o c z n e i roczne P r z e d s i ę b i o r s t w o Eksportu i Irniportu „ R u c h " w Warszawie, Wilcza 46, konto 2-6-71 w Narodowym Banku Polskim w Warszawie, u l Warecka 10. SPRZEDAŻ Aktualne numery czasopism Instytutu Sztuki P A N w w i ę k s z y c h k s i ę g a r n i a c h miast w o j e w ó d z k i c h . są do nabycia Egzemplarze zdezaktualizowane m o ż n a n a b y ć w sklepie „ R u c h u " przy u l . Wiejskiej 14 w Warszawie. Z a m ó w i e n i a spoza Warszawy należy k i e r o w a ć do Centrali K o l p o r t a ż u Prasy i W y d a w n i c t w „ R u c h " , W a r ­ szawa, u l . Srebrna 12. Stołeczne Zakłady Graficzne. Z. W. W-wa, Podchorążych 39. Zam. 597. ilustr. kl. I I I , 120 g A l + karton biały kl. I I I , 220 g. B l . Nakład 1200 + 30 egz. Druk ukończono w grudniu 1960 r. Pap. C-37. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/63744cef5837b10640e6f267e8fb6f34.pdf 8b4443f50b4a2650c0a466286bf0af6d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3770 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1961 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3539 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1961 t.15 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1961 t.15 z.1, strony tytułowe Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text polska sztuka ludowa �T R E Ś Ć Jacek Olędzki Doroczne pieczywo obrzędowe północno-wschod­ niej Polski Jerzy Czajkowski Ostatni garncarz Bardiowa Paul Henri Staihl Słońce, księżyc i gwiazdy w n i c t w i e rumuńskim X I X w ludowym Maria Przeździecka Wincenty Flak — rzeźbiarz samouk . Franciszek Zabawa Aleksander Jackowski w zdob­ 27 Ludowe Edward Pietraszek żelaza 24 Zofia Barbara Głowa Kotula zdobnictwo 3 pow. Opoczno . . . ludowa Z a r c h i w u m historycznego: Ośrodki garncarskie w dobrach w X V I I I i pierwszej poł. X I X w 34 41 46 tenczyńskich 48 Refleksje po wystawach malarstwa, drzeworytu i rzeźby w K r a k o w i e 54 Kronika 61 Summary of articles 63 Na okładce: Fragment obrazu na płótnie „Matka Boska Gidelska", wł. Mu­ zeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Fot. Stefan Deptuszewski. Na stronie tytułowej: Pieczywo „kozy prostyńskie", wyobrażenie sarny, ciasto pszenne, wys. 5 cm. Wyk. w 1959 r. I. Zakrzewska, Ostrów Mazowiecka. Fot. Jacek Olędzki. �f , Th * ***** P O L S K A S Z T U K A L U D O W A R, X V - 1961 TREŚĆ Czajkowski Jerzy Ostatni garncarz Bardiowa s. 24 . . . . . . Czajkowski Jerzy Zagroda wydłużona typu bielsko-hajnowskiego s. 153 Czerepińscy Jadwiga i Anatoliusz X V I I I - w i e c z n y l u d o w y strój biłgorajski na obrazach w o t y w n y c h z Puszczy Solskiej s. 84 Czerepińscy Jadwiga i Anatólimz Władysław Chajec — rzeźbiarz l u d o w y z Kamienicy Górnej, pow. Jasło s. 233 Fryś-Pietraszkowa Ewa Meble Józefa Gibuły s. 97 Fryś-Pietraszkowa Ewa Mazerowane k u f r y podlaskie s. 165 . . . . Głowa Zofia Barbara Ludowe zdobnictwo żelaza w pow. Opoczno s. 34 . Głowa Zofia Barbara Zagadnienia plastyki ludowej n a konferencji P.T.L s. 179 , Kotula Franciszek Zabawa l u d o w a s. 46 Kunczyńska Anna Teofil Kożuchowski s. 171 Matusek Małgorzata Ludowe „dywany" przetykane na Lubelszczyźnie s. 145 Matuszewska Barbara Obiekty budownictwa podcieniowego w powiecie żnińskim s. 222 Nahlik Adam W sprawie pochodzenia w o w y c h s. 137 Olędzki Jacek Polski s. Doroczne pieczywo tak zwanych dywanów nr 1 nr 3 nr 2 nr nr nr nr 4 2 3 1 nr nr nr nr 3 1 3 3 nr 4 dwuosnonr 3 obrzędowe północno-wschodniej 3 nr 1 Olędzki Jacek Artystyczna twórczość kowalska na terenie K u r p i o w s k i e j Puszczy Zielonej o d końca X I X w . do I w o j n y światowej s. 199 . . Pękalski Michał Drewniane kapliczki nagrobne w powiecie biłgorajskim s. 94 Przeździecka Maria Wincenty Flak — rzeźbiarz samouk s. 41 . . . Reinfuss Roman Na marginesie badań sztuki ludowej Białostocczyzny s. 131 Stahl Henri Paul Słońce, księżyc i gwiazdy w l u d o w y m zdobnictwie rumuń­ s k i m X I X w . s. 27 Sławski Tadeusz Z przeszłości garncarstwa w Bieczu s. 215 Świątkowska Anna Łowicka wycinanka s. 67 ARCHIWUM . . . . 4 2 1 3 nr 1 nr 4 nr 2 HISTORYCZNE Jasiewicz Zbigniew Materiały do dziejów garncarstwa w powiecie koniń­ s k i m w X V I I I w i e k u s. 243 . nr 3 Franciszek Mieszczańscy malarze i obrazy w domach mieszczań­ skich s. 181 . . . . ,' . .' nr 3 Pietraszek Edward Ośrodki garncarskie w dobrach tenczyńskkh w X V I I I i pierwszej poł. X I X w . (cz. I) s. 48 . . . . . . . . nr 1 Pietraszek Edward Ośrodki garncarskie w dobrach tenczyńskich w X V I I I i pierwszej poł. X I X w . (cz. I I ) s. 101 nr 2 Kotula uzupełnień do dziejów nr 4 polskiej tkaniny pasia­ -. . . . . . . . Kamińska Janina stej s. 106 Kilka nr nr nr nr ; RECENZJE Bazielich Barbara Zwyczaje s k i m s. 109 Fryś-Pietraszkowa w Opocznie Ewa s, 115 Z W Y S T A W I KONKURSÓW ludowe na Śląsku i w Zagłębiu Dąbrow­ nr 2 Pokonkursowa wystawa Jackowski Aleksander Refleksje po wystawach i rzeźby w K r a k o w i e s. 54 sztuki ludowej nr 2 malarstwa, drzeworytu nr 1 �Mathys F. K., Jackowski w Bazylei s. 116 Aleksander O wystawie polskiej sztuki ludowej RECENZJE Z nr 2 nr nr nr nr 4 4 4 4 PUBLIKACJI Przeździecka Maria Sdhweizerisches A r c h i v f. Volkskunde s. 246 Przeździecka Maria Arnost Kovar: Serbskie j u t r o w n e j e j k a s. 248 Przeździecka Maria Is l i e t u v i u k u l t u r o s istorijos s. 248 . . Przegląd w y d a w n i c t w s. 251 RÓŻNE Gawrak Zbigniew Filmografia polskiej sztuki ludowej 1957—1960 s. 118 . . . . . . Terlecki Marian Pogórzanie czy Podgórzanie s. 108 K r o n i k a s. 61 . . K r o n i k a s. 122 K r o n i k a s. 190 K r o n i k a s. 250 Summary of Articles s. 63 Summary of Articles s. 125 Summary of Articles s. 192 Summary of Articles s. 253 Pe3ioMe s. 127 PearoMe s. 194 Pe3K)Me s. 255 • . . . . . i f o l k l o r u za lata nr 2 ni nr nr nr nr nr nr nr nr nr nr nr 2 1 2 3 4 1 2 3 4 2 3 4 �RECENZJE Z KSIĄŻEK Bazielich Barbara I . P. Rabotnowa, W. Ja, Jakowlewa: Russkaja Narodnaja Wysziwka s. 186 Rss. Otokar Macel, Jarosław Vajdis: Slovacko, arehitektonicki vyvoj vesnice s. 58 . -.- . .. > Rss. Caiete de a r t a populara s. 58 nr 3 nr 1 nr 1 ROŻNE Jefabek Richard Wspomnienie pośmiertne o prof, d r A n t o n i m v i k u s. 120 Kunz Ludwik (Brno) Prof, d r Josef V y d r a n i e żyje s. 120 Kotula Franciszek Pogórzanie czy Podgórzanie (list do redakcji) Sprawozdania z badań s. 121 K r o n i k a s. 59 K r o n i k a s. 125 K r o n i k a s. 188 K r o n i k a s. 252 . . . . . . Summary of articles s. 63 Summary of articles s. 127 Summary of articles s. 190 Summary o f articles s. 254 Vacla. ' ,: . .: n r nr s. 185 nr nr nr nr nr . . nr nr nr nir nr T 2 2 3 2 1 2 3 4 1 2 3 4 �P O L S K A S Z T U K A L U D O W A R. X I V - 1 9 6 0 SPIS T R E Ś C I Błachowski Aleksander Z badań n a d sztuką ludową Opolszczyzny nie malowane) s. 23 Błachowski Aleksander nych s. 87 Czajkowski Jackowski Jasiewicz Zbigniew ule skrzynkowe s. 206 nr 4 nr 4 Forma do w y p i e k u ciasta z okolic Międzyrzecza s. 39 nr 1 Emilia Chmiel (wspomnienie Kotula Franciszek Wincenty Jaskier, rzeźbiarz zabawek Kotula Franciszek Nowożytne u r n y s. 230 pośmiertne) s. 106 . s. 168 . . nr 2 . nr 3 nr 4 Kunczyńska Anna Chrystus Frasobliwy w 'polskiej rzeźbie ludowej s. 211 Lippóczy Norbert Oskwarek znowu maluje s. 101 Maśliński Michał Ludowe k o w a l s t w o artystyczne s. 243 Mulkiewicz Olga T k a n i n a ażurowa s. 37 Mulkiewicz Olga Z zagadnień kieleckiej snycerki s. 195 Olędzki Jacek Wota woskowe ze w s i Brodowe Łąki i Krzynowłoga WiClka s. 3 Pietrusiński Jerzy Małopolskie Bohomazy •malarstwa ikon) s. 131 Reinfuss w nr 1 n r 3 nr 3 . nr 3 nr 2 nr 3 HISTORYCZNE Gajerski Stanisław Franciszek Materiały skich w Potyliczu i okolicy s. 42 do historii ośrodków garncar­ nr 1 Pietraszek Edward Stan majątkowy garncarzy s. 110 Seweryn Tadeusz Garncarze i kaflarze w K r a k o w i e w I I poł. X I X w . s. 176 SPRAWOZDANIA Z WYSTAW żywieckiego nr 2 nr 3 I KONKURSÓW Fryś Ewa Wystawa sztuki ludowej w Łańcucie s. 50 Kunczyńska Anna Konkurs na ludowe i artystyczne pamiątki z B y d ­ goszczy s. 116 K o n k u r s haftu 4 2 4 1 4 (Notatki z podróży Scheuffler Vladimir Czarna ceramika na ziemiach czeskich s. 163 . Seweryn Tadeusz Orawski Orbis Pictus s. 67 Świątkowski Henryk Starodawny haft łowicki s. 172 ARCHIWUM nr nr nr nr nr (Materiały i uwagi do epilogu Roman Sztuka ludowa w Czechosłowacji 1959 r.) s. 155 Kunczyńska Anna w e j s. 248 nr 2 O motywach ludowych i i c h adaptacji s. 23 . Franciszek Kotula nr 1 Dominika Bujnowska, tkaczka dywanów podwój­ : . Ozdobne Jerzy Aleksander (Skrzy­ i przegląd sztuki nr 1 nr 2 ludo­ Kunczyńska Anna Wystawy wycinanek w Muzeum Łowickim s. 250 Mulkiewicz Olga Wystawa sztuki ludowej Pogórzan Gorlickich s. 179 Przeździecka Maria Wystawa haftów w Rzeszowie s. 56 Rss. X V powojenny konkurs szopek s. 111 nr 4 nr nr nr nr 4 3 1 2 �polska sztuka ludowa KWARTALNIK INSTYTUTU SZTUKI PAN R O K XV 1961 NR 1 �KOMITET Mgr mgr prof, prof, prof, REDAKCYJNY Aleksander Jackowski, Kazimierz Pietkiewicz, d r Ksawery P i w o c k i , d r Roman Reinfuss, dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny: m g r Aleksander Jackowski, za­ stępca redaktora naczelne­ go: prof, dr Roman R e i n ­ fuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, redaktor działu: m g r A n ­ na Kunczyńska, redaktor techniczny: M a r i a K l u k o w ska, okładka i układ graficzny: Józef Wilkoń. Tłumacz: Doris Ronowicz. Red.: Instytut Sztuki P A N , Warszawa, u l . Długa 26. Wyd. i administr.: P.P. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, Krak. Przedmieście 21/23. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/46c97bddb197d4b5253fb89b34bea92d.pdf b723411c1d27624de146a6f77988c844 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4234 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1961 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3947 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1961 t.15 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1961 t.15 z.4 - pierwsze strony Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available IS PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text I N S T Y T U T S Z T U K I P A N R O K XV 1961 NR 4 polska sztuka ludowa �T R E S C Jacek Olędzki Artystyczna 'twórczość kowalska na tere­ nie K u r p i o w s k i e j Puszczy Zielonej od końca X I X w . do I w o j n y światowej . 199 Tadeusz Sławski Z przeszłości garncarstwa w Bieczu . . 215 Barbara Matuszewska Obiekty b u d o w n i c t w a podcieniowego w po­ wiecie żnińskim 229 Władysław Chajec, rzeźbiarz ludowy z Kamienicy Górnej, pow. Jasło . . 233 Jadwiga i Anatoliusz Czerepińscy Z ARCHIWUM HISTORYCZNEGO: Zbigniew Jasiewicz Materiały do dziejów garncarstwa w po­ wiecie konińskim w X V I I I w i e k u . 243 M a r i a Przeździecka Schweizerisches Archiv Volkskunde 24ß Maria Przeździecka Arnost Serfoske j u t r o w n e j e j k a 248 M a r i a Przeździecka Is l i e t u v i u k u l t u r o s istorijos RECENZJE: Kowar: f. . . . . 248 KRONIKA 250 PRZEGLĄD WYDAWNICTW 251 SUMMARY OF ARTICLES 253 PE3IOME 255 ^ M i o . Na okładce: Ludowy kafel pokryty zieloną polewą, z przełomu XVIII/XIX w., wykopany w Bieczu. Na stronie tytułowej: figurki z szopki, rzeźby w drzewie, wyk. w 1958 r. Mieczysław Ruszkowski, Sierpc. Fot. Jan Swiderski. �KWARTALNIK INSTYTUTU SZTUKI PAN ROK XV 1 0 6 1 NR 4 polska sztuka ludowa �KOMITET REDAKCYJNY Mgr Aleksander Jackowski, d r Kazimierz Pietkiewicz, prof, dr Ksawery P i w o c k i , prof, dr Roman Reinfuss, prof, dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓL REDAKCYJNY Redaktor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, za­ stępca redaktora naczelne­ go: prof, d r Roman Rein­ fuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, redaktor działu: m g r A n n a Kunczyńska, redaktor tech­ niczny: M a r i a K l u k o w s k a , okładka i układ graficzny: Józef Wilkoń. Tłumacze: Doris Ronowicz (ang.), Wło­ dzimierz Brzezicki <ro*.). Red.: I n s t y t u t S z t u k i P A N , Warszawa, u l . Długa 26. Wyd. i administr.: P.P. W y d a w n i c t w a Artystyczne i Filmowe, Warszawa, Kjajc. Przedmieście 31/23. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/a53410db804ebba2b12f30dcae24b322.pdf 870361111ef6867f9a3e177cb0261dda Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4007 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1961 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3749 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1961, z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1961, z.2 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text polska sztuka ludowa �T R E Ś Ć Anna Świątkowska Jadwiga i Anatoliusz Czcrcpińscy Łowicka wycinanka XVIII-wieczny n a obrazach 67 ' ludowy strój wotywnych z biłgorajski Sol­ Puszczy skiej Michał Pękalski cie Ewa Z Fryś-Pietraszkowa 84 Drewniane kapliczki nagrobne w powie­ biłgorajskim Meble Józefa 94 Gibuly 97 ARCHIWUM HISTORYCZNEGO: Edward Pietraszek Ośrodki skich w garncarskie XVIII w dobrach i pierwszej tenczyń- pol. X I X w. (dokończenie) Janina Kamińska K i l k a uzupełnień d o d z i e j ó w p o l s k i e j niny LISTY RECENZJE Barbara Pogórza n i e 106 Bazielich Fryś-Pietraszkowa Zwyczaje Podgórzanie . Mathys Aleksander Jackowski Gawrak n a Śląsku i w 108 Zagłę­ wystawa 109 sztuki ludowej Opocznie 115 O w y s t a w i e polskiej sztuki ludowej w Bazylei 116 Filmografia kloru KRONIKA ludowe Dąbrowskim Pokonkursowa w Zbigniew czy I SPRAWOZDANIA: biu F. K . tka­ pasiastej DO REDAKCJI: Marian Terlecki Ewa 101 polskiej sztuki ludowej 7.3. l a t a i fol­ 1957—1960 118 , 122 SUMMAHY OP ARTSCLES 125 PE3JOMK 127 Na okładce: „Uśmierzenie Czarta", drzeworyt ludowy, wym, 33 X 26 repr, z: Władysław Skoczyłaś „Drzeworyt ludowy w Polsce". Na stronie tułowej: „Kareta", kodra łowicka, fragm. Fot. Stefan Deptuszewski. cm, ty­ �polska sztuka ludowa �KOMITET REDAKCYJNY Mgr Aleksander Jackowski, dr Kazimierz Pietkiewicz, prof, d r Ksawery P i w o c k i , prof, dr Roman Reinfuss, prof, d r Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, za­ stępca r e d a k t o r a n a c z e l n e ­ go: p r o f , d r R o m a n R e i n ­ fuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, r e d a k t o r działu: m g r A n n a Kunczyńska, r e d a k t o r t e c h ­ niczny: Maria Klukowska, okładka i układ g r a f i c z n y : Józef Wilko(ń. Tłumacze: D o r i s R o n o w i c z (ang.), W ł o ­ dzimierz Brzezicki (ros.). Red.: I n s t y t u t S z t u k i P A N , Warszawa, u l . D ł u g a 26. Wyd. i administr.: P.P. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, K r a k . P r z e d m i e ś c i e 21/23. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/3f22319839b3d3b8673b207d6718f0fd.pdf 0019a12f806dfb862ab10bcc71f509a1 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4540 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1963 Subject The topic of the resource spis treści Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4220 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1963 t.17 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1963 t.17, z.1, pierwsze strony Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text polska sztuka ludowa I N S T Y T U T S l f U K i j> A N ROK X V i! 1963 NR 1 �TREŚĆ Michał Walicki Mistrz jodłowego kościoła Aleksandra Jan Jacher-Tyszkowa Lamęcki, rzeźbiarz i . . . . 3 pamiętnikarz z Dąbrowy Zielonej 15 Bożena Żukowicz Ceramika Józefa 35 Małgorzata Matuskówna Technika tkania dywanów przetykanych we wsi Ogniwo (pow. łukowski) i okolicy 43 Stan liczebny rzemiosł ludowych w Czę­ stochowie w X I X wieku . . . . 54 X X konkurs szopek w Krakowie 56 Kaźmierczaka . . . Z ARCHIWUM HISTORYCZNEGO Franciszek Sobalski SPRAWOZDANIA Ewa Fryś-Pietraszkowa . WSPOMNIENIE POŚMIERTNE Roman Reinfuss Zmarł Janusz Świeży 60 KRONIKA 61 SUMMARY OF ARTICLES 63 PE3JOME 64 Na okładce: Jan Lamęcki, Głowa św. Antoniego (jragm. rzeźby). Fot. Michał Maśliński. Na stronie tytułowej: Józef Kaźmierczak, „Krug", ceramika glazuro­ wana, wys. 12,5 cm. Fot. Jan Swiderski. min �polska sztuka ludowa KWARTALNIK INSTYTUTU SZTUKI P A N R O K X V I I 1963 NR 1 �KOMITET REDAKCYJNY Mgr Aleksander Jackowski, dr Kazimierz Pietkiewicz, prof, dr Ksawery Piwocki, prof, dr Roman Reinfuss, prof, dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, za­ stępca redaktora naczelne­ go: prof, dr Roman Rein­ fuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, współpracownicy: mgr Anna Kunczyńska, mgr Wacław Sułkowski, redak­ tor techniczny: Maria K l u kowska, układ graficzny: J. Jarnuszkiewicz. Tłuma­ cze: Doris Ronowicz (ang.), Radosław Szaczkus (ros.). Red.: Instytut Sztuki PAN, Warszawa, ul. Długa 26. Wyd. i administr.: P.P. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe , Warszawa, Krak. Przedmieście 21/23. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/d4f5a2d76d919faacce526a8221d6f26.pdf 171ddd58384f21035b561f960f3b6aa6 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4550 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1963 Subject The topic of the resource spis treści Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4229 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1963 t.17 z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1963 t.17 z.2, pierwsze strony Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text polska sztuka ludowa I N S T Y T U T S Z T U K I PAN R O K XVII 1 9 6 3 NR 2 �P O L S K A KWARTALNIK S Z T U K A INSTYTUTU SZTUKI PAN L U D O W A ROK XVII 1963 NR 2 TREŚĆ Kazimierz Pietkiewicz Rola i znaczenie artystycznej tradycji lu­ dowej we współczesnej kulturze polskiej 65 Janina Dydowiczowa Wielkopolskie zapusty 72 Barbara Znaczenie techniki wykonania w bada­ niach nad haftem ludowym (Na przykła­ dzie śląskich haftów krzyżykowych) , 81 Tradycyjne poglądy na piękno przyrody w wypowiedziach chłopów Kurpiowskiej Puszczy Zielonej 97 Bazielich Jacek Olędzki RECENZJE Maria Przeździecka „Ikonen-Museum" (Kunstsammlungen der Stadt Recklinghausen). Erweiterter Kata­ log 1960 110 KRONIKA Ill SUMMARY OF ARTICLES 112 PE3KDME 112 Na okładce: Siwaki z Białej Podlaskiej. Fot. Jan Świderski KOMITET REDAKCYJNY — mgr Aleksander Jackowski, dr Kazimierz Pietkiewicz, prof. dr Ksawery Piwocki, prof. dr Roman Reinfuss, prof. dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ REDAKCYJNY — redaktor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, zas­ tępca redaktora naczelnego: prof. dr Roman Reinfuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, współpracownicy: mgr Anna Kunczyńska, mgr Wacław Sułkowski, redaktor techniczny: Maria Klukowska, układ graficzny: Jadwiga Jarnuszkiewicz. Tłum.: Doris Ronowicz (ang.), Natalia Stasińska (ros.). Red.: Instytut Sztuki PAN, Warszawa, ul. Długa 26. Wyd. i administr.: P.P. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, ul. Krak. Przedmieście 21/23. / � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/fa6ab39adfc39cd8d85a6c7daf181b08.pdf 7764f0fbd6939b022c553a63d8a3a547 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4558 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1963 Subject The topic of the resource spis treści Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4236 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1963 t.17, z.3-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1963 t.17, z.3-4, pierwsze strony Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text i a to O N 00 al N Oí Oí LU Z Mopii[ «pjzs qs[od tí' • a J';r o — * J 2 Ssg ts>«; "-3 ' O S S" od etc -cj^S S g vi -O 3 -O fe S o cu» S5'g*»; er 1 SÍ eft - g ^ m p er-p.-. g^~-<53 ^ P » o d M * ^ * ? , "* _ A l i g n a «¿ r^-^ä-^o MI S3 " - i 77. S => S tu pfcs***"^* m Oí Z n •o > N 00 CO �P O L S K A KWARTALNIK S Z T U K A INSTYTUTU SZTUKI L U D O W A PAN ROK XVII 1 9 6 3 NR 3-4 Sztuka ludowa w woj. rzeszowskim i jej badania 113 Rzeźba figuralna Ł e m k ó w (Ze studiów nad ludową rzeźbą kamienną na Ł e m kowszczyźnie, cz. I I ) 122 „Dywany" — współczesne malarstwo l u ­ dowe wsi rzeszowskich 135 Stefania Krzysztofowicz E w a Snieżyńska Mieszczańscy 157 Teresa Szetela Malowane kafle z Leżajska . 165 Jadwiga Teodorowicz-Czerepińska Grupa kapliczek z kolumnami w powie­ cie jasielskim 183 Wystawa ceramiki i muzeum w Łańcucie 193 TREŚĆ Roman Reinfuss Roman Reinfuss Franciszek Ewa Kotula Fryś-Pietraszkowa Franciszek Kotula Publiczna szawy malarze kronika leżajscy . historyczna X I X w. . . regionalne z Rak­ 202 KRONIKA 203 SUMMARY OF ARTICL.ES 207 PE3H3ME 208 Na okładce: 1. Chrystus Frasobliwy, rzeźba w drewnie, polichr., wys. 52 cm, Pantalowice, pow. Przeworsk. Fot. Jan Świderski. 2. Kronika, deska lipowa, wym. 35 X 205 cm, z kapliczki w Rak­ szawie, pow. Łańcut. Obecnie wl. Muzeum w Rzeszowie, nr inw. E 7 109. Fot. wyk. A. Badała. K O M I T E T R E D A K C Y J N Y — mgr Aleksander Jackowski, dr Kazimierz Pietkiewicz, prof. dr Ksawery Piwocki, prof. dr Roman Reinfuss, prof. dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ R E D A K C Y J N Y — redaktor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, zas­ tępca redaktora naczelnego: prof. dr Roman Reinfuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, współpracownicy: mgr Anna Kunczyńska, mgr W a c ł a w Sułkowski, redaktor techniczny: Maria Klukowska, układ graficzny: Jadwiga Jarnuszkiewicz. Tłum.: Doris Ronowicz (ang.), Natalia Stasińska (ros.). Red.: Instytut Sztuki P A N , Warszawa, ul. Długa 26. Wyd. i administr.: P.P. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, ul. K r a k . Przedmieście 21/23. 0 T 6 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/2339e1302267d237f45997c8de5fe279.pdf a4f83273a35d9578abdfe4356c312c26 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4704 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1964 Subject The topic of the resource spis treści Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4367 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1964 t.18 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1964 t.18 z.1 - pierwsze strony Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text 1 �SZ T U K A P O L S K A KWARTALNIK ROK INSTYTUTU SZTUKI L UDO POLSKIEJ W A AKADEMII NAUK 1964 XVIII NR 1 T R E S C Aleksander Jackowski Współczesna rzeźba ludowa . . . . 1 Stefania Krzysztofowicz I k o n o g r a f i a l u d o w y c h obrazów M a t k i B o - Ewa Snieżyńska skiej Ewa Jęczalik Saletyńskiej Obrazy Janina Petera śląskie w Zdobnictwo 25 zbiorach czeskich przedmiotów . . 35 drewnianych u pasterzy Arornunów w A l b a n i i . . . 39 RECENZJE A n n a Dobrzańska-Pawlicka K. I. Matejko: chidnych XIX—XX Narodna obłastiej keramika Ukrainskoj zaSSR st 50 KRONIKA 52 SUMMARY OF ARTICLES 54 PE3IOME 55 Na okładce: Wyk. Feliks Swiderski. Kwiaciarka, Czajkowski. rzeźba w drewnie, Zelczyna, pow. polichr., wys. 21 cm. Kraków. Fot. Jan K O M I T E T R E D A K C Y J N Y — m g r Aleksander Jackowski, d r Kazimierz Pietkiewicz, prof. d r K s a w e r y P i w o c k i , prof. d r R o m a n Reinfuss, prof. d r Tadeusz Seweryn. Z E S P Ó Ł R E D A K C Y J N Y — r e d a k t o r n a c z e l n y : m g r A l e k s a n d e r J a c k o w s k i , zas­ tępca r e d a k t o r a n a c z e l n e g o : p r o f . d r R o m a n R e i n f u s s , s e k r e t a r z r e d a k c j i i r e d a k t o r d z i a ł u : m g r J a d w i g a J a r n u s z k i e w i c z , w s p ó ł p r a c o w n i c y : m g r A n n a Kunczyńska, m g r W a c ł a w Sułkowski, r e d a k t o r t e c h n i c z n y : M a r i a K l u k o w s k a , układ g r a f i c z n y : J a d w i g a J a r n u s z k i e w i c z . T ł u m . : D o r i s R o n o w i c z (ang.), N a t a l i a Stasińska (ros.). R e d . : I n s t y t u t S z t u k i P A N , W a r s z a w a , u l . D ł u g a 26. W y d . i a d m i n i s t r . : P.P. W y d a w n i c t w a A r t y s t y c z n e i F i l m o w e , W a r s z a w a , u l . K r a k . P r z e d m i e ś c i e 21/23. �P O L S K A S Z T U K R. X V I I - S P I S Bazielich Dydowiczowa Wielkopolskie Fryś-Pietraszkowa Ewa XX Fryś-Pietraszkowa Ewa Wystawa s. a s. Krzysztofowicz s. 56—59 regionalne w Lamęcki, rzeźbiarz i współczesnej ludowe wsi rze­ n r 3/4 Mieszczańscy Ewa s. 202—203 malarze leżajscy s. 43—53 nr 1 p o g l ą d y n a piękno p r z y r o d y w Puszczy Zielonej kulturze polskiej „Ikonen Recklinghausen). — s. 97—110 nr 2 tradycji ludowej nr 2 (Kunstsammlungen Katalog der nr 2 Z m a r ł J a n u s z Ś w i e ż y s. 60—61 Reinfuss Roman R z e ź b a f i g u r a l n a Ł e m k ó w (Ze studiów n a d l u d o w ą s. Sobalski na Łemkowszczyźnie Sztuka w cz. I I ) s. 122—134 woj. rzeszowskim i . . jej . . n r 3/4 Stan liczebny Malowane Teodorowicz-Czerepińska jasielskim Michał Zukowicz n r 3/4 badania rzemiosł ludowych w Częstochowie X I X w . s. 54—55 Teresa Walicki w nr 1 rzeź­ 113—121 Franciszek Szetela ludowa Stadt 1960 s. 110 Roman Roman we s. 65—71 Museum" Erweiterter wypowiedziach Reinfuss kamienną n r 3/4 n r 3/4 R o l a i znaczenie artystycznej Maria nr 1 Łań­ Technika t k a n i a dywanów przetykanych w e w s i Kurpiowskiej Kazimierz nr 2 pamiętnikarz k r o n i k a historyczna z Rakszawy Snieżyńska Tradycyjne Przeździecka A nr 1 (pow. łukowski) i o k o l i c y chłopów bą . 135—156 Małgorzata Jacek Reinfuss . s. 157—164 Ogniwo Pietkiewicz s. 81—96 s. 15—34 Stefania, w. W nr 2 Krakowie ceramiki i muzeum Jan Publiczna Franciszek Olędzki krzyżykowych) s. 72—80 „ D y w a n y " — współczesne m a l a r s t w o szowskich Matuskówna O n r 3/4 Zielonej Franciszek XIX zapusty k o n k u r s szopek w Aleksandra z Dąbrowy Kotula D 193—201 Jacher-Tyszków Kotula U T R E Ś C I ( N a p r z y k ł a d z i e śląskich h a f t ó w Janina cucie L Znaczenie t e c h n i k i w y k o n a n i a w badaniach n a d haftem Barbara ludowym A 1963 s. nr 1 kafle Jadwiga z Leżajska s. 165—182 Grupa kapliczek n r 3/4 z kolumnami w pow. 183—193 n r 3/4 M i s t r z j o d ł o w e g o kościoła s. 3—14 Bożena Ceramika Józefa Kaźmierczaka nr 1 s. 35—42 . . . . nr 1 Kronika s. 61—62 nr 1 Kronika s. 111 nr 2 K r o n i k a s. 203—206 n r 3/4 Pe3K>Me s. nr 1 Pe3K)Me s. 112 Pe3K)Me s. 208 64 S u m m a r y o f a r t i c l e s s. nr 2 n r 3/4 63 nr 1 S u m m a r y o f a r t i c l e s s. 112 nr 2 S u m m a r y o f a r t i c l e s s. 207 n r 3/4 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/cda0fc2bd8847ff0816984347897153f.pdf 987e4b0335627b7bd7137afed77b1a5d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4712 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1964 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4374 Title A name given to the resource Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1964 t.18 z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1964 t.18 z.2 - strony tytułowe Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text • f ; SZTUKI P O L &Kł E J AKADEMII •••• N AÔK • ' • • ' • ' ¡ 1 9 64 RO rar 4 ä ^ % i 2 P M ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ • .- i Jagte* P-'ï^éfl u , ml* liuiniii i i # ., ..I'm • ; • lira'P' ^^•PSg i *^ * »- ..... si^^^^^^^cS ^ IMP'"'"'*!! • V ; ; ; • : . .' • •'• : : :; NR 2 �T R E S C Franciszek Pabich Madonna w filigranach pomorskich Anna Damrosz Artystyczne tkactwo ludowe z Porządzia (Puszcza Biała) 87 Wawrzyniec Makuch — świątkarz z Mikluszowic 95 WSPOMNIENIE . 59 Chałupa tkacka z okolic Krosna Przyborowski . . Czajkowski Józef . . Jerzy 79 POŚMIERTNE Dr Tadeusz Delimat (1920—1964) 100 KRONIKA 101 SUMMARY O F A R T I C L E S 102 PE3KJME 103 Na okładce: Znak wodny z Madonną na rękopisie z 1693 r. Papiernia Lipusz. Fot. Jan Swiderski. Na stronie tytułowej: Koziołki, kute w żelazie, wym. 6,5 X 14 cm. Wł. Muz. Jelenia Góra. Fot. Jan Swiderski. �u, KWARTALNIK INSTYTUTU SZTUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK R O K XVIII 1964 NR 2 polska sztuka ludowa tlliillM w. �KOMITET REDAKCYJNY Mgr Aleksander Jackowski, dr Kazimierz Pietkiewicz, prof. dr Ksawery Piwocki, prof. dr Roman Reinfuss, prof. dr Tadeusz Seweryn. ZESPÓŁ REDAKCYJNY Redaktor naczelny: mgr Aleksander Jackowski, z a ­ stępca redaktora naczelne­ go: prof. dr Roman R e i n ­ fuss, sekretarz redakcji i redaktor działu: mgr Jadwiga Jarnuszkiewicz, współpracownicy: mgr Anna Kunezyńska, mgr Wacław Sułkowski, redak­ tor techniczny: Maria K l u kowska, układ graficzny: Jadwiga Jarnuszkiewicz. Tłumacze: D. Ronowicz (ang.), N. Stasińska (ros.). Red.: Instytut Sztuki P A N , Warszawa, ul. Długa 26. Wyd. i adminisitr.: P.P. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, nil. Krak. Przedmieście 21/23. �