62 50 4499 https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/e8a64fabf14713ae9c215204ec95d4d7.pdf 416a64d8d6834f6f4994c7e1fb07de30 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:426 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1960 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:385 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1960 t.3 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1960 t.3, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Type The nature or genre of the resource książka Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA II POLSKA �P O L S K A INSTYTUT A K A HISTORII D E M I A KULTURY N A U K MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA II WROCŁAW 1959 ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK �KOMITET REDAKCYJNY: K A Z I M I E R Z D O B R O W O L S K I , W I T O L D D Y N O W S K I (red. nacz.), J O Z E F G A J E K , MIECZYSŁAW GŁADYSZ, J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , I K A Z I M I E R Z M O S Z Y N S K I I , A D O L F NASZ, J A N I N A R U D ­ N I C K A (sekretarz redakcji), A N D R Z E J WALIGÓRSKI, KAZIMIERA ZAWISTOWICZ-ADAMSKA REDAKTOR TOMU MARIA GŁADYSZOWA Instytut Jorii Kall Polskie] Zakład aterisüae] Etn Ttń w W a r s z a w i e iogriyczny w Łodzi ul. Бис; p 30 m. 2. 80-140 Wafeca^ Redaktor wydawnictwa: Aurelia Podgórska Wszelkie p r a w a z a s t r z e ż o n o P r i n t e d in Poland' Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o Polskiej A k a d e m i i N a u k . W r o c ł a w 1959. W y d . I . N a k ł a d 730 + IW egz. O b j ę t o ś ć a r k . w y d . 39,60, ark. druk. 31,50 + 8 w k l . , a r k . form. A - l 44,55. P a p i e r ilustr. k l . V 80 g. 70 x 100 (16) z f a b r y k i we W ł o c ł a w k u . Oddano do s k ł a d a ­ n i a 2. V I I I . 1958, podpisano do d r u k u lfi. V I . 1959, druk u k o ń c z o n o w czerwcu 1959. - W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 1060/58. — L - 1 8 . Cena zl 8 5 . - �Dnia 30 marca 1959 roku zmarł w Krakowie Członek Rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk K A Z I M I E R Z MOSZYŃSKI Dr nauk historycznych, profesor zwyczajny etnologii i etnografii, kierownik Katedry Etnografii Słowian Uni­ wersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, członek czynny PAU, przewodniczący Komisji Etnograficznej PAU, czło­ nek korespondent Instytutu członek korespondent Słowiańskiego w Pradze, Naukowego Towarzystwa Ugro­ fińskiego w Helsinkach, członek honorowy Węgierskiego Towarzystwa Etnograficznego w Budapeszcie, odznaczony Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Komandorskim Or­ deru Odrodzenia Polski. W Zmarłym tracimy nie tylko wybitnego uczonego o wielkim autorytecie, ale także doskonałego wychowawcą i obywatela. Redakcja �SPIS TREŚCI Str Kazimierz M o s z y ń s k i — Kazimierz Nitsch 15 ARTYKUŁY Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Organizacja pracy etnograficznej w Polsce. Instytucje i wydawnictwa naukowe Streszczenia obcojęzyczne Jadwiga K l i m a s z e w s k a i Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Dzia­ łalność uniwersyteckich katedr etnografii w Polsce w latach 1945—1956 Streszczenia obcojęzyczne Mieczysław G ł a d y s z — Działalność naukowa etnograficznych placówek muzealnych w okresie powojennym Streszczenia obcojęzyczne Adolf N a s z — Prace naukowo-badawcze i wydawnicze Polskiego Towarzy­ stwa Ludoznawczego w ostatnim dziesięcioleciu Streszczenia obcojęzyczne 19 57 59 105 109 136 139 143 S T U D I A I MATERIAŁY Antoni W a l a w e n d e r — Zwyczaje i udziały spadkowe chłopów we wsi Kargowa pow. kościańskiego w Wielkopolsce w pierwszej połowie X V I I w. Streszczenia obcojęzyczne Krystyna A d a m u s — Monografie wsi w Polsce. Przegląd problematyki ba­ dawczej Streszczenia obcojęzyczne 145 155 157 203 BADANIA TERENOWE Mazowsze Prace Warszawskiego Zakładu Etnografii pod kierunkiem W. Dynowskiego i A. ' Polski 1HKM PAN Kutrzeba-Pojnarowej Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a —• Prace nad monografią etnograficzną Kurpiowskiej Puszczy Zielonej . Streszczenia obcojęzyczne Jerzy D a m r o s z — Prace nad bibliografią i historią badań etnograficznych Kurpiowszczyzny Zofia S z y f e l b e j n — Chłopska gospodarka rolna Puszczy Zielonej (od u w ł a ­ szczenia do chwili obecnej) Maria B i e r n a c k a — Gospodarka hodowlano-pasterska w Puszczy Zielo­ nej (od końca X I X w. do lat pięćdziesiątych X X w.) 205 224 226 232 241 �SPIS 6 TREŚCI Jacek O l ę d z k i — Materiały do wybranych tradycyjnych zajęć pozarolni­ czych na Kurpiowszczyźnie Krystyna A d a m u s . — Tradycyjna obróbka drewna na Kurpiowszczyźnie . Marian P o k r o p e k — Budownictwo ludowe na obszarze Kurpiowskiej Pusz­ czy Zielonej Barbara Z a g ó r n a — Kurpiowski strój ludowy Puszczy Zielonej . . . . L i l i M. S z w e n g r u b — Kształtowanie się kultury dnia codziennego w s p ó ł ­ czesnej wsi kurpiowskiej Konstanty J u d e n k o — Zagadnienie świadomości grupowej mieszkańców Kurpiowskiej Puszczy Zielonej Anna S z y f e r — Niektóre wnioski z materiałów językowych 2 4 7 255 260 268 274 277 282 Prace Zakładu Etnografii Uniwersytetu Warszawskiego pod kierunkiem W. Dynowskiego Witold D y n o w s k i — Wieś i miasto w pracach Zakładu Etnografii Uniwer­ sytetu Warszawskiego Streszczenia obcojęzyczne Wanda P a p r o c k a — Plecionkarstwo na terenach podwarszawskich od końca X I X w. do chwili obecnej Alicja G e r l a c h — Garncarstwo ludowe okolic podwarszawskich . . . . 288 290 291 296 Pomorze Wanda B r z e s k a — Kultura ludowa Ziem Zachodnich w powojennych pra­ cach naukowych prof, dr Bożeny Stelmachowskiej Streszczenia obcojęzyczne 303 309 Małopolska Władysław K w a ś n i e w i c z — Rozwój wnętrza domu chłopskiego w ziemi krakowskiej w latach 1880—1956 (sprawozdanie z badań Zakładu Etno­ grafii Ogólnej i Socjologii U. J.) Streszczenia obcojęzyczne Franciszek K o t u l a — Bartniczy ród Sudołów Streszczenia obcojęzyczne Piotr G a l a s — Górale z Podhala w Lubomierzu nad Stradomką . . . . Streszczenia obcojęzyczne Leopold W ę g r z y n ó w ic z — Prace i poszukiwania etnograficzne w powie­ cie limanowskim Streszczenia obcojęzyczne Zagadnienia wybrane dotyczące kilku regionów budownictwa 361 371 Polski Zbigniew B i a ł y . — Ludowa wiedza o drzewach 'i drewnie w niektórych re­ gionach Polski (sprawozdanie z 'badań Zakładu Etnografii Słowian U. J . Streszczenia obcojęzyczne O inwentaryzacji 310 328 329 339 341 359 372 399 ludowego Franciszek P i a ś c i к — Powołanie Centralnego Ośrodka Informacyjnego do spraw inwentaryzacji budownictwa i architektury ludowej Streszczenia obcojęzyczne Izabela C y w i ń s k a — Materiały inwentaryzacyjne do budownictwa i archi­ tektury ludowej zgromadzone przy Katedrze Architektury i Planowania Wsi Politechniki Warszawskiej 401 402 404 �SPIS TREŚCI t Władysław G r a b s k i — Sprawozdanie Katedry Historii Architektury Pol­ skiej Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej z prac inwentaryza­ cyjnych i naukowo-badawczych nad polskim budownictwem ludowym . . Barbara O l s z o w y — Prace nad inwentaryzacją budownictwa ludowego sprawozdanie z badań Zakładu Etnografii Słowian U . J.) . . . . 7 406 410 KRONIKA Konferencja etnografów czechosłowackich poświęcona badaniom nad życiem i kulturą klasy robotniczej — Danuta Dobrowolska Ze Zjazdu Antropologów Polskich — Zofia Szromba Materiały etnograficzne w pracach historyków kultury materialnej — Wanda Paprocka Tradycja pracy etnograficznej kół krajoznawczych młodzieży szkolnej — Leo­ pold Węgrzynowicz Etnografia w pracach Krajowego Związku Spółdzielni Przemysłu Ludowego i Artystycznego „CPLiA" — Barbara Zagórna Informacja o powstaniu i działalności Polskiego Towarzystwa Filmu Etno­ graficznego — Anna Jankowska i Zofia Szyfelbejn 417 420 423 424 429 433 RECENZJE Badania nad kulturą robotniczą we współczesnej etnografii czechosłowackiej — Danuta Dobrowolska . . . . . . K i l k a uwag na marginesie monografii problemowej: Banická dedina Z a k a rovce — Bronisława Jaworska Etienne Juillard, L a vie rurale dans la plaine de Basse-Alsace. Essai de g é o graphie sociale — Antoni Stojak Monografie wsi we współczesnej socjologii niemieckiej — Lili M. Szwengrub . Kwartalnik Historyczny, 1956. Uwagi recenzyjne — Edward Pietraszek . . Przemysł Ludowy i Artystyczny — kwartalnik, z. 1—3, za rok 1956 — Wanda Paprocka Wznowienie krajoznawczego czasopisma „Ziemia" — Zofia Szromba . . . Fritz Kern, Der Beginn der Weltgeschichte — Edward Pietraszek . . . Indeksy — Zofia Szromba osobowy nazw geograficznych i etnicznych . . . . 439 457 459 463 465 469 472 473 481 492 �СОДЕРЖАНИЕ Стр. Казнмеж М о ш и н ь с н и — Казимеж Нич 15 СТАТЬИ Анна К у т ш е б а - П о й н а р о в а — Организация этнографической деятельности в Польше, научные у ч р е ж д е н и я и издательства Резюме на иностранных языках Ядвига К л и м а ш е в с к а и Анна К у т ш е б а - П о й н а р о в а — Деятельность университетских кафедр этнографии в Польше с 1945 по 1956 гг. . . Резюме на иностранных языках Мечислав Г л а д ы ш — Научная деятельность этнографических музеев в по­ слевоенный период Резюме на иностранных языках . Адолф Н а ш ] — Научная деятельность и, издательские труды Польского Общества Иародознания в последним десятилетии . .' Резюме на иностранных языках 19| 57 59 105 109' 136 139 143 МАТЕРИАЛЫ И ИССЛЕДОВАНИЯ Антони В а л я в е н д е р — Крестьянские обычаи и участь в наследстве в де­ ревне Каргова в Велькопольше в первой половине X V I I в. . . . . . Резюме на иностранных языках Крыстына А д а м у с — Обзор трудов noj монографии деревень в Польше Резюме на иностранных языках 145 155 157 203 П О Л Е В Ы Е Р А Б О Т Ы ПО Э Т Н О Г Р А Ф И И Мазовше Труды Варшавского Отделения Этнографии Института Истории Материальной Культуры П.А.Н. Руководтсво: В. Дыновски а А: Кутшеба-Пойнарова Анна К у т ш е б а - П о й н а р о в а — Этнографический обзор района Зелёной Пущи (Курпёвщизна) Резюме на иностранных языках Е ж и Д а м р о ш — Обзор литературы относящейся к этнографии Курпёвщизны Зофия Шыфельбейн — Крестьянское земледельческое хозяйство . . . . Марья Б е р н а ц к а — Скотоводство и пастушество Зелёной Пущи . . . . Яцек Ол е н д з ки — Некоторые вопросы внеземледельческого традицион­ ного хозяйства крестьян Зелёной П у щ и * 205 224 226 232 241 247 �SPIS TREŚCI 9 Крыстына А д а м у с — Традиционная обработка дерева у населения Зе­ лёной Пущи Марьян П о к р о п е к — Народное зодчество Зелёной Пущи Барбара Загуриа — Н а р о д н а я о д е ж д а Зелёной Пущи Лили М. Швенгруб — Ежедневный быт в культуре населения Зелёной , Пущи Константы Юденко — Сознание колектнвного быта и его вопросы у на­ селения Зелёной Пущи • Анна Шыфер — Избранные вопросы формирования наречья населения Зелёной Пущи Труды Кафедры Этнографии Руководство: Варшавского В. Дыновски 255 260 268 274 277 282 Университета Витольд Д ы н о в с к и — Деревня и город в научных работах Кафедры Этнографии Варшавского Университета Резюме на иностранных языках Ванда П а п р о ц к а — Народные изделья из прутьев в подваршавском районе с конца X I X в. до настоящего времени Алиция Г е р л я х — Народное гончарное исскуство в подваршавском районе 288 290 291 296 II о м о р ь е Ванда Б ж е с к а — Н а р о д н а я культура западных земель в послевоенных научных работах проф. д-ра Вожены Стельмаховской Резюме на иностранных языках 303 309 М а л а я Пол,ьша Владыслав К в а с ь н е в и ч — Изменения в обстановке крестьянского дома в Краковском районе с 1880 по 1956 гг. (Отчет по исследованиям От­ деления Общей Этнографии Ягеллонского Университета) Резюме на иностранных языках Франтишек К о т у л я — Брртнический род Судолов Резюме на иностранных языках ' Петр Г а л а с — Гуралы из П о д г а л я в Любомеже над Страдомкой . . . . Резюме на иностранных языках . . . Леопольд В е н г ж и н о в и ч — Этнографические труды по лимановскому району Резюме на иностранных языках И з б р а н н ы е п р о б л е м ы по э т н о г р а ф и и н е к о т о р ы х Польши народного 361 371 районов Збигнев В я л ы — Народные сведения о деревах и строительном лесе в Поль­ ше. (Отчет трудов Отделения Этнографии Славян Ягеллонского Уни­ верситета) Резюме на иностранных языках Инвентаризация 310 328 329 339 341 359 372 399 строительства Франтишек П я с ь т и к — Образование Главного Информационного Центра по вопросам инвентаризации народного строительства и архитектуры Резюме на иностранных языках ' 401 402 �10 SPIS TREŚCI Изабелла Цивиньска — Материалы по народному строительству и архи­ тектуре, собранные при Кафедре Архитектуры и Планирования Де­ ревни Варшавского Политехнического Института Вдадыслав Г р а б с к и — Научно-исследовательские работы по польскому народному строительству. (Отчёт Кафедры Истории Польской Архи­ тектуры Отделения Архитектуры Краковского Политехнического Ин­ ститута) . • Барбара О л ь ш о в ы — Труды по инвентаризации народного строительства. (Отчёт трудов Отделения Этнографии Славян Ягеллонского Универ­ ситета) 404 406 410 ХРОНИКА Конференция чехословацких этнографов, посвященная исследованиям жизни и культуры рабочего класса — Данута Добровольска . . . . Со съезда польских антропологов — Зофья Шромба Этнографические материалы в работах историков материальной культуры — Ванда Папроцка Этнографическая работа краеведческих кружков школьной молодёжи — Леопольд Венгмсинович Этнография в работах Отечественного Союза Кооперативов Народного и Художественного Ремесла „CPL i А" (Цепелья) — Барбара Загурна К вопросу основания Польского Общества Этнографического Фильма — Анна Янковска и Зофья Шифельбейн 417 420 423 424 429 433 РЕЦЕНЗИИ ' Исследования культуры т р у д я щ и х с я в современной чехословацкой этно­ графии — Данута Добровольска . . . .' Заметки по поводу монографии: B a n i c k á declina Żakarowce — Бронислава Яворска Etieime Juillard, L a vie rurale dans la plaine de Basse-Alsace. Essai de geo­ graphic sociale — Антон Стояк . Деревня в монографических очерках современной немецкой социоло­ гии — Лили М. Швенгруб Kwartalnik Historyczny (Исторический Квартальный Ж у р н а л ) , 1956 За­ метки рецензента — Эдвард Петрашек Przemysł Ludowy i Artystyczny (Народный и Артистический Промысел), 1956 — Ванда Папроцка Возобновление краеведческого ж у р н а л а „Ziemia" (Земля) —Зофья Шромба Fritz K e m , Der Beginn der Weltgescbichte — Эдвард Петрашек 439 457 459 463 465 469 472 473 �CONTENTS Page Kazimierz M o s z y ń s k i — Kazimierz Nitsch 15 ARTICLES Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a Work in Poland. Scientific — The Institutions Organization and oí Ethnographic Publications 19 Summaries 57 Jadwiga K l i m a s z e w s k a and A n n a K u t r z e b a - P o j n a r o w a — U n i ­ v e r s i t y C h a i r s of E t h n o g r a p h y i n P o l a n d (1945—1956) 59 Summaries 105 — S c i e n t i f i c A c t i v i t i e s of E t h n o g r a p h i c M u s e u m s Mieczysław G ł a d y s i after the Last since War 109 Summaries Adolf N a s z cal 139 — Research W o r k and Publications of the Polish Ethnographi­ Society ( P T L ) 139 Summaries 143 REPORTS Antoni W a l a w e n d e r the AND — Inheritance MATERIALS and T r a n s f e r of V i l l a g e K a r g o w a d u r i n g the F i r s t H a l f of the Property Usage 17-th C e n t u r y . . in . 145 Summaries Krystyna 155 A d a m u s Research — Village Monographs in Poland. Critical Review of Problems 157 Summaries 203 FIELD SURVEYS Mazowsze Researches Warsaw under the Supervision Ethnographic Section of the of Polish the Region (Puszcza Institute Academy Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a Kurpie (Masovia) of A. Kutrzeba-Pojnarowa of of the and History Sciences, of W. Dynowski (the Material Culture Warszawa) — The Ethnographic Monograph of the Zielona) 205 Summaries Jerzy D a m r o s z — E t h n o g r a p h i c B i b l i o g r a p h y of the K u r p i e R e g i o n . Zofia S z y f e l b e j n franchisement to . O l ę d z k i Kurpie — 2 2 4 2 2 6 — A g r i c u l t u r e of the P u s z c z a Z i e l o n a R e g i o n f r o m E n ­ the Present Times 232 M a r i a B i e r n a c k a — A n i m a l B r e e d i n g i n the P u s z c z a Z i e l o n a R e g i o n . Jacek . Some Traditional Nonagricultural Region Occupations in . 241 the 247 1 �SPIS 12 TREŚCI Krystyna A d a m u s — Traditional Techniques of Wood Working in the Kurpie Region . . Marian P o k r o p e k — Folk Architecture in the Kurpie Region of the Pusz­ cza Zielona Region Barbara Z a g ó r n a — Kurpie Folk Costumes in the Puszcza Zielona Region Maria L . S z w e n g r u b — Processes Occuring in the Mode of Everyday Life in the Kurpie Region Konstanty J u d e n k o — Problems of Group Consciousness oí the Kurpie Population in the Puszcza Zielona Region ' Anna S z y f e r — Some Conclusions from Linguistic Studies . . . . . . Researches under the Supervision of W. Dynowski University, Warszawa) (the Chair of (Pomerania) Special Problems from Several Regions of P o l a n d Zbigniew B i a ł y — Folk Knowledge of Trees and Timber Various Parts in Poland (Investigations at the Chair of Slav Ethnography, Jagiellonian University, Kraków) Summaries Surveys 6 0 2 268 274 277 282 288 290 291 296 , • 303 309 (Southern Poland) Władysław K w a ś n i e w i c z — Changes of Interior of Peasant Cottages in the Southern Poland between 1880 and 1956 (Investigations of the Chair of General Ethnography, Jagiellonian University, Kraków) Summaries Franciszek K o t u l a — Beekeeping Traditions of the Sudoł Clan . . . . Summaries Piotr G a l a s — Mountaineer Settlers from Podhale in the Village Lubomierz on the River Stradomka Summaries Leopold W ę g r z y n o w i c z — Ethnographic Investigations in the Limanowa District ' Summaries Inventory 5 ' Wanda B r z e s k a — Folk Culture of Western Provinces in Post-war Investigations of Professor Bożena Stelmachowska Summaries ? . . . . . . . . Małopolska ^ Ethnography Witold D y n o w s k i — Country and Town in the Works of the Chair of Ethnography of the Warszawa University Summaries . Wanda P a p r o c k a — Basketry in the Warszawa-Region from the End of the 19-th Century till the Present Times Alicja G e r l a c h — Folk Pottery in the Warszawa-Region Pomorze 2 of Folk 310 328 329 341 359 361 371 , 372 399 Architecture Franciszek P i a ś с i к — The Creation of the Chief Information Centre Concer­ ning the Inventory Surveys of Folk Architecture Summaries 401 402 �SPIS TREŚCI Izabela C y w i ń s k a — Inventory Archiv of Folk Architecture at the Chair of Rural Architecture and Planning (Polytechnic, Warszawa) . . . . Władysław G r a b s k i — Inventory Surveys and Researches on Polish Folk Architecture Carried out by the Chair of the History of Architecture in Poland (Polytechnic, Kraków) Barbara O l s z o w y — Inventory Surveys of Folk Architecture (Investigations at the Chair of Slav Ethnography, Jagiellonian University, Kraków) . . 13 404 406 410 N O T E S AND N E W S Conference of Czecho-Slovak Ethnographers on Researches on the Life and Culture of the Working Class — Danuta Dobrowolska The Meeting of Polish Anthropologists — Zofia Szromba Ethnographic Materials in Researches on the History of Material Culture — Wanda Paprocka Ethnographic Activities of School Tourist Societies — Leopold Węgrzynowicz Ethnography at the Association of Cooperatives of Folk and Artistic Handi­ craft „CPLiA" — Barbara Zagwna On the Need of Setting up a Polisch Society of Ethnographic Films — Anna Jankowska and Zofia Szyfelbejn 417 420 423 424 429 433 BOOK REVIEWS Researches on the Culture of the Working Class in Contemporary Czecho-Slovak Ethnography — Danuta Dobrowolska Notes on the Monographic Symposium: Banicka dedina Zakarovce — Bro­ nisława Jaworska Etienne Juiillard, L a vie rurale dans la plaine de Basse-Alsace. Essai de g é o graphie sociale — Antoni Stojak Monographs of Rural Districts in Contemporary German Sociology — Lili M. Szwengrub „Kwartalnik Historyczny" (Historical Quarterly), 1956. Reviewer's Notes — Ed­ ward Pietraszek Review of the Quarterly „Przemysł Ludowy i Artystyczny" (Folk and Artis­ tic Industry) 1956 — Wanda Paprocka The Renewed Publication of the Ethnographic Periodical „Ziemia" (Land) — Zofia Szromba Fritz Kern, Der Beginn der Weltgeschichte — Edward Pietraszek . . . . 439 457 459 463 465 469 472 473 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/609e8b558022a9ad69d7fe8c368da475.pdf 275ba656c2261865dadb4fe6688ba844 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:476 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1961 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:432 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1961 t.5 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1961 t.5, s.5-13 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ����������� https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/5c1f2a8a396cb265f29fefc5d7b87be0.pdf e669ffbb217e9404c7813ed42993e196 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:497 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1962 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:452 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1962 t.6 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1962, t.6, s.5-13 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT HISTORII KULTURY POLSKIEJ AKADEMII MATERIALNEJ NAUK ETNOGRAFIA POLSKA vi WROCŁAW—WARSZAW A - KRAKÓW ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH W Y D A W N I C T W O P O L S K I E J A K A D E M I I NAUK 1962 �KOMITET REDAKCYJNY Kazimierz Dobrowolski, Witnid Dynowski (redaktor) Józef Gajek, Mieczysław Gładysz (zastępca redaktora). Jadwiga Klimaszewska, Anua Kutrzeba-Pojnarowa (zastępca redaktora), Danuta Markowska (sekretarz redak­ cji), Adolf Nasz, Zofia Szromba (sekretarz redakcji), Andrzej Waligórski, Kazimiera Zawistowicz-Adamska l B 8 t t i i l u H i s t o r i i IW.U. • , M a t r r i d w l P O L S K U . J A K A D ! >.iil N A U K B W a r s z a w a ul Hoża Nt 14 l*L SU-77-S7 h , .w, V Redaktor Zyta Kwiecińska Printed in Poland Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. W r o c ł a w 1962. W y d . I . N a k ł a d 520 + 140 egz. O b j . a r k . w y d . 37,45, a r k . d r u k . 29,63 + 3 w k l . , a r k . form. A l 40,41. P a p i e r i l u s t r . k l . V , 80 g, 70 x 100 (16) z ť a b r y k i we W ł o c ł a w k u . Oddano do s k ł a d a n i a 26 I 1962. P o d ­ pisano do d r u k u 4 V I I I 1962. D r u k u k o ń c z o n o w sierp­ n i u 1962 r. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Nr zam. 5 2 5 / 6 2 . - B - 8 . - C e n a zł 8 0 . - �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Mieczysław G l a d y s z — Zarys planu działalności i organizacji Międzynaro­ dowej Komisji do Badania Kultury Ludowej w Karpatach Streszczenie w j . rosyjskim Maria B i e r n a c k a — Dawne oraz współczesne formy organizacji pasterstwa w Bieszczadach Streszczenie w j . rosyjskim Tadeusz L e w i c k i — Południowe stoki Karpat w świetle opisu al-Idrlsiego (1154 r.) Streszczenie w j . angielskim Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Problematyka polskich prac etnogra­ ficznych dotyczących terenów Zachodnich Karpat Streszczenie w j . rosyjskim Wolfgang J a c o b e i t — Owczarze i hodowla owiec w Europie środkowej do początku X X wieku Streszczenie w j . angielskim 15 38 41 61 63 73 75 82 83 92 S T U D I A I MATERIAŁY Zagadnienia kultury Karpat i Podkarpacia Marian G o t k i e w i c z — O czadeckich repatriantach z Bukowiny . . . . Streszczenie w j . francuskim Władysław K w a ś n i e w i c z — Ze studiów nad rzemiosłem wiejskim Pogórza Karpackiego. Swiątnicki handel kłódkarski w latach 1850—1914 . . . . Streszczenie w j . niemieckim Stefan Z w o l i ń s k i — Badania nad historią górnictwa i hutnictwa w Tatrach Polskich Streszczenie w j . rosyjskim Porównawcze zagadnienia gospodarki i kultury innych terenów górskich i Janina P e t e r a — Wędrówki pasterzy Aromunów w Albanii Streszczenie w j . francuskim Barbara U r b a ń s k a — Karakaczani. Nomadzki lud pasterski na Bałkanach Streszczenie w j . francuskim 93 133 134 161 163 190 leśnych 192 201 202 224 �6 SPIS TREŚCI Danuta M a r k o w s k a — K i l k a uwag o procesie zanikania nomadzkich mi­ gracji pasterskich na terenie Bułgarii Streszczenie w j . francuskim Władysław J e ż - J a r e c k i — Bartnictwo Puszczy Solskiej Streszczenie w j . francuskim Z zagadnień historii etnografii i nauk 226 239 240 266 pokrewnych Franciszek G e r m a n — Aleksander Rypiński Streszczenie w j . francuskim Jerzy D a m r o s z — Na marginesie edycji materiałów rękopiśmiennych Micha­ ła Federowskiego Streszczenie w j . rosyjskim Irena T u r n a u — Materiały etnograficzne w polskich czasopismach X V I I I w. Streszczenie w j . angielskim Elżbieta O s t r o w s k a — Drewniane budownictwo i obróbka drewna we wczesnośredniowiecznym Wrocławiu Streszczenie w j . niemieckim 267 279 281 290 291 301 303 320 BADANIA TERENOWE Bronisława K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a — Szałaśnictwo w Karpatach Polskich w świetle prac zespołowych w r. 1960 Maria L e c h o n s k a - B u j a k — Ż y w e tradycje pasterstwa górskiego w Bes­ kidzie Wyspowym Danuta T y l k o w a — Drewniane spichrze beczkowato sklepione w południo­ wej Sądeczyźnie 321 330 338 KRONIKA Przed V I I M i ę d z y n a r o d o w y m Kongresem Nauk Antropologicznych i Etnologicznych w Moskwie — Witold Dynowski, Krzysztof Makulski . . . . Sprawozdanie z wycieczki do Bretanii, odbytej po zakończeniu V I Kongresu Nauk Antropologicznych i Etnologicznych w Paryżu — Maria Znamierowska-Priifferowa Działalność naukowa i organizacyjna dotycząca terenu ośrodków 357 Karpat Archeologiczne Sympozjum Karpackie — Anna Kowalska-Lewicka . . . . Osadnictwo wczesnośredniowieczne w dorzeczu Sanu — Antoni Kunysz . . O zabytkach wiejskiego przemysłu na terenie Podhala — Henryk Jost . . . Z; prac nad organizacją Podhalańskiego Parku Etnograficznego — Wanda Jostowa Ochrona zabytków techniki w powiecie nowotarskim — Wanda Jostowa . . Związek Podhalan w Ameryce Północnej — Anna Kowalska-Lewicka . . . Prace etnograficzne 349 358 358 366 381 383 385 pozapolskich Działalność etnograficzna w Estońskiej S R R w latach 1945—1960 — Jüri Linnus Działalność Seminarium Etnografii i Folklorystyki Uniwersytetu J . E . P u r kyňego w Ernie — Richard Jeřábek Mapy etnograficzne w Atlasie Górnej Austrii — Ernst Burgstaller . . . . 388 400 403 �SPIS TREŚCI 7 RECENZJE Próby zorganizowania w Czechosłowacji muzeum typu skansenowskiego — Helena Johnová Sowietskaja Etnografija, 1960 — Edward Pietraszek Československá Ethnografie, R. 8: 1960 — Zofia Szromba Slovenský Národopis, R. 8: 1960 — Anna Zambrzycka-Kunachowicz . . • Acta Archaeologica Carpathica, t. 1: 1960 z. 2 — Anna Kowalska-Lewicka Rocznik Sądecki, 1—4: 1939, 1949, 1957, 1960 — Helena Burchardówna . . . Pasterstwo Tatr Polskich i Podhala, t. 1—3: 1959—1961 — Anna Kowalska-Lewicka . . . . . . . . H . Pieńkowska, Podtatrzańskie obrazy na szkle — Anna Kowalska-Lewicka P. Chombart de Lauwe (red.), Familie et habitation, t. 1 i 2, Paris 1959, 1960 — Danuta Dobrowolska . A . Leroi-Gourhan i J . Poirier, Ethnologie de l'Union Francaise, t. 1, Afriąue, Paris 1953 — Krzysztof Makulski P. Bohannan, Justice and Judgment among the Tiv, Oxford 1957 — Zofia Szyfelbejn Przegląd prac o rzemiosłach zajmujących się obróbką metali na terenie ra­ dzieckich republik środkowoazjatyckich — Zbigniew Jasiewicz . . . . T. Hornberger, Die kulturgeographische Bedeutung der Wanderscháferei in Süddeutschland — Wolfgang Jacobeit E . Burgsteller, Felsbilder und -inschriften im Toten Gebirge in Oberosterreich — Wolfgang Jacobeit Indeksy — Zofia Szromba 407 415 418 422 427 430 430 433 433 438 444 449 456 459 461 �ОГЛАВЛЕНИЕ СТАТЬИ Мечислав Г л а д ы ш — Очерк плана деятельности и организации Международной Комиссии для Исследования Народной Культуры в Карпатах Резюме на русском языке Мария Бернацка — Давние и современные формы организации пастушества вБещадах Резюме на русском языке Тадэуш Л е в и ц к и — Южные склоны Карпат в освещении описи аль-Идриссго (1154 г.) Резюме на английском языке Анна К у т ш е б а - П о й н а р о в а — Вопросы по этнографическим работам в западных Кар­ патах Резюме на русском языке Вольфганг Я к о б е й т — Овцеводы и овцеводство в Центральной Европе до начала X X века Резюме на английском языке 15 38 41 61 63 73 75 82 83 92 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Проблемы культуры Карпат и Подкарпатия Мариян Г о т к е в и ч — Про чадецких репатриантов с Буковины Резюме на французском языке Владислав К в а с ь н е в и ч — С исследований сельского ремесла Карпатского Подгорья. Святницкая торговля висячими замочками в 1850—1914 годах Резюме на немецком языке Стэфан З в о л и н ь с к и — Исследования истории горного дела и металлургии в поль­ ских Татрах Резюме на русском языке 93 133 134 161 163 190 Сравнительные вопросы хозяйства и культуры иных горных и лесных территорий Янина П э т э р а — Странствования пастухов Аромовых в Албании Резюме на французском языке Барбара У р б а н ь с к а — Каракачани. Номадское пастушеское население на Балканах Резюме на французском языке Данута М а р к о в с к а — Несколько замечаний о процессе исчезания номадских пере­ селений на территории Болгарии Резюме на французском языке 192 201 202 224 226 239 �SPIS TREŠCI 9 Владислав Е ж - Я р э ц к и — Пчеловодство в Сольской Пуще Резюме на французском языке 240 266 С вопросов истории этнографии и родственных наук Францишэк Г е р м а н — Александер Рыгшньски 267 Резюме на французском языке 279 Ежи Д а м р о ш —По поводу публикации рукописных материалов Михала Фэдэровского 281 Резюме на русском языке 290 Ирена Турнау — Этнографические материалы в польских журналах с XVIII века . 291 Резюме на английском языке 301 Эльжбета О с т р о в с к а — Деревянное строительство и обработка древна в раннесредневековом Вроцлаве 303 Резюме на немецком языке 320 ТЕРРИТОРИАЛЬНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ Бронислава К о п ч и н ь с к а - Я в о р с к а — Шалашничество в польских Карпатах в осве­ щении коллективных работ в 1960 г Мария Л е х о в с к а - Б у я к — Живые традиции пастушества в Островном Бескиде . . Данута Тылькова — Деревянные амбары бочкообразно сводчатые в южной Сондечизне 321 330 338 ХРОНИКА На кануне VII Международного Конгресса Антропологических и Этнографических Наук в Москве — Витольд Дыновски, Кжиштоф Макульски 349 Отчет с этнографической поездки в Бретанию — Мария Знамеровска-Прюфферова . . 357 Научная и организационная деятельность кассающаяся территории Карпат Археологическое Карпатское Симпозиум — Анна Ковальска-Левицка Раннесредневековое поселение в бассейне Сана — Антопи Куныш О памятниках сельской промышленности на территории Подхаля — Хэнрык Мост . . Из работ над организацией Подхалянского Этнографического Парка — Ванда Иостова Охрана памятников техники в новотарском уезде — Ванда Иостова Союз Подхалян в Северной Америке — Анна Ковальска-Левицка 358 358 366 381 383 385 Этнографические работы внепольских центров Этнографическая работа в Эстонской СССР в 1945—1960 годах —Юри Линнус . . Деятельность Семинария поЭтнографии иФольклористикеуниверситета И.Э. Пуркинего в Брне — Рихард Ежабэк Этнографические карты в Атласе Горной Австрии — Эрнст Бургсталлер . . . . Пробы организации в Чехословакии музея скансеновского типа — Хэлена Ионова 388 400 403 407 РЕЦЕНЗИИ ; Советская Этнография, 1960 — Эдвард Петрашек Ческословенская Этнография, Р. 8: 1960 — Зофия Шромба Словенский Народопис, Р. 8: 1960 — Анна Замбржицка-Кунахович Acta Archaeologica Carpathica, т. I з. 2: 1960 — Анна Ковальска-Левицка Сондецкая Летопись, т. 1—4: 1939, 1949, 1957, 1960 — Хэлена Бурхардувна . . . . 415 418 422 427 430 �10 SPIS TREŚCI Пастушество Польских Татр иПодхаля , т. 1 — 3: 1959 — 1961 —Анна Ковальска-Левицка X . Пеньковска, Изображения на стекле у подножия Татр — Анна Ковальска-Левицка П. Шомбарт де Лёв (ред.), Семья и жительство, т. I и 2, Париж 1959, 1960 — Данута Добровольска А. Леруа-Гурхан и И. Пуарие, Этнология Французского Союза, т.1,Африка, Париж 1953 — Кжиштоф Макулъскл П. Боханнан, Право и судебность, Оксфорд 1957 — Зофия Шифелъбейн Обзор работ о ремеслах занимающихся обработкой металлов на территории советских средне-азиатских республик — Збигнев Ясевич Т. Хорнбергер, Культурно-географическое значение переселенческого пастушества в Южной Германии — Вольфганг Якобейт Э. Бургшталлер, Каменные резьбы и написы в Мертвых горах в горной Австрии — Вольфганг Якобейт Индексы — Зофия Шромба 430 433 433 438 444 449 456 459 461 �CONTENTS PAPERS Mieczysław G ł a d y s z — International Commission for Cultural Research in the Carpathian Mountains. Plans and Activities 1960—1962 Russian Summary » Maria B i e r n a c k a — Old and Modern Organization of Sheep Farming in the Bieszczady Region Russian Summary Tadeusz L e w i c k i — The Southern Slopes of the Carpathian mts. in the light of Al-Idrisi's Description (year 1154) English Summary Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Polish Ethnographic Work on the Western Carpathian Regions Russian Summary Wolfgang J a c o b e i t — Sheepherders and Sheepfarming in Central Europe up to the Beginning of the XXth Century . English Summary 15 38 41 61 63 73 75 82 83 92 S T U D I E S AND M A T E R I A L S Cultural problems in the Carpathian Mts. and the subcarpathian regions Marian G o t k i e w i c z — Notes on the Czadc Repartiants from Bukovina French Summary Władysław K w a ś n i e w i c z — Studies on Rural Handicraft of the Car­ pathian Foreland. The Ś w i ą t n i k i Padlock Trade 1850—1914 German Summary Stefan Z w o l i ń s k i — Investigations into the History of Mining and Me- . tallurgy in the Polish Tatra Russian Summary Comparative studies in economy and culture and forest regions of other 93 133 134 161 163 190 mountain Janina P e t e r a — Migrations of the Aromenian Pastoralists in Albania . . French Summary Barbara U r b a ń s k a — The Karakatchans, the Nomadic People of the Balkan Mountains Freneh Summary 192 201 202 224 �12 SPIS TREŚCI Danuta M a r k o w s k a — Some Notes on the Process of Disappearance of Nomad Pastoral Migrations on the Bulgarian Territory French Summary Władysław J e ż - J a r e c k i — Apiculture of Solska Forest French Summary Studies in historical ethnography and related 226 239 240 266 problems Franciszek G e r m a n — Alexander Rypiński French Summary Jerzy D a m r o s z — Notes on the Edition of M. Federowski's Manuscript . . Russian Summary Irena T u r n a u — The Ethnographic Material in Polish Periodicals of the 18th Century English Summary Elżbieta O s t r o w s k a — Wooden Construction and Woodworking in Earlymedieval Wroclaw German Summary 267 279 281 290 291 301 303 320 F I E L D STUDIES Bronisława K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a — Summer Grasing in the Polish Carpathians (Transhumance) in the Light of Colect Research Conduited in Poland in 1960 Maria L e c h o w s k a - B u j a k — Living Hill-pasturing Traditions in the „Is1and"-Beskids Danuta T y l k ó w a — Barrel-arched Wooden Granaries in the Southern Sącz Region 321 330 338 CHRONICLE Before the V I I International Anthropological and Ethnological Congress in Moscow —- Witold Dynowski, Krzysztof Makulski Report of an Ethnographical Excursion to Brittany — Maria Znamierowska-Priifferowa Scientific and Organizational Activities Concerning the Carpathian Work of Centers outside 357 Region Carpathian Archaeological Symposium —• Anna Kowalska-Lewicka . . . . Early-medieval Settlement in the San Basin — Antoni Kunysz Relics of Rural Industry in the Podhale Region — Henryk Jost Works on the Podhale Scansen — Wanda Jostowa Conservation of Ethnographical Monuments in the Nowy Targ District — Wanda Jostowa The Podhale Association in U S A — Anna Kowalska-Lewicka Ethnographical 349 358 358 366 381 383 385 Poland Ethnographical Work in the Estonian Soviet Socialist Republic — Jiiri Linnus Activities of the Ethnography and Folklore Seminar of J E P at Brno — Richard Jeřábek Etnographical Maps in the Atlas of Upper Austria — Ernest Burgstaller . . Attempts at the Establishment of a Czechoslovakian Scansen — Helena Johnové 388 400 403 407 �SPIS TREŚCI 13 REVIEW Sovietskaja Etnografija, 1960 — Edward Pietraszek Československá Ethnografie, R. 8, 1960 — Zofia Szromba Slovenský Národopis, R. 8, 1960 — Anna Zambrzycka-Kunachowicz . . . . Acta Archaeologica Carpathica, t. I : 1960 z. 2 — Anna Kowalska-Lewicka . . Yearbook of the Sącz Region, vol. l - ^ l : 1939, 1949, 1957, 1960 — Helena Burchardówna Pastorialism in the Polish Tatra Mts. and Podhale, t. 1-3: 1959-1961 — Anna Kowalska-Lewicka H. Pieńkowska, Glass Paintings from the Tatra Foreland — Anna KowalskaLewicka P. Chombart de Lauwe (red.), Familie et habitation, t. I, I I , Paris 1959, 1960 — Danuta Dobrowolska A. Leroi-Gourhan, J . Poirier, Ethnologie de l'Union Francaise, t. I, Afrique, Paris 1953 — Krzysztof Makulski P. Bohannan, Justice and Judgment among the Tiv, Oxford 1957 — Zofia Szyfelbejn Review of Literature on Metal-working Handicraft on the Territory of the Middle-Asiatic Soviet Republics — Zbigniew Jasiewicz Т. Hornberger, Die Kulturgeographische Bedeutung der Wanderscháferei in Süddeutschland — Wolfgang Jacobeit > . E . Burgstaller, Felsbilder und -inschriften im Toten Gebirge in Oberosterreich — Wolfgang Jacobeit Index — Zofia Szromba 415 418 422 427 430 430 433 433 438 444 449 456 459 461 �Dnia 9 lutego 1962 roku zmarł w Poznaniu Prof. Dr EUGENIUSZ FRANKOWSKI Długoletni kierownik Katedry Etnografii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. W Zmarłym nauka polska straciła wybitnego przedstawiciela starszej generacji etnografów, znawcę zagadnień iberyjskich i czołowego organizatora muzeal­ nictwa etnograficznego. Artykuł dotyczący życia i pracy Zmar­ łego zamieszczony zostanie w następnym tomie „Etnografii Polskiej". � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/7ec83cdef6a2952617cfb6d8d74b1a81.pdf 0a0ce154f49ea6e4a223f3a107b628c8 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:521 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1963 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:475 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1963 t.7 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1963 t.7, s.5-13 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT HISTORII POLSKIEJ KULTURY AKADEMII MATERIALNEJ NAUK ETNOGRAFIA POLSKA vii WROCŁAW —WARSZAWA—KRAKÓW ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH W Y D A W N I C T W O P O L S K I E J A K A D E M I I NAUK 1963 �KOMITET REDAKCYJNY Kazimierz Dobrowolski, Witold Dynowski (redaktor), Józef Gajek, M i e c z y s ł a w Gładysz (zastępca redaktora), Jadwiga Klimaszewska, Anna Kutrzeba-Pojnarowa, Krzysztof Makulski (sekretarz redakcji), Danuta Mar­ kowska (sekretarz redakcji), Adolf Nasz, Andrzej Waligórski (zastępca redaktora), Kazimiera Zawistowicz-Adamska тяъпшй пит ul. á w i e T C j f t . ' v r r : i . . . ' о i ' J ,00-140 Warr-o-v/o; Printed in Poland Redaktorzy: Aurelia Podgórska i Zyta K w i e c i ń s k a Z a k ł a d Narodowy i m . Ossolińskich — Wydawnictwo. Wroc­ law 1963. Wydanie I . Naklad 500 + 150 egz. Objętość ark. w y d . 48,1л, ark. d r u k . 36,37 + 2 mapy, ark. form. A - l 49,36. Papier ilustr. k l . V, 80 g, 70 x 100 (16) z f a b r y k i w Częstocho­ wie. Oddano do sliładar.ja 5 I I I 1963. Podpisano d i d r u k u 15 X I 1963. D r u k u k o ń c z o n o w grudniu 1963 r. Z a k ł a d y Gra­ ficzne KSW „ P r a s a " . Wroclaw, u l . P i o f i Skargi 3/5. Zara, nr 631/63. S-7. Cena zł. 100.— �S P I S TREŚCI Witold D y n o w s k i — Z dziedzin deficytowych etnografii polskiej . Streszczenie w j . francuskim . . 15 28 S T U D I A I MATERIAŁY Tadeusz L e w i c k i — Pożywienie ludności Zachodniej Afryki w średnio­ wieczu w e d ł u g źródeł arabskich Streszczenie w j . angielskim Krzysztof M a k u l s k i — G e n e z a ' B u s z m e n ó w na podstawie badań archeolo­ gicznych i etnograficznych . . '•. Í. Streszczenie w j . francuskim . .- .. .•• . Andrzej W a l i g ó r s k i — Studia nad więzią.'terytorialną i rodzinną wschodnioafrykańskiego plemienia Luo . Streszczenie w j . rosyjskim Krzysztof W o l s k i — Powindah, patańscy koczownicy Afganistanu i Paki­ stanu Streszczenie w j . angielskim . . . . . . Joanna M a c i e j e w s k a — Akulturacja w gospodarce i trybie życia Lapoń­ czyków górskich w końcu X I X i na początku X X wieku Streszczenie w j . rosyjskim 31 191 192 295 299 360 363 394 397 424 * Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Wspomnienie o profesorze Eugeniuszu Frankowskim 425 KRONIKA Od Redakcji 441 Z kraju Sesja naukowa z okazji 50-lecia Towarzystwa Ludoznawczego w Poznaniu — Zbigniew Jasiewicz ' Dyskusje o regionalizmie — Krzysztof Makulski Sesja popularnonaukowa w Płocku — Wanda Paprocka, Danuta Markowska Wystawa „Afryka nieznana a bliska" — Wiiold Dynowski Uwagi na temat studiów afrykanistycznych w Polsce — Stefan Strelcyn . . Remarques sur les études africaines en Pologne — Stefan Strelcyn . . . Międzynarodowe Sympozjum Afrykanistyczne w Białymstoku — Tadeusz Dzierżykray-Rogalski 442 445 445 449 459 460 462 �6 SPIS TBESCI Egzotyczne eksponaty p o w i ę k s z y ł y zbiory Muzeum Pomorza Zachodniego — K. M Dane statystyczne dotyczące Afryki — A. W Afryka i 463 463 afrykanistyka Polska Polskie badania archeologiczne na terenie północno-wschodniej Wiktor A. Daszewski Listy z Konga — Opracował Krzysztof Makulski Afryki — 464 474 ZSRR Posiedzenie afrykanistów radzieckich poświęcone problemom koordynacji ba­ dań — K. M Ekspozycja zbiorów etnograficznych w Etiopii — K. M 479 481 Francja V I Konferencja Ministrów Oświaty Narodowej Krajów Wspólnoty Francus­ kiej — K. M Stypendyści rządu francuskiego z krajów afrykańskich na studiach we F r a n ­ cji — K. M Studium przygotowawcze do badań afrykanistycznych przy V I Sekcji École Pratique des Hautes Etudes w Paryżu — K . M Afryka 482 483 485 Zachodnia Konferencja Uniwersytecka Afryki Zachodniej — K . M. . . . . 486 Gwinea Pierwsze czasopismo w Gwinei — A. W 487 Gabon Nowy periodyk w Gabonie — A. W 487 Ghana Oryginalna twórczość muzyczna Ghany — A. W Czasopismo literackie w Ghanie — A. W 487 487 Czad Nowy ośrodek naukowy w Republice Czad — A. W. . Anglia 488 , Nowe czasopismo poświęcone historii Afryki — A. W Ostatnie seminaria afrykanistyczne — A. W . . 488 488 Włochy Włoski Instytut Afrykanistyczny — A. W. . . . . . . . . 488 �SPIS TREŚCI UNESCO w 7 Afryce Rola radia w dziedzinie oświaty w Afryce Tropikalnej — A. W Zagadnienia oświaty w Afryce — A. W Podręczniki szkolne w Afryce — A. W 489 490 490 Miscellanea Stypendia na badania terenowe w Afryce — A. W Badania naukowe na terenie Afryki — A. W. . Związek m u z e ó w afrykańskich — A. W Prenumeratorzy czasopisma „Africa" —• A. W Etnografia w krajach . . . . 490 490 491 491 socjalistycznych Węgry Węgierskie badania Ameryki — L . Boglár 491 Czechosłowacja V Konferencja Międzynarodowej Komisji do Badań Kultury Ludowej w K a r ­ patach — Anna Kutrzeba-Pojnarowa Wiadomości 492 bibliograficzne Przegląd polskich wydawnictw o Afryce — Jan Milewski Revue Internationale des Sciences Sociales — A. W Africa from the Point of View of American Negro Scholars — A.W. Wydawnictwa The Institute of Race Relations — A.W Wydawnictwa Międzynarodowego Instytutu Afrykanistycznego — A. W. Nowa ksin.żka Kwame Nkrumaba — A.W 495 " 500 500 500 500 501 > RECENZJE Claude Lévi-Strauss, L a penses sauvage, Paris 1962 — Anna Kutrzeba-Poj­ narowa Claude Lévi-Strauss, L e totémisme aujourd'hui, Paris 1962 — Krzysztof Ma­ kulski Claude Lévi-Strauss, Smutek tropików, Warszawa 1960 — Barbara Olszewska-Dyoniziak Basil Davidson, Afryka budzi się, Warszawa 1957; Stara Afryka na nowo od­ kryta, Warszawa 1961 —• Krzysztof Makulski E. R. Leach, Pul Eliya — A village in Ceylon, London 1961 — Jadwiga Ko­ walik K a r l A. Wittfogel, Oriental Despotism, New-Haven 1957 — Leszek Dzięgiel Raymond Firth, We, the Tikopia, London 1957; Social Change in Tikopia, London 1959 — Sławoj Szynkiewicz I. I. Potiechin, Formirowanie nacjonalnoj obszcznosti jużnoafrikansldeh Bantu. Moskwa 1955 —• Joanna Maciejewska Nie opublikowany manuskrypt prof. К. Moszyńskiego — Leszek Dzięgiel . . Études Rurales, nr 1—3, Paris 1961 — Anastazja Kojdecka IndeKsy —• Aurelia Podgórska 503 506 515 521 531 534 539 544 548 550 555 �ОГЛАВЛЕНИЕ Витольд Д ы н о в с к и — С остальных областей польской этнографии Р е з ю м е на ф р а н ц у з с к о м языке . 15 28 ИССЛЕДОВАНИЯ И М А Т Е Р И А Л Ы Т а д е у ш Л е в и ц к и — Пропитание народонаселения Западной А ф р и к и в средние века по арабским источникам 31 Р е з ю м е нэ английском языке .191 К ж и ш т о ф М а к у л ь с к и —Происхождение бушменов на основании археологических и этнографических исследований . . . . .192 Резюме на французскогл языке 295 А н д ж е й В а л и г у р с к и — Исследования территориальной и родственной связей восточно-африканского племени Люо 299 Р е з ю м е на русском языке . 360 К ж и ш т о ф В о л ь с к и — Племя „повиида". патанские кочевники А ф г а ­ нистана 363 Р е : ю м е на английском языке 394 Иоанна М а ц е е з с к а — Аккультурация в экономике и образе ж и з н и горских лопарей (саами) в конце X I X и Е начале X X века . . . 397 Резюме на русском языке . . . . 424 * Анна К у тж е б а - II о й н а р о в а — Воспоминания нюше Фргнковском о профессоре Эуге425 ХРОНИКА От Редакции 441 По podHoit стране Научная сесия, посвященная 5р-тилетию Познаньского этнографического общества — Збигнев Ясевич Дискуссия о регионализме — Кжиштоф Макульски . Научно-популярная сессия в Плоцке — Ванда Папроцка, Данута Марковсха Выставка „Неведомая и близкая Африка'" — Вмтолъд Дыновски . Замечания по поводу африканиетических исследований в Польше — Сте­ фан Стрельцып Remarques sur les etudes africaines en Pologne — Стефан Стрельцып . . Африканистический антропологический симпозиум в Бяломстоке — Т а д е у ш Дзержикрай-Рогальски 442 445 445 449 459 460 462 �SPIS TREŚCI g Экзотические экспонаты пополнили коллекции М у з е я Западного морья — К. М Статистические данные по А ф р и к е — А . В Африка и По­ 463 463 африканистика Польша Польские археологические исследования в северо-восточной Виктор А . Дашевски Письма из Конго — в обработке Кжиштофа Макульского Африке-464 474 СССР Заседание советских африканистов, посвященное задачам координации исследований — К. М Экспозиция этнографических собраний в Эфиопии — К. М 479 481 Франция VI к о н ф е р е н ц и я министров народного просвещения стран ф р а н ц у з с к о й сообщности — К. М . Стипендиаты французского правительства из а ф р и к а н с к и х стран на уче­ бе во Франции — К. М Подготовительный курс к африканистическим исследованиям при V I секции Практической школы высших знаний в П а р и ж е — К. М. Западная 482 483 485 Африка Университетская конференция Западной А ф р и к и — К. М. . . . . 486 Гвинея Первый ж у р н а л в Гвинее — А . В. 487 Габон Новое периодическое издание в Габоне — А . В 487 Гана Оригинальное музыкальное творчество Ганы — А . В Литературный ж у р н а л в Гане — А . В 487 487 Чад Новый научный центр в республике Чад — А , В. 488 Англия Новый ж у р н а л , посвященный истории А ф р и к и — А . В Последние африканистические семинары — А . В. . . . . . . 488 488 Италия Итальянский африканистический институт — А . В. 488 �10 SPIS ЮНЕСКО TREŚCI в Африке Роль радиовещания в деле просвещения в Тропичес к с й А ф р и к е — Л. Б. Проблемы просвещения в А ф р и к е — А . В Школьные учебники в А ф р и к е — А . В 489 490 490 Разное Стипендии на местные исследования в А ф р и к е — А . В . Н а у ч н ы е исследования на территории А ф р и к и — А . В . Союз а ф р и к а н с к и х музеев — А . В Подписчики на ж у р н а л „Африка" — А . В Этнография в социалистических . . 490 490 491 491 . странах Венгрия Венгерские исследования Америки — Л. Боглар 491 Чехословакия V. к о н ф е р е н ц и я М е ж д у н а р о д н о й комиссии по изучению народной к у л ь ­ туры в Карпатах — А н н а Кутжеба-Пойнароеа 492 Б и б л и о г р а ф и ч е с к и е заметки Обзор польских изданий об А ф р и к е — Ян Милевски . . . . Revue Internationale des Sciences Sociales — А .В Africa from the Point of View of American Negro Scholars — A. B. И з д а н и я The Institute of Race Relations — А . В Издания Международного африканистического института — А . В . Новая книга Кваме Нкрума — А . В . . . . 495 500 500 500 • 500 501 РЕЦЕНЗИИ Claude L é v i - S t r a u s s , L a pensée sauvage, Paris 1962 — А н н а Кутжеба-Пой­ нароеа Claude L é v i - S t r a u s s , L e totemisme aujourd'hui, Paris 1962 — Кжиштоф Maкулъски К л о д Леви-Штраус, Печаль тропиков, Варшава 1960 — Барбара О л ъ шевска-Дыонизяк Базиль Давидсон, А ф р и к а пробуждается, Варшава 1957; Вновь открытая старая А ф р и к а , В а р ш а в а 1961—Кжиштоф Макулъски . . . . Е. R. Leach Pul ЕИуа — A village in Ceylon, London 1961—Ядвига Коеалик К. A. Wittfogel, Oriental Despotism, New-Haven 1957 — Л е ш е к Дзенгель Raymond Firth, We, the Tikopia, London 1957; Social Change in Tikopia, London 1959 — Славой Ш и н к е в и ч И. И. Потехин, Формирование национальной общности ю ж н о - а ф р и к а н с к и х банту, Москва 1955 — Иоанна Мацеееска Неопубликованная рукопись проф. К. Мошинского — Л е ш е к Дзенгель Etudes Rurales, № 1—3, Paris 1961 — Акастазия Койдецка . . . Индексы — А у р е л и я Подгурска . . . • 503 506 515 521 531 534 539 544 548 550 555 �CONTENTS Witold D y n o w s k i — The Deficit Studies in Polish Ethnography . French Summary . . 15 28 S T U D I E S AND M A T E R I A L S Tadeusz L e w i c k i — The Food of the West African Peoples in the Middle Ages According to Arabic Sources . . . English Summary Krzysztof M a k u l s k i — The Origins of Bushmen in the Light of Archaeolo­ gical and Ethnographic Research French Summary Andrzej W a l i g ó r s k i — Studies on the Territorial and Familial Links in the East African Tribe Luo . Russian Summary Krzysztof W o l s k i — Powindah, the Patan Nomadic Tribe of Afghanistan and Pakistan English Summary Joanna M a c i e j e w s k a — Acculturation in the Economy and Way of Life of the Laplanders Russian Summary . . . . . . . 397 424 Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Some Reminiscences Eugeniusz Frankowski 425 about 31 191 192 295 299 360 363 394 Professor CHRONICLE From the Editorial Board . Polish . . 441 News Scientific Session on the Occasion of the 50th Anniversary of the Existence of the Society of Folk Research in Poznań — Zbigniew Jasiewicz . . Discussion about Regionalism — Krzysztof Makulski Popular and Scientific Session in Płock — Wanda Paprocka, Danuta Mar­ kowska . . . . . A n Exhibition „Africa Unknown Yet Near" — Witold Dynowski . . . Some Remarks on the Africanistic Studies in Poland — Stefan Strelcyn . Remarques sur les études aíricaines en Pologne — Stefan Strelcyn . . . International symposium on Africa in Białystok — Tadeusz DzierżykrayRogalski 442 445 445 449 459 460 462 �SPIS 12 TREŚCI Exotic exhibits enlarge the collection of the Museum of West Pomerania — К. U. . . . . . . . . . . Statistic Data Concerning Africa — A. W Africa and African 463 463 Studies Poland Polish Archaeological Researches in the Northeastern A. Daszewski Letters from the Congo — Krzysztof Makulski . . Africa — Wiktor . . . . . . . 464 474 USSR A Session of the Soviet Researchers Over Africa Devoted to the of Coordination of Researches — K. M. Exposition of the Ethnographic Collections in Ethiopia — К. M. Problem 479 481 France The Sixth Conference of Ministers of Education of the French Common­ wealth — K'. M . . Scholarship holders of the French Government from the African Countries at the French Universities — K. M The Preparatory College to African Studies by the Vlth Section of École Pratique des Hautes Etudes in Pari= — KM West 482 483 485 Africa The University Conference oí West Africa — K. M. . . . . . . 486 Guinea The First Newspaper in Guinea — A. W. 487 Gabon New Periodical in Gabon — A. W. . . . 487 . . . . . 487 487 Ghana Original music of Ghana — A. W. Literary Paper in Ghana — A. W . . T sсhad New Scientific Centre in the Tschad Republic — A. W 488 England New Periodical Devoted to the History of Africa — A. W The Recent African Seminary — A. W . 488 488 Italy The African Institute In Italy — A. W 488 �SPIS TKESCI UNESCO in 13 Africa The Educational Role of the Radio in the Tropical Africa — A. W. . The Problems of Education in Africa — A. W. School Handbooks in Africa — A. W 489 490 490 Miscellanea Scholarships for the Field Researchers in Africa — A. W. Scientific Research in Africa — A. W A n Association of the African Museums — A. W The Subscribers to the „Africa" Newspaper — A. W Etnography in Socialist . 490 490 491 491 Countries Hungary Hungarian Researches Over America — L . Bogldr . . 491 Czechoslovakia The Fifth Conference of the International Committee for Researches On Folk Culture in the Carpathian Mountains — Anna Kutrzeba-Pojnarowa . . Bibliographic 492 information A Review of Polish Publications about Africa — Revue Internationale des Sciences Sociales — A. Africa from the Point of View of American Negro Publications of the Institute of Race Relations — Publications of the International African Institute A New Book by Kwame NKrumah — A. W Jan Milewski W Scholars —• A. W. . A. W — A. W 495 500 500 500 500 501 REVIEWS Claude Lévi-Strauss, L a pensée sauvage, Paris 1962 — Anna KutrzebaPojnarowa Claude Lévi-Strauss, L e totemisme aujourd'hui, Paris 1962 — Krzysztof Makulski Claude Lévi-Strauss, Smutek tropików, Warszawa 1960 — Barbara OlszewskaDyoniziak Basil Davidson, Afryka budzi się, Warszawa 1957; Stara Afryka na nowo od­ kryta, Warszawa 1961 — Krzysztof Makulski E . R. Leach, Pul Eliya, A Village in Ceylon, London 1961 —• Jadwiga Kowalik K . A. Wittfogel, Oriental Despotism, New-Haven 1957 — Lesze/c Dzięgiel . Raymond Firth, We, the Tikopia, London 1957; Social Change in Tikopia, London 1959 — Sławoj Szynkiewicz I. I . Potiechin, Formirowanie nacjonalnoj obszcznosti jużnoafrikanskich Bantu, Moskwa 1955 — Joanna Maciejewska A n Unpublished Manuscript of Prof. К. Moszyński — Leszek Dzięgiel . Études Rurales, no 1—3, Paris 1961 — Anastazja Kojdecka Index — Aurelia Podgórska 503 506 515 521 531 534 539 544 548 550 555 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/a8242990ab6db2be898f2e572f0b28ac.pdf 8f9855bcaf3d48102574a0ff6ed1fae0 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:533 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1964 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:486 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1964 t.8 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1964 t.8, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text I N S T Y T U T H I S T O R I I K U L T U R Y POLSKIEJ A K A D E M I I M A T E R I A L N E J NAUK ETNOGRAFIA POLSKA VIII WROCŁAW - WARSZAWA ZAKŁAD NARODOWY WYDAWNICTWU IMIENIA POLSKIEJ 1964 KRAKÓW OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �KOMITET Kazimierz Józef kulski kretarz Dobrowolski, Gajek, szewska, REDAKCYJNY Witold Mieczysław. Anna Dynowski Gładysz, Kutrzeba-Pojnarowa, (sekretarz redakcji), redakcji), Adolf Kazimiera Danuta Nasz, (redaktor), Jadwiga Klima­ Krzysztof M a Markowska Andrzej (se­ Waligórski, Zawistowicz-Adamska Okładkę ZBIGNIEW projektował KLIMCZYK КЮДОгатМДО' WIJU k-,-'-:*4»a Hlatöiü КнИиг* 'M»:¡-ri«IiHtf ttdt рошшхлтти клик u L Ж\Ъис&ж Mr 8ö ui, Ś/n-7i.: OO-Möv/aiszaw a Redaktorzy: Zpta K i n i e c i n s k a i A u r e l i a Podgórska Printed in Poland Zaklad Narodowy i m . Ossolińskich — Wydawnictwo. W r o c ł a w 1964. W y d a n i e I . N a k ł a d 500 + 150 e g z . Objętość a r k . w y d . 33,05, a r k . d r u k . 26,75. A r k . f o r m . A - l 35,57. P a p i e r i l u s t r . k l . V , 80 g, 70 X 100 (16) z f a b r y k i w e W ł o c ­ ławku. O d d a n o do składania 15 I 1964. P o d p i s a n o d o d r u k u 3 l i s t o p a d a 1964. D r u k ukończono w g r u d n i u 1964. Z a k ł a d y G r a f i c z n e R S W „ P r a s a " , Wrocław, u l . P . S k a r g i 3/5. Z a m . n r 112/64. W-7 C e n a zł 7 0 . - �SPIS TREŚCI Część I ARTYKUŁY Kazimierz Dobrowolski — Trzy studia z teorii k u l t u r y ludowej* . . 11 STUDIAMI • M A T E R I A Ł Y Danuta M a r k o w s k a — Tradycyjna społeczność wioskowa w procesie zmian 75 Streszczenie Barbara w j . francuskim , . O l s z e w s k a - D y o n i z i a k .. — .. 105 Przemiany kulturowe wsi pod­ miejskiej Edward • P i e t r a s z e k dycyjnej kultury — Problem ludowej w kultury Zagłębiu robotniczej n a tle r o z p a d u Krakowskim od schyłku epoki feudalnej Antoni 143 Stojak Wojciech skiej — Społeczno-kulturowe Popiela — Położenie w Sobie ska Streszczenie Bogumił proletariatu w w — — * Artykuły — nie mają obszerne prac poświęconych w Moskwie w do 1939 r o k u . . . obrzęd 207 topienia zasygnalizowania „Śmiercichy" . . posiadające 1964 r. 215 źródła ikonogra­ 251 i organizacja — na temat streszczenia w VII roli etnograficznych badań t e r e n o w y c h Uwagi 172 249 Próba K u t r z e b a - P o j n a r o w a Jest 163 małopol­ Etnobotanika Metodyka Corneille wsi . 206 — Wielkopolski badaniach etnograficznych we . j . francuskim J e w s i e w i c k i ficznego Anna wiejskiego . j . francuskim K o w a l s k a - L e w i c k a Jadwiga skutki industrializacji . Brzeźna od l a t osiemdziesiątych X I X w i e k u Streszczenie Anna 107 tra­ U w a g i n a temat we żniw streszczeń Nauk organizacji i metod Francji 264 w 282 Normandii obcojęzycznych języku f r a n c u s k i m Kongresowi nauki w niniejszym umieszczone Etnograficznych w i osobnym tomie tomie Archeologicznych �SPIS 6 TREŚCI Część I I ARTYKUŁY Tadeusz L e w i c k i chands cours — Traits et m i s s i o n n a i r e s des VIII—XII d'histoire ibädites stanie Mar- et c e n t r a l au 291 — Dekorowanie I MATERIAŁY wielbłądów w prowincji Sind w Paki­ Zachodnim Streszczenie w XV 312 j . francuskim Krzysztof W o l s k i w transsaharien. occidental siecles STUDIA Krzysztof W o l s k i du commerce en Soudan 324 — D i o g o G o m e s i jego opis wybrzeży A f r y k i Zachodniej wieku 326 Część I I I NEKROLOGI I Profesor I Profesor M. G . L e w i n M. Witold j — Krzysztof J . Herskovits I — 331 Dynowski Makulski 335 KRONIKA Trzecia Konferencja etnograficznego Komitetu Redakcyjnego międzynarodowego czasopisma krajów d e m o k r a c j i l u d o w e j „Demos" — Anna Kutrzeba- -Pojnarowa 342 Sprawozdanie cych z badań w problemu I n d i a c h Północno-Wschodnich dawności uprawy kukurydzy w w Azji 1960 r. dotyczą­ Tomasz — Mar- szewski 341 Seminaria naukowe Krzysztof poświęcone krajom gospodarczo słabo rozwiniętym — Makulski Nowe czasopismo 354 Krzysztof „Afryka" — Makulski 358 RECENZJE Kultura indiejcew Sowietskaja — Witold Etnografija, Československá Dynowski Etnografie, 1961—1962 — Dzieje ziemi słupeckiej — Potakówka Anna — Pietraszek Zofia Zofia S t u d i a i Materiały L u b e l s k i e , 1962 — M. B i e r n a c k a , 363 1961—1962 — Edward К. F e r d i n a n d , Krzysztof F. Joanna Horizontal 383 Leszek Moréchand, . . of Principaux Western Afghanistan tribales et n a t i o n a l e s en Afriqué Noire — Leszek 387 — — Dzięgiel 394 Tomasz Marszewski a n d T e c h n i c a l D e v e l o p m e n t — Sławoj Szynkiewicz traits Kucharska Aurelia 385 v 390 P e e s c h , Kulturströmungen Jadwiga . Maciejewska Primitive Government Indeksy — Windmills Dzięgiel Daszewski 388 Consciences M. Mead, Cultural Change R. 381 Staszczak Wolski Langenhove, L . Mair, G. The 380 Zambrzycka-Kunachowicz Zofia of t h e S a h a r a — Andrzej Tribes 375 Staszczak K. Birket-Smith, Primitive M a n and His Ways — L . С. B r i g g s , 369 Szromba Podgórska du chamanisme i n d e n Küstenzonen — d e r südlichen Ostsee 397 399 — 405 409 �ОГЛАВЛЕНИЕ Часть I СТАТЬИ К а з и м е ж Д о б р о в о л ь с к и — Три научные взгляды по вопросам теории народной культуры* 11 ИССЛЕДОВАНИЯ Данута в Марковска процессе — И Деревенская МАТЕРИАЛЫ традиционная общественность изменений 75 Резюме на французском языке Барбара ' Ольшевска-Дыонизяк — Культурные перемены в п р и ­ городной деревне Эдвард П е т р а ш е к 107 — Вопросы культуры рабочего класса в Краковском Бассейне в связи с коренными изменениями традиционной народной культуры в конце феодального периода Антони 143 С т о я к — Общественно-культурные последствия индустриализа­ ции 163 Войцех П о п е л я — Бытовые условия деревенского пролетариата в м а л о ­ польской деревне Березьна с 80-ых годов X I X столетия до 1939 года . Резюме на французском языке Анна Ковальска-Левицка Ядвига 172 206 — Этноботаника 207 С о б е с к а — Велькопольский народный обряд потопления „Смер- тихы" 215 Резюме на французском языке Богумил Е в с е в и ц к и 249 — Заметки по опыту применения иконографиче­ ских источников в этнографических исследованиях Методика Анна 105 и организация Кутжеба-Пойнарова 251 науки — Заметки по вопросам организации и метод этнографических полевых работ во Франции Корней Ж е с т — Заметки по вопросам жатвы 264 во Франции . . . . 282 Часть I I СТАТЬИ Тадеуш Левицки Marchands au cours et des — Traits missionnaires VIII—XII d'histoire ibädites siěcle en du commerce Soudan transsaharien. occidental et central 291 * Для ряда статей в этом томе резюме на французском языке будет печатать­ ся в особом сборнике работ посвященному V I I Международному Конгрессу Этнологических и Антропологических Н а у к в Москве в 1964 г. �g SPIS TREŚCI ИССЛЕДОВАНИЯ Кжиштоф Вольски И — Наряживание МАТЕРИАЛЫ верблюдов в провинции Синд в Западном Пакистане Резюме на французском языке Кжиштоф В о л ь с к и — Диэго Гомез и его описание побережия Запад­ ной А ф р и к и в X V в Часть I I I НЕКРОЛОГИ Профессор М . Г. Левин — Витольд Дыновски . Профессор М . Е. Герсковитз — Кжиштоф Макульски . . . ХРОНИКА Третья Конференция Редакционного Комитета международного стран народных демократий „Дэмос" — Анна журнала Кутжеба-Пойнарова Отчет с исследований в Северо-Восточной Индии в 1960 г. по вопросам древности культивирования маиса в А з и и — Толаш Научные Семинария посвященные Маршевски страной экономически отсталым — К ж и ш т о ф Макульски Новый ж у р н а л „ А ф р и к а " — Кжиштоф Макульски РЕЦЕНЗИИ Культура индейцев — Витолъд Дыновски 1961-1962 г. — Эдвард Петрашек Советская Этнография, Československá E t h n o g r a f i e (Чехословацкая Этнография), 1961—1962 г. — З о - фия Шромба Люблинские Материалы и Исследования, 1962 — З о ф и я Стащак . История Земли Слупецкой — Анна Замбжицка-Кунахович М . Бернацка, Потаковка — Зофия Стащак К. Биркет-Смитс, Примитивный человек и его дороги Mis (Primitive M a n and W a y s ) — Л е ш е к Дзенгель Л . Ц. Бриггс, Племена Сахары (Tribes of t h e S a h a r a ) — Анджей Дашевски К. Фердинанд, Горизонтальные ветряные мельницы в Западном А ф г а н и ­ стане (The Horisontal W i n d m i l l s of Western Afganistan) —Кжиштоф Вольски Ф . Лангехоф, Племенная и национальная сознательност в (Consciences tribales et nationales en A f r i q u e Noire) — Л. Мейр, Примитивные правительства ( P r i m i t i v e — Лешек Черной Иоанна Африке Мацеевска Government) Дзенгель Г. Морешанд, Основы шаманства ( P r i n c i p a u x t r a i t s d u c h a m a n i s m e ) — Т о л а ш Маршоескм М . Миид, Культурный обмен и технический прогресс and T e c h n i c a l Development) (Cultural Change — С л а в о й Шинкевич P . Пээз, Культурные воздействия в побережной зоне южной части тийского моря Ostsee) — Ядвига Индексы — Аурелия (KulturstTömungen Кухарска Подгурска i n d e n Küstenzonen der Бал­ südlichen �CONTENTS Part I ARTICLES Kazimierz Dobrowolski — Three Studies on t h e T h e o r y of People's Culture* II STUDIES Danuta M a r k o w s k a of Traditional MATERIALS Village Community in the Process Change Summary Barbara a — AND 75 in French 105 O l s z e w s k a - D y o n i z i a k Suburban Edward — Cultural Transformation of Village Pietraszek ЮТ — Cultural Problems of the W o r k i n g Class in the K r a k ó w M i n i n g B a s i n a n d t h e D e c l i n e of t h e T r a d i t i o n a l P e a s a n t C u l t u ­ re b y t h e E n d of F e u d a l E r a Antoni Stojak Wojciech — 143 S o c i a l a n d C u l t u r a l E f f e c t s of I n d u s t r a l i z a t i o n . Popiela — The Position of t h e V i l l a g e Proletariat . i n the G a l i c i a n V i l l a g e of Brzeźna S i n c e t h e L a t e X I X - t h C e n t u r y to 1939 . Summary Anna . in French Sobieska — Ethnobotany The Custom of 207 „Drowing t h e Śmiercicha" in Wielkopolska Summary Bogumił 215 in French J e w s i e w i c k i graphic Sources in 249— An Attempt Etnographical Scientific Anna Methods K u t r z e b a - P o j n a r o w a — to P o r t r a y the Role of 251 and Organization Remarks on the Organization ones in and Archaeological special volumne and 264- — A Note o n T h r a s h i n g i n N o r m a n d y 282 * T h e articles w h i c h havn't the summaries in this volume French Icono- Studies M e t h o d s of E t n o g r a p h i c a l S t u d i e s Corneille J e s t 172 206 K o w a l s k a - L e w i c k a , Jadwiga 163 relatived S c i e n c e s i n M o s c o v i n 1964. of VII h a v e t h e specions. Congress of EtnologicaL �SPIS 10 TREŚCI Part II ARTICLES Tadeusz L e w i c k i Ibadite — Merchands between V I I I Historical and Background Missionaries Wolski Western — in Trade. Central Sudan 291 AND Decorating MATERIALS of Camels i n the Sind Province of 312 French Wolski African and Pakistan Summary Krzysztof Trans-saharian and X I I Centuries STUDIES Krzysztof of i n Western 324 — Diogo Coast i n X V - t h Gomes and his Description of t h e W e s t Century 326 Part I I I AN I Professor Professor OBITUARY I — W i t o l d Dynowski M. G . L e w i n Krzysztof M. J . Herskovits j — 331 Makulski 335 CHRONICLE T h i r d C o n f e r e n c e of the B o a r d of E d i t o r s of t h e I n t e r n a t i o n a l E t h n o g r a f i c a l P e r i o d i c a l „Demos" ( C o u n t r i e s of P e o p l e s ' D e m o c r a t i e s ) — Anna Kutrzeba-Pojnarowa Report on I n v e s t i g a t i o n C a r r i e d out i n N o r t h - E a s t e r n of t h e H i s t o r y of M a i z e C u l t i v a t i o n i n ' A s i a — Tomasz Symposia New on the U n d e r d e v e l o p e d Periodical „Afryka" Krzysztof — Krzysztof Countries — Makulski 342 I n d i a of the P r o b l e m . . . . Makulski Marszewski . . . 354 . . . . 358 . . 344 REVIEWS Kultura indiejcew Sowietskaja (Culture Etnografija, Československá of the A m e r i c a n 1961—Г962 Etnografie, 1961—1962 — Anna Indians) Edward — Potakówka Zofia — 375 Szromba 380 381 383 Horizontal Windmills Leszek Dzięgiel of Main — Cultural Western Afghanistan — tribales et n a t i o n a l e s an Afrique Noire — 390 — Leszek Dzięgiel C h a r a c t e r i s t i c s of C h a m a n i z m Trends Kucharska Aurelia 385 387 394 — Tomasz M. Mead, C u l t u r a l Change and T e c h n i c a l D e v e l o p m e n t — S ł a w o j Index . Maciejewska G. Marechand, Jadwiga . 388 Consciences L. Mair, Primitive Government R. P e e s c h , . Daszewski Wolski V. Langenhof, Joanna The 363 369 Staszczak T r i b e s of the S a h a r a — Andrzej Krzysztof Dynowski Staszczak K . B i r k e t - S m i t h , Primitive M a n and H i s Ways — К. F e r d i n a n d , Witold Zambrzycka-Kunachowicz Słupce R e g i o n M. L . С. B r i g g s , — Pietraszek Zofia 1962 — Zofia L u b l i n Studies and Materials, Biernacka, — Podgórska i n the C o a s t a l Zones Marszewski 397 Szynkiewicz 399 of S o u t h e r n B a l t i c — 405 409 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/de720d7921f07577766b9e0438c36fab.pdf 6ebb7402fe991af9d8d76d9e7dbbffac Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:554 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1965 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:505 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1965 t.9 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1965 t.9, s.5-18 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text I N S T Y T U T H I S T O R I I K U L T U R Y M A T E R I A L N E J POLSKIEJ A K A D E M I I N A U K ETNOGRAFIA POLSKA ix WROCŁAW — WARSZAWA — ZAKŁAD NARODOWY WYDAWNICTWO IMIENIA P O L S K I E J 1965 KRAKOW OSSOLIŃSKICH AKADEMII N A U K �K O M I T E T Kazimierz R E D A K C Y J N Y Dobrowolski, Witold Józef G a j e k , M i e c z y s ł a w Jadwiga Klimaszewska, Krzysztof Makulski kowska Anna (redaktor), redaktora). Anna Kutrzeba-Pojnarowa, (sekretarz redakcji), Danuta (sekretarz Waligórski, Dynowski G ł a d y s z (zastępca redakcji), Adolf Zadrożyńska Kazimiera Nasz, (sekretarz Mar­ Andrzej redakcji). Zawistowicz-Adamska Okładkę projektował ZBIGNIEW Redaktor Redaktor KLIMCZYK Zyta Kwiecińska techniczny Marian Łukaniec Printed in Poland Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo. W r o c ł a w 1965. W y d a n i e I . Nakład 500 + 150 egz. Objętość a r k . w y d . 55,35, a r k . d r u k . 42,12 + 1 w k l e j k a , a r k . f o r m . A - l 56,19. P a p i e r i l u s t r . k l . V , 80 g, 70 X 100 (16), z f a b r y k i w e Włocławku. O d d a n o do składania 15 X I I 1964. P o d p i s a n o do d r u k u 20 V I I 1965. D r u k ukończono w s i e r p n i u 1965. Z a k ł a d y G r a f i c z n e R S W „ P r a s a " W r o c ł a w , u l . P . S k a r g i 3/5. Z a m . n r 3156/64 . 0 - 1 2 . C e n a zł 120.— �SPIS Od TREŚCI Redakcji 2 Część I 1 , ARTYKUŁY Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a etnograficznych: Streszczenie Józef B u r s z t a nych w w j . francuskim — Etnografia związku Streszczenie w — c z a s i przestrzeń z w — w . Z w na Ziemiach refleksji metodologicz­ Zachodnich 41 I badań MATERIAŁY nad zwyczajami dorocznymi w spo­ — badań . . Brogi . . jako element etnograficznych w zagrody 101 chłopskiej 1955 r o k u ) . . . . 103 — 120 Współczesne badania O l s z o w y , Z a m b r z y c k a - K u n a c h o w i c z literaturze . j . niemieckim N i z i ń s к a, B a r b a r a domowej, "25 62 Danuta M a r k o w s k a czości . 60 j . niemieckim (na podstawie Streszczenie Irena prac . 40 badaniami K w a ś n i e w s k i Polsce polskich ludowej wiejskiej Streszczenie Krzysztof metodyki kultury j . niemieckim K w a ś n i e w i c z łeczności zagadnień badaniach a współczesność. N i e c o STUDIA Krystyna Z w rzemiosła n a d rodziną wiejską Zofia — S z r o m b a Zagadnienia i przemysłu Karpat w Polsce - R y s ó w a, wiejskiej Polskich w 122 Anna wytwór­ etnograficznej powojennej 154 Część I I ARTYKUŁY Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a Antropologicznych Witold D y n o w s k : Piotra Tadeusz Wielkiego L e w i c k i — VII i Etnologicznych w — w — 250-lecie Międzynarodowy Moskwie Muzeum Kongres 3—10 V I I I Antropologii i Nauk 1964 . . Etnografii 185 im. Leningradzie Źródła arabskie 199 do dziejów Afryki na południe od Sahary 221 Streszczenie Sławoj w j . francuskim S z y n k i e w i c z zycja społeczna Streszczenie w — Rozpad 290 rodziny macierzystej na Sumatrze a po­ kobiety 294 j . angielskim 321 �SPIS 6 Bohdan K o h u t n i c k i — dów północnych Streszczenie Podobieństwo obszarów w Ameryki M а к u 1s к i historii ogólnej Przemysław w konfrontacji u lu­ hipotez) . I — tej Z w etnograficznych Sahary na tle pustyni 347 problematyki łuku . . .' . . . południowego Sindu (Pakistan Zachodni) 422 j . angielskim Relacje 433 Wkład Aleksandra 386 418 Garncarstwo — 322 MATERIAŁY badań j . niemieckim — P a r a d o w s k a grafii. k u l t u niedźwiedzia (próba 345 Historia penetracji W o l s k i Streszczenie Maria — B u r c h a r d Streszczenie Krzysztof elementów i Azji j . angielskim STUDIA Krzysztof TREŚCI polskich podróżników Jabłonowskiego o Bliskim do historii Wschodzie etno­ . . . 435 « K R O N I K A Międzynarodowa patach Konferencja Mieczysław — Jubileusz Muzeum Wystawa jubileuszowa Władysław Ш nauki Muzem Jeż-Jarecki w Warszawie Kultury kultury ludowej w Kar­ i — Sztuki Władysław Ludowej w Jeż-Jarecki — 461 Etnograficzne pomocniczych pracowników Dobrowolska demograficzna 457 Warszawie . Seminarium Teresa — badaniom 440' Etnograficznego Międzyośrodkowe Konferencja poświęcona Gładysz w . Olsztynie — Adam Etnografia . . 463 Wyderko 466 pozapolska Z S R R Etnografia w Gruzińskiej SSR — Guram Gasitaszwili, Zbigniew Jasiewicz . 467 C z e c h o s ł o w a c j a Etnografia w CSRS — Walerian Sobisiak 472 W ę g r y Kongres Węgierskich Etnografów w Budapeszcie ( 1 6 — 2 0 X 1 9 6 3 r.) — Irena Nizińska 477 N R D Etnobotanika w Lipsku w publikacjach — Jadwiga Instytutu J . Lipsa na Uniwersytecie K. Marksa Kucharska 482 F r a n c j a Etnograficzna cji — monografia wystawa Populaires w muzealna „Pastenze Paryżu — pasterstwa Francji" Maria w Frankowska d Musée hodowli des owiec Arts et we Fran­ Traditions 486 �SPIS TREŚCI '7 E g i p t Ośrodek Badań Folklorystycznych w Kairze — Czerniak Barbara . . . 497 Ne к r o 1 o g i Dr Tadeusz Delimat (28 VIII 1920 — 9 I 1964) — Ksawery Anna Piwocki, Kutrzeba-Pojnarowa Maksym Iwan 501 Faddiejewicz Izosiiimowioz Rylski 505 Potiechin • 506 R E C E N Z J E Teoria Marcel Griaule, Méthode de i metodologia l'ethinQgraphie, Paris Krzysztof 1957 — Kwaś­ niewski Claude 507 Lévi-Strauss, Annu Structures élémentaiires on the chester ritual 1962 — Abramowicz, Warszawa social nad relations, P a r i s 1949 — pod i Materiały linie red. M. Lubelskie, Teresa — és Hagyomány gariae et Centralis Irena Man­ polskiej kultury artystycznej. Łódź — 521 ciągłe 1963 ( Z e s z y t y Gładysza Naukowe Anna — z . 1. E t n o g r a f i a , Uniwersytetu J a ­ Kutrzeba-Pojnarowa Lublin . 1962, M u z e u m w . 529 (Kultura ас Uniwersytetu i Orientalis Tradycja), Europae. L. Kossutha w Studia Roczniki Debreozyinie, Etimológica Instytutu Hun- Etnogra­ t. 1—4; I960—1962 — 533 sakhartwełos niew Jasiewicz, L i d , R. ethnographiisathwis, Maiko Narcdna Tworczisť Museum, t . 1 6 : 1 9 6 3 nr 12—13. Tbilisi Zbig­ 1963 — ta Etnohrafija, Jan 3 — 545 Szromba-Rysowa Wielkopolski 543 Danuta 1963 — Tylkowa 553 Bujak 557 Etnografia Anna t. Kwaliaszwili Zofia 50 : 1 9 6 3 — Ludowa Polski i p o d . r e d . Józefa Europy Burszty, t. 2, P o z n a ń 1964 — Kutrzeba-Pojnarowa Biblioteka Słupska, 560 t. 2 : 1 9 5 8 ; t. 5:1960; t. 11:1963 Magdalena — Roztwo- rowska M. 564 Znamierowska-Prufferowa, sąsiednich, Toruń ruti-Polonia M. Pokropek, Z. Staszczak, skiej 1957, S t u d i a Jadwiga — Rybackie narzędzia Societatis Puszczy Zielonej, Warszawa Budownictwo Prace kolnę w Scientiarum Polsce i krajach Torunensis, To- Kucharska 567 Materiały do historii b u d o w n i c t w a i X X wieku, rian 527 Lub­ Nizińska Masalebi Kultura Gluckman, Karwicka Müveltség ficznego M. Olędzki z . 1. K r a k ó w poá red. 514 genezą Jacek 1962 — giellońskiego) Český párente Sokolewicz Zofia Studia Etnograficzne Studia la 510 and Wydawnictwa Prace de Kutrzeba-Pojnarowa Essays A. bes chłopskie i Materiały 1962 — w ludowego z terenu Wanda Paprocka województwie Etnograficzne, . lubelskim t. 24, W r o c ł a w Kurpiow­ . • w X I X 1963.— • Ma­ Pokropek Franziska lischen Beck, 570 572 Vom Quellen Volksleben von auf 1594—1814, der Danziger Nehrung „Wissenschaftliche nach Beitrage archivazur Ge- �SPIS 8 schichte und Walerian Wolfgang ginn Landeskunde TREŚCI Ost-Mitteleuropas, nr 61, M a r b u r g 1962 — Sobisiak 572 Jacobeit, Schafhaltung und Schafer in Zentraleurapa d e s 20. J a h i r h u n d e r t s , A l k a d e m i e - V e r l a g , B e r l i n 1961 — bis z u m B e Anna Kutrze- Ъа-Pojnarowa Karl 576 Baumgarten, Zimmermannwerk demie-Verlag, Berlin, Zofia stru, „Český Fél, na Slovensku. Slovenskej L i d " , R. Hofer, Wanda — atlas lare Romíne, Akademie Paris Placide K. t. ¡serie Krzysztof studii. 12, Práce Národo­ Bratislava 1963 — Anna Paris kultury, t . 1. A c a d e m i a Populare Romine, 1963 — Bronisława . Diope, red. Nicolae Filíala Cluj, Du- Studii de . en Basse — . .Sudan w Anastazja Albiez — le Vieux L'Institut d'Eth- Kojdecka u n village 600 francais Kojdecka 600 pozaeuropejskich w., X V — X I X materiałów Akra, Oczerki Jan 1960 — Wybór po istorii i istoriá Tyszkiewicz z 601 Pierwszego grudzień Międzynarodo­ 1962, p o d r e d . S . S t r e l c y n a , Dzięgiel Matka, 607 Warszawa L'Unité culturelle Krzysztof 1963 — de l'Afrique Makulski Noire, Paris . . 1959 — kwa Andrew Kraj Złotego Tronu, Warszawa Krzysz­ 1963 — 616 Narody Nigerii — etniczeskij chairaktieristika, A k a d e m i a Andrzej 1963 — Drogi Nauk sostaw SSSR, i kratkaja etnogra- Institut Afrdki, Mos­ Woźniak 620 Sharp, Ancient Voyagers lewski, synów in the Pacific, L o n d o n słońca, Wrocław 1957, o r a z A . L . Barbara 1963 — God­ Matuszewska- -Kohutnicka B. Rinczen, ardyn Olędzki Indeksy 610 615 Aszanti — Makulski Isrnagiłowa, ficzeskaja 592 Bretagne, Makulski Zajączkowski, 585 Popu­ Kopczyńska-Jaworska de danse ludów Leszek Czarna Republieii pod de la montagne, 1962 — Afrykanistów, 1963 — Anta . Budapest 594 Anastazja Afrykanistyki, Krzysztof art, 590 Hunedoara) (Colin) 1953 — wego Kongresu tof nouá, Blaiicard, Nouville Zaipadnyj Davidson, Gładyszowa peasant (Regiunea Moskwa—Leningrad Warszawa Cheikh Hungarian kata­ Zdrożyńska Paris René Olderogge, stabilního Maria 1, s . 3 3 — 4 3 — E c o n o m i i e et sociologie Maurienne, Bernot, skicách Kwaśniewski Jiiului Republieii 1963 — Problemy indikačních Csilléry, Etnografia R.N. Sborník Vied, Guilcher, L a tradition populaire nologde), A. zu t. 2 6 - — 586 romin, t. 2 , B u c u r e ^ t i Raimbaud, Lucien v 51 : 1 9 6 4 , z . 1956 — Academia Jean-Michel stodoly Klára din Valea Etnografie, Basil Volkskunde, Paprocka linguistic Populara náre, D. Wissenschaften deutsche 582 Mnohoboké Tomás 1958 en der Aka- 580 a bývanie Ústavu Baláš, Arta für Scheune. Staszczak Emanuel Micul Akademie d e s Instituís Die Kwaśniewski stavitel'stvo pisného Edit Mecklenburg. 1961, D e u t s c h e Veróffentlichungen Krzysztof L'udové Berlin im 622 Mongoł goeł ardyn cziingijn gar chee urłał, ugałz, bez bez miejsca miejsca i i roiku roku wydania; wydainia Mongoł — Jacek 624 630 �СОДЕРЖАНИЕ От редакции 21 Часть I СТАТЬИ Анна К у т ш е б а-П о й н а р о в а — По графических народной работ: ф а к т о р ы методики и пространства Б у р ш ' 2 5 т а — Этнография и 40 современность. на немецком НАУЧНЫЕ К в а с ь н е в и ч деревенской Краткое семьи в немецком МАТЕРИАЛЫ над ежегодными обычаями языке на 101 крестьянской исследований в немецком — Современные усадьбы в Польше 1 9 5 5 г.) 103 языке 120 исследования по вопросу сель­ 122 Барбара З а м б ж и ц к изводство, ремесло и 60 Польше Н и з и н ь с к а , Анна И . 62 содержание М а р к о в с к а пат РАБОТЫ К в а с ь н е в с к и — Навесы Краткое языке — Исследования на (итоги э т н о г р а ф и ч е с к и х в а, на т е р р и т о р и и З а п а д н ы х среды содержание Кшиштоф ской методоло­ 41 содержание Крыстына Ирена Несколько Польши Краткое Данута этно­ исследовании на французском языке гических указаний в связи с исследованиями Земель польских в культуры Краткое содержание Юзеф вопросам времени и послевоенной О л ь ш о в ы , а-К у н а х о в и ч промышленность этнографической Зофия Ш р о м б а-Р ы с о- — Сельское на территории домашнее про­ Польских Кар­ литературе 154 Часть I I СТАТЬИ Анна К у т ш е б а-П о й н а р о в а — К грессе VIII Витольд Антропологических вопросу о V I I Международном Этнологических Наук в Москве Кон­ 3—10 1964 U5 Д ы н о в с к и — 250-летие им. П е т р а В е л и к о г о Тадеуш и Л е в и ц к и Сахары Краткое Музея Антропологии и Этнографии в Ленинграде — Арабские источники 19Э к истории Африки . содержание н а юг от 221 на ф р а н ц у з с к о м я з ы к е '. 290 �SPIS 10 Славой Ш и н к е в и ч — Распад TREŚCI матриархальной семьи на Суматре и со­ циальное положение женщины Краткое Богдан дов содержание на 291 английском К о х у т н и ц к и — Сходство северных территорий языке элементов Америки и 321 культа Азии медведя (опыт у наро­ сопоставления гипотез) 322 Краткре содержание на английском НАУЧНЫЕ Кшиштоф М а к у л ь с к и Сахары к Ншемыслав общему И 345 МАТЕРИАЛЫ — Сопоставление этнографических — К Краткое содержание Кшиштоф В о л ь с к и РАБОТЫ и з у ч е н и ю этой Б у р х а р д языке на исследований пустыни вопросам 347 лука 388 немецком языке 418 — Гончарное дело в южном Синде (Западный Па­ кистан) 422 Краткое Мария содержание П а р а д о в с к а этнографии. Отчет на английском — Вклад языке польских Александра 433 путешественников Яблоновского в историю о Б л и ж н е м Востоке . 435 ХРОНИКА " Международная культуры Конференция посвященная К а р п а т а х — Мечислав в Юбилей Этнографического Музея Юбилейная народной 440 — Владыслав в Варшаве выставка М у з е я Народной Культуры и Еж-Ярецки Искусства в . Этнографихеский 457 Варша­ Еж-Ярецки ве — В л а д ы с л а в III исследованиям Гладыш 461 Семинар младших научных Тереса работников — Добровольска 463 Демографическая конференция в Этнография О л ь ш т ы н е — Адам зарубежных Выдерко . . . 466 стран С С С Р Этнография в Грузинской ССР — Турам Гаситашвили, Збигнев Ясевич 467 Ч е X о с л о в а к ия Этнография в Чехословацкой C P — Валериан Собмсяк 472 В е н г р и я Конгресс Венгерских Этнографов в Будапеште (16—20 X 1 9 6 3 г.) — Ирена Низипьска 477 Г е р м а н с к а я Этноботаника кса в в изданиях Д е м о к р а т и ч е с к а я Р е с п у б л и к а Института Ю . Липса при Университете Л е й п ц и г е — Ядвига Кухарска К. М а р ­ 482 �SPIS \l TREŚCI Франция Этнографическая водства в и музейная монография в о Франции овцеводства Mussée des Arts et касающаяся — Выставка Traditions пастбищного Populaires в ското­ Франции" „Пастыри Мария Париже — Франковска 486 Е г и п е т Центр фольклористических Исследований в Каире Черняк — Барбара . 497 Н е к р о л о г и Др Тадеуш Делимат (28 VIII 1920-9 1 9 6 4 ) — Ксаверы I Пивоцки, Анна Кутшеба-Пойнарова Иван 501 Фаддеевич Максим Рыльский Изосимович 505 Потехин 506 РЕЦЕНЗИИ Теория Marcel Griaule. графии), Claude Méthode легодология l'etnographie 1957 — К ш и ш т о ф Париж Lévi-Strauss, ви-Страусс, de и L e s structures Основные (Марсель Гриоль, Метод этно­ Ккасьневски élémentaires структуры родства), 507 de la párente (Клод Ле- 1 9 4 9 — Анна, Кут­ Париж шеба-Пойнарова Essays on ственных A. 510 the ritual a n d social Studia n a d genezą Исследования (Очерки polskiej над генезисом туры). Л о д з ь — В а р ш а в а 1 9 6 2 — Яцек Etnograficzne z. kultury д ы ш а — Анна i Соколевич обще­ . artystycznej . (А. куль­ 521 издательства 1 (Этнографические Lubelskie, и материалы éo Hagyornány в. Труды в. I) под Краков 1963 редакцией М . (На­ Гла­ 527 z. 1. Etnografia I, этнография) (Люблинские Музей в Люблине научные Тереса — Карвицка Müveltség riaé at 529 C e n t r a l i s ас (культура Orientalis и традиция). Studia Europal, Ежегодники Etnológica Masalebi т. Lid Narcjna 12—13, TwoTczisť 533 ethnographiisathwis (Материалы Тбилиси (Чешский — Данута 1 9 6 3 — Збигнев M a t o c o Квалиашвили 5 0 : 1 9 6 3 — Зофця Народ), Ежегодник ta E t n o b r a f i j a Ясевич, по Э т н о г р а ф и и Г р у ­ 545 Шролба-Рысова 548 ( Н а р о д н о е Т в о р ч е с т в о — Е т н о г р а ф и я ) 1963 Тылькова Museum (Музей), Kultura ludowa 553 т. 1 6 : 1 9 6 3 № 3— Этнография Wielkopolski редакцией Ю з е ф а Буршты, нарова 1—4: 1960—1962 Низиньска sakhartwełos зии), Český Hunga- Этнографического И н с т и т у т а п р и у н и в е р с и т е т е Л . К о с с у т а в Д е б р е ц е н е , т. — Ирена 514 Абра­ Кутшеба-Пойнарова Materiały труды и Олендзки учные Выпуски Ягеллонского Университета) Studia обрядных польской художественной Периодические Prace об 1 9 6 2 — Зофия, отношениях), Манчестер Abramowicz, мович, relations Ян Буяк Польши (Народная т. 557 и Европы культура Великой 2, П о з н а н ь 1 9 6 4 — Анна Польши) под Кутшеба-Пой­ 560 �SPIS 12. Biblioteka Słupska (Слупская TREŚCI Библиотека), т. 2:1958; т. 5:1960: т. 11:1963 j krajach — Магдалена Розтеороеска М. sąsiednich ги в (M. Pokropek, skiej го и в Puszczy Staszczak, Zielonej Вроцлав Стащак, X I X и на Гданском von „Wissenschaftliche лин Karl по Jacobeit, des Baumgarten, Deutsche des . ludowego z terenu к . . истории народно­ Пу­ der lubelskim строительство i Materiały Danziger в w X I X Люблинском Etnograficzne, und Nehrung Бек, nach т. 2 4 , archivali- Крестьянская источникам zur Geschichte от 1594-по жизнь 1814 год), und Landeskunde Ost-Mittel- Собмсяк Schafer in 572 Zentraleuropa bis zum ( В о л ь ф г а н г Якобейт, Овцеводство и о в ч а - до начала X X в.), Akademie Verlag, Бер­ Кутшеба-Помнарова Zimmermannwerk Плотничество für 570 1962 — В а л е р и а н Европе der deutsche im 576 Mecklenburg. в Мекленбургии. Wissemschaften zu Die Scheune (Карл Гумно), Akademie Berlin, Volíkskunde, Б е р л и н Verlag, Veroffentlichungein 1 9 6 1 , т. Кшиштоф 26 — Квасьневски L'udové 580 stavitel'stvo a bývanie обыденная жизнь Ústavu на Slovenskej na Slovensku Словакии), Akademie (Народное Sbornik Vied, т. строительство и štúdii. P r á c e Národopisného 12, Б р а т и с л а в а 1963—Зофия Стащак Emanuel 582 Baláš, Mnohoboké stodoly v indjkačnich skicách stabilního (Эмануель Б а л а ш , Многогранные гумносогласно с чертежами „Český Edit L i d " ,Е ж е г о д н и к Fél, T o m á s Hofer, Klára Томас Х о ф е р , ство), Micul Клара Будапешт atlas атлас, девятая серия), в de Jean-Michel т. Guilcher, (Жан-Мишель нии), К. Csilléry, H u n g a r i a n Тшиллери, Париж peasant Венгерское крестьянское т. I, искус­ 586 ( М а л ы й румынский языковедческий Academia Republicii Populare Romine, 590 Regiunea — область Republicii Hunedoara Хунедоара) Populare под 1963 — Б р о н и с л а в а L a populaire tradition Гильше, Народная de традиция Задрожиньска (Народное Filíala Nicolae Cluj, Studií Копчинска-Яаорска danse танца искусство редакцией Romine, 2, Б у х а р е с т 1 9 6 3 — Анна 585 Фель, a r t (Едит Папроцка Jiului. Жуилюи Academia Etnografie, катастра), Квасьневски din Valea долине .katastru 5 1 : 1 9 6 4 , в. I , с т р . 3 3 — 4 3 — М а р и я Г л а д ы ш о в а linguistic romin, serie n o u a Populara Dunáre, К. — Ванда 1956 — Кшиштоф Arta 567 Kurpiow­ Курпёвской Зелёной województwie (Франциска Schafhaltung Akademie Instituís Cocietatis Кухарска 572 архивальным Beitrage 1961 — А н н а Prace auf 20, J a h r h u n d e r t s Баумгартен, орудия-остро- Покропек 61, М а р б у р г в Центральной ри веке), 1594—1814 мысе w Крестьянское X X V o m Volksleben Quellen № Polsce 1957, S t u d i a — Ядвига территории chłopskie 1963 — М а р м а н europas", на w Рыбацкие Торунь Покропек, Материалы собранные (3. в Beck, Beginn (M. koine 1962 — В а н д а П а п р о ^ к а i X X wieku Wolfgang странах), Toruń-Polonia Budownictwo воеводстве schen narzędzia Materiały do historii b u d o w n i c t w a строительства Franziska соседних Torunensis, щи), В а р ш а в а Z. Rybackie Зналеровска-Прюсрсрерова, Польше Scientiarum M. 564 Znamierowska-Priifferowa, en 592 Basse-Bretagne в Нижней Брета594 �SPIS Placide en Rambaud, Économie Maurienne (Пласид просы нагория стазия Койдецка Lucien Bernot, et sociologie Альбье ле Вье Blancard, Problemy териалы и Albiez — le Vieux социологические Париж (Colin) во­ Ана- 1962 — village Западный деревня}, Первого (Люсьен L'Institut Вер­ d'Ethno600 внеевропейских Судан в по С. в. Очерки 1 9 6 0 — Ян изучению Международного редакцией народов X V — X I X культуры, Москва — Ленинград 1962, под francais Койдецка A f r y k a n i s t y k i (Вопросы декабрь un — французская 1 9 5 3 — Анастазия Ольдерогтежь, и истории в Муриен), Nouville Этнография Д. de l a mjntagne. 600 René Париж 13 Рамбо, Экономические но, Р е н э Б л а н к а р , Н у в и л ь logie, TREŚCI Африки), Конгресса по истории Тышкевич . Избранные Африканистов, Стрельцына, Варшава . Акра, Лешек 1963 — Дзенгель Basil 607 Davidson, Czarna Matka 1 9 6 3 — Кшиштоф ва Cheik Anta пе, Diope, Давидсон, Черная Мать), Варша­ Макулъски L'Unité Культурное (Базиль 810 culturelle единство de Г черной Afrique Африки), Noire Париж (Чеик Анта ДиоКшиштоф 1959 — Макулъски A. 615 Zajączkowski, Aszanti ти — К р а й З о л о т о г о Р. Н. — Kraj Трона), Варшава графическая характеристика, ки, М о с к в а Sharp, 1963 — Ancient мореплаватели Drogi synów Rinczen, по słońca 1963 — Б а р б а р а B. Złotego tronu художественное без in the Макулъски краткая . ardyn gar ремесло), urłał СССР, Институт Афри­ (Эндрю Шерп, Древние Пути 1957, и сынов A. L. Godlewski, солнца), Вроцлав без 622 (Б. места (Народный и з д а н и я — Яцек 61S этно­ 620 Pacific Океане), Лондон (А. Л. Годлевски, chee ugałz места и года Индексы Академия Наук и Возъияк Voyagers Тихом состав Ашан- Матушевска-Кохутницка Mongoł goeł czingijn Анджей (А.Заиончковски, 1963 — Кшиштоф Исмагилова, Н а р о д ы Нигерии, этнический Andrew 601 ма­ Ринчен, и года Монгольское народное издания — Mongoł декоративный ardyn орнамент Монголии), Олендзки 624 . . . 630 �CONTENTS Editorial Note 21 Part I A R T I C L E S Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a studies: time Summary Józef and in in — — Ethnography ethnographical 25 and modern times. Some Western methodological Territories . . . . 41 60 K w a ś n i e w i c z in — on AND Annual M A T E R I A L S customs in a rural community . . German — ethnographical in Haystacks studies, as an element on the Polish farm 1955) 103 German M a r k o w s k a — 120 Contemporary research on the peasant family in Poland Irena 122 N i z i ń s k a , Barbara O l s z o w y , Z a m b r z у с к а^К u п а с h о w i с z ture 62 101 K w a ś n i e w s k i Summary Danuta Polish culture in G e r m a n Summary (based in human 40 REPORTS Krzysztof on concerning research on Poland's Summary Krystyna Method research French B u r s z t a reflections space on rural home Zofia — S z r o m b a - R y s o w a, Post-war industries, erafts, and ethnographical industry in the Anna litera­ Polish Carpat hians 154 Part II A R T I C L E S Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a Congress August, Witold of — and Comments Ethnological on the V I I "International Sciences in Moscow, 3—10 1964 185 Anthropology L e w i c k i — and — 250th Anniversary Ethnography Arab of the Peter the Great Museum in Leningrad sources cn the 199 history of Africa south the S a h a r a Summary Sławoj Anthropological D y no ws k i Tadeusz of of in 221 French S z y n k i e w i c z Sumatra Summary and in — The disintegration of the matriarchal family t h e s o c i a l p o s i t i o n of w o m e n English 290 on 294 • 321 �SPIS Bohdan of K o n u t n i c k i — the northern different parts Similarity of A m e r i c a in bear cult Asia elements (an attempt in the peoples to c o n f r o n t two 322 English 345 REPORTS M a k u l s k i against of and Jf hypotheses) Summary Krzysztof TREŚCI — A the background Przemysław Summary Krzysztof in M A T E R I A L S h i s t o r y of e t h n o g r a p h i c a l of B u r c h a r d AND — the general research in the S a h a r a penetration of that desert . . . T h e bow 333 German W o l s k i 418 — Pottery making in southern Sindu (Western Pakistan) , 4 2 2 Summary Maria 347 in English P a r a d o w s k a ethnographic. 433 — Contribution Tleiksander of P o l i s h Jabloocwski's explorers accounts of to t h e h i s t o r y the Near East of . . 435 CHRONICLE International sław Jubilee Conference on the folk culture of of Ethnographical Museum in Warsaw Władysław — Jeż- • Exhibitation Władysław Ш Mieczy­ — 440 the Jarecki Jubilee the • Carpathians Cładysz Jeż- of the ethnographical Culture and attended by 457 Art Museum in Warsaw — Jarecki Joint Ethnographical Demographic Folk 461 Seminar Teresa institutions — Conference of various Dobrowolska Adam in Olsztyn — the assistant staff 463 Wyderko Ethnography 466 abroad U S S R Ethnography in Jasiewicz . the Georgian S S R Curam — Gasitashvili, Zbigniew • , 467 C z e c h o s l o v a k i a Ethnography in Czechoslovakia Walerian — Sobisiak 472 H u n g a r y Congress Irena of Hungarian Ethnographers in Budapest (16—20 October, 1963) — Nizińska 477 G e r m a n Ethnobotany University D e m o c r a t i c i n the publications in Leipzig — of the J . L i p s Jadwiga R e p u b l i c Institute at the K a r l Marx Kucharska 482 F r a n c e Monographic ethnographic France „Shepherds — Traditions Populaires exhibition of France" in Paris — on shepherds exhibition Maria at Frankowska and the sheep Musée rearing des Arts in et 486 �SPIS 16 TREŚCI E g y p t Folklore Research Centre Barbara in Cairo — Czerniak 497 O b i t u a r y Dr Tadeusz Delimat (28 VIII 1920 — 9 I Ksawery 1964) — Piwocki, Anna Kutrzeba-Pojnarowa Maksym Iwan 501 Faddiejewicz Izosimowicz Rylski 505 Potiechin 506 REVIEWS Theory Marcel Griaule, Méthode de and method l'ethnographie, Paris 1957 Krzysztof — Kwaśniewski Claude Anna de l a párente, P a r i s 1949 — Kutrzeba-Pojnarowa Essays on the ritual Zofia 1962 — A. 507 Lévi-Strauss, L e s s t r u c t u r e s élémentaires • and social Sokolewicz . Abramowicz, Studia nad of t h e O r i g i n of P o l i s h relations, . . ed. by M. Gluckman, . genezą 510 Manchester 514 polskiej Artistic Culture), kultury Łódź — artystycznej Warszawa (A Study 1962 — Jacek Olędzki , 5 2 1 Journals Prace Etnograficzne (Zeszyty Anna Kutrzeba-Pojnarowa Studia i Uniwersytetu Lubelskie Lublin 1962, L u b l i n grafia, és H a g y o m á n y et Publications) Centralis ас (Studies on Museum (Culture Orientalis Teresa — Europae. Jasiewicz, Tworczisť Museum, Maiko 1963 Gladysz — No. 1, Etno­ Karwicka Yearbook 529 Etimológica of the Hunga- Ethnographical V o l . 1—4: 1960—1962 — ta Kultura ludowa Vol. 12—13, Etnohrafija, 545 548 Danuta 1963 — Jan 3 — Tylkowa Magdalena of (The Folk 557 Poland Culture and of t h e W i e l k o p o l s k a Region), Kutrzeba-Pojnarowa . . Roztworowska Rybackie (Fishermen's countries). Toruń 1957, S t u d i a Polonia Jadwiga Kucharska — Pokropek, Materiały pulley narzędzia k o i n e w equipment Societatis in Poland Scientiarum Polsce and Region (Source of i krajach neighbouring Torunensi, Toruń — 567 do historii budownictwa ludowego z terenu Puszczy Zielonej the Kurpie 560 564 — sąsiednich Paprocka Europe ( S ł u p s k L i b r a r y ) , V o l . 2 : 1958; V o l . 5: 1960; V o l . 1 1 : 1963 — Znamiercwska-Priifferowa skiej 553 Bujak ethnography Wielkopolski Słupska Zbi­ 1963 — Szromba-Rysowa e d . b y J ó z e f B u r s z t a , V o l . 2, P o z n a ń 1964 — Anna Biblioteka Tiflis Kwaliaszwili Zofia V o l . 16: 1963, N o . The in Region), Studia in Debrecen, ethnographiisathwis, L i d , V o l . 50: 1963 — Narodna M. Cracow M. 533 sakhartwełos gniew M. by Nizińska Masalebi Český 1, ed. the L u b l i n and Tradition), I n s t i t u t e of t h e L . K o s s u t h U n i v e r s i t y Irena No. Jagiellońskiego), 527 Materiały Müveltség riae (Ethnographical Naukowe Kurpiow­ m a t e r i a l for the history of peasant the Puszcza Zielona), Warsaw 1962 — building Wanda 570 �SPIS Z. Staszczak, Budownictwo i X X wieku 20th (Peasant centuries), Prace Marian chłopskie building TREŚCI w 17 województwie in the Lublin i Materiały lubelskim Voivodship Etnograficzne, w X I X i n the 19th a n d V o l . 24, W r o c ł a w 1963 — Prokopek Franziska Beck, schen und 572 Vom Volksleben Quellen von auf der Danziger Nehrung 1594—1814, „Wissenschaftliche Landeskunde Ost-Mitteleuropas", No. nach Beitráge 61, M a r b u r g archivali- zur Geschichte Walerian 1962 — Sobisiak Wolfgan 572 Jacobeit, Schafhaltung des 20. J a h r h u n d e r t s , und Schafer in Zentraleuropa Akademie-Verlag, Berlin bis z u m Beginn Anna 1961 — Kutrzeba- -Pojnarowa Karl 576 Baumgarten, mie-Verlag, Zimmermannwerk Berlin 1961, D e u t s c h e Veróffentlichungen Krzysztof L'udové stavitel'stvo Emanuel Ústavu Fél, Slovenskej Hofer, Republieii Jean-Michel L a Paris Olderogge, kultury, Problemy Paris skicách 33—43 stabilního Maria — Hungarian 1963 — katastru, Gładyszowa peasant art, . . Republici Populare Filíala ed. by Nicolae Cluj, Studia de Kopczyńska-Jaworska populaire de danse Etnografie, . en Dunáre, . . de l a montagne. Anastazja 1962 — Nouville Anastazja Sudan 1963 — Matka le V i e u x 594 en 600 village francais (L'Institut w. Jan 1960 — materiałów studies, Leszek 600 non-Europan peoples Ocherki po istorii i istorii Tyszkiewicz Pierwszego Selection of Africanists), Davidson, Albiez Kojdecka un X V — X D X (African Strelcyn, Warsaw 592 Kojdecka of w Wybór Congress . Basse-Bretagne, * et sociologie Leningrad Afrykanistów Czarna of 601 Międzynarodowego readings Accra, December from the 1962, e d . b y Dzięgiel (The Black 607 Mother), Warsaw Krzysz­ 1963 — Makulski Anta 610 Diop, L'Unité curturelle de l'Afrique Noire, Paris 1959 — Makulski Throne), ficheskaya 615 Aszanti — Ismagilova, Moscow 585 Budapest 590 Hunedoara), Romaine, ethnography — International Golden ž - Národo­ 12, B r a t i s l a v a nouá, V o l . I, A c a d e m i e (Regiunea 1963 — Zapadnyi Zajączkowski, N. 1, p p . Blancard, Afrykaniistyki. Krzysztof R. indikačních Bronisława (Colin) René Moscow Kongresu A. Vol. štúdii. P r á c e Zdrożyńska The tof Vied, Csilléry, tradition Economie Bernot, d'Ethnologie) Cheikh Sbornik Kwaśniewski Jiului Populare Anna 1963 — Maurienne, S. — 586 1963 — Guilcher, Rambaud, Lucien v K. Krzysztof 2, B u c h a r e s t Paris stodoly Klára din Valea Academia Basil zu Berlin, V o l . 26 Paprocka 1956 — Populara First Akademie linguistic romín, serie Romine, V. Volkskunde, 532 Wanda atlas Piacide der Wissenschaíten deutsche na Slovensku. L i d " , V o l . 51 : 1964, N o Tomás 1958 — Vol. für Akade­ 580 a bývanie Baláš, Mnohoboké „Český Arta Akademie Instituís -Die S c h e u n e , Staszczak Zofia Micul des Mecklenburg Kwaśniewski pisného Edit im Warsaw Narody Kraj Andrzej E t n o g r a f i a Г -olska, t. I X Krzysztof 1963 — Nigerii kharacteristika, 1963 — Złotego T r o n u — — Country of t h e Makulski etnicheskyi Akademia Woźniak (Ashanti Nauk sostav SSR, 616 i kratkaya African etnograInstitute, 820 �SPIS 18 Andrew Sharp, Ancient Voyagers lewski, Drogi Barbara B. Rinchen, ardyn Olędzki synów słońca TREŚCI i n t h e P a c i f i c , L o n d o n 1957, a n d A . L . (Paths God­ of t h e S u n C h i l d r e n ) , W r o c l a w 1963 — publisher Mongol Matuszewska-Kohutnicka Moingol goeł ardynagar czingijn chee urlał, ugałz, publisher and and date date not givee; not given — Jacek �JAN STANISŁAW BYSTROÑ 18 listopada 1964 r. zmarł profesor J a n Stanisław Bystroń. W latach 1919—1926 k i e r o w n i k K a t e d r y E t n o g r a f i i i E t n o l o g i i na U n i w e r s y t e c i e w Poznaniu, od 1926 do 1934 r . k i e r o w n i k K a ­ t e d r y Socjologii i E t n o g r a f i i na U n i w e r s y t e c i e Jagiellońskim w K r a k o w i e , w latach 1934—1939 i 1945—1948 k i e r o w n i k K a t e ­ d r y Socjologii na U n i w e r s y t e c i e W a r s z a w s k i m . W zmarłym n a u ­ ka i k u l t u r a polska straciły jednego z najgodniejszych przedsta­ w i c i e l i , wielkiego uczonego, h i s t o r y k a i teoretyka zagadnień życia społecznego i k u l t u r y , a zarazem niestrudzonego popularyzatora t y c h zagadnień. Artykuł omawiający życie i pracę Zmarłego za-mieszczony zostanie w następnym tomie „Etnografii P o l s k i e j " . JULIUSZ ZBOROWSKI D n i a 15 czerwca 1959 r o k u zmarł w Zakopanem w w i e k u lat 77 d y r e k t o r M u z e u m Tatrzańskiego i m . dr T. Chałubińskiego prof, dr J u l i u s z Z b o r o w s k i . Etnografia polska straciła w zmarłym jednego z najlepszych znawców k u l t u r y Podhala, badacza g w a r y l u d o w e j , autora szeregu prac n a u k o w y c h poświęconych Podhalu i sąsiednim r e g i o n o m górskim, o d 1923 r. związanego w charakte­ rze kustosza a następnie d y r e k t o r a z M u z e u m Tatrzańskim. W na­ stępnym X I tomie „Etnografii P o l s k i e j " zostanie omówiona w spe­ c j a l n y m a r t y k u l e działalność naukowa i popularyzatorska zmarłe­ go, którego nazwisko związało się t r w a l e z regionem T a t r i Pod­ hala. �OD REDAKCJI Na lata 1964 i 1965 przypadły w naszej dyscyplinie dwa ważne jubi­ leusze: dwudziestolecie powojennej etnografii oraz dziesięciolecie pracy Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN. Dwudziestolecie Polski Ludowej stało się dla wielu dyscyplin okazją do generalnego obrachun­ ku czy podejmowania prób uogólnienia dorobku. Patrząc dziś z perspektywy na dwudziestolecie etnografii powojen­ nej nietrudno jest ustalić przebyte etapy. W etnografii, podobnie jak w innych dziedzinach życia naukowego, trzeba było rozpocząć działal­ ność od podstaw. Organizowanie się w zmienionych warunkach życia powojennego i przełamywanie piętrzących się trudności znalazło swe oświetlenie w wielu publikacjach poświęconych zarówno odbudowie katedr i muzeów etnograficznych, jak i we wznowieniu działalności towarzystw naukowych. W zabiegach tych szczególne miejsce zajęła troska o programy nauczania i ich realizację oraz o zapewnienie moc­ niejszych podstaw dla prowadzenia prac badawczych i możliwości ich publikowania. Osobny, silnie zarysowany etap i jednocześnie podstawa układu działającego dzisiaj, ukształtowały się w etnografii jednocześnie z powołaniem do życia Instytutu Historii Kultury Materialnej, w które­ go skład obok działów archeologicznych i historii wszedł również dział etnografii. Można podjąć dyskusję, w jaki sposób scalenie organizacyjne przyczyniło się do zacieśnienia współpracy poznawczej w obrębie po­ krewnych sobie dyscyplin naukowych. Można również postawić pyta­ nie, czy etnografia w całej pełni wykorzystała nowe, w pierwszej fazie bardzo korzystnie układające się warunki dla działalności naukowobadawczej. Kwestiom tym również poświęcono sporo miejsca w perio­ dykach naukowych, związanych przede wszystkim z działalnością Insty­ tutu Historii Kultury Materialnej. Co więcej, także i efekty dziesię­ cioletniej działalności etnografii w ramach Instytutu są w miarę znane, gdyż zostały one w tej czy innej postaci utrwalone (publikacje, udział w sympozjach, kongresach krajowych i międzynarodowych itp.) i ślady oddziaływania z tych pozycji zostały wcale mocno zaznaczone w całym ruchu etnograficznym w Polsce. Toteż z okazji jubileuszy na pewno �22 OD REDAKCJI można byłoby podjąć próby uogólnienia dorobku. Obrachunek z etapa­ mi minionymi na pewno postawiłby cały szereg kwestii w świetle ostrzejszym. W pokaźnej liczbie przypadków sprawy te dotyczyłyby jed­ nak przeszłości i właściwie już teraz nie miałyby większego sensu praktycznego. Z okazji jubileuszy wypada jednak zwrócić uwagę na te procesy, które zaszły w naszej dyscyplinie i które z narastającą siłą rzutują na układ stosunków w przyszłości. Należy więc przede wszyst­ kim wskazać na przewartościowanie tradycyjnego spojrzenia na przed­ miot i zakres zainteresowań etnograficznych. Współczesne zaintereso­ wania etnograficzne coraz bardziej odchodzą od wielkich zagadnień etnogenetycznych czy też prób wykreślenia regionów kulturowych, od­ twarzanych w oparciu o relikty kultury ludowej. W naukach etnologicznych jest to zjawisko powszechne i na pewno wiąże się w dużym stopniu z poszukiwaniem środków powiązania etnografii z praktyką życia współczesnego. W kręgu etnografii polskiej stoimy mocno na gruncie najściślejszych powiązań etnografii z historią. Mówiąc inaczej uważamy etnografię za naukę historyczną. W tym rozumieniu jej wła­ ściwym przedmiotem jest ściśle określony wycinek procesu kulturo­ wego, który uformował się zwłaszcza na przełomie XIX i XX w. i kształtuje się nadal aż po współczesność. Jest to okres, w którym pro­ ces zmian da się jeszcze prześledzić czy zrekonstruować na podstawie empirycznych badań terenowych. Dzisiejsza etnografia uważa za swój główny obowiązek studia nad v:spółczesnością, przy czym rzeczywistość aktualna traktowana jest jako ogniwo szerszego procesu historycznego, etap, który jesteśmy w stanie obserwować w czasie jego „stawania się". Taki sposób widzenia implikuje zarówno spojrzenie wstecz w kie­ runku sił i czynników, które stan współczesny ukształtowały, jak i pełną analizę współczesności ze wskazaniem zarysowujących się już w niej tendencji rozwojowych na przyszłość. W badaniach nad współczesnością etnografia spotyka się z innymi n a u k a m i społecznymi, zwłaszcza z socjologią, historią gospodarczą cza­ sów najnowszych, ekonomią, demografią, historią techniki itp. Nie znaczy to tylko, aby nauka nasza korzystała z doświadczeń poznaw­ czych tych dyscyplin i im z kolei służyła własnymi ustaleniami, ale oznacza także, iż coraz częściej w studiach nad współczesnością podej­ mowana jest problematyka na pograniczu różnych dyscyplin. Każde pogranicze rodzi szereg nowych problemów, przede wszystkim natury metodologicznej i warsztatowej. Podczas gdy w dwudziestoleciu powo­ jennym powstało już sporo prac empirycznych opartych na systema­ tycznych badaniach terenowych, to dopiero ostatnio na szerszą skalę rodzą się potrzeby uogólnień metodologicznych czy ustaleń warszta- �OD REDAKCJI 23 towych, wynikłych zarówno z poszerzenia zakresu przedmiotu na­ szej dyscypliny, jak i ze współpracy z innymi pokrewnymi dyscy­ plinami. Innym wreszcie momentem, na który wskazać należy w rozwoju po­ wojennej etnografii, a zwłaszcza lat ostatnich, jest wzrost zaintereso­ wań krajami pozaeuropejskimi — w szczególności społecznościami przechodzącymi ewolucją od tzw. ludów pierwotnych w kierunku no­ woczesnych systemów państwowych. Podjęcie tej problematyki rodzi zarówno konieczność przyswojenia sobie dotychczasowego dorobku in­ nych krajów w tym zakresie, jak i znalezienia punktów stycznych z teorią i metodologią stosowaną we współczesnych badaniach tereno­ wych polskich. Współczesna etnografia polska jest więc z jednej strony dyscypliną historyczną, odtwarzającą określone wycinki chronologiczne procesu kulturowego, z drugiej zaś strony wnosi ona swój wkład do teorii kul­ tury. Oba te aspekty działalności naszej dyscypliny budzić muszą i bu­ dzą wiele refleksji teoretycznych i metodologicznych. Stan zaawanso­ wania szczegółowych studiów terenowych nad różnymi dziedzinami kultury domaga się już wypracowania zrębów wspólnego nurtu teore­ tycznego i jasnego zdania sobie sprawy ze stosowanych metod badaw­ czych i ich przydatności. Rezultaty działalności etnograficznej prowadzonej w ramach Insty­ tutu Historii Kultury Materialnej PAN znajdowały początkowo wyraz przede wszystkim w publikacjach „Kwartalnika Historii Kultury Ma­ terialnej", a następnie w specjalnym roczniku, „Etnografia Polska", oraz w wydawnictwach Biblioteki Etnografii Polskiej. Rzut oka wstecz na kolejne numery „Etnografii Polskiej" ukazuje przejrzyście proces krystalizowania się przedmiotu współczesnych studiów etnograficznych nad kulturą chłopską i mas pracujących w Polsce. Ujawnia też zwolna, lecz systematycznie narastające zainteresowania etnografią powszechną. Czytelnik znaleźć tu może wyniki badań terenowych nad różnymi dzie­ dzinami kultury i z różnych regionów kraju, a w publikacjach Biblio­ teki Etnografii Polskiej monografie wybranych wsi czy regionów. W dziedzinie etnografii powszechnej czyni się od kilku lat próby wy­ równania deficytu poprzez publikowanie wyników badań polskich etno­ grafów, poprzez odpowiedni dobór recenzji oraz inspirowanie przekła­ dów z literatury zagranicznej. Wydaje się, iż na podstawie dotychczasowej działalności będzie moż­ na już w najbliższej przyszłości szersze studia teoretyczne i me­ todologiczne. Tym zagadnieniom zawsze będziemy udzielali naczelnego miejsca zarówno w następnych tomach „Etnografii Polskiej", jak i w innych wydawnictwach etnograficznych. � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/523a1dbc571c7178032484657d74e254.pdf abdbd6d4f3d9e9219024b6a3b0d2cdb3 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:566 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1966 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:516 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1966 t.10 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1966 t.10, s.5-13 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT HISTORII POLSKIEJ KULTURY AKADEMII MATERIALNEJ NAUK ETNOGRAFIA POLSKA X WROCŁAW ZAKŁAD WARSZAWA — KRAKÓW NARODOWY WYDAWNICTWO IMIENIA POLSKIEJ 1966 OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �KOMITET Kazimierz REDAKCYJNY Dobrowolski, Witold Józef G a j e k , Mieczysław Dynowski (redaktor), Gładysz (zastępca redaktora), Jadwiga Klimaszewska, A n n a Kutrzeba-Pojnarowa, sztof M a k u l s k i (sekretarz r e d a k c j i ) , A d o l f Nasz, Krzy­ Andrzej Waligórski, A n n a Zadrożyńska (sekretarz r e d a k c j i ) , K a z i ­ miera Zawistowicz-Adamska Okładkę projektował ZBIGNIEW KLIMCZYK R e d a k t o r Z y t a Kwiecińska R e d a k t o r t e c h n i c z n y K r z y s z t o f Plater Printed in Poland Zakład N a r o d o w y i m . OeeolirieŁieb — W y d a w n i c t w o . "Wroclaw 1966. Nakład 500 + 150 egz. Objętość 3 8 + 4 w k l e j k i , a r k u s z y form. k arkuszy x w y d . 47,50, a r k u s z y d r u k , 52,20. P a p i e r iluetr. k l . V. 80 g t 70 X 100 ( 1 6 ) . O d d a n o do a i J a d a n i a 18 I I 1966. Podpinano do d r u k u 8 września 1966 r o k u . D r u k ukończono w październiku 1966 r o k u . Wrocławska D r u k a r n i a N a u k o w a . N r m m . 89|66. Z - 1 0 . C e n a zł 1 0 5 . — �SPIS TREŚCI METODOLOGIA Kazimierz D o b r o w o l s k i , naukowa Jana Streszczenie w Barbara O l s z e w s t u r y w świetle Streszczenie w Krystyna Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a Małkowska — P r o b l e m a k u l t u r a c j i w etnologii Streszczenie w j . angielskim Edward P i e t r a s z e k — Kultura problematyki Streszczenie — Sylwetka Stanisława B y s t r o n i a j . francuskim k a - D y o n i z i a k — F u n k c j o n a l n y model analizy k u l ­ niektórych osiągnięć współczesnej antropologii i socjologii j . angielskim amerykańskiej 31 59 61 73 l u d o w a i robotnicza wobec współczesnej kultury w 15 28 74 j . francuskim 92 Część I STUDIA Tadeusz M i l e w s k i — Ludy I MATERIAŁY starożytnych B a ł k a n ó w Streszczenie w j . francuskim Henryk B a t o w s k i — Bałkany. 95 115 Kraje i narody bałkańskie (o zmianach treści t y c h pojęć) Streszczenie w j . francuskim 117 125 Barbara Urbańska — Etnografia historyczna Półwyspu w c z a s a c h nowożytnych i d z i s i e j s z a d y f e r e n c j a c j a e t n i c z n a Streszczenie w j . rosyjskim Janina P e t e r a — Budownictwo Streszczenie w j . rosyjskim pasterzy Aromunów w Bałkańskiego 127 Albanii . . . L e c h M r ó z — O p r o b l e m i e cygańskim Streszczenie w j . francuskim 152 158 177 178 194 Wanda P a p r o c k a — W a r u n k i r o z w o j u w i e j s k i c h ośrodków handlowych n a t e r e n a c h północno-wschodniego M a z o w s z a w X I X w . (na przykładzie m i a s t a Myszyńca) Streszczenie w j . francuskim Olga M u l k i e w i c z - G o l d b e r g o w a 196 207 — Wiejskie tkactwo chałupnicze w Bełchatowskiem Streszczenie w j . francuskim Mieczysław G ł a d y s z — Z badań n a d r o z w o j e m etnografii Christo Wakarelski Streszczenie w j . francuskim 208 216 bułgarskiej — 217 235 �6 Część i f ARTYKUŁY Maria F r a n k o w s k a kresie etnografii — Zadania i potrzeby polskiej a m e r y k a n i s t y k i w z a ­ 237 Streszczenie w j . angielskim Tadeusz M i l e w s k i — Pochodzenie w 251 ludności A m e r y k i przedkolumbijskiej odbiciu językowym Streszczenie w 253 j . angielskim 279 Barbara M a t u s z e w s k a - K o h u t n i c k a tury Indian Prerii Streszczenie Bohdan w — Ekonomiczne podstawy k u l ­ 281 j . angielskim K o h u t n i c k i — 300 Proces akulturacji Indian Pueblo 302 Streszczenie w j . rosyjskim Monika S k a z i ń s k a — W i d o w i s k a obrzędowe I n d i a n Z u n i i i c h związki z gospodarką Streszczenie Krystyna i ustrojem w społecznym * 315 j . angielskim Małkowska — 337 Potlatch. Jego rola w kulturze Indian Pół- n o c n o - Z a c h o d n i e g o Wybrzeża K a n a d y Streszczenie w j . angielskim Anna K o w a l s k a - L e w i c k a — Przeobrażenia k u l t u r o w e I n d i a n M o n ­ t a n u peruwiańskiej pod w p ł y w e m kontaktów z kulturą europejską . . Aleksander Posern^Zieliński — Problemy A m e r y k i p r z e d k o l u m b i j s k i e j z Oceanią Streszczenie Anna Mrozek w Tomasz Społeczna f u n k c j a L e w i c k i — Awunkulat Marszewski — K a m o c k i — 376 kulturowych 397 Koranu I 422 MATERIAŁY w średniowiecznej A f r y c e Postacie antropomorficzne 445 w m a s k a c h niedźwie­ dzi w starożytnej sztuce chińskiej. P r ó b y i n t e r p r e t a c j i Janusz 339 374 420 STUDIA Tadeusz powiązań j . angielskim — 313 460 Zbiory afrykanistyczne w muzeach polskich . . . 475 W y s t a w a S z t u k i Starożytnego M e k s y k u w P o z n a n i u — Stanisław Błaszczyk I I E t n o g r a f i c z n e S e m i n a r i u m A m e r y k a n i s t y c z n e . Poznań, 2 — 4 I V 1965 — Maria Parandowska 487 KRONIKA Etnografia w NRD — Walerian Badania Szwajcarskiego Warren Sobisiak Instytutu i 490 493 Muzeum Chleba i Pieczywa — Max - . 498 RECENZJE Polska Sowietskaja Etnografija, i kraje 1963—1964 — europejskie Zbigniew Jasiewicz N a r o d n a T w o r c z i s ť t a E t n o h r a f i j a , R . 8: 1964 — Danuta Česky L i d , R . 61: 1964 — Zofia Szromba-Rysowa . 507 Tylkowa . . Müveltség és Hagyomány ( K u l t u r a i T r a d y c j a ) , t. 5: 1963, t. 6: 1964 — Nizińska . . 513 518 Irena 523 �7 R e v i s t a de F o l c l o r B u c u r e s t i , t. 1: 1956 — t. 8: 1963 — Maria Misińska F o r s c h u n g e n zuř V o l k s - u n d L a n d e s k u n d e , n r 4, S i b i u 1961 — Maria A n u a r u l Muzeului Etnografie . . . Misińska 533 534 a l T r a n s i l v a n i e i pe a n i i 1957 s i 1958, C l u j 1958, o r a z pe a n i i 1959—1961, C l u j 1963 — Maria Misińska 535 D e u t s c h e s J a h r b u c h für V o l k s k u n d e . H e r a u s g e g b . v o m I n s t i t u t für deutsche Volkskünde a n d e r d e u t s c h e n A k a d e m i e der W i s s e n s c h a f t e n z u B e r l i n , t. 10, J a h r g a n g 1946, cz. I — I I , s. 444 — Józef Burszta 540 Musée et I n s t i t u t d ' E t h n o g r a p h i e de l a V i l l e de G e n e v e , „Bulletin n r 1: 1958 — n r 6: 1963, G e n e v e (Suisse) — Teresa Komornicka Annuel", . . . 542 Jan polskich, Basara, Terminologia cz. I : D o m m i e s z k a l n y , budownictwa Wrocław wiejskiego 1964 — 'w Marian dialektach Pokropek 550 Józef Lizęga, M a r i a Żywirska, Z a r y s k u l t u r y górniczej, K a t o w i c e 1964 — Edward Pietraszek S t u d i a n a d p r z y c z y n a m i p o w s t a w a n i a zbójnictwa w K a r p a t a c h Z a c h o d n i c h — Henryk Hołda A l e n a Plessingerová, Vývoj topeniště, jeho využíváni a význam v e s l o v e n ­ ských obcích pod Javorníky, „Sborník Národního M u z e a v P r a z e " , s e r i a A , t. 17: 1963 n r 4 — 5 — Anna Kowalska-Lewicka . 565 Rudolf Braun, Industrialisierung Olga Mulkiewicz-Goldhergowa 568 und Volksleben, Zürich-Stuttgart 554 560 1960 — Karl B a u m g a r t e n , U . B e n t z i e n , H o f u n d W i r t s c h a f t der R i b n i t z e r B a u e r n . E d i t i o n u n d K o m m e n t a r der K l o s t e r I n v e n t a r i u m s v o m 1620, B e r l i n 1963 — Walerian Sobisiak , Z a r y s l i t e w s k i e j etnografii, p r a c a z b i o r o w a pod r e d . A . Vyšniauskaité, n i u s 1964 — Kalina Skłodkowska-Antonowicz R o m u l u s V u i a , T i p u r i de pástorit l a r o m i n i (sec. X l X - i n c e p t u l Bucureęti 1964 — Bronisława Kopczyńska-Jawor ska Kraje 571 Vil­ 574 sec. X X ) , 578 pozaeuropejskie H a l f d a n S i i g e r , F r o m t h e T h i r d D a n i s h E x p e d i t i o n to C e n t r a l A s i a , 1956 — Tomasz Marszewski O s t a t n i e książki O s c a r a L e w i s a — Andrzej Wozniak . 584 588 E k w a d o r — i s t o r i k o - e t n o g r a f i c z e s k i j e o c z e r k i — Andrzej Woźniak . . . . M a r i a n Małowist, W i e l k i e państwa S u d a n u Z a c h o d n i e g o w późnym średnio­ w i e c z u , W a r s z a w a 1964 — Krzysztof Makulski 591 E g i p s k i e czasopismo poświęcone sztuce l u d o w e j — Teresa Pfabé . . . . D w i e książki o I n d i a c h — Sławoj Szynkiewicz D a n u t a M a r k o w s k a , R o d z i n a w środowisku w i e j s k i m . S t u d i u m w s i p o d k a r ­ p a c k i e j , W r o c ł a w — W a r s z a w a — K r a k ó w 1964 — Anna Kutrzeba-Pojnarowa 598 602 593 . 607 �ОГЛАВЛЕНИЕ МЕТОДОЛОГИЯ Казимеж Д о б р о в о л ь с к и , Анна К у т ж е б а - П о й н а р о в а — Ян Станислав Быстронь. Облик учёного 15 Резюме на французском языке 28 Барбара Ольшевска-Дыонизяк — Функциональная модель анализа культуры в свете некоторых достижений современной антропологии и социологии . . . . Резюме на английском языке Крыстына М а л к о в с к а — Проблема акультурации в американской этнологии . . . Резюме на английском языке Эдвард П е т р а ш е к 31 59 61 73 — Народная и рабочая культура по отношению к современной проблематике культуры 74 Резюме на французском языке 92 Часть I ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Тадэуш М и л е в с к и — Народы древних Балкан Резюме на французском языке 95 115 Хенрык Батовски — Балканы. Балканские страны и народы (об изменениях содер­ жанияэтихпонятий) Резюме на французском языке Барбара У р б а н ь с к а 117 125 — Историческая этнография Балканского полуострова в новое время и сегодняшняяэтническаядифференциация Резюме на русском языке Янина П е т е р а — Строительство скотоводов аромун в Албании 127 152 158 Резюме на русском языке 177 Лех М р у з — О цыганском вопросе 178 Резюме на французском языке 194 Ванда П а п р о ц к а — Условия развития сельских торговых центров на северо-восточ­ ных территориях Мазовша в X I X веке (напримерегорода Мышиньца) 196 Резюме на французском языке 207 Ольга М у л ь к е в и ч - Г о л ь д б е р г — Сельское кустарное ткачество в Белхатовском районе 208 Резюме на французском языке 216 �SPIS TREŚCI 9 Мечислав Г л а д ы ш — Из исследований по развитию болгарской этнографии — Христо Ва карельский Резюме на французском языке 217 235 Часмь I I СТАТЬИ Мария Франковска этнографии — Задачи и вопросы польского американоведения в области 237 Резюме на английском языке 251 Тадэуш М и левски — Происхождение населениядоколумбовой Америки вязыковом отражении Резюме на английском языке 253 279 Барбара М а т у ш е в с к а - К о г у т н и ц к а Прерии Резюме на английском языке 281 300 Экономические основы культуры индейцев Богдан Когутницки — Процесс акультурации индейцев пуэбло Резюме на русском языке Моника Сказиньска 302 313 — Ритуальные зрелища индейцев зуни и их связи с экономикой и общественным строем Резюме на английском языке 315 337 Крыстына М а л к о в с к а — Потлач. Его роль в культуре индейсцев северо-западного побережья Канады Резюме на английском языке Анна Ковальска-Левицка — 339 374 Культурные преобразования индейцев перуанской Монтании под влиянием контактов с европейской культурой Александр П о с е р н - З е л и н ь с к и — Вопросы культурных связейдоколумбовой Америки с Океанией 376 397 Резюме на английском языке Анна М р о з е к — Общественная функция Корана 420 422 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Тадэуш Левицки — Авункулат в средневековой Африке 445 Томаш М а р ш е в с к и — Антропоморфические изображения в масках медведей вдревне­ китайском искусстве 460 Януш Камоцки — Африкановедческие коллекции в польских музеях 475 ХРОНИКА Выставка искусства древней Мексики вПознани — Станислав Блащик I I Этнографический американоведческий семинар. Познань Парандовска 487 2 — 4 I V 1965 — Мария : . . . 490 Этнография в ГДР — Валериан Собисяк 493 Национальное и международное значение исследований по выпечке и видам хлебо­ булочных изделий Швейцарского Института и Музея Хлеба и Хлебобулочных из­ делий — Макс Варрен 498 �10 S P I S TREŚCI РЕЦЕНЗИИ Польша и европейские страны Советская Этнография, 1963—1964 — Збигнев Ясевич Народна творчнхгьта Этнография, R . 8: 1964 — Данута Тылъкова Česky L i d , R . 61: 1964 — Зофия Шромба-Рысова Müveltség és Hagyomány (Культура и Традиция) Т. 5: 1963, Т. 6: 1964 — ИренаНизинъска Revista de Folclor Bucuresti, t. 1: 1956 — t. 8: 1963 — Мария Мисинъска 507 513 518 523 533 Forschungen zur Volks- und Landeskunde № 4, Сибиу 1961 — Мария Мисинъска . . . 534 Anualul Muzeului Etnografie al Transilvaniei pe anii 1957 si 1958, CIuj 1958 и pe anii 1958—1961, Cluj 1963 - Мария Мисинъска Deutsches Jahrbuch für Volkskunde. Herausgegb. vom Institut für deutsche Volkskunde an der deutschen Akademie der Vissenschaften zu Berlin, t. 10, Jahrgang 1946,часть 535 I — I I , стр. 444 — Юзеф Буршта 540 Musée et Institut d'Ethnographie de la Ville de Geneve, „Bulletin Annuel", nr 1:1958 — nr 6:1963, Geneve (Suisse) — Tepeca Коморииика 542 Ян Басара, Терминология сельского строительства в польских диалектах, часть I : Жилой дом, Вроцлав 1964 — Мариан Покропек Юзеф Лигенза, Мария Живирска, Очерк горняцкой культуры, Катовице 1964 — Эдвард Петрашек Исследованияпо изучениюпричин возникновения разбойничества вЗападных Карпатах 550 554 — Хенрик Холда Alena Plessingerová, Vývoj topeniště, jeho využíván! a význam ve slovenských obcích pod Javorníky, „Spornik Národního Muzea v Praze", серия A , t. 17: 1963 nr 4 — 5 — Анна 560 Ковалъска-Левицка Rudolf Braun, Industrialisierung und Volksleben, Zurich —Stuttgart 1960—Ольга Мульке- 565 ; вич-Гольдберг 568 Karł Baumgarten, U Bentzien, H o f und Wirtschaft der Ribnitzer Bauern. Edition und K o m mentar der Kloster Inventariums vom 1620, Berlin 1963—Валериан Собисяк . . . . 571 Очерк литовской этнографии, коллективная работа под редакцией А . Высниаускаите, Вильнюс 1964 — Калина Склодковска-Антонович . . Romulus Vuia, Tipuri de pástorit la romini (sec. X I X — inceptul sec. X X ) , Bucuresti 1964 — Бронислава Копчинъска-Яворска 574 578 Внеевропейские страны Halfdan Siiger, From the Third Danish Expedition to Central Asia, 1956 — Tomaut Map- шевски Последние книги Оскара Льюиса — Анджей Возьняк Эквадор — историко-этнографические очерки — Анджей Возьняк Мариан Маловист, Великие государства Западного Судана в позднем средневековье, Варшава 1964 — Кшиштоф Макульски 593 Египетский журнал, посвященный народному искусству — Тереса Пфабе Две книги об Индии — СлавойШинкевич 598 602 Данута Мар\совска, Семья в крестьянской среде. Исследования подкраковской де­ ревни, Вроцлав—Варшава—Краков 1964 — Анна Кушшеба-Пойнарова 607 584 588 591 �CONTENTS METHODOLOGY Kazimierz Dobrowolski, Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Jan Stanisław Bystroń S u m m a r y in F r e n c h Barbara O l s z e w s k a - D y o n i z i a k — A f u n c t i o n a l m o d e l of c u l t u r a l a n a l y s i s i n t h e light of m o d e r n anthropology a n d sociology S u m m a r y in English K r y s t y n a M a ł k o w s k a — A c c u l t u r i s a t i o n i n A m e r i c a n ethnology . . . Summary in English E d w a r d P i e t r a s z e k — Peasant p r o b l e m s of c u l t u r e S u m m a r y in F r e n c h class culture, and modern 74 92 AND I MATERIALS T a d e u s z M i l e w s k i — P e o p l e of t h e B a l k a n s i n a n c i e n t t i m e s . S u m m a r y in F r e n c h Henryk B a t o w s k i — The Balkans. The Balkan countries . and . . 95 115 peoples (changes i n t h e m e a n i n g of those t e r m s ) Summary in French Barbara U r b a ń s k a — H i s t o r i c a l e t h n o g r a p h y of t h e B a l k a n i n m o d e r n times, a n d p r e s e n t - d a y e t h n i c a l differentiation Summary in Russian 117 125 Peninsula 127 152 J a n i n a P e t e r s — Building by A r o m u n shepherds in A l b a n i a Summary in Russian L e c h M r ó z — T h e gypsy problem . ; 158 177 178 Summary in French 194 Wanda P a p r o c k a — C o n d i t i o n s d e t e r m i n i n g t h e d e v e l o p m e n t of v i l l a g e t r a d e c e n t r e s i n N o r t h - E a s t M a z o w s z e i n the 19th c e n t u r y ( i l l u s t r a t e d b y t h e t o w n of M y s z y n i e c ) S u m m a r y in F r e n c h Olga M u l k i e w i c z - G o l d b e r g o w a — W e a v i n g as a h o m e i n d u s t r y i n t h e Bełchatów region . . . . Summary in French Mieczysław G ł a d y s z — R e s e a r c h on t h e d e v e l o p m e n t of B u l g a r i a n e t h n o ­ graphy — Christo Wakarelski Summary in French 31 59 61 73 and working Part STUDIES 15 28 . 196 207 208 216 217 235 �12 Part II ARTICLES Maria F r a n k o w s k a — T h e a i m s a n d needs of P o l i s h A m e r i c a n i s t i c s i n t h e field of e t h n o g r a p h y S u m m a r y in English T a d e u s z M i l e w s k i — O r i g i n of t h e peoples of p r e - C o l u m b i a n A m e r i c a i n the light of l a n g u a g e S u m m a r y in English Barbara M a t u s z e w s k a - K o h u t n i c k a 253 279 — E c o n o m i c foundations c u l t u r e of t h e p r a i r i e I n d i a n s S u m m a r y in E n g l i s h B o h d a n K o h u t n i c k i — A c c u l t u r i s a t i o n of t h e P u e b l o I n d i a n s . S u m m a r y in R u s s i a n Monika S k a z i ń s k a — R i t u a l s a m o n g the Z u n i nections w i t h t h e economy a n d s o c i a l s t r u c t u r e Summary of t h e . . 281 300 302 . 313 Indians, and their con­ 315 in E n g l i s h 337 K r y s t y n a M a ł k o w s k a — P o t l a t c h . I t s role i n t h e c u l t u r e of t h e I n d i a n s of t h e N o r t h - W e s t coast of C a n a d a S u m m a r y in E n g l i s h Anna K o w a l s k a - L e w i c k a — C u l t u r a l c h a n g e s a m o n g t h e I n d i a n s of P e r u v i a n M o n t a n a under t h e i n f l u e n c e of c o n t a c t s w i t h E u r o p e a n c u l t u r e Aleksander Posern-Zieliński — C u l t u r a l connections b e t w e e n p r e - C o l u m b i a n A m e r i c a a n d the P a c i f i c O c e a n S u m m a r y in E n g l i s h A n n a M r o z e k — T h e s o c i a l function of t h e K o r a n STUDIES Tadeusz L e w i c k i 237 251 AND 339 374 376 397 420 422 MATERIALS — T h e avunculat in mediaeval Africa 445 Tomasz M a r s z e w s k i — A n t h r o p o m o r p h i c figures w i t h t h e b e a r - m a s k s i n the a n c i e n t C h i n e s e a r t J a n u s z К a m о с k i — A f r i c a n collections i n P o l i s h m u s e u m s 460 475 CHRONICLE E x h i b i t i o n of A n c i e n t M e x i c a n A r t i n Poznań — Stanisław Błaszczyk . S e c o n d E t h n o g r a p h i c A m e r i c a n i s t i c s S e m i n a r . Poznań, 2 — 4 I V 1965 — Parandowska . . Maria E t h n o g r a p h y i n t h e G e r m a n D e m o c r a t i c R e p u b l i c — Walerian Sobisiak . R e s e a r c h done b y t h e S w i s s i n s t i t u t e a n d M u s e u m of B r e a d a n d B a k i n g Max Warren Poland REVIEWS and other European S o v i e t s k a j a E t n o g r a f i a , 1963—1964 Narodna Tworczisť ta E t n o h r a f i j a , Česky L i d , R . 61: 1964 — Zofia Müveltség és Hagyomány ( C u l t u r e Irena Nizińska 487 490 . — 493 498 countries — Zbigniew Jasiewicz R . 8: 1964 — Danuta Tylkowa . . . . Szromba-Rysowa a n d T r a d i t i o n ) V o l . 5: 1963, V o l . 6: 1964 — 507 513 518 523 �13 R e v i s t a de P o l c i o r B u c u r e s t i , V o l . 1: 1956 — V o l . 8: 1963 — Maria Misiúska 533 F o r s c h u n g e n zuř V o l k s - und L a n d e s k u n d e , No. 4, S i b i u 1961 — Maria Misiúska A n u a r u l M u z e u l u i E t n o g r a f i e a l T r a n s i l v a n i e i pe a n i i 1957 si 1958, C l u j 1958, 534 a n d pe a n i i 1959—1961, C l u j 1963 — Maria Misiúska D e u t s c h e s J a h r b u c h f i i r V o l k s k u n d e . H e r a u s g e g b . v o m I n s t i t u t für d e u t s c h e Volkskunde an der deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin. V o l . 10. J a h r g a n g 1946, P a r t I — I I , p. 444 — Józef Burszta 535 Musée et I n s t i t u t d ' E t h n o g r a p h i e de l a V i l l e de G e n e v e , „Bulletin 540 Annuel", No. 1: 1958 — No. 6: 1963, G e n e v e (Suisse) — Teresa Komornicka . . . J a n B a s a r a , T h e t e r m i n o l o g y of v i l l a g e b u i l d i n g i n P o l i s h d i a l e c t s , P a r t I : 542 T h e house, W r o c ł a w 1964 — Marian Pokropek Józef Lizęga, M a r i a Żywirska, O u t l i n e of m i n i n g c u l t u r e , K a t o w i c e 1964 — Edward Pietraszek S t u d y of r e a s o n s for t h e e m e r g e n c e of b a n d i t r y i n t h e W e s t e r n C a r p a t h i a n s — Henryk Hołda A l e n a Plessingerová, Vývoy topeniště, j e h o využívání a význam v e s l o v e n ­ ských obcích pod Javorníky, „Sporník Národního M u z e a v Praze", S e r i a A , v o l . 17: 1963 No. 4 — 5 — Anna Kowalska-Lewicka R u d o l f B r a u n , I n d u s t r i a l i s i e r u n g und V o l k s l e b e n , Z u r i c h — S t u t t g a r t 1960 — 550 554 560 565 Olga Mulkiewicz-Goldbergowa K a r l Baumgarten, U . Bentzien, Hof und Wirtschaft der Ribnitzer Bauern. E d i t i o n und K o m m e n t a r d e r K l o s t e r I n v e n t a r i u m s v o m 1620, B e r l i n 1963 — Walerian Sobisiak L i e t a v i a etnografijos bruożai ( O u t l i n e of L i t h u a n i a n e t h n o g r a p h y ) , s y m p o s i u m edited b y A . V y s n i a u s k a i t e , V i l n i u s 1964 — Kalina Skłodkowska-Amtonowicz 574 R o m u l u s V u i a , T i p u r i de pástorit l a r o m i n i (sec. X I X — i n c e p t u l sec. X X ) , B u c u r e s t i 1964 — Bronisława Kopczyńska-Jaworska 578 Countries outside 568 571 Europe H a l f d a n S l i g e r , F r o m t h e T h i r d D a n i s h E x p e d i t i o n to C e n t r a l A s i a , 1956 — T o m a s z Marszewski O s t a t n i e książki O s c a r a L e w i s a ( T h e L a s t B o o k s of O s c a r L e w i s ) — Andrzej Wożniak 584 588 E q u a d o r — i s t o r i k o - e t n o g r a f i c h e s k i y e o c h e r k i — Andrzej Woźniak . . . M a r i a n Małowist, W i e l k i e państwa S u d a n u Z a c h o d n i e g o w późnym średnio­ w i e c z u ( T h e great n a t i o n s of W e s t e r n S u d a n i n t h e late M i d d l e A g e s ) , W a r s a w 1964 — Krzysztof Makulski A n e g y p t i a n p e r i o d i c a l d e a l i n g w i t h folk a r t — Teresa Pfabé T w o books about I n d i a — Sławoj Szynkiewicz 593 598 602 D a n u t a M a r k o w s k a , R o d z i n a w środowisku w i e j s k i m . S t u d i u m w s i p o d k r a ­ k o w s k i e j ( F a m i l y i n a V i l l a g e C o m m u n i t y . S t u d y of s u b - c r a c o w i a n v i l ­ lage), W r o c ł a w — W a r s z a w a — K r a k ó w 1964 — Anna Kutrzeba-Pojnarowa 607 591 �D n i a 20 lipca 1965 r . zmarł prof, d r JAN CZEKANOWSKI członek rzeczywisty Polskiej A k a d e m i i N a u k , przewodniczący K o m i t e t u Antropologicznego P A N , e m e r y t o w a n y profesor U n i ­ w e r s y t e t u A d a m a M i c k i e w i c z a w Poznaniu, b. profesor a n t r o ­ p o l o g i i i e t n o g r a f i i U n i w e r s y t e t u w e L w o w i e , d r honoris causa Uniwersytetów w P o z n a n i u i Wrocławiu, w y b i t n y biolog, humanista, m a t e m a t y k , odznaczony orderem Sztandaru P r a c y I klasy, l i c z n y m i o r d e r a m i zagranicznymi, b. prezes Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, członek w i e l u towarzystw n a u k o w y c h k r a j o w y c h i zagranicznych. Ze śmiercią prof. d r . J . Czekanowskiego n a u k a polska s t r a ­ ciła w i e l k i e g o człowieka i wychowawcę. Redakcja � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/e0781d22002ac8c52c671b0c135b9bd2.pdf a55241509ca8fad0ec7d313f9265f8e2 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:592 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1967 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:541 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1967 t.11 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1967 t.11, s.5-14 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN,Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XI ��INSTYTUT HISTORII KULTURY POLSKIEJ A K A D E M I I M A T E R I A L N E J NAUK ETNOGRAFIA POLSKA XI WROCŁAW ZAKŁAD WARSZAWA - NARODOWY WYDAWNICTWO IMIENIA POLSKIEJ 1967 KRAKÓW OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �KOMITET Kazimierz REDAKCYJNY Dobrowolski, Witold Józef G a j e k , Mieczysław ska, Anna Dynowski Gładysz, J a d w i g a Kutrzeba-Pojnarowa, Waligórski, K a z i m i e r a Adolf (redaktor), Klimaszew­ Nasz, Andrzej Zawistowicz-Adamska S e k r e t a r z R e d a k c j i : K r y s t y n a Małkowska Okładkę projektował ZBIGNIEW KLIMCZYK Redaktor Z y t a Kwiecińska Redaktor techniczny Jacek Sikorski Printed in Z a k l a d N a r o d o w y i m . " Oasolinskicli Poland .Wydawnictwo. Wroeław'1967. N a k l a d 500 + 130 cgz. O b j . a r k . w y d . 43,70, a r k . d r a k . 35,50 + w k l e j ka, do a r k . form, A - l 47,88. P a p i e r i l u s t r . k l . V . 8 0 g, 7 0 x 100. O d d a n o składania ukończono 17 1 1 9 6 7 , w lipcu Nr podpisano 1967. do druku Wrocławska 7 V I I 1967 r , d r u k Drukarnia z a m . 1044/67. D - 1 2 . C e n a zł 1 0 5 . — Naukowa. �SPIS TREŚCI Część I ARTYKUŁY Witold D y now sк i nauk Streszczenie Anna — Etnografia w aktualnych tendencjach rozwojowych społecznych w . j . angielskim K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Współpraca n a u k społecznych w d i a c h n a d przeszłością i teraźniejszością k u l t u r y w s i p o l s k i e j nesie nowych Streszczenie wydawnictw w Streszczenie w Agnieszka źródłowych) — Juliusz Zborowski. Maria w Podhala . 60 62 85 I MATERIAŁY Kopczyńska.Jaworska — Próba k l a s y f i k a c j i typów pa­ karpackiego (Zagadnienia, 87 — O budownictwie ludowym w Karpatach Polskich metody, k i e r u n k i b a d a w c z e ) Bazińska 99 — Ślady działania i n s t y t u c j i c z a r o w n i c t w a w pamięci h i s t o r y c z n e j i p r a k t y k a c h p a s t e r z y tatrzańskich Jan Olejnik Edward pod Zofia P i e t r a s z e k . . wiejskiej w Wojtowicz Niektóre a s p e k t y b a d a ń n a d pożywieniem Beskidzie — w n i o s k ó w etnografa Maria Żywirska Adam С hętn iк Maria P a r a d o w s k a 132 150 — Śląskim Z a m b r z y c k a - K u n a c h o w i c z go W s c h o d u . — Z m i a n y wnętrz m i e s z k a l n y c h w e w s i n o w o t a r s k i e j 173 — go n a d rzemiosłem w i e j s k i m ( P r o b l e m a t y k a Janina 112 wyobrażenia w r e j o n i e W y s o k i c h T a t r urbanizacji S z r o m b a - R y s o w a ludności Anna — Magiczne wpływem 44 cen­ j . francuskim Gładyszowa Barbara Z historii etnografii — U w a g i o rubieżach e t n o g r a f i c z n y c h w STUDIA sterstwa 30 42 Europie Streszczenie Bronisława stu­ margi­ j . francuskim Dobrowolska tralnej (Na j . francuskim Mieczysław G ł a d y s z 17 29 — O Lasowiakach Badania ośrodka krakowskie­ i propozycje) i gwarze lasowskiej 178 (Porównanie i językoznawcy) K u r p i e w P u s z c z y Białej — Tłoki n a K u r p i a c h 18:3 192 203 •— K a r o l B r z o z o w s k i — podróżnik i b a d a c z B l i s k i e ­ 208 �6 Część I I ARTYKUŁY Tadeusz L e w i c k i haryjskiej na — Najważniejsze Międzynarodowym problemy Kongresie historiografii Historii Afryki Afryki w subsaD a r es Salaam Anna 225 Mrozek fitów (mistyków) Streszczenie Krzysztof w czesnej wartości i z n a c z e n i a j e d n o s t k i w poglądach s u ­ islamu 265 j . angielskim M a k u l s k i — 283 Wprowadzenie h i s t o r y c z n e do zagadnień współ­ Sahary Streszczenie Helena — Obrona w 285 j . francuskim 307 P r z ę s ł a w s k a — Studia nad problemem rodziny wiejskiej i bied- niackiej w M e k s y k u Streszczenie Bohdan 309 j . angielskim K o h u t n i c k i podstawie we w — . Zagadnienie materiałów e t n o g r a f i c z n y c h . rekonstrukcji . archeologicznej Część I : U k ł a d y . 332 na społeczno-kulto- ludów A u s t r a l i i Streszczenie Aleksander w 334 j . angielskim 348 Posern-Zieliński — Melanezyjskie ruchy millenarystycz­ ne j a k o przykład współczesnych przeobrażeń k u l t u r o w y c h 349 Streszczenie 364 w j . angielskim STUDIA I MATERIAŁY Barbara M a t u s z e w s k a - K o h u t n i c k a — Z dziejów r o z w o j u f o r m b u ­ d o w n i c t w a l u d ó w k o c z o w n i c z y c h A m e r y k i Północnej. N a m i o t tipi . . . Béla G u n d a — R e l i k t y d a w n e g o rybołówstwa w K a r p a t a c h Anna Zadrożyńska-Barącz — Materiały do studiów 366 385 nad genezą t e a t r u . (Przegląd hipotez. K o n c e p c j a A . D. A w d i e j e w a ) 396 Janina P e t e r a — T k a c t w o u pasterzy Aromunów w Albanii . . . . Wanda P a p r o c k a — Materiały do h i s t o r i i o r g a n i z a c j i przemysłu d o m o w e ­ go i rzemiosła w i e j s k i e g o w W i e l k i e j B r y t a n i i w końcu X I X i w X X w . 411 433 KRONIKA Amerykanistyka -Zieliński r a d z i e c k a w o s t a t n i m dziesięcioleciu — Aleksander Posern447 . 460 E t n o g r a f i c z n e ośrodki w U z b e k i s t a n i e — Zbigniew Jasiewicz Działalność b a d a w c z a N i e m i e c k i e g o I n s t y t u t u E t n o g r a f i c z n e g o p r z y N i e m i e c ­ k i e j A k a d e m i i N a u k w B e r l i n i e w l a t a c h 1955—1965 — Reinhard Peesch Działalność I n s t y t u t u i m . J u l i u s z a L i p s a w z a k r e s i e e t n o g r a f i i gospodarczej — 466 — Jadwiga Kucharska Węgierskie M u z e a E t n o g r a f i c z n e — Gyongyi Béni M u z e a E t n o g r a f i c z n e w Bułgarii — Maria Misińska 480 483 488 Etnograficzna działalność n a u k o w a P i e r w s z y Światowy Wolski Festiwal w Tadżykistanie — Zbigniew Sztuki Murzyńskiej w Dakarze Jasiewicz — 473 Krzysztof 494 �7 Wystawa Tatrzańskiej S z t u k i L u d o w e j Informacja mos" Z etnograficzna Anna — 500 „De­ Kutrzeba-Pojnarowa działalności P o l s k i e g o Grażyna nego — w Linzu — J a n Bujak krajów d e m o k r a c j i — n o w y p r o f i l c z a s o p i s m a 504 Towarzystwa F i l m u Etnograficznego i Socjologicz­ Dąbrowska 505 RECENZJE Jacek P i e s k i Świat — Sowietskaja Stanisław Kałużyński, szawa An-drás Olędzki 508 1965 — Zbigniew Etnografija, Mongolia, Państwowe 1965, s. 158, r y c i n 49, m a p a Róna-Tas, Mongolia. Zieleński, 510 Wydawnictwo 1 — Jacek Siadami Wiedza Powszechna, Warszawa Jerzy Jasiewicz War­ Olędzki nomadów, 514 Państwowe Wydawnictwo 1 — Jacek 1965, s. 325, m a p a Sześciu mędrców Naukowe, Olędzki z ..Bogatego Szczęścia", I s k r y , . . 516 Warszawa 1961, s. 166; J e r z y P u t r a m e n t , C z t e r y s t r o n y świata, I s k r y , W a r s z a w a 1963, s. 219, rozdział W Mongolskie l a k i e r k a c h przez —Jacek Gobi, pastorałki, s. 159—215; W i e s ł a w Książka i Wiedza, Warszawa Nowakowski, 1964, s. 162 — Olędzki 520 Stanisław Kałużyński, Głosy z J u r t y , Przysłowia, opowieści, z a g a d k i łów, Turków syberyjskich i Tunguzów, Wiedza Powszechna, Mongo­ Warszawa 1960, s. 202 — Jacełc Olędzki 527 T h e M u s i c of t h e Mongols. P a r t I, E a s t e r n M o n g o l i a . P r e f a c e Oñ t h e T r a i l of A n c i e n t M o n g o l T u n e s by H e n i n g Specimens Remarks Music of M o n g o l i a n P o e t r y on Mongolian Music by S v e n Hedin. Haslund-Christensen. t r a n s l a t e d by K . G r o n b e c h . Preliminary and Emsheimer. Instruments of E a s t e r n M o n g o l i a , c o l l e c t e d by Ernst by H . H a s l u n d - C h r i s t e n s e n noted d o w n by E r n s t E m s h e i m e r . " R e p o r t s f r o m the S c i e n t i f i c E x p e d i t i o n to t h e North-Western Provinces of Hedin, V I I I , Ethnography, stracje — Jerzy China under Stockholm the L e a d e r s h i p 1943, s. 100 + of D r . Sven 97 n u t , m a p a , ilu­ J a n Stęszewski Prokopczuk, Historia 529 Afryki w zarysie, W a r s z a w a 1964 — Krzysztof Makulski . . . 536 . . . 539 Makulski 532 a u S a h a r a , P a r i s 1963 — Krzysztof Nómades et n o m a d i s m e E m i l i a Horvátová, Cigáni n a S l o v e n s k u , B r a t i s l a v a 1964 — Lech Müveltség és H a g y o m a n y et Centralis Uniwersytetu ас Orientalis nr Maria Europae, Roczniki Instytutu L . Kossutha w Debreczynie, „Revista de E t n o g r a f i e 1—6 — Maria. t Hungariae Etnograficznego 7: 1965 — I r e n a Nizińska . Misiriska Brandon-Albini, 549 Midi vivant. Peuple et c u l t u r e e n I t a l i e d u S u d . P a r i s et M o n d e s . L a r e v u e Zadrożyńska-Barącz d u Musée de l ' H o m m e . 1961—1963 — Husbandry Society . . F. Downes, University Animal 557 of C a l i f o r n i a P u b l i c a t i o n s in Lech Wórterbuch Navajo and Culture. i n A n t h r o p o l o g y , V o l . 1, U n i v e r s i t y of C a l i f o r n i a P r e s s , B e r k e l e y — L o s A n g e l e s — 1964, s. 104, 9 r y c i n i 1 m a p a — Krzyżaniak der Vólkerkunde 553 Barbara Walendowska-Zapędowska James 543 $i F o l c l o r " , B u c u r e s t i , t. 9: 1964 n r 2, 3 i t. 10: 1965 1964, P r e s s e s U n i v e r s i t a i r e s de F r a n c e — Anna Objets Mróz (Kultura i Tradycja), Studia Ethnologica 5g3 in Verbindung schaften, Herausgegeben von Walter Stuttgart 1965 — Jadwiga Kucharska mit zahlreichen Hirschberg, Alfred Fachwissen- Kroner Verlag, 565 �ОГЛАВЛЕНИЕ Часть I СТАТЬИ Витольд Дыновски — Этнография в современном положении общественных наук Резюме на английском языке Анна К у т ж е б а - П о й н а р о в а — 17 29 Сотрудничество общественных наук при изучении прошлого и современности культуры польской деревни заметки по поводу изда­ ния новых первоисточников) 30 Резюме на французском языке 42 Мечислав Г л а д ы ш — Из истории этнографии Подгаля. Юлиуш Зборовски . . . . Резюме на французском языке 44 60 Агнешка Д о б р о в о л ь с к а •— Заметки об этнографических рубежах в Центральной Европе 62 Резюме на французском языке 85 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Бронислава К о п ч и н ь с к а - Я в о р с к а — Опыт классификации типов карпатского пастушества 87 Мария Гладыш —Народное строительство в Польских Карпатах. (Постановка воп­ росов и методика исследований) 99 Барбара Базиньска — Следы колдоводства сохранившиеся в воспоминаниях и быту скотоводов в Татрах 112 Ян Олейник — Магия в миросозерцании населения Высоких Татр Эдвард П е т р а ш е к 132 — Изменения интерьера деревенских жилых помещений в ново- таргском районе под влиянием урбанизации 150 София Ш р о м б а - Р ы с — Некоторые вопросы изучения способов питания деревенского населения в Силезских Бескидах 173 Анна З а м б ж и ц к а - К у н а х о в и ч •— Работы краковского центра по изучению деревен­ ского ремесла 178 Янина Вуйтович •—О Лясовяках и лясовской речи (сопоставление выводов этнографа и языковеда) 185 Мария Живирска •—Курпи вБелой пущи 192 Адам Хентник — Толока в курпёвском районе 203 Мария П а р а д о в с к а него Востока —• Карл Бжозовский — путешественник и исследователь Ближ . 208 �9 Часть 11 СТАТЬИ Тадеуш Левицки — Важнейшие вопросы историографии Африки к югу от Сахары на Международном конгрессе истории Африки в Дар-эс-Салам 225 Анна М р о з е к — Защита достоинства личности в воззрениях суфиков (мистиков) ислама Резюме на английском языке 283 Кжиштоф М а к у л ь с к и — По истории вопросов современной Сахары 285 Резюме на французском языке Елена П ж е с л а в с к а 265 307 — Исследования по вопросу деревенской и бедняцкой семьи в Мексике 309 Резюме на английском языке Богдан Когутницки 332 — Вопрос археологической реконструкции на основании этно­ графических материалов. Часть I : Общественно-культовые системы народов Ав­ стралии 334 Резюме на английском языке Александр П о с е р н - З е л и н ь с к и 348 — Меланезийские миллениальные движения в образе современных культурных сдвигов 349 Резюме на английском языке 364 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Барбара М а т у ш е в с к а - К о г у т н и ц к а — Из истории развития форм строительства у кочевых народов Северной Америки. Шатёр тили 366 Беля Гунда — Остатки давнего рыболовства вКарпатах 385 Анна З а д р о ж и н ь с к а - Б а р о н ч — Материалы по изучению генезиса театра. (Обзор гипотез. Постановка А. Д. Авдеева) 396 Янина Петера 411 •— Ткачество у пастухов Аромынов в Албании Ванда П а п р о ц к а — Материалы по истории организации домашней промышленности и деревенского ремесла в Великой Британии к концу I X и в X X веке 433 ХРОНИКА Советское американоведение за последнее десятилетие — Александр Посерн-Зелиньски 447 Этнографическая деятельность в Таджикистане — Збигнев Ясевич Этнографические центры в Узбекистане 460 — Збигнев Ясевич 466 Исследовательская деятельность Германского этнографического института при Гер­ манской Академии Наук в Берлине за 1955—1965 гг. — Рейнхард Поеш Деятельность Института им. Юлиуша Липса в области экономической этнографии 473 •— Ядвига Кухарска 480 Венгерский Этнографический музей — ГыонгыйБени 483 Этнографические музеи в Болгарии — Мария Мисиньска 488 Первый Всемирный фестиваль негритянского искусства в Дакаре — Кжиштоф Вольски 494 Выставка народного искусства района Татр в Линц — Ян Буяк 500 Этнографическая информация народно-демократических стран — новый профиль журнала „Демос" — Анна Кутжеба-Пойнарова Из деятельности Польского общества этнографического и социологического фильма Гражина Домбровска 504 — 505 �10 РЕЦЕНЗИИ Собачая Доля — Яцек Олендзки 508 Советская Этнография, 1965 — Збигнев Ясевич Stanisław Kałużyński, M o n g o l i a , P a ń s t w o w e W y d a w n i c t w o N a u k o w e , W a r ­ s z a w a 1965, 158 стр., 49 рис., 1 карта — Яцек Олендзки A n d r á s Róna-Tas, M o n g o l i a śladami nomadów, P a ń s t w o w e W y d a w n i c t w o 510 W i e d z a P o w s z e c h n a , W a r s z a w a 1965, 325 стр., 1 карта — Яцек Олендзки. . . J e r z y Zieliński, Sześciu mędrców z „Bogatego Szczęścia", I s k r y , W a r s z a w a 1961, 166 стр .; J e r z y P u t r a m e n t , C z t e r y s t r o n y świata, I s k r y , W a r s z a w a 1963, 219 стр., глава M o n g o l s k i e pastorałki, 159—215 стр ; W i e s ł a w N o w a ­ kowski, W l a k i e r k a c h przez Gobi, Książka i W i e d z a , Warszawa Turków syberyjskich i Tunguzów, Wiedza Powszechna, 1960, 202 стр. — Яцек Олендзки T h e M u s i c of the Mongols. P a r t I, E a s t e r n M o n g o l i a . P r e f a c e O n t h e T r a i l of A n c i e n t Specimens Remarks Music Mongol Tunes by Hening of M o n g o l i a n P o e t r y on Mongolian Music translated and of E a s t e r n M o n g o l i a , collected 520 Mongo­ Warszawa 527 by S v e n Hedin. Haslund-Christensen. by K . Gonbech. Instruments 516 1964, 162 стр. — ЯцекОлендзки Stanisław Kałużyński, Głosy z j u r t y , Przysłowia, opowieści, z a g a d k i łów, 514 by Preliminary Ernst Emsheiner. by H . H a s l u n d - C h r i s t e n s e n notted d o w n b y E r n s t E m s h e i n e r . " R e p o r t s f r o m t h e S c i e n t i f i c E x p e d i t i o n to t h e North-Western Provinces Hedin, V I I I , Ethnography, of China under the L e a d e r s h i p S t o c k h o l m 1943, 100 стр. + страции — Ян Стеншевски Jerzy Prokopczuk, Historia A f r y k i кульски of Dr. Sven 97 нот, карта, иллю­ 529 w zarysie, Warszawa 1964 —КшиштофМа­ 532 N o m a d e n et n o m a d i s m e a u S a h a r a , P a r i s 1963 — КшиштофМакульски 536 E m i l i a Horvátová, Cigáni N a S l o v e n s k u , B r a t i s l a v a 1964 — Л е х Мруз . . . . Muveltség es Hagyomány (Культура и традиция), S t u d i a E t h n o l o g i c a H u n g a r i a e et c e n t r a l i s ас O r i e n t a l i s E u r o p a e , Ежегодники Этнографического инсти­ тута Университета Л. Кошута в Дебречине, т. 7: 1965 — Ирена Низиньска 539 543 „Revista de E t n o g r a f i e s i F o l c l o r " , B u c u r e s t i , т. 9, 1964, № 2, 3 и т. 10: 1965,№ 1—6 Мария Мисиньска Maria Branden-Albini, 549 M i d i v i v a n t . P e u p l e et c u l t u r e e n I t a l i e d u S u d . P a r i s 1964, P r e s s e s U n i v e r s i t a i r e s de F r a n c e — Анна Задрожиньска-Баронч 553 O b j e c t s et M o n d e s . L a r e v u s d u M u s e s de l ' H o m m e . 1961—1963 —Барбара Валендовска-Запендовска James F . Downes, Animal Husbandry in Navajo Society nad Culture. U n i v e r s i t y of C a l i f o r n i a P u b l i c a t i o n s i n A n t h r o p o l o g y , V o l . 1, U n i v e r s i t y of C a l i f o r n i a P r e s s , B e r k e l y — L o s A n g e l e s 1964, 104 стр., 9 рис., 1 карта 557 Лех Кжижаняк Worterbuch der Vólkerkunde i n V e r b i n d u n g mit zahlreichen Fachwissenschaften, Herausgegeben v o n W a l t e r Hirschberg, Alfred K r o n e r Verlag, S t u t t g a r t 1965 — Ядвига Кухарска 563 565 �CONTENTS Part I ARTICLES Witold D y n o w s k i — E t h n o g r a p h y i n c u r r e n t t r e n d s of t h e s o c i a l s c i e n c e s Summary in English 17 29 Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Collaboration between the social s c i e n c e s i n s t u d i e s of t h e past a n d p r e s e n t c u l t u r e of t h e P o l i s h r u r a l a r e a s ( W i t h r e f e r e n c e to n e w p u b l i s h e d s o u r c e s ) Summary in French Mieczysław Gładysz — Juliusz Zborowski. 30 42 History of t h e ethnography of t h e P o d h a l e d i s t r i c t Summary in French Agnieszka 44 60 Dobrowolska Europe Summary — Notes on e t h n o g r a p h i c b o u n d a r i e s 62 85 in French STUDIES AND Bronisława in central MATERIALS Kopczyńska -Jawo'rska — A n a t t e m p t to c l a s s i f y types of p a s t o r a l i s m i n t h e C a r p a t h i a n s Maria Gładyszowa ( P r o b l e m , methods, Barbara — Peasant 87 buildings in the Polish Carpathians research trends) Bazińska — Survivals 99 of m a g i c in pastoral practices i n the Tatras Jan 112 O l e j n i k Edward — M a g i c beliefs i n t h e H i g h T a t r a s P i e t r a s z e k 132 — C h a n g e s i n t h e i n t e r i o r of houses i n N o w y Targ v i l l a g e s u n d e r t h e i m p a c t of u r b a n i s a t i o n Zofia S z r o m b a - R y s o w a 150 — C e r t a i n aspects of studies on t h e diet of the r u r a l p o p u l a t i o n i n t h e S i l e s i a n B e s k i d e s Anna Z a m b r z y c k a - K u n a c h o w i c z graphers Janina Adam Maria by Cracow ethno­ on r u r a l h a n d i c r a f t s Wojtowicz — Lasoviaks 178 and their clusions reached by an ethnographer Maria 173 •— S t u d i e s Z y w i r s k a dialect (comparison of con­ a n d a linguist) — T h e K u r p i e people i n t h e Biała P u s z c z a . 185 . . . С h ę t n i к — W o r k - b e e s i n the K u r p i e district P a r a d o w s k a Near East . . . 192 203 — K a r o l B r z o z o w s k i — t r a v e l l e r a n d e x p e r t on t h e . 208 �12 Part I I ARTICLES Tadeusz L e w i c k i — K e y problems i n t h e h i s t o r y of s u b - S a h a r a r a i s e d at the I n t e r n a t i o n a l C o n g r e s s of the H i s t o r y of A f r i c a Africa, i n D a r es Salaam Anna 225 Mrozek i n t h e eyes Summary Krzysztof of t h e v a l u e a n d i m p o r t a n c e of t h e I s l a m i c S u f i s in of t h e i n d i v i d u a l (mystics) 265 English M a k u l s k i Sahara 283 — A historical introduction to t h e p r o b l e m of t h e today Summary Helena — Defense 285 in French Przesławska 307 — A study of r u r a l a n d s l u m families in Mexico 309 Summary in English Bohdan 332 K o h u t n i c k i ethnographic — Archeological reconstruction on the basis m a t e r i a l . P a r t I : S o c i a l a n d cult s y s t e m s a m o n g of t h e people of A u s t r a l i a Summary in English Aleksander 334 348 Posern-Zieliński — as a n i l l u s t r a t i o n of c o n t e m p o r a r y Melanesian millenarian movements c u l t u r a l change 349 Summary in English 364 STUDIES AND MATERIALS Barbara M a t u s z e w s k a - K o h u t n i c k a — H i s t o r y of t h e d e v e l o p m e n t of v a r i o u s f o r m s of b u i l d i n g b y the n o m a d i c t r i b e s of N o r t h A m e r i c a . T h e t i p i tent 366 Béla G u n d a — T r a c e s of a n c i e n t f i s h i n g c u s t o m s i n t h e C a r p a t h i a n s . Anna Zadrożyńska-Barącz of t h e t h e a t r e (Review Janina Petera Wanda P a p r o c k a industries — Material of h y p o t h e s e s . — Weaving among for studies A. D. Avdeyev's the A r o m u n on the crafts in Great . origin . . 396 in Albania . . 411 shepherds B r i t a i n i n t h e late of home 19th a n d 20th centuries 433 NOTES AND S o v i e t A m e r i c a n i s t i c s w i t h i n t h e last decade NEWS — Aleksander Posern-Zieliński 447 E t h n o g r a p h i c a c t i v i t y i n T a d z h i k i s t a n — Zbigniew Jasiewicz E t h n o g r a p h i c c e n t r e s i n U z b e k i s t a n — Zbigniew Jasiewicz R e s e a r c h by the G e r m a n 460 466 E t h n o g r a p h i c I n s t i t u t e of t h e G e r m a n A c a d e m y S c i e n c e s i n B e r l i n , 1955—1965 — Reinhard charska Hungarian Ethnographic Museums — Gydngyi in Bulgaria — Maria of Peesch W o r k of t h e J u l i u s L i p s I n s t i t u t e on e c o n o m i c e t h n o g r a p h y Ethnographical museums 385 conception) — S o u r c e s on the h i s t o r y of the o r g a n i z a t i o n and rural . Béni Misińska 473 — Jadwiga K u ­ 480 483 488 �13 F i r s t W o r l d F e s t i v a l of N e g r o A r t i n D a k a r — Krzysztof Wolski . . . . 494 E x h i b i t i o n of T a t r a F o l k A r t i n L i n z — Jan Bujak Information about e t h n o g r a p h y i n the People's t h e j o u r n a l „ D e m o s " — Anna 500 Democracies-new profile Kutrzeba-Pojnarowa 504 Gra­ A c t i v i t i e s of t h e P o l i s h E t h n o g r a p h i c a n d S o c i a l o g i c a l F i l m S o c i e t y — żyna of Dąbrowska 505 REVIEWS M o n d o C a n e — Jacek The film Olędzki 508 1965 — Zbigniew Sovietskaya Etnografia, Jasiewicz 510 Stanisław Kałużyński, M o n g o l i a , P a ń s t w o w e W y d a w n i c t w o N a u k o w e , 1965, 158 pages, 49 i l l u s t r a t i o n s , 1 m a p — Jacek szawa Warsza- Olędzki . . . 514 A n d r á s Róna-Tas, M o n g o l i a śladami nomadów ( M o n g o l i a i n t h e F o o t s t e p s of the Nomads), 1965, Państwowe 325 pages, Wydawnictwo 1 map — Jacek Wiedza Powszechna, Warsaw Olędzki 516 J e r z y Zieleński, Sześciu mędrców z „Bogatego szczęścia" ( T h e S i x W i s e M e n i n „Tremendous L u c k " ) , I s k r y , W a r s z a w a 1961, 166 pages; J e r z y m e n t , C z t e r y s t r o n y świata ( F o u r C o r n e r s of t h e W o r l d ) , I s k r y , 1963, 219 pages, c h a p t e r h e a d e d M o n g o l s k i e songs), p. 159—215; Wiesław pastorałki ( M o n g o l i a n p a s t o r a l Nowakowski, W lakierkach przez ( A c r o s s t h e G o b i i n P a t e n t - L e a t h e r P u m p s ) , Książka i W i e d z a , 1964, 162 pages — Putra­ Warszawa J a c e k Olędzki 520 Stanisław Kałużyński, Głosy z j u r t y , Przysłowia. Opowieści. Z a g a d k i łów, Turków syberyjskich Tales, Conundrums Gobi Warszawa i Tunguzów (Sayings from jurta. Mongo­ Proverbs, of t h e Mongols, S i b e r i a n T u r k s a n d T u n g u s People), W i e d z a P o w s z e c h n a , W a r s z a w a 1960, 202 pages — J a c e k Olędzki . . . T h e M u s i c of t h e Mongols. P a r t I . E a s t e r n M o n g o l i a . P r e f a c e b y S v e n H e d i n . O n t h e T r a i l of A n c i e n t M o n g o l T u n e s , b y H e m i n g Specimens Remarks of M o n g o l i a n P o e t r y on Mongolian Music Haslund-Christensen. translated by K . Grenbech. Preliminary and Emsheimer. Instruments by Ernst Music of E a s t e r n M o n g o l i a , c o l l e c t e d by H . H a s l u n d - C h r i s t e n s e n , down by E r n s t from Emsheimer. the N o r t h - W e s t e r n — Jerzy Prokopczuk, Warszawa Nómades Jan 1964 — to Stockholm 1943, 100 pages + 97 scores, m a p , Stęszewski 529 Historia A f r y k i w zarysie (History et n o m a d i s m e noted the Scientific Expedition P r o v i n c e s of C h i n a u n d e r t h e L e a d e r s h i p of D r . S v e n Hedin, V I I I , Ethnography, illustrations "Reports Krzysztof of A f r i c a i n Outline), Makulski au Sahara, Paris 532 1963 — E m i l i a Horvátová, Cigáni n a S l o v e n s k u , B r a t i s l a v a Krzysztof Makulski 1964 — Lech Mróz Müveltség és Hagyomány ( C u l t u r e a n d T r a d i t i o n ) . S t u d i a E t h n o l o g i c a r i a e et C e n t r a l i s ас O r i e n t a l i s E u r o p a e , Yearbooks . . 536 . . 539 Hunga- of t h e E t h n o g r a p h i c I n s t i t u t e of t h e L . K o s s u t h U n i v e r s i t y i n D e b r e c e n , V o l . 7, 1965 — Irena Nizińska „Revista Vol. de E t n o g r a f i e 543 si Folclor", 10: 1965, Nos. 1—6 — Maria Brandon-Albini, 527 Maria Bucuresti, V o l . 9: 1964, No. 2, 3, a n d Misińska 549 M i d i v i v a n t . P e u p l e et c u l t u r e e n I t a l i e d u S u d . P a r i s 1964, P r e s s e s U n i v e r s i t a i r e s de F r a n c e — Anna Zadrożyńska-Barącz . . 553 �14 Objets et M o n d e s . L a r e v u e d u Musée de l ' H o m m e . 1961—1963 — Barbara Walendowska-Zapędowska James F . Downes, A n i m a l v e r s i t y of C a l i f o r n i a California Publications Press, Berkeley 1 m a p — Lech Worterbuch 557 Husbandry der — in Navajo Society and Culture. Uni­ i n A n t h r o p o l o g y , V o l . 1, U n i v e r s i t y of L o s A n g e l e s , 1964, 104 pages, 9 F i g s , a n d Krzyżaniak Vólkerkunde 563 in Verbindung schaften, Herausgegeben von Walter Stuttgart 1965 — Jadwiga Kucharska mit zahlreichen Hirschberg, Alfred Fachwissen- Kroner Verlag, 565 �W dniu 28 lutego 1967 roku zmarła w Londynie założycielka Katedry Etnografii na Uniwersytecie w Wilnie oraz Warszawie Prof. dr C E Z A R I A B A U D O U I N D E C O U R T E N A Y JĘDRZEJEWICZOWA W Zmarłej etnografia polska straciła znakomitą uczoną i wychowawczynię wielu pokoleń młodzieży. Redakcja � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/df0f782ebad03f66824269fa8ad86ee8.pdf 6c23746aecf8e83f4a8c3a2da9237a6d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:622 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1968 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:570 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1968 t.12 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1968 t.12, s.5-13 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XII �i �INSTYTUT HISTORII POLSKIEJ KULTURY AKADEMII M A T E R I A L N E J NAUK ETNOGRAFIA POLSKA XII WROCŁAW ZAKŁAD WARSZAWA NARODOWY WYDAWNICTWO IMIENIA POLSKIEJ 1968 - KRAKÓW OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �KOMITET REDAKCYJNY Kazimierz Dobrowolski, Witold Dynowski (redaktor), Józef Gajek, Mieczysław Gładysz, Jadwiga Klimaszew­ ska, Anna Kutrzeba-Pojnarowa, Adolf Nasz, Andrzej Waligórski, Kazimiera Zawistowicz-Adamska Sekretarz redakcji: Krystyna M a ł k o w s k a Okładkę projektował ZBIGNIEW KLIMCZYK Redaktor Zyta K w i e c i ń s k a Redaktor techniczny Marian Ł u k a n i e c Printed in Poland Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1968. N a k l a d 500 + 130 egz. O b j . a r k . w y d . 43,80, a r k . d r u k . 36,50 + 1 w k l . , a r k . f o r m . A i 49,20. P a p i e r i l u s t r . k l . V , 80 g, 70 X 100 (16). O d d a n o do s k ł a d a n i a 12 I 1968. P o d p i s a n o do d r u k u 2 V I I 1968. Druk u k o ń c z o n o w s i e r p n i u 1968 r. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . N r z a m . 522/68. H-16. C e n a z ł 105.— �SPIS TREŚCI Część I ARTYKUŁY Anna Z a d r o ż y ń s k a - B a r ą c z — Fenomenologiczna koncepcja historii i kultury. Zastosowanie w polskich badaniach etnograficznych . . . Streszczenie w języku angielskim 15 27 S T U D I A I MATERIAŁY Zbigniew B i a ł y — Ekonomiczna i kulturowa rola targów i jarmarków w Małopolsce południowej w X I X i X X w Krystyna Ł a p i ń s k a —• „Czas wolny" w świadomości społecznej miesz­ kańców wsi Andrzej К w i 1 e с к i — Aktualne zagadnienia etniczne Ł e m k ó w w Polsce . Elżbieta D ą m b s k a — O rozwoju konstrukcji schodów drewnianych w za­ bytkowym budownictwie polskim Mieczysław G ł a d y s z — Z polsko-czeskich kontaktów w etnografii (Na marginesie Symposium o cesko-polských vztazích v etnografii) . . . Mieczysław G ł a d y s z — Włodzimierz Poźniak jako folklorysta . . . . Jan S e t k o w i c z — Rafy orawskie Maria P a r a d o w s k a — Rękopis Władysława Jabłonowskiego i jego zna­ czenie dla historii etnografii polskiej Antoni K u c z y ń s k i — Pierwsza polska relacja o ludach Syberii . . . Adam С h ę t n i к — Tkactwo na Kurpiach [Z teki pośmiertnej Adama Chętnika] 29 67 86 120 137 145 153 162 173 188 Cząść II ARTYKUŁY Danuta M a r k o w s k a , Jacek O l ę d z k i , Zofia S o k o l e w i c z — Nie­ które zmiany w tradycyjnym inwentarzu kulturowym pasterzy mongol­ skich Streszczenie w języku angielskim S ł a w o j S z y n k i e w i c z — Wspólnota wiejska w Wietnamie P o ł u d n i o w y m . В. B. G o s w a m i — Rozwój badań antropologicznych i ich ośrodki w Indiach Mira P o s e r n - Z i e l i ń s k a — Rola czynników społeczno-ekonomicznych w kształtowaniu się religii synkretycznych na przykładzie peyotyzmu . 199 251 253 285 304 �6 SPIS TREŚCI Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — Pierwotni mieszkańcy Polinezji (Nie­ które aspekty badań nad etnogenetycznymi powiązaniami' Oceanii z Ameryką) 3 22 S T U D I A I MATERIAŁY Anna K o w a l s k a - L e w i c k a — Tadeusz Milewski (1906—1966) . . . Tadeusz M i l e w s k i — Wyprawy kupców azteckich na przełomie V i V I w. [Tłumaczenie tekstu źródłowego. Komentarzem opatrzyła Maria F r a n ­ kowska] Lech K r z y ż a n i a k — Tenochtitlan w świetle niektórych dokumentów z epoki podboju Christo G a n d e w — O współczesnej metodologii marksistowsko-leninow­ skiej i problemach etnografii bułgarskiej Tatiana К o 1 e w a — Rodzina i stosunki rodzinne w społeczności B u ł g a r ó w rodopskich Witold A r m o n — Badania nad litewską kulturą ludową w latach 1945—1965 Zbigniew J a s i e w i c z — Czynniki sprawcze i kierunki przeobrażeń w rze­ miośle Uzbekistanu w 2 połowie X I X i w X X w Anna K o w a l s k a - L e w i c k a — Pasterstwo i gospodarka mleczna u za­ chodnich T u w i ń c ó w (Uwagi na marginesie ostatnich prac L . P. Potapowa) 359 3 6 2 396 414 431 452 491 518 KRONIKA Sytuacja etnografii w Polsce — Kazimierz Dobrowolski O poszerzenie międzynarodowej współpracy europejskiej w zakresie etnografii rolnictwa — Maria Biernacka Społeczne Muzeum Rolnictwa im. Krzysztofa K l u k a w Ciechanowcu — Andrzej Woźniak 525 529 533 RECENZJE Zarys dziejów religii, praca zbiorowa pod red. Zygmunta Poniatowskiego, Warszawa 1964, ss. 706 — Aleksander Posern-Zieliński Wacław Korabiewicz, Sztuka Afryki w zbiorach polskich, Zdzisław Małek fo­ tografie, Wydawnictwo „Polonia", Warszawa 1966, ss. 166 w tym 135 r y ­ cin — Jacek Olędzki Zeszyty Etnograficzne Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu (Oddział M u ­ zeum Śląskiego) t. 1, Wrocław 1963, ss. 180, ilustr. — Zbigniew Jasiewicz Biuletyn Informacyjny Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1964— —1966 (od 1966 r. pt. Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w S a ­ noku), Sanok — Anna Pytlińska Czechosłowackie bibliografie etnograficzne dla regionów karpackich — Maria Gładyszowa Rudolf Bednárik, Slováci v Juhoslávii. Materiály к ich hmotnej a duchovnej kultuře. Druhé doplněné vydáni. Vydavatelstvo Slovenskej Akademie Vied, Bratislava 1966, ss. 386, ilustrace, résumé v jazyce srbském, n ě m e c ­ kém a anglickém — Ludwik Kunz W. G . Łarkin, Oroczi, istoriko-etnograficzeskij oczerk s sriediny X I X w. do naszich dniej. Izdatielstwo „Nauka", Moskwa 1964, ss. 174, il. 52, mapa 1 — Antoni Kuczyński Siegmund Musiat, Zur Lebensweise des landwirtschaftlichen Gesindes in 537 541 546 551 555 559 562 �SPIS TREŚCI der Oberlausitz, Bautzen 1964, ss. 184, nlb. 4 (Schriftenreihe des Instituts für sorbische Volksforschung in Bautzen bei der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin) —' Zofia Szromba-Rysowa Nowe spojrzenie na prace Lucien L é v y - B r u h l a (Uwagi na marginesie książki Jean Cazeneuve'a: Lucien Lévy-Bruhl, sa vie, son oeuvre avec un exposé de sa philosophie), Paris 1963, ss. 134 — Eligia Gąssowska . . . . Zoe A. Marsh, G. W. Kingsnorth, A n Introduction to the History of East Africa, 3 wyd., Cambridge 1961, University Press, ss. 272, map 17 — Leszek Dzięgiel Phan Gia Ben, L a recherche historique en République Démocratique du Viet­ nam, Hanoi 1965, Editions scientifiques, ss. 98 — Anna Rudzińska . . 7 566 568 575 580 �СОДЕРЖАНИЕ Часть I СТАТЬИ Анна З а д р о ж и н ь с к а - Б а р о н ч — Феноменологическая концепция истории и культуры. Применение в польских этнографических исследованиях Резюме на английском языке 15 27 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Збигнев Бялы — Экономическая и культурная роль ярмарок и торгов в южной Малой Польше в X I X и X X вв 29 Крыстына Л а п и н ь с к а — „Свободное время" в социальном сознании жителей деревни 67 Анджей К в и л е ц к и — Актуальный этнический вопрос Лемков в Польше 86 Эльжбета Д о м б с к а — О развитии конструкции деревянных лестниц в польском строительстве древнем Мечислав Г л а д ы ш — Из польско-чешских контактов в области этнографии (Попо­ воду Symposium о česko-polských vztazích v etnografii) 120 137 Мечислав Г л а д ы ш — Владимир Познхк какфолклорист 145 Ян С е т к о в и ч — Оравские рафы 153 Мария П а р а д о в с к а — Рукопись Владислава Яблоновского и её значение для истории польской этнографии 162 Антони К у ч и н ь с к и — Первое польское донесение о народах Сибири Адам Хентник — Ткачество в Курпёвском районе. [Изпосмертной папки Адама Хентника] 173 188 Часть II СТАТЬИ Данута Марковска, Яцек О л е н д з к и , Зофия С о к о л е в и ч — Некоторые изменения в традиционном культурном инвентаре монгольских пастухов Резюме на английском языке 199 251 Славой Шинкевич — Сельская община в Южном Вьетнаме 253 Б. Б.Г о с в а м и — Развитие антропологических исследований и ихцентры в Индии . . 285 �SPIS TREŚCI 9 Мира П о с е р н - З е л и н ь с к а — Роль социально-экономических факторов в образовании синкретических религий напримере пейотизма 304 Александр П о с е р н - З е л и н ь с к и — Первобытные жители Полинезии. Некоторые аспек­ ты исследований по этногенетическим связям Океании с Америкой 322 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Анна К о в а л ь с к а - Л е в и ц к а — Тадеуш Милевски (1906—1966) 359 Тадеуш Милевски — Экспедиции ацтекских купцов на переломе V и VIвв. (Пере­ вод первоисточника. Комментарием снабдила Мария Франковска) 362 Лех К ж и ж а н я к — Тенохтитлан в свете некоторых документов эпохи порабощения 396 Христо Г а н д е в — О современной марксистско-ленинской методологии и проблемах болгарской этнографии 414 Татьяна К олева — Семья и семейные отношения у Родопских болгар 431 Витольд А р м о н — Изучение литовской народной культуры за 1945—1965 гг Збигнев Ясевич — Образующие факторы и направления преобразований ремесла Уз­ бекистана во I I половине X I X и X Xвв 452 Amia К о в а л ь с к а - Л е в и ц к а — Пастушество и молочное хозяйство у западных тувин­ цев. (Заметки наполях последних трудов Л.П. Потапова) 491 518 ХРОНИКА Ситуация этнографии в Польше — Казимеж Добровольски 525 За расширение международного европейского сотрудничества в области этнографии сельского хозяйства — Мария Бернаика 529 Общественный музей сельского хозяйства им. Кжиштофа Клюка в Цехановце — Анджей Возняк 533 РЕЦЕНЗИИ Очерк истории религии, коллективная работа под ред. Зыгмунта Понятовского, Вар­ шава 1964, 706 стр. — Александр Посерн-Зелиньски Вацлав Корабевич, Искусство Африки в польских коллекциях, Здзислав Малек фото­ графии, Издательство „Полония", Варшава 1966, 166 стр., вэтом 135 картин — Яцек Олендзки Этнографические тетради Этнографического музея во Вроцлаве (Отдел Шлёнского музея), том, 1, Вроцлав 1963, 180 стр. иллюстр. — Збигнев Ясевич 537 541 546 Информационный бюллетень Музея народного строительства в Саноке, 1964—1966 (с 1966 г.п.з. Материалы Музея народного строительства в Саноке), Санок — Анна Пытлиньска 551 Чехословацкие этнографические библиографии Гладыш для карпатских районов — Мария 555 Rudolf Bednárik, Slováci v Juhoslávii. Materiály k ich hmotnej a duchovnej kultuře. Druhé doplněné vydáni. Vydavatelstvo Slovenskej akademie vied, Bratislava 1966, ss. 386, ilustrace, résumé v jazyce srbském, německém a anglickém — Людвик Кущ , . . 559 В. Г. Ларкин, Орочи, историко-этнографический очерк с середины X I Xв. до наших дней. Издательство „Наука", Москва 1964, 174 стр., 52 иллюстр., 1 карта — Антони Кучиньски 562 �10 SPIS TREŚCI Siegmund Musiat, Zur Lebensweise des landwirtschaftlichen Gesindes in der Oberlausitz, Bautzen 1964, cmp. 184, ненум. 4 (Schriftenreihe des Instituís fur sorbische Volksforschung in Bautzen bei der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin) — Зофия Шромба-Рысова 566 Новый взгляд на труды Люсьен Леви-Бруля. Заметки на полях книги Жана Казенву: Lucien Lévy-Bruhl, sa vie, son oeuvre avec un exposé de sa philosophie, Paris 1963, 134 стр. — Элигия Гонсовска 568 Zoe Á. Marsch and G . W. Kingsnorth, An Introduction to the History of East Africa. 3 изд. Cambridge 1961, University Press, 272 стр., 17 карт — Лешек Дзенгель 575 Phan Gia Ben, L a recherche historique en République Démocratique du Vietnam, Hanoi 1965, Editions scientinques, 98 стр. — Анна Рудзиньска 580 �CONTENTS Part I ARTICLES Anna Z a d r o ż y ń s k a - B a r ą c z — Phenomenological conception of the history and culture. Its application in Polish ethnographical research . Summary in Tnglish 15 27 STUDIES AND M A T E R I A L S Zbigniew B i a ł y — Economic and cultural role of fairs in South Little Poland in X l X t h and X X t h century Krystyna Ł a p i ń s k a — „Spáre time" in the social consciousness of countryfolk Andrzej К w i 1 e с к i — Present-day ethnic problems of the regional group of Łemko in Poland Elżbieta D ą m b s k a — On the development of the construction of wooden stairs in Polish ancient building Mieczysław G ł a d y s z — Some Polish-Czech contacts in the field of Ethno­ graphy (Sidenotes on the Symposium o česko-polských vztazích v etno­ grafii) Mieczysław G ł a d y s z — Włodzimierz Poźniak as folklorist Jan S e t k o w i c z — The „rafy" — kind of small rake to gather berries with — of Orawa Maria P a r a d o w s k a — Władysław Jablonowski's manuscript and its im­ portance for the history of Polish ethnography Antoni K u c z y ń s k i — The first Polish report about the peoples of Siberia Adam С h ę t n i к — Weaving among the inhabitants of Kurpie [From Adam Chetnik's posthumous papers] 1 29 67 86 120 137 145 153 162 173 188 Part II ARTICLES Danuta M a r k o w s k a , Jacek O l ę d z k i , Zofia S o k o l e w i c z — Some changes in the traditional culture inventory of Mongolian shepherds . Summary in English S ł a w o j S z y n k i e w i c z — Rural community in South Vietnam . . . . В. B. G o s w a m i — Development of antropological research work — Cen­ tres in India 199 251 253 285 �12 SPIS TREŚCI Mira P o s e r n - Z i e l i ń s k a — The role of social and economical factors in the formation of syncretic religions — the example of peyotism . . Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — The aboriginal inhabitants of Poly­ nesia. Some aspects of research work on ethnogenetic connections between Oceania and America 304 322 STUDIES AND M A T E R I A L S Anna K o w a l s k a - L e w i c k a — Tadeusz Milewski (1906—1966) . . . Tadeusz M i l e w s k i — Expeditions of Aztec merchants at the turn of the Vth and Vlth century (Translation of the source text. Commentary by Maria Frankowska) Lech K r z y ż a n i a k — Tenohtitlan in the light of some documents dating from the epoch of the conquest Christo G a n d e w — On modern Marxist-Leninist methodology and pro­ blems of Bulgarian ethnography Tatiana К о 1 e w a — The family and family relations in the community of the Rodope Bulgarians Witold A r m ó n — Researches in Lithuanian people's culture in the period 1945—1965 Zbigniew J a s i e w i c z — Determinants and trends of transformation of the handicraft of Uzbekistan in the second half of X l X t h and in the XX*h century Anna K o w a l s k a - L e w i c k a — Shepherding and milk farming of a re­ gional group of the U S S R called the West Tuwincy (Sidenotesto the last works of L . P. Potapov) 359 362 396 414 431 452 491 518 CHRONICLE Situation of Ethnography in Poland — Kazimierz Dobrowolski The necessity of enlargement of international co-operation in the range of agricultural ethnography — Maria Biernacka The Social Krzysztof K l u k Agricultural Museum at Ciechanowiec — Andrzej Wożniak 525 529 533 REVIEWS Zarys dziejów religii (Outline of the History of Religion, collective w»rk under the leadership of Zygmunt Poniatowski), Warsaw 1964, pp. 706 — Aleksander Posern-Zieliński Wacław Korabiewicz, Sztuka Afryki w zbiorach polskich (African Art in Polish collections), photographs by Zdzisław Małek, Publishing House „Po­ lonia", Warsaw 1966, pp. 166, 135 illustrations — Jacek Olędzki . . . Zeszyty Etnograficzne Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu, Oddział M u ­ zeum Śląskiego (Ethnographic Fascicles of the Ethnographic Museum, Wro­ cław, Section of the Silesia Museum), Vol. I , Wrocław 1963, pp. 180, illustrations — Zbigniew Jasiewicz Biuletyn Informacyjny Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku (Informa­ tion Bulletin of the Museum of people's architecture), Sanok, 1964—1966, from 1966 on the title is changed to Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku (Materials of the Museum of people's architecture, Sanok) — Anna Pytlińska Czechoslovakian ethnographical bibliographies of the Karpathian regions — Maria Gladysz 537 541 546 551 555 �SPIS TREŚCI Rudolf Bednařík, Slováci v Juhoslávii. Materiály к ich hmotnej a duchovnej kultuře. Druhé doplněné vydáni. Vydavatelstvo Slovenskej Akademie Vied, Bratislava 1966, ss. 386, ilustrace, résumé v jazyce srbském, n ě m e c ­ kém a anglickém — Ludwik Kunz W. G . Łarkin, Oroczi, istoriko-etnograficzeskij oczerk s srediny X I X w. do naszich dniej. Izdatielstwo „Nauka", Moskwa 1964, pp. 174, 52 illu­ strations, 1 map. — Antoni Kuczyński Siegmund Musiat, Zur Lebensweise des landwirtschaftlichen Gesindes in der Oberlausitz, Bautzen 1964, pp. 184, 4 supernumeraries (Schriftenreihe des Instituís für sorbische Volksforschung in Bautzen bei der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin) — £ofia Szromba-Rysowa . . Nowe spojrzenie na prace Lucien L é v y - B r u h l a (A new look on the work of Lucien L é v y - B r u h l . Sidenotes to the book by Jean Cazeneuve: Lucien Lévy-Bruhl, sa vie, son oeuvre, avec un exposé de sa philosophie), Paris 1963, pp. 134 — Eligia Gąssowska Zoe A. Marsh and G . W. Kingsnorth, A n Introduction to the History of East Africa, 3 edition, Cambridge 1961, University Press pp. 272, 17 maps — Leszek Dzięgiel Phan Gia Ben, L a recherche historique en République Démocratique du Viet­ nam, Hanoi 1965, Editions scientifiques, pp. 98 — Anna Rudzińska . . 13 559 562 566 568 r d 575 580 �W dniu 25 października 1967 roku zmarł w Warszawie kierownik Pracowni Badań nad Polskim Folklorem Muzycznym Instytutu Sztuki PAN, docent Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego Doc. mgr MARIAN S O B I E S K I W Zmarłym polska etnomuzykologia straciła swego najwybit­ niejszego przedstawiciela Redakcja W dniu 28 lutego 1968 roku zmarł w Sztokholmie w osiemdziesiątym roku życia Prof. dr SIGURD E R I X O N nestor szwedzkiej etnografii zasłużony na polu etnografii Europy pionier ruchu dążącego do scalenia tej dyscypliny Redakcja � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/4e8cb3c3c0117b5644b861c88c2cd0a6.pdf a4b9774eeb9a20fee6aeadef31eeaebd Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:651 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1969 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:598 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1969 t.13 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1969 t.13 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT HISTORII P O L S K I E J K U L T U R Y AKADEMII M A T E R I A L N E J NAUK ETNOGRAFIA POLSKA XIII Zeszyt 1 WROCŁAW ZAKŁAD WARSZAWA - NARODOWY WYDAWNICTWO IMIENIA POLSKIEJ 1969 KRAKÓW OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA Adres Redakcji: Warszawa, Hoża 74 Okładką projektował ZBIGNIEW K L I M C Z Y K Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Marian Printed in Łukaniec Poland Zakład Narodowy Im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1969. Nakład 500 + 130 egz. Objętość ark. wyd. 24,70, ark. druk. 19,63. Ark. A l 26. Papier ilustr. K I . V , 70 g, 70 X 100. Oddano do skła­ dania 1 X 1968, podpisano do druku 14 I I I 1969. Druk u k o ń c z o n o w marcu 1969 roku. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Nr zam. 779/68. R-9. Cena zł 60.— �SPIS TREŚCI Część I ARTYKUŁY K r y s t y n a M a ł k o w s k a — U w a g i o modelu Streszczenie w j . angielskim Zofia S z y f e l b e j n - S o k o l e w i c z — O n i e k t ó r y c h cjonalizmu-strukturalizmu w tłumaczeniu STUDIA I 11 22 ograniczeniach zmiany kulturowej . funk. . 25 MATERIAŁY Grażyna U n g e h e u e r — Czynniki kształtujące współczesną jęć r z e m i e ś l n i c z y c h we w s i Zawoja w powiecie Sucha Maria W i e r u s z e w s k a — Sankcja i zwyczajach ludowych . strukturę za­ 43 opinii publicznej w polskich obrzędach 63 H e n r y k S w i e n к o — H i s t o r i a zaginionego r ę k o p i s u W a c ł a w a S i e r o s z e w s k i e g o Antoni K u c z y ń s k i — W k ł a d polskich p o d r ó ż n i k ó w do h i s t o r i i Relacje Józefa Kopcia o ludach Syberii Tadeusz W r ó b l e w s k i — Katedra Etnografii U A M w 13 etnografii. 87 Poznaniu w latach 1945—1967 129 Jadwiga K u c h a r s k a — Etnografia w Szwecji 145 Mirosława P o s e r n - Z i e l i ń s k a — Obraz tradycyjnej kultury materialnej Danii w muzeach na wolnym powietrzu 151 Marek Arpad w Danii 171 K o w a l s k i — Z problematyki muzealnictwa etnograficznego Część II ARTYKUŁY Krzysztof M а к u 1 s к i — „ N é g r i t u d e " w kategoriach antropologu Streszczenie Zygmunt nych w K o m o r o w s k i w Senegalu Streszczenie w — w i etniczne tło przemian społecz­ 199 j . francuskim 219 rybołówstwo w łuku Nigru . w . . j . francuskim M i r o s ł a w a P o s e r n - Z i e l i ń s k a — W k ł a d i n d i a ń s k i e j historiografii w znanie d z i e j ó w podboju A m e r y k i Streszczenie j . angielskim 183 197 Historyczne Michał T y m o w s k i — Średniowieczne Streszczenie kulturowej j . francuskim 221 240 po­ 243 262 �6 SPIS THESCI KRONIKA I I O g ó l n o p o l s k a K o n f e r e n c j a E t n o g r a f i c z n a — Anna Marian Sobieski — Jan Wolfgang Steinitz Wystawa „Arts primitifs Kowalska-Lewicka . 265 Staszewski 267 i jego d z i e ł o — Anna dans les Kutrzeba-Pojnarowa ateliers ďartistes" w 274 Paryżu — Barbara Kohutnicka 277 RECENZJE Alfred Métraux, Andrzej Inkowie, PWN, Warszawa 1968, Seria „Omega", nr 99 — Woźniak 279 J u a n C o m a s , L a antropologia social aplicada en M é x i c o . T r a y e c t o r i a y anto­ l o g í a , Instituto Indigenista Interamericano, Serie: A n t r o p o l o g í a social I , M é x i c o 1964 — Maciej Krukowski 281 Jacek Machowski, Wyspa tajemnic. Historia odkryć i badań Wyspy W i e l k a ­ n o c n e j , ' W a r s z a w a Ш56; A l e k s a n d e r M i c h a j ł o w i c z K o n d r a t e w , W i e l i k a n y O s t r o w a P a s c h i , M o s k w a 1966 — Aleksander Posern-Zieliński . . . . 285 J . Geraint Jenkinson, Traditional Country Craftsmen, London da Paprocka 291 Revista de Etnografie si F o l c l o r , B u c u r e s t i , t. 11: 1966, nr 1965 — 1—6 — Wan­ Maria Misińska 294 B é l a Gunda, Ethnographica Carpathica, Budapest Eugenia Nagy, Bronisława 1966, Akadémiai Kiádo — Jaworska 296 Cz. M . T a k s a m i , N i w c h i . S o w r i e m i e n n o j e c h o z j a j s t w o , k u l t u r a i byt, t i e l s t w o N a u k a " , L e n i n g r a d s k o j e otdielenie, L e n i n g r a d 1967 — Kuczyński „IzdaAntoni A. F . Jefimow, M. I . B i e ł o w , O. M . Mieduszewskaja, Atios gieograjiczeskich otkritij w S i b i ř i i w siewiero-zapadnoj A m i e r i k i e X V I I — X V I I I w. Pod riedakcijej i s wwiedieniem człina-korriespondienta Akadiemii Nauk S S S R A . W . J e f i m o w a , M o s k w a 1964 — Antoni Kuczyński 305 Derk Kinnane, The K u r d s and Kurdistan, Oxford University Press, London— N e w Y o r k 1964; A b d u l R a h m a n G h a s s e m l o u , K u r d i s t a n a n d the K u r d s , C z e c h o s l o v a k A c a d e m y of S c i e n c e s , P r a g u e 1965 — Maria Paradowska 310 Paolo Toschi, I I F o l k l o r e (Tradizioni, Vita e A r t i Populari), Conosci L ' l t a l i a n a , t. 11, M i l a n o 1967, T o u r i n g C l u b I t a l i a n o — Anna Koziell 312 300 �СОДЕРЖАНИЕ Часть I СТАТЬИ Крыстына М а л к о в с к а — Замечания о м о д е л и 11 Р е з ю м е н а английском языке 22 С о ф и я Ш и ф е л ь б е й н - С о к о л е в и ч — О некоторых ограничениях функционализмаструктурализма в толковании культурной смены ИССЛЕДОВАНИЯ И Гражина У н г е х о е р 25 МАТЕРИАЛЫ — Факторы, ф о р м и р у ю щ и е культуру ремесленных занятий в д е ­ ревне Завоя в районе Суха 43 М а р и я В е р у ш е в с к а — Санкция о б щ е с т в е н н о г о мнения в польских н а р о д н ы х о б р я д а х и обычаях 63 Хенрык С в е н к о — И с т о р и я потерянной рукописи Вацлава С е р о ш е в с к о г о 73 А н т о н и К у ч и н ь с к и — В к л а д польских путешественников в и с т о р и ю этнографии. Отчёты Ю з е ф а К о п е ц я о н а р о д а х С и б и р и Тадеуш В р у б л е в с к и 87 — К а ф е д р а Э т н о г р а ф и и Университета и м . А д а м а Мицкевича в П о з н а н и в 1945—1967 гг 129 Ядвига К у х а р с к а — Э т н о г р а ф и я в Швеции Мирослава П о с е р н - З е л и н ь с к а — Образ 145 традиционной материальной культуры Д а н и и в музеях п о д открытым н е б о м 151 Марек А р п а д К о в а л ь с к и — Н е к о т о р ы е п р о б л е м ы этнографического м у з е й н о г о д е л а в Дании 171 Часть II СТАТЬИ К ш и ш т о ф М а к у л ь с к и — „ N é g r i t u d e " в категориях культурной а н т р о п о л о г и и . . . Р е з ю м е на французском языке 183 197 Зыгмунт К о м о р о в с к и — Исторический и этнический ф о н социальных п р е о б р а з о в а н и й в Сенегале 199 Р е з ю м е н а французском языке 219 М и х а л Т ы м о в с к и — Средневековое р ы б о л о в с т в о в излучине Н и г р а Р е з ю м е на ф р а н ц у з с к о м языке 221 240 М и р о с л а в а П о с е р н - З е л и н ь с к а — В к л а д индейской и с т о р и о г р а ф и и в изучение истории завоевания А м е р и к и 243 Р е з ю м е на английском языке 262 �8 S P I S TREŚCI ХРОНИКА I I Всепольская этнографическая конференция — Анна Ковалъска-Левицка 265 М а р и а к С о б е с к и — Ян Стеншевски Вольфганг Штейнитц и е г о т р у д ы — Анна Кутжеба-Пойнарова Выставка „Arts primitifs dans les ateliers d'artistes" в П а р и ж е — Барбара 267 274 Ко гутницка . 277 РЕЦЕНЗИИ А л ь ф р е д М е т р о , Инки, Г о с у д а р с т в е н н о е Н а у ч н о е И з д а т е л ь с т в о , Варшава „ О м е г а " , № 99 — Анджей Возьняк 1968, Серия Х у а н К о м а с , L a antropologia social aplicada en Mexico. Trayectoria y antologia Instituto Indigenista Interamericano, Serie: Antropologia social I , Mexico 1964 — Мацей Круковски М а х о в с к и Яцек, О с т р о в тайн. И с т о р и я открытий и исследований Острова Пасхи, В а р ш а в а 1966; КондратьЭв А л е к с а н д р Михайлович, Великаны Острова П а с х и , М о ­ сква 1966 — Александр Посерн-Зелинъски Д ж . Д ж е р е й н т Д ж е н к и н с о н , Traditional Country Craftsmen, Л о н д о н 1965 — Ванда Папроцка [Revista de Etnografie si Folclor, Bucuresti, t. 11 1966, nr 1—6] — Мария Мисинъска Беля Г у н д а , [Ethnographica Carpathica, Budapest 1966, Akademiai Kiado] — Евгения Наги, Бронислава Яворска Т а к с а м и Ч. М . , Н и в х и ( С о в р е м е н н о е х о з я й с т в о , культура и быт), „ И з д а т е л ь с т в о Наука", Ленинградское отделение, Л е н и н г р а д 1967 — Антони Кучиньски 279 281 285 291 294 296 300 А . Ф. Е ф и м о в , М . И . Белов, О . М . Медушевская, А т л а с географических открытий в С и б и р и и в северо-западной А м е р и к е X V I I — X V I I I в. П о д редакцией и с вве­ д е н и е м члена-корреспондента А к а д е м и и Н а у к С С С Р А . В . Е ф и м о в а , Москва 1964 — Антони Кучиньски Д е р к Киннане, The Kurds and Kurdistan, Oxford University Press, London—New Y o r k 1964, Abdul R a h m a n Ghassemlou, Kurdistan and the K u r d s , Czechoslovak Academy of Sciences, Prague 1965 — Мария Парадовска 310 П а о л о Т о с х и , [II Folklore (Tradizioni, Vita e Arti Populan), Conosci L'ltaliana, Т. X I , Milano 1967, Touring Club Italiono] — Анна Козелл 312 305 �CONTENTS Part I ARTICLES Krystyna M a ł k o w s k a — S o m e r e m a r k s on m o d e l s Summary in English Zofia S z y f e l b e j n - S o k o l e w i c z 11 22 — Some' limitations of functiona- lism-structuralism in explaining cultural change STUDIES AND Grażyna Ungeheuer — Factors 23 MATERIALS affecting the present-day structure of h a n d i c r a f t s i n the v i l l a g e of Z a w o j a i n the c o u n t y of S u c h a . . . . M a r i a W i e r u s z e w s k a — T h e s a n c t i o n of p u b l i c o p i n i o n i n P o l i s h folk 43 rituals and customs H e n r y k S w i e n к о — T h e history szewski 63 Antoni K u c z y ń s k i ethnography. — Polish of a lost m a n u s c r i p t by Wacław to the Siero­ 73 travellers' contribution history J ó z e f K o p e c ' s a c c o u n t s of t h e peoples of S i b e r i a . Tadeusz W r ó b l e w s k i — The Ethnography Department k i e w i c z U n i v e r s i t y i n P o z n a ń , 1945—1967 . . of . 129 Jadwiga K u c h a r s k a — Ethnography in Sweden Mirosława P o s e r n - Z i e l i ń s k a — A picture of the 87 at the A d a m M i c ­ 145 traditional material c u l t u r e of D e n m a r k i n o p e n - a i r m u s e u m s Marek Arpad K o w a l s k i — Ethnographic museums in Denmark . 151 . . . 171 Part ÍÍ ARTICLES K r z y s z t o f M a k u l s k i — „ N é g r í t u d e " as a p r o b l e m i n c u l t u r a l a n t h r o p o l o g y Summary in French Zygmunt K o m o r o w s k i changes i n Senegal — T h e historical and ethnic background of social . S u m m a r y in F r e n c h M i c h a ł T y m o w s k i — M e d i a e v a l f i s h i n g i n the b e n d of t h e N i g e r Summary in French M i r o s ł a w a P o s e r n - Z i e l i ń s k a — A m e r i c a n I n d i a n historians' t i o n to our k n o w l e d g e of t h e c o n q u e s t of A m e r i c a Summary in English 183 197 199 219 . . . 221 240 contribu­ 243 262 �10 SPIS TREŚCI CHRONICLE S e c o n d P o l i s h E t h n o g r a p h i c a l C o n f e r e n c e — Anna M a r i a n S o b i e s k i — Jan . 265 267 W o l f g a n g S t e i n i t z a n d bis w o r k s — Anna Exhibition „Arts Kohutnicka Kowalska-Lewicka Staszewski primitifs dans les Kutrzeba-Pojnarowa ateliers d'artistes" 274 in Paris — Barbara 277 REVIEWS A l f r e d M é t r a u x , I n k o w i e ( T h e I n c a s ) , P W N , W a r s z a w a 1968, „ O m e g a " S e r i e s , No. 99 — Andrzej Woźniak 279 J u a n C o m a s , L a antropologia s o c i a l a p l i c a d a en M é x i c o . T r a y e c t o r i a y a n t o ­ logía, Instituto Indigenista Interamericano, Series: A n t r o p o l o g í a social I , M é x i c o 1964 — Maciej Krukowski 281 Machowski Jacek, Wyspa tajemnic, Historia o d k r y ć i b a d a ń Wyspy W i e l k a ­ n o c n e j ( T h e I s l a n d of M y s t e r y . H i s t o r y of the D i s c o v e r y a n d E x p l o r a t i o n of E a s t e r I s l a n d ) , W a r s z a w a 1966; K o n d r a t e v A l e k s a n d r M i c h a j l o w i č , V e l i k á n y O s t r o v a P a s c h i , M o s c o w 1966 — Aleksander Posern-Zieliński 285 J . G e r a i n t J e n k i n s o n , T r a d i t i o n a l C o u n t r y C r a f t s m e n , L o n d o n 1965 — da Paprocka Wan­ 291 R e v i s t a de E t n o g r a f i e Misińska Maria Béla si F o l c o l r , B u c u r e s t i , V o l . 11: 1966, Nagy, Bronisława 1966, Akadémiai Kiádo — Jaworska T a k s a m i C . M., N i v c h i (Sovremennoe chozjajstvo, A. — 294 Gunda, Ethnographica Carpathica, Budapest Eugenia n r 1—6 296 k u l t u r a i byt), „Izdatelstvo N a u k a " , L e n i n g r a d s k o e otdelene, L e n i n g r a d 1967 — Antoni Kuczyński F . Y e f i m o v , M . I . B e l o v , O . M . M e d u š e v s k a j a , A t l a s g e o g r a f i č e s k i c h otk r i t i j v S i b i ř i i v s e v e r o - z a p a d n o j A m e r i k e X V I I — X V I I I v. P o d r e d a k c e j i s vvedenem člona-korrespondenta Akademii Nauk S S S R A. A. Yefimow, M o s c o v 1964 — Antoni Kuczyński 300 305 Derk Kinnane, The K u r d s and Kurdistan, Oxford University Press, London— N e w Y o r k 1964; A b d u l R a h m a n G h a s s e m l o u , K u r d i s t a n a n d the K u r d s , C z e c h o s l o v a k A c a d e m y of S c i e n c e s , P r a g u e 1965 — Maria Paradowska 310 Paolo Toschi, I I F o l k l o r e (Tradizioni, V i t a e A r t i Popular!), Conosci L ' l t a l i a n a , V o l . X I , M i l a n o 1967, T o u r i n g C l u b I t a l i a n o — Anna Koziett . . . . 312 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/98e33f9d436e8a01910241c504153dae.pdf 1ca7f3173be040bed75f81a1aabded6f Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:669 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1969 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:615 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1969 t.13 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1969 t.13 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XIII Zeszyt 2 �INSTYTUT HISTORII P O L S K I E J K U L T U R Y AKADEMII M A T E R I A L N E J NAUK ETNOGRAFIA POLSKA XIII Zeszyt 2 WROCŁAW - WARSZAWA - KRAKÓW ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1969 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA Adres redakcji: Warszawa, Hoża 74 Okładkę projektował ZBIGNIEW K L I M C Z Y K OÍS' Redaktor Zyta K w i e c i ń s k a Redaktor techniczny Maria Staniszewska Printed in Poland Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1969. Nakład 500 + 130 egz. Obj. ark. wyd. 23,10, ark. druk. 17,88, ark. form. A j 23,78. Papier ilustr. kl. V, 80 g, 70 X 100. Oddano do składania 14 I 1969, podpisano do druku 13 V 1969, druk ukończono w czerwcu 1969 r. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. nr 29/69. J - l l . Cena zł 50.— �SPIS TREŚCI Mieczysław G ł a d y s z — Sigurd Erixon Streszczenie w j . francuskim . , 11 24 Cząść I ARTYKUŁY Kazimierz D o b r o w o l s k i — Procesy ż y w i o ł o w e na wsi małopolskiej po I I wojnie ś w i a t o w e j / Streszczenie w j . angielskim ' W ł a d y s ł a w K w a ś n i e w i c z — Metoda integralna Kazimierza Dobrowolskiego Streszczenie w j . angielskim Andrzej W a l i g ó r s k i — Implikacje teoretyczne etnograficznych badań te­ renowych . 27 38 4Í 56 59 S T U D I A I MATERIAŁY Danuta M a r k o w s k a — Wspólnota terytorialna a styczności społeczne . . Jadwiga K u c h a r s k a — Współczesne przeobrażenia tradycyjnej struktury zawodowo-społecznej wsi rybackiej, rybacko-rolniczej i rolniczej na te­ renie północnych Kaszub 65 81 Cząść I I ARTYKUŁY Anna Z a d r o ż y ń s k a - B a r ą c z — Podłoże separatyzmu kulturowego w Irlandii Streszczenie w j . angielskim Krzysztof M a k u l s k i — Panafrykanizm a rzeczywistość kulturowa Afryki Streszczenie w j . francuskim Anna M r o z e k — Wybrane aspekty islamu sudańskiego Streszczenie w j . angielskim Zbigniew Marcin K o w a l e w s k i — Black Power .i Streszczenie w j . angielskim 97 114 115 130 133 168 171 197 �6 S P I S TREŚCI STUDIA I MATERIAŁY Iván B a l a s s a — Z działalności naukowej i organizacyjnej w ę g i e r s k i c h pla­ c ó w e k etnograficznych , Jan O l e j n i k — W p ł y w turystyki na tradycyjną kulturę wsi w rejonie Wy­ sokich Tatr (strój ludowy) 199 217 KRONIKA Uczczenie zasług naukowych profesora Kazimierza Dobrowolskiego (posiedze­ nie Komisji Etnograficznej Komitetu Nauk Historycznych PAN) — Ed­ ward Pietraszek , . . ., Międzynarodowa Konferencja w sprawie badań kultury ludowej w Karpatach (Smolenice 11^18 I X 1967) — Marta Gładyszowa Międzynarodowa Konferencja Naukowa Etnologicznego Towarzystwa Jugosło­ wiańskiego oraz Jugosłowiańska Konferencja Międzynarodowa redakcji czasopisma „Demos" — Anna Kutrzeba-Pojnarowa 247 250 261 RECENZJE Ján Podolák, Pastierstvo v oblasti Vysokých Tatier, Klenotnica Slovenskej Ludovej Kultury, zv. I, Bratislava Д967, iss. 207, fot. 128 — Anna Kowalska-Lewicka ¿ Ladislav Leng, S l o v e n s k é ludové hudobrié nástroje, Bratislava 1967, Vydava­ telstvo Slovenskej Akademie Vied, ss. 301 nlb. 3, fot., mapy, rys., Zsf., •Rés. — Andrej Sulitka Nautologia i „ethnologia maritima" — Aleksander Posern-Zieliński . . . African Arts (Arts d'Afrique), t. I , nr 1, 1967 — Krzysztof Makulski . . . H. Szumańska-GroBisowa, Podróże Stefana Szolc-Rogozińskiego, Warszawa 11967 — Krzysztof Makulski 267 269 271 278 282 �СОДЕРЖАНИЕ ^[ечислав Г л а д ы ш — Сигурд Эриксон Резюме на французском языке 11 24 Часть I СТАТЬИ ^ Казимеж Д о б р о в о л ь с к и — Стихийные процессы в малопольской деревне после вто­ рой мировой войны Резюме на английском языке Владислав К в а с н е в и ч — Интегральный метод Казимежа Добровольского . . . . Резюме на английском языке Анджей В а л и г у р с к и — Теоретические импликации этнографических исследований на местности , 27 38 41 56 59 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Данута М а р к о в с к а — Территориальная община и общественные контакты . . . . Ядвига К у х а р с к а — Современные преображения традиционной профессионально-социальной структуры рыбацкой, рыбацко-земледельческой и земледельческой деревни на территории северной Капгубии 65 81 Часть II СТАТЬИ Анна З а д р о ж и н ь с к а - Б а р о н ч — База культурного сепаратизма в Ирландии . . . Резюме на английском языке Кжиштоф М а к у л ь с к и — Панафриканизм и культурная действительность Африки Резюме на французском языке Анна М р о з е к — Некоторые аспекты суданского ислама Резюме на английском языке Збигнев Марцин К о в а л е в с к и — Black Power Резюме на английском языке 97 114 115 130 133 168 171 197 �8 S P I S TREŚCI ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Иван Б а л а с с а — Из научной и организационной деятельности венгерских этнографи­ ческих учреждений Я н О л е й н и к — Влияние туризма на традиционную культуру деревни в районе Высоких Татр (национальный костюм) 199 217 "v ХРОНИКА Ознаменование научных заслуг профессора Казимежа Добровольского (заседание Этно­ графической комиссии Комитета по историческим наукам ПАН) — Эдвард Петрашек Международная конференция по изучению народной культуры в Карпатах (Смоленице 11—18 I X 1967) — Мария Гладыш Международная научная конференция Югославского Этнологического общества й Югославская Международная конференция редакции журнала „Демос" — Анна Кутжеба-Пойнарова . 247 250 261 РЕЦЕНЗИИ Ján Podolák, Pastierstvo v oblasti Vysokých Tatier, Klenotnice Sloven-i skej Ludovej Kultury, zv. I , Bratislava 1967, стр. 207, фот. 128 — Анна Ковалъска-Левицка Ladislav Leng, S l o v e n s k é lúdové hudobné nástroje, Bratislava 1967, Vydavavatelstvo Slovenskej Akademie Vied, стр. 301 ненум. 3, фот., карты, рис., Zsf., Rez. — Андрей Сулитка Nautologia i „ethniołogia marítima" — Александр Посерн-Зелинъски African Arts (Arts d'Afrique), т. I , № 1,1967 —Кжиштоф Маку льет Г. Шуманьска-Гросс, Путешествия Стефана Шольц-Рогозиньского, Варшава 1967 — Кжиштоф Макульски 267 269 271 278 282 �f CONTENTS Mieczysław G ł a d y s z — Sigurd Erixon Summary in French Part 11 24 I ARTICLES Kazimierz D o b r o w o l s k i — Spontaneous changes in the villages of south Poland after World War I I Summary in English W ł a d y s ł a w K w a ś n i e w i c z — The integral method of Kazimierz Dobro­ wolski Summary in English Andrzej W a l i g ó r s k i — Theoretical implications of ethnographical field studies i 27 38 41 56 59 STUDIES AND M A T E R I A L S Danuta M a r k o w s k a — Territorial community and social contacts . . . Jadwiga K u c h a r s k a — Contemporary changes in the traditional socio-occupational structure of the fishing village, fishing-farming village, and farming village in the northern Kaszuby area Part 65 81 II ARTICLES Anna Z a d r o ż y ń s k a - B a r ą c z — The background of cultural separatism in Ireland ¿ Summary in English Krzysztof M a k u l s k i — Pan-Africanism and cultural reality in Africa . . Summary in French Anna M r o z e k — Certain aspects of Islam in the Sudan Summary in English Zbigniew Marcin K o w a l e w s k i — Black Power . . Summary in English . . . 97 114 115 130 133 168 171 197 �10 S P I S TREŚCI STUDIES AND M A T E R I A L S Л Iván B a l a s s a — Ethnographic centres in Hungary. Research and organi­ zation Jan O l e j n i k — The effect of tourism on traditional rural culture in the High Tatra (Highland costume) 199 217 NOTES AND NEWS Tribute to the work of Professor Kazimierz Dobrowolski (Meeting of the Ethnographic Commission of the History Committee of the Polish A c a ­ demy of Sciences) — Edward Pietraszek International conference on research on peasant culture in the Carpathians (Smolenice, September 11—18, 1967) — Maria Gładyszowa International Scientific Meeting of the Yugoslav Ethnological Society, and an international meeting, held, in Yugoslavia, of members of the editorial board of the journal "Demos" — Anna Kutrzeba-Pojnarowa . . . . 247 250 261 REVIEWS Ján Podolák, Pastierstvo v oblasti Vysokých Tatier, Klenotnica Slovenskej Ludovej Kultury, vol. I , Bratislava 1967, 207 pages, 128 illustrations — Anna Kowalska-Lewieka Ladislav Leng, S l o v e n s k é ludové hudobné nástroje, Bratislava 1967, Vydava­ telstvo Slovenskej Akademie Vied, 301 pages, photographs, maps, dia­ grams, Zsf., Rev. — Andrzej Sulitka Nautologia i „ethnologia maritima" — Aleksander Posern-Zieliński . . . African Arts (Arts d'Afrique), Vol. 1, No. 1, 1967 — Krzysztof Makulski . . H. Szumańska-Grossowa, Podróże Stefana Szolc-Rogozińskiego (The Travels of Stefan Szolc-Rogoziński), Warszawa 1967 — Krzysztof Makulski . 267 269 271 278 282 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/d4c5237c9861fd56b32f859f7920b50f.pdf d28815071f9c9cf298ce419dd9fc1fc5 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:685 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1970 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:630 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1970 t.14 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1970 t.14 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT H I S T O R I I KULTURY POLSKIEJ AKADEMII ETNOGRAFIA MATERIALNEJ NAUK POLSKA XIV Zeszyt 1 WROCŁAW - WARSZAWA — KRAKÓW ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1970 �REDAKTOR: SEKRETARZ WITOLD DYNOWSKI REDAKCJI: KRYSTYNA Adres redakcji: W a r s z a w a , Hoża 74 Okładkę projektował ZBIGNIEW KLIMCZYK Redaktor Zyta Redaktor techniczny Printed MAŁKOWSKA In Kwiecińska Róża Wójtowska Poland Zakład N a r o d o w y i m . Ossolińskich — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1970. N a k ł a d : 500 + 120 e g z . Objętość: a r k . w y d . 26,30, a r k . d r u k . 21,38. A r k . A l 28. P a p i e r i l u s t r . k l . V , 70 g, 70 X 100. O d d a n o do skła­ d a n i a 10 X 1969, p o d p i s a n o do d r u k u 19 I I I 1970, d r u k ukończono w k w i e t n i u 1970. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 294/69. J - 4 5 . C e n a zł 5 5 . — �SPIS TREŚCI Część I STUDIA Grażyna Dąbrowska — Uwagi I MATERIAŁY o metodach badań p o l s k i c h tańców l u ­ dowych Andrzej 11 К w i1 eск i — Współżycie z ludnością polską i przemiany kultu­ ralne w grupie Łemków Marek Arpad Antoni 25 K o w a l s k i Kuczyński — Polacy w Danii 57 — E t n o g r a f i c z n y o b r a z S y b e r i i w świetle osiemnasto­ wiecznej relacji L u d w i k a Sienickiego 75 Część I I ARTYKUŁY Witold D y n o w s k i — E t n o l o g i a japońska. J e j o b r a z n a V I I I Międzynaro­ dowym Kongresie N a u k Antropologicznych i Etnologicznych w Tokio . Anna Zadrożyńska-Barącz zanikających Streszczenie — Irlandzka Barbara wej 123 — Z MATERIAŁY zagadnień modernizacji Thuboeuf, M a t u s z e w s k a - K o h u t n i c k a Kałużyński — Haleine rolnictwa fran­ i Tesse-Froulay) British Museum i wystawa 1963-64") Terminologia 159 pokrewieństwa u ludów szarfa życzeń mon­ golskich Adam gar Lech 177 L a t u s e k Krzysztof 139 — Współczesne b a d a n i a n a N o ­ ( W y p r a w a Dep. Etnograficznego "New Guinea, the Sepik Head-waters Stanisław 103 137 ( w y n i k i badań w g m i n a c h Gwinei . zespól j . angielskim C i e c h a n o w i c z cuskiego narodowa: treści w STUDIA I Krzysztof kultura — Chadak — M a k u l s k i — mongolska Model funkcjonowania dobrych gospodarki (1945-1954) w . . 203 Ahag225 M r ó z — Cygańskie m i e s z k a n i a . P r ó b a typologii Streszczenie Kel . j . angielskim 265 281 �6 S P I S TREŚCI KRONIKA S e s j a e t n o g r a f i c z n a poświęcona k u l t u r z e l u d o w e j P o m o r z a (Słupsk 9-11 w r z e ś ­ nia H u g o n a Ostrowska-Wójcikowa 1968) — 283 RECENZJE Sowietskaja 1966-1967 — Zbigniew Etnografija L e k s i k a Polesja (Matieriały d l a d i a l e k t n o g o Jasiewicz 288 słowarja), I z d a t i e l s t w o M o s k w a 1968, s s . 472, n l b . 4, r y c , m a p k i — Alicja Bednarczuk W i e l k a r o d z i n a w e współczesnej l i t e r a t u r z e e t n o g r a f i c z n e j Andrzej . . . 296 O k i e a n i i . Etnogeograficzeskij m a p y — Aleksander ss. 256 + Beaujeu-Garnier, obzor, M o s k w a 1967, Posern-Zieliński Geography of 300 Population, Longmans, A b e r d e e n 1966, przekł. a n g i e l s k i prof. S . H . B e a v e r — L e s z e k Dzięgiel 306 T h o m Kerstiens, T h e N e w Elite in A s i a and Africa, Praeger in I n t e r n a t i o n a l E c o n o m i c s London Social slava and Development, Holý, Makulskl in T r i b a l Africa. Czechosłowacka . New Special Studies York—Washington— P u b l . — L e s z e k Dzięgiel 1966, F r e d e r i c k A . P r a e g e r Stratification Praca Akademia zbiorowa Nauk, . Praha Krzysztof 1968 — Kopenhaga 314 Zur Volkskunde der industriellen der Gewerbelehrer Bausinger, Zur Kritik Gesellschaft, e.V. D i e Gerhard S c h u l e " , N r 5, M a j 1964, s. 320-330 — Kloska . der F o l k l o r i s m u s k r i t i k , „Populus 14 t o m s e r i i V o l k s l e b e n . der d e r Tübinger Hermann G. N. Nasse, Bausinger Tubingen Research Program William Vereinigung unter Mitarbeit Universitát Volkskunde von Rudolf Gerhard Villages 1964, s. 81 — und im von Herbert Kloska of S o u t h e r n of S c i e n c e , N a t i o n a l Antoni 322 Italy, Foreign Field Lamotrek Research Atoll and Książki nadesłane — Sławoj Wash­ 325 Inter-Island 1965, s. 180, i l u s t r . 43, m a p 13 — Biblioteka Etnografii Polskiej Counoil, Kuczyński I l l i n o i s S t u d i e s i n A n t h r o p o l o g y n r 5, T h e U n i v . and London 319 Unter- Tubingen herausgegeben Schenda . S p o n s o r e d b y Office of N a v a l R e s e a r c h R e p . 25, P u b l i c . Academy H. Alkire, für 1966, s. 61-72 — The Italo-Albanian 1149, N a t i o n a l ington Uhland-Instituts . Revisus. Beitráge z u r E r f o r s c h u n g der G e g e n w a r t " , des L u d w i g ,,Zeit- Berufsbild. suchungen Schwedt, 309 311 s c h r i f t des D e u t s c h e n V e r b a n d e s Auftrag . Ladi­ Makulski Bausinger, Hermann . .' 1963 — Krzysztof ende . pod redakcją J o h a n n e s N i c o l a i s e n , E c o l o g y a n d C u l t u r e of t h e P a s t o r a l T u a r e g , Hermann 293 Gruzji i Armenii — Woźniak Puczków P . I., N a s i e l e n i j e J. „Nauka", of I l l i n . P r e s s , Konrad w l a t a c h 1958-1968 — Zyta Szynkievncz, Lech Socioeconomic Mróz, Wypych Urbana . Kwiecińska Tadeusz Maciej Ties. . . 328 . . 329 Ciotek 337 �СОДЕРЖАНИЕ Часть I ИССЛЕДОВАНИЯ И Гражина Д о м б р о в с к а МАТЕРИАЛЫ — Заметки по методам польских исследований народных танцев . . . : 11 Анджей Квилецки — Сожительство с польским населением и культурные преобра­ зования в группе лемков 25 Марек Арпад К о в а л ь с к и — Поляки в Дании 57 Антони Кучиньски — Этнографическая картина Сибири в свете описания, составлен­ ного Людвиком Свенцким в 18 веке 75 Часть I I СТАТЬИ Витольд Дыновски — Японская этнология. Её облик на V I I I Международном кон­ грессе антропологических и этнологических наук в Токио 103 Анна Задрожиньска-Баронч — Ирландская национальная культура: совокупность отмирающего 123 Резюме на аглийском языке 137 ИССЛЕДОВАНИЯ И Кжиштоф Ц е х а н о в и ч МАТЕРИАЛЫ — Некоторые вопросы модернизации французского сельского хозяйства (результаты исследований в общинах Thuboeuf, Haleine, Tesse- Froualy 139 Барбара Матушевска-Когутницка — Современные исследования в Новой Гвинее (Экспедиция Этнографического отделения B r i t i s h M u s e u m Guinea, the Sepik Head-waters и выставка " N e w 1963-64") 159 Станислав К а л у ж и н ь с к и — Терминология родства у монгольских народностей . . 177 Адам Лятусек — Хадак — монгольский шарф благих пожеланий Кжиштоф М а к у л ь с к и — Модель функционирования хозяйства Кель Ахаггар 1954) Лех М р у з — Цыганские жилища. Опыт типологии Резюме на английском языке 203 (1945225 265 281 �8 SPIS TREŚCI ХРОНИКА Этнографическая сессияпо народной культуре Поморья (Слупск Хугона 9-11 сентября 1968) — 283 Островска-Вуйиик РЕЦЕНЗИИ Советская Этнография 1966-1967 — Збигнев Ясевич Лексика Полесья (Материалы для диалектного словаря), Издательство 288 „Наука," Москва 1968, 472 стр., 4 ненум., 4 рис., карты — Алиция Беднарчук Большая семья в современной этногеографической литературе Грузии и Армении — 293 Анджей Возьняк Пучков П. И., Население Океании. Этнографический обзор, Москва 296 + 1967, 256 стр. карты — Александр Посерн-Зелинъски 300 J . B e a u j e u - G a r n i e r , G e o g r a p h y of P o p u l a t i o n , L o n g m a n s , A b e r d e e n 1966 анг­ лийских перевод проф. S . H . B e a v e r — Лешек Дзенгель Thorn K e r s t i e n s , T h e N e w E l i t e i n A s i a and A f r i c a , Praeger S p e c i a l Studies in I n t e r n a t i o n a l E c o n o m i c s a n d D e v e l o p m e n t , N e w Y o r k — W a s h i n g t o n — L o n d o n 1966, F r e d e r i c A . P r a e g e r P u b l . — ЛешекДзенгель S o c i a l S t r a t i f i c a t i o n i n T r i b a l A f r i c a . Коллективная работапод редакцией Лядислява Холи, Чехословацкая Академия Наук, Прага 1968 — Кжиштоф Макульски J o h a n n e s N i c o l a i s e n , E c o l o g y a n d C u l t u r e of t h e P a s t o r a l T u a r e g , K o p e n h a g a 1963 — Кжиштоф Макульски B a u s i n g e r H e r m a n n , Z u r V o l k s k u n d e d e r i n d u s t r i e l l e n G e s e l l s c h a f t , „Zeits c h r i f t des D e u t s c h e n V e r b a n d e s d e r G e w e r b e l e h r e r e.V. D i e b e r u f s b i l dende S c h u l e " , № 5, Май 1964, 320-330 стр. — Герхард Клёска B a u s i n g e r H e r m a n n , Z u r K r i t i k d e r F o l k l o r i s m u s k r i t i k , „Populus R e v i s u s . B e i t r a g e z u r E r f o r s c h u n g der G e g e n w a r t " , том 14 серии Volksleben. U n t e r s u c h u n g e n des L u d w i g U h l a n d - I n s t i t u t s der U n i v e r s i t a t T u b i n g e n i m A u f t r a g d e r Tübinger V e r e i n i g u n g für V o l k s k u n d e h e r a u s g e g e b e n v o n H e r m a n n Basinger unter Mitarbeit von Rudolf Schenda und Herbert S c h w e d t , T u b i n g e n 1966, 61-72 стр. — Герхард Клёска G . N. N a s s e , T h e í t a l o - A l b a n i a n V i l l a g e s of S o t h e r n I t a l y , F o r e i g n F i e l d R e s e a r c h R e p . 25, P u b l i c . 1149. N a t i o n a l A c a d e m y of S c i e n c e , N a t i o n a l R e s e a r c h C o u n c i l , W a s h i n g t o n 1964, 81 стр. — Антот Кучиньски . . . . 306 309 311 314 319 322 325 W i l l i a m H. A l k i r e , L a m o t r e k Atoll and I n t e r - I s l a n d Socioeconomic Ties. I l l i n o i s S t u d i e s i n A n t h r o p o l o g y n r 5, T h e U n i v . of I l l i n . P r e s s , U r b a n s a n d L o n d o n 1965, 180 стр. 43 иллюстр. 13 карт — Конрад Выпых 328 Библиотека Польской Этнографии в 329 1958-1968 гг. — Зыта Квециньска Книжные новиинки — Славой Шынкевич, Лех Мруз, Тадеуш Майей Цёлек . . . 337 �CONTENTS Part I STUDIES Grażyna Dąbrowska — AND Notes on MATERIALS methods of dances Andrzej К w i 1 e с к i — C u l t u r a l changes among between them and the Polish population Marek Arpad K o w a l s k i — Poles in D e n m a r k Antoni K u c z y ń s k i — A n ethnographic picture of a n 18th c e n t u r y account by L u d w i k studying Polish folk 11 the L e m s , and relations 25 57 of S i b e r i a i n t h e light Siennicki 75 Part I I ARTICLES Witold D y n o w s k i tional Congress Anna — Japanese ethnology of A n t h r o p o l o g y Zadrożyńska-Barącz as s e e n at t h e E i g h t I n t e r n a ­ and Ethnology — The in Tokio vanishing 103 national culture of Ireland 123 Summary in English 137 STUDIES Krzysztof C i e c h a n o w i c z — AND MATERIALS Problems arising i n the modernisation F r e n c h a g r i c u l t u r e (results of i n v e s t i g a t i o n s i n t h e v i l l a g e s of Haleine Barbara and Tesse-Froulay) 139 M a t u s z e w s k a - K o h u t n i c k a — Contemporary N e w G u i n e a ( E x p e d i t i o n of t h e E t h n o g r a p h i c D e p a r t m e n t Museum, of Thuboeuf, and an exhibition on „ N e w Guinea, research in of t h e B r i t i s h the S e p i k Head-waters, 1963 - 6 4 " Stanisław of Adam 159 Kałużyński T h e terminology of k i n s h i p a m o n g the peoples Mongolia L a t u s e k Krzysztof 177 — T h e chadak M a k u l s k i — a Mongolian — M o d e l of t h e f u n c t i o n i n g good wishes sash of t h e e c o n o m y . . of K e l A h a g g a r (1945 - 1954) Lech Mróz 225 — G y p s y homes. A n attempt at t y p o l o g y S u m m a r y in English 203 265 . 281 �10 SPIS NOTES Ethnographical 9-11 AND NEWS to t h e folk c u l t u r e of P o m e r a n i a ' (Słupsk, Hugona Ost\owska-Wójcikowa session devoted September TREŚCI 1968) — 283 REVIEWS Sovietskaya Leksika Etnografia Polesja Zbigniew 1966 - 1967 — (Materiały d l a dialektonogo Jasiewicz . slovaria), Izdatielstvo „Nauka", Alicja M o s c o w 1968, 472 pp., 4 n i b , d r a w i n g s , Wielka menii rodzina we współczesnej (The extended family of G e o r g i a and Armenia) P. I. Puchkov, Nasieleniye J. Beaujeu-Garnier, in the modern Andrzej — ethnogeographical obzor, of Longmans, Population, International Economics and Development, — L o n d o n 1966, F r e d e r i c k A . P r a e g e r Stratification in T r i b a l Academy Johannes hagen Hermann 1963 — Krzysztof Bausinger, schrift Publ. 306 New Special Studies York—Washington— . 309 E d L a d i s l a v Holý, C z e c h o s l o v a k i a n ífrzysztof Makulski 311 Dzięgiel the Pastoral . Tuareg, . Copen314 der i n d u s t r i e l l e n G e s e l l s c h a f t , „Zeitder G e w e r b e l l e h r e r e.V. D i e B e r u f s - Verbandes S c h u l e " , No. 5, M a y 1964, pp. 320 - 330 — Gerhard Zur Kritik Kloska d e r F o l k l o r i s m u s k r i t i k , „Populus Beitráge z u r E r f o r s c h u n g der G e g e n w a r t " , l e b e n . U n t e r s u c h u n g e n des L u d w i g im Auftrag . Makulski Zur Volkskunde Bausinger, bingen A b e r d e e n 1966, Dzięgiel Leszek a n d C u l t u r e of des D e u t s c h e n bildende Hermann Africa. of S c i e n c e s , P r a g u e 1968 Nicolaisen, Ecology M o s c o w 1967, Posern-'Zielinski Geography T h o r n K e r s t i e n s , T h e N e w E l i t e i n A s i a ar.d A f r i c a , P r a e g e r Social literature 29 E n g l , transí, b y P r o f e s s o r S . H . B e a v e r — Leszek in 293 . Gruzji i A r ­ Woźniak Okieanii. Etnograficheski m a p s — Aleksander 256 pp. + Bednarczuk literaturze etnograficznej 288 . 319 Revisus. v o l . 14 of t h e s e r i e s Volks- U h l a n d - I n s t i t u t s der Universitat T u ­ der Tübinger V e r e i n i g u n g für V o l k s k u n d e herausge- geben v o n H e r m a n n B a u s i n g e r u n t e r M i t a r b e i t v o n R u d o l f S c h e n d a u n d H e r b e r t S c h w e d t , T u b i n g e n 1966, p. 61 - '72 — Gerhard G . N. N a s s e , Research Public. The Italo-Albanian Programme 1149, N a t i o n a l Washington William H. V i l l a g e s of Sponsored Academy by Ofjfice Lamotrek Kloska Atoll . Italy, Foreign of N a v a l . . . Research Council, Kuczyński and 325 Inter-Island Socioeconomic Ties. I l l i n o i s S t u d i e s i n A n t h r o p o l o g y No. 5, T h e U n i v . of I l l i n . P r e s s , U r b a n a a n d L o n d o n 1965, 180 pp., 43 i l l u s t r . , 13 m a p s — Konrad Wypych B i b l i o g r a p h y of P o l i s h E t h n o g r a p h y , 1958 • 1968 — Zyta Kwiecińska Books received — Słowoj Szynkiewicz, Lech Mróz, 322 Field R e s e a r c h , R e p . 25, of S c i e n c e , N a t i o n a l 1964, p. S I — Antoni Alkire, Southern Tadeusz Maciej Ciołek 328 329 337 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/6bb6ab04fc253a521d6bd57ab4ab1bb0.pdf a1c1285c232048b8758da051351c5dcc Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:696 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1970 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:640 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1970 t.14 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1970 t.14 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text I N S T Y T U T H I S T O R I I P O L S K I E J K U L T U R Y A K A D E M I I M A T E R I A L N E J N A U K ETNOGRAFIA POLSKA XIV Zeszyt 2 WROCŁAW — WARSZAWA — KRAKÓW ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH W Y D A W N I C T W O P O L S K I E J A K A D E M I I NAUK 1970 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA Adres Redakcji: Warszawa, Hoża 74 Okładkę p r o j e k t o w a ł ZBIGNIEW K L I M C Z Y K Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny L i d i a Saimarin Printed in Poland Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1970. Nakład 500 + 120 egz. Objętość: ark. wyd. 20, ark. druk. 16,25. Ark. A l 27. Papier ilustr. kl. V, 70 g, 70 X 100. Oddano do skła­ dania 13 I V 1970, podpisano do druku 18 V I I I 1970, druk u k o ń c z o ­ no we wrześniu 1970. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 1139/70. C-14 Cena zł 55.— �SPIS TREŚCI Część I ARTYKUŁY Maria F r a n k o w s k a Streszczenie Margarita w Nolasco Streszczenie w Janusz T a z b i r Problemy i kierunki etnologii meksykańskiej. —• R e g i o n Cholula 39 j . angielskim 52 j . angielskim L e p k o w ski — 11 36 — O d k r y c i e A m e r y k i i konikwista w l i t e r a t u r z e staropolskiej Streszczenie w Tadeusz — j . angielskim Z 55 74 dziejów kontaktów polsko-meksykańskiich w XIX i X X w 75 Streszczenie w 94 j . angielskim Helena i S t a n i s ł a w A d a m o w i c z o w i e — Kultura Lakandonów i jej prze­ obrażenia w X X wieku Streszczenie w 95 j . angielskim 112 KOMUNIKATY Aleksander i P o s e r n - Z i e l i ń s k i etnografii — w świetle opracowań Dorobek meksykańskiej archeologii bibliograficznych Streszczenie w j . angielskim L e c h M r ó z — Cyganie m e k s y k a ń s c y Cyganów w Ameryce 115 132 i obraz zmian zachodzących w życiu 135 S t r e s z c z e n i e <w j . a n g i e l s k i m Andrzej W o ź n i a k 155 . 157 Streszczenie w j . angielskim Romana M a ń k o w s k a i Andrzej K r z a n o w s k i — Instrumenty muzyczne w dawnym Meksyku — M e t a l w k u l t u r z e przeclkotarnibijskiego M e k s y k u . 169 S t r e s z c z e n i e iw j . a n g i e l s k i m Tadeusz nym C h w o j k a Meksyku Streszczenie w — Z 171 186 teoretycznych rozważań nad folklorem muzycz­ 189 j . angielskim 196 Część II Anna Z a d r o ż y ń s k a - B a r ą c z S t r e s z c z e n i e w j . angielskim" Anna Z a d r o ż y ń s k a - B a r ą c z grafia E u r o p y — I r l a n d i a — d w a p a ń s t w a , d w a narody. — Nowa dziedzina deficytowa — 197 205 etno­ 207 �6 SPIS TREŚCI KRONIKA III Etnograficzne Seminarium Ameryikanistyozne. Poznań 18-20 IV 1969 — Maria Paradowska 215 RECENZJE Centralizm czy f e d e r a c j a ? — W o m e n of Tropical of M. California Leszek Dzięgiel A f r i c a , p r a c a izbior. p o d Press, Berkeley and Los . red. Denise Pauline, Angeles B l u n d e l l , So R o u g h a W i n d — T h e K e n y a colson, L o n d o n 1964 — Leszek Dzięgiel 1963 — 223 University Leszek Dzięgiel Memoirs, Weidenfeld and 227 Ni230 I s k u s s t w o itropiczesikoj Afriiki ,w s o b r a n i j a c h S S 9 R , r e d . D . Ol'derogge, I n s t i t u t A M k i A N S S S R , Institut Etnografii A N S S S R , Sowetskij C h u d o ż n i k , Mos­ k w a 1968 — Marek Arpad Kowalski 234 R u s s k i e . I s t o r i k o - e t n o g r a f i c z e s k i j a t ł a s . Z i e m l e d i e l e . K r i e s t ' j a n s k o j e zilisizcze. K r i e s t ' j a n s k a j a o d i e ż d a . S i e r i e d i n a X I X — naczalo X X w i e k a . A k a d i e m i j a N a u k S S S R , Instiitut E t n o g r a f i i i m . N , N . Mifchicho — M a k l a j a , M o s ­ k w a 1967 — Gerhard Konrad Kloska S. I . R u d i e n k o , K u l t u r a Hunów i noinulińskie 240 kurhany, Moskwa—.Leningrad 1962 — Krzysztof Dąbrowski 242 U w a g i do „ B i b l i o g r a f i i socjologii w s i p o l s k i e j il91'8-il'965" o p r a c o w a n e j L i i i M a r i ę S z w e n g r u b — Gerhard Konrad Kloska przez K . B a j a n , T . Hunek, R. Malinowski, K ó ł k a rolnicze w Polsce, W a r s z a w a — Gerhard Konrad Kloska A. Kowalski, A. Posern-Zieliński, A. Woźniak, walski, T. M. Ciołek, M. Woźniakowa Książki n a d e s ł a n e — M. 245 1966 250 W. Ko­ 253 �CO.ZJEP5KAHHE Hacmb I CTATŁH Mapna O p a m c o B C K a — npo6neMti h HanpaBJieHHa MeKcmcaHCKofl 3THOnorHH . . . Pe3K>Me Ha aHrcrafiCKOM sobixe MaprapHTa H o j i a c k o — PafiOH Xonyna Pe3K>Me Ha aHrnmicKOM H3bnce %Kym T a 3 6 n p — OncpbiTHe AMepmcH h K O H K B H C T a b flpeBHenonbCKOJł J i H T e p a T y p e . . . Pe3K>Me Ha aHrmmcKOM jBtiice Tafleym JlenKOBCKH — H3 hctophh ncwibCKO-MeKCHKaHCKHX KOHTaKTOB b X I X h X X bb. Pe3K>Me Ha aHrinmcKOM jnbiKe Eneaa h CraHHcnaB AflaMOBHH — KynbTypa jiaKannoHOB h e ë npeo6paaceHH« b X X b. Pe3K>Me Ha aHrnHÖCKOM «3biKe 11 36 39 52 55 74 75 94 95 112 COOEmEHÏlH AneKcaHflp n o 3 e p H - 3 e J i n H b C K H — /^ocTHaceHiia MeKCHxaHCKoft apxeononra h 3 T H o r p a - <J>hh b CBere 6H6jTHorpa$iwecKHX pa6oT Pe3K>Me Ha aHTJIHHCKOM A3bIKe 115 132 Hex M p y 3 — MeKcmcaHCKHe nbiraHe h KapTHHa n3MeHeHHił, npoHcxoflsmax b huhhh HbiraH b AMepHKe Pe3K>Me Ha a H T U H H C K O M «3biKe 135 155 AHflaceił Bo3bHflK — MeTaJin b Kyjibrype flOKOJiyM6oBCKOfi Mckchkh Pe3K>Me H a aHTjnmcKOM fl3MKe PoMaHa MaHbKOBCKa h AHflaceił KpacaHOBCKH — My3biKanbHbie HHCTpyMeHTbi b flpeBHefi MeKCHKe Pe3K>Me Ha am-mmcKOM «3MKe Tafleym X ß o ü K a — H3 TeopeTiraecKHX pa3MbinijieHHH Hafl My3biKanbHMM $onbKJiopOM MeKcmcH Pe3K>Me Ha aHrcmncKOM JBMiœ 157 169 171 186 189 196 Hacmb II A i m a 3aflpoacHHbCKa-BapoHH — Hpnamma — flBa rocyflapcTBa, flBa Hapofla . . . . Pe3K>Me Ha aHrmmcKOM «3biKe A m a 3aflpoacHHbcKa-BapoHH — HoBaa fletjmiiHTHafl o6nacrb — 3THOrpa<J>HS Eßponbi 197 205 207 �8 SPIS TREŚCI XPOHHKA I I I 3THorpa(J)HHecKHH ceMmap aMepjncaHOBefleHHfl. IIo3HaHb 18-20 I V 1969 — Mapua napadoecm 215 PEUEH3HH II,eHTpajiH3M hjih (Jieflepauiw? — Jleutex JJ,3emeAb 223 Women of Tropical Africa, KonjieKTHBHaH pa6oTa non peflaicu. fleHHc IIojn>Me, University of California Press, Berkeley and L o s Angeles 1963 — JleuteK JJ,3eHzenb 227 M . BnaHHen, So Rough a Wind — The Kenya Memoris, Weidenfeld and Nicolson, London 1964 •— JleiueK ff3emeab HcKyccTBO TpomraecKOH A(J>Phkh b co6paimHx C C C P , pen. AcJipHKH A h CCCP, 230 fl. HHCTHTyT 3THorpaiJ)HH A H C C C P , OJmeporre, HHCTHTyT Cobctckhh Xysoaanoc, MocKBa 1968 — Mapen Apnad KoaanbcKu Pyccwie. Hctophko — 234 3THorpaiJ)HMecKHH araac. 3eMirenejn>e. KpecTbHHCKoe jkhjihiuc KpKCTbJiHCKaH ofleawa. Cepejnrea X I X — Haiajio X X Beica. AxaneMHfl HayK C C C P , HHCTHTyT 3THorpa(J>HH hm. MHKnyxo — MaKjiaa, MocKBa 1967 — repxapd KoHpad K/iecKa 240 C . H . PyaeHKO, KyjrbTypa ryHHOB h HOHHyjiracKHe KypraHH, MocKBa—JleHHHrpaa 1962 — KoKuiumo(p floMdpoecKU 242 3aMeTKH no ,,En6nHorpa(t>HH couhojioi-hh noubCKOH HepeBHH 1918-1965", cocTaBJieHHOH JIhjih MapaeH IIlBeHrpy6 — repxapd Koupad Knecm 245 K. EasH, T . TyHeK, P . ManHHOBCKH, Cejn>cK0X03HHCTBeHHMe KpyacicH b XIoJitHie, BapmaBa 1966 — repxapd Koupad KASCKO 250 K h h t h npacJiaHHbie — M. A. KoeaAbcm, A. IIo3epH-3enuHbCKu, A. BO3HHK, B. KoeanbcKu, T. M. LfeA3K, M. Bo3HHKoaa 253 �CONTENTS Part I ARTICLES M a r i a F r a n k o w s k a — P r o b l e m s a n d d i r e c t i o n s of M e x i c a n ethnology . 11 S u m m a r y in English M a r g a r i t a N o l a s c o — T h e C h o l u l a region S u m m a r y in English J a n u s z T a z b i r — T h e d i s c o v e r y of A m e r i c a a n d the C o n q u i s t a i n old Polish literature Summary in English T a d e u s z Ł e p k o w s k i — F r o m the h i s t o r y of P o l i s h - M e x i c a n relations i n 36 39 52 the 19th a n d 20th c e n t u r i e s Summary in English 75 94 H e l e n a a n d S t a n i s ł a w A d a m o w i c z — T h e L a c a n d o n c u l t u r e and its t r a n s ­ formations d u r i n g the 20th c e n t u r y Summary in 55 74 English 95 112 REPORTS A l e k s a n d e r P o s e r n - Z i e l i ń s k i — A c h i e v e m e n t s of M e x i c a n archeology and ethnography; a bibliographical survey S u m m a r y in E n g l i s h L e c h M r ó z — T h e M e x i c a n G y p s i e s a n d the c h a n g e s i n life of G y p s i e s in A m e r i c a S u m m a r y in E n g l i s h . A n d r z e j W o ź n i a k — M e t a l i n precolurribian M e x i c o cultures . . . . Summary in English C h w o jk a of M e x i c o S u m m a r y in — 135 155 157 169 Romana M a ń k o w s k a and ments in old Mexico Summary in English Tadeusz 115 132 Andrzej Some K r z a n o w s k i — Musical instru­ 171 186 theoretical problems of musical folklore 189 196 English Part II A n n a Z a d r o ż y ń s k a - B a r ą c z — Ireland — two Summary in E n g l i s h states, t w o nations . . 197 205 �10 S P I S TREŚCI Anna Z a d r o ż y ń s k a - B a r ą c z graphy of — T h e n e w deficient d i s c i p l i n e , the e t h n o ­ Europe 207 NOTES AND NEWS The 3rd Seminar in American Ethnography. P o z n a ń , Maria April 18-20, 1969 — Paradowska 215 BOOK REVIEWS C e n t r a l i s m or f e d e r a l i s m ? — Leszek Dzięgiel Women Faulme of Tropical Africa; Denise 223 ed., B e r k e l e y a n d L o s A n g e l e s 1963 — Leszek U n i v . of California Press, Dzięgiel 227 M. Blundell, So Rough a W i n d — T h e K e n y a Memoirs; Weidenfeld colson, L o n d o n 1964 — Leszek Dzięgiel and N i 230 I s k u s s t w o tropiczeskoj A f r i k i v s o b r a n i y a k h S S S R , D . Ol'derogge ed., Institut A f r i k i A N S S S R , Iustitut Etnografii A N S S S R , Sovietskij K h u d o z h n i k , M o s c o w 1968 ( T h e A r t of T r o p i c a l A f r i c a i n the S o v i e t Collections) — Marek Arpad Kowalski Russkie. Istoriko-etnograficheskiy Institut Etnografii i m . N N . M i k l u k h o M a k l a y a , Moscow -Ethnographical Atlas. Agriculture. Peasant hard Konrad 234 atlas. Z i e m l e d i e l i e . Kriestiaraskoye z h i l i s h c h e . 1967 (Historical- h o m e a n d clothing) — Ger­ Kloska 240 S. I . R u d e n k o , K u l t u r a H u n ó w i n o i n i u l i ń s k i e ' k u r h a n y ( T h e H u n n s a n d t h e kurkhains of Noinufliiinsk), M o s c o w a n d L e n i n g r a d 1(962 — tof Dąbrowski culture Krzysz­ 242 R e m a r k s to t h e " B i b l i o g r a p h y of P o l i s h R u r a l Sociology" by L i l i M a r i a S a w e n grub K. Bajan, — Gerhard Konrad Kloska 245 T . Hunek, R. Malinowski, K ó ł k a rolnicze w - o p e r a t i v e s i n P o l a n d ) , W a r s a w 1066 — Gerhard B o o s k r e c e i v e d — M. A. Kowalski, A. Posern-Zieliński, walski, T. M. Ciołek, M. Woźniakowa Polsce (Peasants Konrad Kloska A. Woźniak, co- . . . W. Ko­ 250 253 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/bea37adf1ebd9032951e5029dcb8307e.pdf da5d19d3964e0eeb0dbd14027cf45c36 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:712 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1971 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:655 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1971 t.15 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1971 t.15 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ POLSKIEJ AKADEMII NAUK ETNOGRAFIA POLSKA XV Zeszyt 1 WROCŁAW . WARSZAWA . KRAKÓW . G D A N S K ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII 1971 NAUK �REDAKTOR: SEKRETARZ WITOLD DYNOWSKI REDAKCJI: KRYSTYNA MAŁKOWSKA Adres redakcji: Warszawa, Hoża 74 Okładkę projektował ZBIGNIEW K L I M C Z Y K Teksty angielskie PIOTR GRAFF Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Jacek Printed Sikorski In Poland Z a k ł a d Narodowy i m . Ossolińskich — Wydawnictwo. W r o c ł a w 1971. N a k ł a d : 500 + 120 egz. O b j ę t o ś ć : ark. w y d . 26,40, ark. druk. 21,88 + 1 w k l e j k a , ark. A l 29. Papier d r u k . powiek. 80 g, 70 X 100. Oddano do s k ł a d a n i a 23 X I 1970. Podpisano do d r u k u 31 V 1971. D r u k u k o ń c z o ­ no w czerwcu 1971. Z a m ó w i e n i e nr 1361/70. К —10. Cena zł 55,— W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a Naukowa — Wrocław, u l . Lelewela 4 �SPIS TREŚCI Zofia S z r o m b a - R y s o w a, Danuta T у 1к o w а — Irena Nizińska (4 I 1924 — 12 V I 1969) 11 ARTYKUŁY Współczesne przemiany w kulturze chłopskiej ficznych Witold D y n o w s k i — we Założenia Bułgarii wsi w świetle badań etnogra­ Gramada metodologiczne badań 15 Streszczenie w j . angielskim Bronisława i 32 K o p c z y ń s k a-J a w o r s k a organizacja — Wieś Gramada, problematyka badań 35 Streszczenie w j . angielskim Maria wsi B i e r n a c k a — 39 Rodzina na tle społeczności lokalnej bułgarskiej Gramada 41 Streszczenie w j . angielskim Bronisława 88 K o p c z y ń s k a-J a w o r s k a rodziny wiejskiej w — Warunki bytowe i budżet Gramadzie 91 Streszczenie w j . angielskim Wanda P a p r o c k a szczególnym — 123 Struktura uwzględnieniem zawodowa mieszkańców Gramady ze rzemiosła 127 Streszczenie w j . angielskim Marian Pokropek Streszczenie Ganka w — Układ 161 przestrzenny i budownictwo wsi Gramada 163 j . angielskim M i c h a j ł o w a ostatniego s t u l e c i a w •— 193 Odbicie odzieży przemian ekonomiczno-społecznych i stroju m i e s z k a ń c ó w Gramady . . . Streszczenie w j . angielskim Tatiana К olewa mieszkańców — Rola obrzędów rodowo-rodzinnych w życiu Gramady 225 Streszczenie w j . angielskim 247 STUDIA Jan F a b i a ń s k i relacji Jana I MATERIAŁY — Północny Kaukaz przełomu X V I I I i X I X w. w Potockiego . . świetle . . . Streszczenie w j . angielskim Andrzej W o ź n i a k ryczne — Struktura uwarunkowanie 195 221 249 282 etniczna w s p ó ł c z e s n e j Gruzji i jej histo­ 285 �6 SPIS T R E Ś C I KRONIKA Norweskie p a r k i e t n o g r a f i c z n e — Irena Turnau 303 M u z e u m pod o t w a r t y m n i e b e m w T i b i l i s i — Edward M u z e u m w S i e r a d z u — Elżbieta Pietraszek . . . . 308 Delida 310 RECENZJE Strukturalizm Pensée" a marksizm. pt. Wybór Strukturalisme et artykułów ze specjalnego marxisme, t. 11 :1967. numeru Tłum. z „La franc. A. Brodzka i A . Weinsberg-Wajda. W s t ę p : T. M. Jaroszewski, Warszawa 1969 — Gerhard A. Konrad Kloska 315 F . E w i n g , Industry in Africa, Leszek Kofi Kegan Oxford University Press — 321 P a u l — Leszek Olderogge, Museums Marek Ladislav 1968, Dzięgiel A . Busia, A f r i c a in search Dmitrij London of democracy, 1967, Routlege and Afrika-Sammlungen des Dzięgiel 325 Afrikanische Kunst. Aus den ftir Anthnopolog'ie u n d E t h n o g r a p h i e . L e n i n g r a d , P r a h a 1969 Arpad Holy, turno-bitowi — Kowalski 329 Afrikanische afrikanischen W a s i l Todorow, Stámme, Plastik. Das Kunstschaffen P r a h a 1967 — Marek Migracionnite probierni n a c e ł o t o , S o f i j a 1967 — Gerhard Arpad der ost- und Kowalski . pročeši i njakoi socialno-ikonomiezeski 1968 — Wanda K u s t a a V i l k u n a , Z u r G e s c h i c h t e des f i n n i s c h e n Helsinki London Konrad süd. . 333 i kul- Paprocka . . 339 P i e r d e s . S t u d i a F e n n i c a , t. 13, Kloska 343 P o p u l u s R e v i s u s . B e i t r á g e z u r E r f o r s o h u n g der G e g e n w a r t . V o l k s l e b e n , t. 14, Tubingia „Ziemia i 1966 — Pieśń" — łeczno-kulturalnego Gerhard Konrad autonomiczny „Kamena" s z ó w ) , s i e r p i e ń 1969 —• Violetta Książki n a d e s ł a n e —• Marek Arpad Kloska dodatek (Lublin — Krawczyk Kowalski 345 kwartalny dwutygodnika Białystok : — Kielce — spoRze­ 346 348 �СОДЕРЖАНИЕ С о ф и я Ш р о м б а - Р ы с о в а , Д а н у т а Т ы л ь к о в а — И р е н а Низиньска (411924-12 V I 1 9 6 9 ) 11 СТАТЬИ Современные преобразования в свете этнографических в крестьянской исследований культуре в деревне Болгарии Грамада В и т о л ь д Д ы н о в с к и — Методологические о с н о в ы исследований 15 Р е з ю м е на английском языке 32 Бронислава К о п ч и н ь с к а - Я в о р с к а •— Деревня Г р а м а д а — п р о б л е м а т и к а и органи­ зация исследований 35 Р е з ю м е н а английском языке М а р и я Б е р н а ц к а — С е м я н а ф о н е коллектива б о л г а р с к о й деревни Г р а м а д а 39 . . . . Р е з ю м е н а английском языке 41 88 Бронислава К о п ч и н ь с к а - Я в о р с к а — Бытовые условия и б ю д ж е т сельской семьи в Грамаде 91 Р е з ю м е н а английском языке Ванда П а п р о ц к а 123 —• П р о ф е с с и о н а л ь н а я структура жителей Г р а м а д ы с о с о б е н н ы м учётом ремесла 127 Р е з ю м е н а английском языке Мариан П о к р о п е к — Пространственное р а з м е щ е н и е и зодчество деревни Г р а м а д а Р е з ю м е н а английском языке Ганка М и х а й л о в а 161 163 193 — Отражение экономических и социальных п р е о б р а з о в а н и й п о ­ с л е д н е г о столетия на о д е ж д е и к о с т ю м е жителей Г р а м а д ы Р е з ю м е н а английском языке Татьяна К о л е в а — Р о л ь р о д о в ы х и семейных о б р я д о в в ж и з н и жителей Г р а м а д ы Р е з ю м е н а английском языке 195 221 225 247 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Ян Фабианьски •— Северный Кавказ п е р е л о м а X V I I I и X I X вв. в свете с о о б щ е н и я Яна Потоцкого 249 Р е з ю м е н а английском языке 282 Анджей В о з ь н я к — Этническая структура с о в р е м е н н о й Г р у з и и и её историческая обусловленность 285 �8 SPIS T R E Ś C I ХРОНИКА Норвежские этнографические заповедники М у з е й п о д открытым н е б о м в Тбилиси М у з е й в С е р а д з е — Эльжбета — Ирена Турнау 303 — Эдвард Петрашек 308 Делида 310 РЕЦЕНЗИИ С т р у к т у р а л и з м и м а р к с и з м . Статьи, избранные из специального н о м е р а „ L a P e n s é e " п. з. Strukturalisme et marxisme, t. U : 1967. П е р е в о д с французского А . Б р о д з к о й и А . Вейсенберг-Вайды. Введение Т. М . Ярошевски. Варшава 1969 — Герхард Конрад Клёска A. F . Ewing, 315 Industry in A f r i c a , London 1968, Oxford University Press — Лешек Дзенгелъ Koifi A. Biisia, Kegan Dmitri] 321 Africa Paul in search — Лешек Дзенгель Olderogge, Afrikanische of democracy, London 1967, Routlege and Afrika-Sammlungen des 325 Kunst. Aus den M u s e u m s f ü r A n t h r o p o l o g i c und E t h n o g r a p h i e . L e n i n g r a d , P r a h a Марек Ladislav Holy, Plastik. Das Vilkuna, Zur t. 13, H e l s i n k i Geschichte 1967 — Kunstschaffen 1967 — Марек Todorov, Migracionnite p r o č e š i des ost- und süd- Apnad Ковальски 333 kul- 1968 — Ванда Папроцка finnischen Герхард Конрад Клёска P o p u l u s R e v i s u s . B e i t r á g e zur E r f o r s c h u n g der T u b i n g e n 1968 — der i njakod s o e i a l n o - i k o n o m i c z e s k i i t u r n o - b i t o v i probierni n a celoto, S o f i j a Kustaa — 329 Afrikanische afrikanischen Stámrne, Praha Vasil 1969 Apnad Ковальски Pierdes. Studia 339 Fennica, . . . . G e g e n w a r t . V o l k s l e b e n , t. 343 14, Герхард Конрад Клёска 345 „ З е м л я и П е с н я " — автономическое квартальное приложение общественно-культурно­ г о двухнедельника „ К а м е н а " ( Л ю б л и н — Б е л ы с т о к — К е л ь ц е - Ж е ш у в ) , август 1969 — Виолетта Кравчик Н о в ы е книги — Марек Арпад Ковальски 346 348 �TABLE OF CONTENTS Zofia S z r o m b a - R y s o w a , Danuta T y l k o w s k a Irena Nizińska (Ja­ n u a r y 4, 1924-June 12, 1969) 11 PAPERS Contemporary Changes in the Bulgarian Gramada Witold D y n o w s k i Village Peasant Culture Ethnographic — Methodological as Reflected in Assumptions of the Survey . . . 15 English summary Bronisława arch 32 K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a problems and — T h e Village Gramada. Rese­ organization 35 English summary Maria 39 B i e r n a c k a Bulgarian — Village The Family and the Local Community of the Gramada 41 English summary Bronisława budget 88 K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a of a G r a m a d a peasant — The standard of living and family 91 English summary Wanda P a p r o c k a emphasis 123 — Occupational structure of Gramada with special on h a n d i c r a f t 127 English summary Marian P o k r o p e k 161 — Spatial pattern and architecture in Gramada . . English summary Ganka as in — Socio-economic garments and dresses changes of the of the recent inhabitants of century Gramada English summary Tatiana of the Gramada 225 English summary 247 MATERIALS AND Jan F a b i a ń s k i centuries as STUDIES — N o r t h e r n C a u c a s u s at the b r e a k of the described by Jan 18th a n d 19th Potocki 249 English summary Andrzej W o ź n i a k historical 195 221 К о 1 e w a — T h e role of t r i b a l a n d f a m i l l y rites i n the life of inhabitants 163 193 M i c h a jł owa reflected the Survey 282 — Ethnical background s t r u c t u r e of contemporary Georgia and its 285 �10 SPIS T R E Ś C I CHRONICLE Ethnographic parks of Norway — Irena Титпаи 303 A museum u n d e r the open s k y i n T b i l i s i — E d w a r d Pietraszek A museum at S i e r a d z — Elżbieta . . . . 308 Delida 310 REVIEWS Structuralism „La by F, Warsaw Ewing, Leszek Kofi Marxism. Selected papers from the special issue S t r u c t u r a l i s m e et m a r x i s m e , X I , 1967, T r a n s í , f r o m A . Brodzka nad A . Weinsberg-Wajda. Introduction szewski. A. and Pensee", 1969, Industry 186 in pp. — Africa, Gerhard London Konrad 1968, by T. M. Kloska Oxford . Univ. Jaro­ . . 315 — Dzięgiel Kegan 321 Paul —• Leszek Olderogge, Arpad 325 Aus den Afrika-Sammlungen des u n d E t h n o g r a p h i c , L e n i n g r a d , P r a h a 1969 — Kowalski 329 Holy, Afrikanische Plastik. Das Kunstschaffen afrikanischen and Dzięgiel Afrikanische Kunst. Museums fiir Anthropologic Marek Ladislav . Press A . B u s i a , A f r i c a i n S e a r c h of D e m o c r a c y , L o n d o n 1967, R o u t l e d g e Dmitrij of French Stamme. Praha 1Я67, 64 pp., der 152 t a b l e s — ost- und s ü d - Marek: Arpad Kowalski 333 V a s i l Todorov, Migracionnite turno-bitovi Kustaa Vol. Vol. „Ziemia XIII, Zur Geschichte Helsinki Revisus. Incoming — books — z¡ur des and finnischen Gerhard Song"), Pierdes. Konrad Erforschung 1966 — Gerhard („Soil - c u l t u r a fortnightly 1969 1967 — Beitrage 14, T ü b i n g i a i Pieśń" August i njakoi soeialno-ikonomiczeski probierni n a c e l ó t e , S o f i j a 1968 — W a n d a Paprocka Viilkuna, Populus procesí Konrad Studia i kul. . Kloska der 343 Gegenwart. Volksleben, Kloska a quarterly supplement 339 Fennica, 345 to t h e social- reviw K a m e n a (Lublin- - B i a ł y s t o k — K i e l c e — R z e s z ó w ) , Violetta Marck Krawczyk Arpad Kowalski 346 348 �„ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t. X V z. 1 IRENA NIZIÑSKA 4 I 1924 — 12 V I 1969 Prawie dwa lata minęły od śmierci Ireny Nizińskiej, ale wciąż trudno pogodzić się z Jej odejściem. Mimo nieuleczalnej choroby do ostatnich chwil życia snuła plany kontynuowania podjętych prac, a równocześnie najpoważniejszym Jej zmartwieniem była świadomość, iż nie zdoła w y ­ konać ich w przewidzianym terminie i cały trud spocznie na najbliż­ szych koleżankach i współpracownikach. Ci, którzy J ą znali, pamiętają Jej szczery entuzjazm i ogromne zaangażowanie we wszystkich pracach. Z t y m właśnie entuzjazmem i pasją badawczą oddawała się bez reszty pracy nad każdym problemem, jaki w danym momencie pochłaniał Jej uwagę. W pracy zespołowej i kontaktach koleżeńskich była nieocenionym towarzyszem dzięki pełnej uroku osobowości i wyjątkowej zdolności stwarzania serdecznej i pełnej humoru atmosfery. Jej wielka skromność i niedocenianie własnych możliwości przy jednoczesnym uwrażliwieniu na potrzeby zespołu, w którym pracowała, sprawiały, iż sprawy jej własnej kariery naukowej usuwały się na plan dalszy. Irena Nizińska urodziła się w Bielsku w 1924 r. Do szkoły podsta­ wowej i gimnazjum uczęszczała w Chorzowie, gdzie przebywała do 1940 r. Następnie przedostała się do Krakowa i t u w latach 1943-1945 kontynuowała naukę na tajnych kompletach w zakresie szkoły średniej. W lutym 1945 r. zdała m a t u r ę i po uzyskaniu świadectwa dojrzałości rozpoczęła studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagielloń­ skiego. Po kilkuletniej przerwie spowodowanej względami rodzinnymi w 1949 r. ponowiła studia slawistyczne, studiując równocześnie etno­ grafię. W październiku 1953 r. uzyskała dyplom magisterski w zakresie filologii słowiańskiej (Nazwy ważniejszych narządzi rybackich u Sło­ wian — pod kierunkiem prof. dr. T. Lehra-Spławińskiego), w styczniu zaś 1954 r. uzyskała magisterium z etnografii i etnologii na podstawie pracy pt. Rolnictwo i hodowla w Cichem, pow. Nowy Targ, w porówna­ niu z niektórymi wsiami podkrakowskimi (pod kierunkiem prof. dr. K. Moszyńskiego). W styczniu 1954 r. została zatrudniona w tworzącym się wówczas Zakładzie Etnografii Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN �12 IRENA NIZIÑSKA w Krakowie, gdzie pracowała do chwili śmierci pod kierunkiem prof, dr. Mieczysława Gładysza. Jej żywa inteligencja, szerokie zainteresowania humanistyczne i do­ świadczenie badawcze, pozwalały na podejmowanie wielu różnorodnych prac naukowo-badawczych. Były to prace przede wszystkim z zakresu kultury materialnej (rolnictwo, hodowla ze szczególnym uwzględnieniem pasterstwa, budownictwo i rzemiosło) i społecznej prowadzone w Kar­ patach i na Górnym Śląsku. Irena Nizińska należała do wytrwałych ba- Irena Nizińska daczy terenowych i bystrych obserwatorów. Cechowały J ą ponadto ujmująca powierzchowność, życzliwość i ufność do ludzi, co stwarzało szczególną łatwość nawiązywania kontaktów i zyskiwało Jej ogromną sympatię i zaufanie informatorów. Przygotowanie lingwistyczne umożliwiało jej również podejmowanie tematów z pogranicza językoznawstwa i etnografii. Do takich m. in. należało monograficzne opracowanie jednego z zagadnień Polskiego �13 IRENA NIZIÑSKA Atlasu Etnograficznego, a mianowicie „zawołania i odpędzania zwierząt", które dało cenne wskazówki do hodowli bydła dawnej Słowiańszczyzny. W ramach prac monograficznych na Śląsku Irena Nizińska opraco­ wała rzemiosło wiejskie i obrzędy weselne w Starych i Nowych Siołkowicach (pow. Opole) oraz przeprowadziła badania nad zajęciami pozarolniczymi mieszkańców wsi Chocianowice (pow. Olesno). W 1958 r. rozpoczęła samodzielne badania monograficzne we wsi Olza, pow. Wo­ dzisław. Na podstawie szczegółowych poszukiwań terenowych i archi­ walnych podjęła pracę pt. .Rola grupy górniczej w kształtowaniu się kultury ludowej we wsi Olza, pow. Wodzisław. Ponadto brała czynny udział w międzynarodowej akcji badania k u l ­ tury ludowej w Karpatach, prowadząc poszukiwania nad rolnictwem i hodowlą, początkowo w Beskidzie Niskim, a w 1966 r. włączyła się do badań monograficznych w Beskidzie Śląskim, kierując przy t y m wa­ kacyjnymi praktykami studentów etnografii UJ. Duża swoboda w posługiwaniu się kilkoma językami obcymi (m. in. węgierskim) uczyniła ją niezastąpionym współorganizatorem Międzyna­ rodowej Konferencji Karpackiej w 1964 r. Od 1966 r. Irena Nizińska brała także udział w zespołowych bada­ niach w bułgarskiej wsi Gramada, organizowanych w ramach współ­ pracy P A N i B A N pod kierunkiem prof. dr. W. Dynowskiego, opraco­ wując tam zagadnienia związane z rolnictwem i hodowlą. I tam rów­ nież zdobyła sobie wyjątkową sympatię i uznanie zarówno wśród ko­ legów bułgarskich, jak i miejscowej ludności. Jej rozpoczęta na krótko przed śmiercią praca doktorska miała obej­ mować studium porównawcze gospodarki rolno-hodowlanej w Karpatach i krajach bałkańskich. Niestety, nie było Jej danym dokończyć ani tej pracy, ani tak pasjo­ nujących J ą badań w Bułgarii. Zofia Szromba-Rysowa, BIBLIOGRAFIA Krakowscy etnografowie n r 31 (470i) Badania nad is. 500-511 ludową wyruszają kulturą Profesor Feliks Przyjemski, Z badań nad rzemiosłem s. 162-187 Bibliografia s . 115 historii PUBLIKACJI kultury w w Podhala teren, w IRENY Powszechny", 1951-1956, „ L u d " , t. 44:1957, s. 495-498 Siołkowicach Starych, „Etnografia ludowej Karpat, cz. Tylkowa NIZIÑSKIEJ „Tygodnik latach Danuta „Lud", R t. P o l s k a " , t. 1 (współudział), 10:1954 44:1957, 1:1958, Warszawa 1961, �14 IRENA NIZIŃSKA Rzemiosło, z [w:] Stare A. Kongres i Nowe Węgierskich Etnografów s k a " , t. 9:1965, s. Zagadnienia wiejskiej skich s. Siołkowice, cz. 1, W r o c ł a w 1963, s. 177-348 (wspólnie Zambrzycką-Kunachowicz) w Budapeszcie wytwórczości etnograficznej 154-183 w {16-20 X 1263), „Etnografia Pol­ 477-482 domowej, literaturze rzemiosła powojennej, i przemysłu „Etnografia Karpat Polska", t. Pol­ 9:1965, (współudział) Budownictwo wiejskie we wsi Ciche, pow. Nowy Targ, Wrocław 1966, s. 46, r y c . 54, tab. I I Badania skolektywizowanej t. 10:1968, s. Drgubica (Próba u Słowian), s. 227-232 Regularites in and North-West Ponadto 26 tłumaczenia (6 poz.). bułgarskiej, odtworzenia zasięgu Z Studiów polskich Parallels „Łódzkie and recenzji — występowania in Cultural Bulgaria, Anthropological oraz wsi Studia Etnograficzne", 99-106 [w:] Processes Poland Ethnological at Sciences, wydawnictw publikowane na jednego z narzędzi Slawistycznych, Warszawa Study the Wrocław etnograficznych łamach of the 8th Village International 1968, s. polskich „Etnografii rybackich 1968, of seria I I I Gramada Congress of 156-170 i zagranicznych Polskiej" i „Demosu" � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/ed299b74f7dc26f24368787711079df0.pdf 6fef44f4af46af1d9e020e3eaa9f063d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:725 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1971 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:667 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1971 t.15 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1971 t.15 z.2, s.5-10 Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT H I S T O R I I KULTURY MATERIALNEJ POLSKIEJ AKADEMII NAUK ETNOGRAFIA POLSKA XV Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII 1971 NAUK �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI SEKRETARZ REDAKCJI: KRYSTYNA MAŁKOWSKA Adres redakcji: Warszawa, Nowy Świat 69 Okładkę projektował ZBIGNIEW K L I M C Z Y K Teksty angielskie PIOTR GRAFF Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Michał Łyssowski Printed in Poland Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1971. N a k ł a d : 500 + 120 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 24, a r k . d r u k . 19,63, a r k . A l 25. P a p i e r p o w i e k , k l . V , 80 g, 70 X 100. O d d a n o do s k ł a d a ­ n i a 6 I I I 1971. P o d p i s a n o do d r u k u 11 I X 1971. D r u k u k o ń c z o n o w p a ź d z i e r n i k u 1971. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 589/71. K - 9 . C e n a z ł 55.— �SPIS TREŚCI Część I ARTYKUŁY Anna Kutrzeba-Pojnarowa — Założenia teoretyczne i realny program nowych prac nad syntezą etnografii Polski Józef G a j e к — Znaczenie „Polskiego Atlasu Etnograficznego" dla etno­ grafii Polski Andrzej W o ź n i a k — Źródła zainteresowań ludoznawczych w ideologii pol­ skiego Oświecenia Mieczysław K a r a ś — Stare i nowe warstwy toponomiczne w polskich Karpatach 11 17 37 53 Część II ARTYKUŁY Maria F r a n k o w s k a — Procesy akulturacyjne w indiańskich społeczno­ ściach Meksyku Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — Odrodzenie ewolucjonizmu. Podstawowe problemy i założenia teoretyczne anglosaskiego neoewolucjonizmu . . . Streszczenie w j . angielskim Krzysztof M a k u l s k i — Zmiany w życiu gospodarczym i społecznym K e l Ahaggar (1954-1965) Marek Arpad K o w a l s k i — Sztuka Afryki Wschodniej Streszczenie w j . angielskim Marek Arpad K o w a l s k i — Związki Danii z Afryką 69 103 135 137 161 183 185 S T U D I A I MATERIAŁY Antoni K u c z y ń s k i — Wkład polskich podróżników do historii etnografii. Pamiętnik Faustyna Ciecierskiego jako źródło etnograficzne X V I I I wieku Maria P a r a d o w s k a — Rękopis kurdyjski ze zbiorów Augusta Kościeszy Żaby i jego znaczenie dla etnografii polskiej Jerzy Sławomir W a s i l e w s k i —• Dualistyczne aspekty genezy feudalizmu Tadeusz Maciej C i o ł e k — Dwa znaczenia terminu „autorytet" w bystroniowskim modelu kultury ludowej 201 225 251 275 �6 SPIS TREŚCI KRONIKA I I Międzynarodowy Kongres Mongolistów w U ł a n Bator (3-13 I X 1970) — Zofia Sokolewicz i Danuta Markowska Posiedzenie Komitetu Redakcyjnego „Ethnologia Europaea" — K. M. . . Seminarium naukowe zorganizowane przez Pracownię Badań nad Współczes­ nością Ośrodka Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie (4-6 V I 1970) — Krystyna Małkowska 281 284 286 RECENZJE Tomasz Marszewski, The Age of Maize Cultivation in Asia, "Folia Orientalia", t. 4:1963, s. 244-295; The Age of Maize Cultivation in Asia, "Folia Orien­ talia", t. 10:1969, s. 91-191 — Tadeusz Lewicki Siergiej A. Tokariew, Pierwotne formy religii i ich rozwój, Warszawa 1969 — Agnieszka Bartelska Vólkerkunde für jedermann. V E B Hermann Haack, Lipsk 1966, ss. 436, map 57 — Janusz Kamocki Vilmos Voight, Towards balancing of folklore structuralism, "Acta Ethnographica Academiae Scientiarum Hungaricae", t. 18 (1-3): 1969, s. 247-266 — Violetta Krawczyk Ernestine Friedl, Vasilika. A village in modern Greece, New York 1965, ss. 110 — Anna Kuczyńska Materiały do Etnografii Gruzji (Masalebi Sakartwelos Etnografiisatwis), t. 14, Tbilisi 1968 — Edward Pietraszek A. I . Robakidze, The social structure of the Caucasian mountaineers. Moscow 1968 — Edward Pietraszek Neli Bregadze, Mtis micatmokmedeba dasawlet sakartweloszi, Tbilisi 1969, streszczenia rosyjskie i angielskie — Edward Pietraszek Książki nadesłane — Marek Arpad Kowalski, Maria Woźniak, Andrzej Woź­ niak, Jerzy Sławomir Wasilewski 287 295 297 299 302 304 307 308 309 �СОДЕРЖАНИЕ Часть I СТАТЬИ Анна К у т ж е б а - П о й н а р о в а — Теоретические основы и реальная программа новых трудов по синтезу этнографии Польши Юзеф Гаек — Значение „Польского Этнографического Атласа" для этнографии Польши Анджей В о з ь н я к — Источники интереса к народоведению в идеологии польского просвещения Мечислав К а р а с ь — Древние и новые топонимические наслоения в польских Карпа­ тах 11 17 37 53 Часть II СТАТЬИ Мария Ф р а н к о в с к а я — Акультурационные процессы в индейских обществах Мек­ сики Александр П о с е р н - З е л и н ь с к и — Возрождение эволюционизма. Основные пробле­ мы и теоретические положения англосаксонского неоэволюционизма Резюме на английском языке Кшиштоф М а к у л ь с к и — Изменения в экономической и общественной жизни Кель Ахаггар (1954-1965) Марек Арпад К о в а л ь с к и — Искусство Восточной Африки Резюме на английском языке Марек Арпад К о в а л ь с к и — Связи Дании с Африкой 69 103 135 137 161 183 185 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Антони К у ч и н ь с к и — Вклад польских путешественников в историю этнографии. Дневник Фаустина Цецерского как этнографический источник X V I I I века . . . Мария П а р а д о в с к а я — Курдская рукопись из собраний Августа Костеши Жабы и её значение для польской этнографии Ежи Славомир Василевски — Двойственные аспекты генезиса феодализма Тадеуш Мацей Ц и о л е к —Два значения термина „авторитет" в быстроневской моде­ ли народной культуры 201 225 251 275 �8 SPIS TREŚCI ХРОНИКА I I Международный конгресс монголистов в Улан Баторе (3-13 I X 70) — София Соколевич и Данута Марковская Заседание Редакционного Комитета „Ethnologia Europaea" — К. М Научный семинар, организованный Лабораторией исследований по современности Центра по научным исследованиям им. В. Кентжинъского в Ольштыне (4-6 VI 1970) — Крыстына Малковская 281 284 286 РЕЦЕНЗИИ Томаш Маршевски, The Age of Maize Cultivation in Asia, „Folia Orientalia", t. 4: 1963, s. 244-296; The Age of Maize Cultivation in Asia, „Folia Orientalia", t. 10: 1969, s. 91-191 — Тадеуш Левицки Сергей А. Токарев, Первобытные формы религии и их развитие, Варшава 1969 — Агнешка Бартельская Volkerkunde für jedermann. V E B Hermann Haack, Лейпциг 1966, стр. 436, карт 57, иллюстр. — Януш Камоцки Vilmos Voight, Towards balancing of folklore sturcturalism, „Acta Ethnographica Academiae Scientiarum Hungaricae", т. 18 (1-3): 1969, стр. 247-266 — Виолетта Кравчик Ernestine Friedl, Vasilika. A village in modern Greece, Нью Йорк 1965, стр. ПО — Анна Кучиньская Материалы по этнографии Грузии (Masalebi Sakartwelos Etnografiisatwis), т. 14, Тби­ лиси 1968 — Эдвард Петрашек A. I. Robakidze, The social structure of the Caucasian mountaineers, Москва 1968 — Эдвард Петрашек Neli Bregadze, Mtis micatmokmedeba dasawlet sakartweloszi, Тбилиси 1969, резюме на русском и английском языках — Эдвард Петрашек Книги присланные — Марек Арпад Ковальски, Мария Возьняк, Анджей Возьняк, Ежи Славомир Василевски 287 295 297 299 302 304 307 308 309 �TABLE OF CONTENTS Part I PAPERS Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Theoretical assumptions and a feasible program of works on a synthesis of Polish ethnography Józef G a j e к — The significance of the „Polish Atlas of Ethnography" for Polish ethnography Andrzej W o ź n i a k — The sources of interest in folk ways in the ideology of the Polish Enlightment Mieczysław K a r a ś — Old and recent toponymic layers in the Polish Karpathians 11 17 37 53 Part II PAPERS Maria F r a n k o w s k a — Processes of acculturation in Indian communities in Mexico Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — A revival of evolutionism. Basic pro­ blems and theoretical assumptions of the English neo-evolutionism . . A summary in English Krzysztof M a k u l s k i — Changes in economic and social life of K e l Ahaggar (1954-1965) Marek Arpad K o w a l s k i — The art of Eastern Africa A summary in English Marek Arpad K o w a l s k i — Denmark's relations with Africa . . . . 69 103 135 137 161 183 185 STUDIES AND M A T E R I A L S Antoni K u c z y ń s k i — A contribution of Polish travellers to the history of ethnography. The Memoir by Faustyn Ciecierski as an 18th century ethnographic source Maria P a r a d o w s k a — The Kurdish manuscript from the collection of August Kościesza Żaba and its significance for Polish ethnography . . Jerzy Sławomir W a s i l e w s k i — The dualistic aspects of the origin of feudalism Maciej Tadeusz C i o ł e k — The two meanings of the term "Authority" in Bystron's model of folk culture 201 225 251 27& �10 SPIS TREŚCI CHRONICLE I I International Congress of Mongolists in Ulan Bator, September 3-13, 1970 —• Zofia Sokolewicz and Danuta Markowska Meeting of the Editorial Board of "Ethnologia Europaea" — K. M. . . . A scientific seminar organized by the Contemporary Studies Department of the W. Kętrzyński Research Center in Olsztyn, June 4-6, 1970 — Kry­ styna Małkowska 281 284 286 REVIEWS Tomasz Marszewski, The Age of the Maize Cultivation in Asia, "Folia Orientalia", vol. 4: 1963, pp. 244-295; The Age of Maize Cultivation in Asia, "Folia Orientalia", t. 10: 1969, pp. 91-191 — Tadewsz Lewicki . . . . Siergiej A. Tokariew, Pierwotne formy religii i ich rozwój (The Primitive Forms of Religion and Their Development), Warszawa 1969 — Agnieszka Bartelska Volkerkunde für jedermann. V E B Hermann Haack, Leipzig 1966, pp. 436, 57 maps, i l l . — Janusz Kamocki Vilmos Voight, Towards balancing of folklore structuralism, "Acta Ethnographica Academiae Scientiarum Hungaricae", Vol. 18 (1-3), 1969, pp. 247266 — Violetta Krawczyk Ernestine Friedl, Vasilika. A village in modern Greece, New York 1965, pp. 110 — Anna Kuczyńska Materials to the Georgian Ethnography (Masalebi Sakartwelos Ethnografiisatwis), Vol. 14, Tbilisi 1968 — Edward Pietraszek A. I. Robakidze, The social structure of the Caucasian mountainers, Moscow 1968 — Edward Pietraszek Neli Bregadze, Mtis micatmokmeebda dasawlet sakartweloszi, Tbilisi 1969, summaries in Russian and English — Edward Pietraszek Books sent in •— Marek Arpad Kowalski, Maria Woźniak, Andrzej Woźniak, Jerzy Sławomir Wasilewski . 287 295 297 299 ?02 304 307 308 309 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/bbd33829244a4bd2b7e8d0aed6c8e684.pdf 8dec16860f13d6b9fb56446c0bf1af50 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:742 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1972 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:683 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1972 t.16 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1972 t.16 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT H I S T O R I I KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XVI Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1972 OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �REDAKTOR: SEKRETARZ WITOLD DYNOWSKI REDAKCJI: KRYSTYNA Adres Redakcji: MAŁKOWSKA W a r s z a w a , N o w y Ś w i a t 69 Okładkę ZBIGNIEW Teksty projektował KLIMCZYK angielskie PIOTR G R A F F Redaktorzy Zyta Kwiecińska i H e l e n a Redaktor Maria Limanowska techniczny Kafarska P r i n t e d In Poland Zakład N a r o d o w y i m . Ossolińskich — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1972. N a k ł a d : 500 + 140 egz. Objętość: a r k . w y d . 27,70, a r k . d r u k . 23, a r k . A l — 30. P a p i e r p o w i e k , k l . V , 80 g, 70 X 100. O d d a n o d o składania 17 I X 1971. P o d p i s a n o do d r u k u , 18 I I I 1972. D r u k u k o ń ­ c z o n o w k w i e t n i u 1972. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 803/71. K - 5 . C e n a zł 55.— �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Irena Nizińska, wsi Gramada: Danuta M a r k o w s k a rolnictwo i hodowla Streszczenie w Jerzy Adam nictwa Gerhard Podstawowe zajęcia ludności "11 j . angielskim P i s k o r z — 54 Społeczno-gospodarcze aspekty mechanizacji r o l ­ (Na przykładzie w s i o k o l i c C i e c h a n o w c a ) 57 К 1 o s к a — E t o l o g i c z n a t e o r i a moralności E d w a r d a Streszczenie w Ewa N o w i c k a — 141 S u d a n — k o n f l i k t nierównych partnerów K o w a l s k i — Duńskie b a d a n i a I . . . . 175 MATERIAŁY O b r ę b s k i — O b r z ę d o w a i społeczna s t r u k t u r a w s i macedońskiej , Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Pozycja Józefa Obrębskiego w Asmat, k u l t u r a łowców głów w pohidniowo-zachodniej Gwinei 221 Natalia L . Ż u k o w s k a — C a g a n U w g u n — postać l a m a j s k i e g o P R A C E MŁODYCH Ludwik W a s i l e w s k i S t o m m a 201 215 — R i n c z e n — C h o w u s u n — h i p n o t y z m szamanów m o n g o l s k i c h . Eustachy . etno­ polskiej R. S . W a s s i n g Nowej 143 arktyczne Józef B. 115 j . angielskim STUDIA grafii 79 113 — T y p o l o g i a ruchów społecznych wśród ludów p i e r w o t n y c h Leszek D z i ę g i e l Arpad Westermarcka j . angielskim Streszczenie w Marek — — — Próba Kasty . . . panteonu 255 . 259 ETNOGRAFÓW indyjskie 267 analizy strukturalnej c z t e r e c h legend średnio­ wiecznych 28L KRONIKA IV Ogólnopolska K o n f e r e n c j a sława Cecylia Ogólnopolskie deusz Z M. Etnograficzna (13-14 l i s t o p a d a Miro­ 1970) — Drozd Studenckie 295 Seminarium Ciołek, działalności s t u d e n c k i e j s e k c j i Etnograficzne w Warszawie Ta­ — , amerykanistycznej — 295 Anna Urban . . . 298 �SPIS *6 TREŚCI ARTYKUŁY RECENZYJNE I RECENZJE Sławoj S z y n k i e w i c z — Tajna historia Mongołów jako źródło etnogra­ ficzne Andrzej 300 Woźniak raturze Lech M r ó z — Zagadnienie Leszek lite­ etnograficznej 312 — P r ó b a k l a s y f i k a c j i g r u p cygańskich Gordon K . Lewis, T h e Growth Andrzej procesów e t n i c z n y c h w r a d z i e c k i e j 321 of t h e M o d e r n W e s t I n d i e s , L o n d o n 1968 — d z i s i a j , P I W , W a r s z a w a 1970 — Marek Arpad Dzięgiel 326 Zajączkowski, M u n t u Kowalski 333 E r i c R . W o l f , P e a s a n t s , N e w J e r s e y 1966 — Agnieszka Bartelska Etel Life Fél, T a m a s Village, Hofer, Chicago Proper 1969 — Peasants. Agnieszka Traditional . in a Elliott, A n African School. Anna Partyka P r e s s , 1970 — Problem periodyzacji etnografów w prahistorii w Record Wożniak, Marek Arpad Bogdan Zydok . 336 Hungarian 338 Partyka of E x p e r i e n c e , C a m b r i d g e 341 Univ. 347 ujęciu etnograficznym. N R D n a d pracą I . S e l l n o w Książki nadesłane — Andrzej A . Bartelska F r a n k M . M i f s u d , C u s t o m a r y L a n d L a w i n A f r i c a , R o m e 1967 — Anna Kit . Kowalski, — Andrzej Lech Dyskusja Prinke Mróz, Maria . . wśród . . 353 Woźniak, 358 �СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ Ирена Низиньска, Данута М а р к о в с к а •— Основные занятия населения деревни Грамада: земледелие и животноводство 11 Резюме на английском языке 54 Ежи Адам П и с к о ж — Социально-экономические аспекты механизации сельского хозяйства (На примере деревень окрестности Цехановца) 57 Герхард К леска — Этологическая теория нравственности Эдварда Вестермарка . . Резюме на английском языке 79 113 Ева Н о в и ц к а — Типология социальных движений среди первобытных народов . . . 115 Резюме на английском языке 141 Лешек Д з е н г е л ь — Судан — конфликт неравносильных партнёров 143 Марек Арпад К о в а л ь с к и — Датские арктические исследования 175 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Юзеф О б р е м б с к и — Обрядовая и социальная структура македонской деревни . . . 201 Анна К у т ж е б а - П о й н а р — Место Юзефа Обрембского в польской этнографии Р. С. Вассинг . . 215 — Асмат, культура охотников за головами в юго-западной Новой Гвинее 221 Б. Ринчен — Ховусун — гипнотизм монгольских шаман Наталья Л . Жуковска — Цаган Увгун 253 — образ ламаистического пантеона . . . . 259 ТРУДЫ МОЛОДЫХ ЭТНОГРАФОВ Евстахий Василевски — Индийские касты 267 Людвик С т о м м а — Опыт структурального анализа четырёх средневековых легенд 281 ХРОНИКА I V Всепольская этнографическая конференция (13-14 ноября 1970) •— Мирослава Це­ цилия Дрозд Всепольский студенческий семинар по этнографии в Варшаве 295 — Тадеуш М. Циолек 295 И з деятельности студенческой секции американоведения — Анна Урбан 298 �8 С Т А Т Ь И И РЕЦЕНЗИИ Славой Шинкевич — Тайная история Монголов как этнографический источник Анджей Возьняк . . . литературе 312 Лех М р у з — Опыт классификации цыганских групп Gordon К. Lewis, 300 — Проблема этнических процессов в советской этнографической The Growth of the Modern 321 West Indies, London, 1968 — Лешек Дзенгель 326 Анджей Заёнчковски, Мунту сегодня, Госуд. Издат. Институт, Варшава 1970 — Марек АрпадКовальски 333 Eric R . Wolf, Peasans, New Jersey 1966 — АгнешкаБартельска 336 Etel Fél, Tamas Hofer, Proper Peasants. Traditional Life in a Hungarian Village, Chica­ go 1969 —• АгнешкаБартельска Frank M . Mifsud, Customary K i t Elliott, A n African 338 L a n d L a w in Africa, Rome 1967 — Анна Партыка . . 341 School. A Record of Experience, Cambridge Univ. Press, 1970 — Анна Партыка 347 Проблема периодизации предыстории в этнографической трактовке. Дискуссия среди этнографов в ГДР по труду И. Селлнов — Анджей Принке 353 Новые книги — Марек АрпадКовальски, Лех Мруз, Мария Возьняк, АнджейВозьняк, Богдан Жидок 358 �CONTENTS ARTICLES Irena N i z i ń s k a , Danuta M a r k o w s k a — T h e B a s i c O c c u p a t i o n s of t h e V i l l a g e r s of G r a m a d a : A g r i c u l t u r e a n d H u s b a n d r y It A 54 Summary in English J e r z y A d a m P i s k o r z — S o c i a l a n d E c o n o m i c A s p e c t s of M e c h a n i z a t i o n of A g r i c u l t u r e ( A n A n a l y s i s of a V i l l a g e n e a r C i e c h a n o w i e c ) Gerhard A Ewa К 1 o s к a — Edward 57 Westermarck's Ethological Theory of M o r a l s Summary in English N o w i c k a — A Typology of S o c i a l M o v e m e n t s among the P r i m i t i v e Peoples A 115 Summary in English Leszek D z i ę g i e l Marek 79 113 Arpad 141 — Sudan: A K o w a l s k i — C o n f l i c t of U n e q u a l P a r t n e r s The Danish . . . . 143 Arctic Researches . . . . 175 STUDIES AND MATERIALS Józef O b r ę b s k i — A R i t u a l a n d S o c i a l S t r u c t u r e of a M a c e d o n i a n V i l l a g e Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a Polish R. of Józef Obrębski — 215- Asmat: a Culture of H e a d - H u n t e r s in South-Western Guinea 221 B . R i n c z e n — C h o w u s u n — H i p n o t i s m of M o n g o l i a n S h a m a n s . Natalia L. Żukowska — Cagan Uwun; a Personage of . . . 259 WORKS Eustachy W a s i l e w s k i Stomma diaeval 253 the L a m a i s t i c Pantheon Ludwik 201 in Ethnography S. W a s s i n g New •— T h e P o s i t i o n — BY YOUNG ETHNOGRAPHERS — T h e Indian Castes An Attempt 267 a t a S t r u c t u r a l A n a l y s i s of F o u r Me­ Legends 281 CHRONICLE The I V Polish Ethnographical Conference sława Cecylia ( N o v e m b e r 13-14, 1970) — Miro­ Drozd 295- T h e E t h n o g r a p h i c S e m i n a r of P o l i s h S t u d e n t s i n W a r s a w — Tadeusz A c t i v i t i e s of t h e S t u d e n t A m e r i c a n i s t S e c t i o n — Anna Urban M. Ciołek 295' 298" �S P I S TREŚCI 10 BOOK Sławoj S z y n k i e w i c z SURVEYS AND REVIEWS — T h e Secret History of the Mongols as a n E t h n o ­ graphical Source Andrzej 300 W o ź n i a k — T h e P r o b l e m of E t h n i c p r o c e s s e s i n t h e S o v i e t E t h n o ­ graphical Literature Lech M r ó z 312 — A Tentative C l a s s i f i c a t i o n of G i p s y •Gordon K . L e w i s , T h e G r o w t h Leszek Andrzej 321 of t h e M o d e r n W e s t I n d i e s , L o n d o n 326 Arpad d z i s i a j ( M u n t u T o d a y ) , P I W , W a r s z a w a 1970 — Kowalski 333 E r i c R . W o l f , P e a s a n t s , N e w J e r s e y 1966 — Agnieszka Bartelska Etel Life Fél, T a m a s Village, Hofer, Chicago Proper 1969 — Peasants. Agnieszka Traditional . in a Elliott, A n African Press, The Approach. work — Books A Discussion Andrzej — Woźniak, A . . Record of 338 of E x p e r i e n c e , Partyka Cambridge Bogdan 341 Univ. 347 the Prehistoric of E a s t - G e r m a n Times in Ethnographers Ethnographical on I . Sellnow's Prinke Marék 336 Hungarian Parťyřco of P e r i o d i s a t i o n Received Andrzej Anna 1970 — Problem School. . Bartelska F r a n k M . M i f s u d , C u s t o m a r y L a n d L a w i n A f r i c a , R o m e 1967 — Anna Kit 1968 — Dzięgiel Zajączkowski, M u n t u Marek Groups 353 Arpad Zydok Kowalski, Lech Mróz, Maria Woźniak, 358 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/c92a765d8e2faff1867a4aa23b97ffc6.pdf 1dcdf74fc1db4073d044d5edb1a07b10 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:759 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1972 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:699 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1972 t.16 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1972 t.16 z.2. s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XVI Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII 1972 NAUK �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI SEKRETARZ REDAKCJI: KRYSTYNA MAŁKOWSKA Adres Redakcji: Warszawa, Nowy Ś w i a t 69 Teksty angielskie PIOTR Okładkę ZBIGNIEW J/Z Xv GRAFF projektował KLIMCZYK ' Vfc< Redaktor ZYTA KWIECIŃSKA Redaktor techniczny LIDIA SAMARIN Printed in Poland Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1972. N a k ł a d : 500 + 140 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 22,20, a r k . d r u k . 18,88, a r k . A 1 25. P a p i e r p o w i e k , k l . V , 90 g, 70 X 100. O d d a n o do s k ł a ­ d a n i a 25 X I I 1971. P o d p i s a n o do d r u k u 7 V I 1972. D r u k u k o ń c z o n o w c z e r w c u 1972. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 2/72 — F-10 C e n a zł 55.— �SPIS TREŚCI IV Etnograficzne Seminarium Amerykanistyczne Poznań 23-25 IV 1971 REFERATY Maria F r a n k o w s k a — Z problematyki synkretyzmu religijnego Indian Meksyku Streszczenie w j . angielskim i Janusz T a z b i r — Misje religijne w ś r ó d Indian w X V I wieku . . . . Streszczenie w j . angielskim „Tadeusz Ł e p k o w s k i — Katolicyzm i protestantyzm a procesy narodotwórcze na Antylach Streszczenie w j . angielskim Mirosława P o s e r n - Z i e l i ń s k a — Koncepcje zbawienia w doktrynach ruchów religijno-politycznych Indian Ameryki Północnej Streszczenie w j . angielskim Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — Funkcje millenarystycznego mitu w ruchach społeczno-religijnych Tupí-Guaraní Streszczenie w j . angielskim Barbara W a l e n d o w s k a — Wspólne elementy w religiach synkretycznych Antyli • Streszczenie w j . angielskim ! E w a N o w i c k a — Indiański shakeryzm Streszczenie w j . angielskim Maria P a r a d o w s k a — X V I I - w i e c z n a relacja Krzysztofa Arciszewskiego jako źródło do badań nad wierzeniami Indian wybrzeża Brazylii . . . Streszczenie w j . angielskim 11 29 31 49 51 67 69 90 93 115 117 131 133 149 151 169 KOMUNIKATY / Marcin K u l a — Brazylijski ruch „Palmares" jako przykład synkretyzmu kulturowego ¡Teresa H r a n k o w s k a — Afro-brazylijskie obrzędy „candomblé" w stanie Bahía Piotr B r y k c z y ń s k i — Kultowe uwarunkowania form architektury przedkolumbijskiej Mezoameryki Anna U r b a n — Zwierzęta w sztuce i wierzeniach kultur andyjskich w okresie przedinkaskim 171 177 185 191 �6 SPIS TREŚCI Bohdan K o h u t n i c k i — Nowe formy społecznego protestu Indian — oku­ pacja Alcatraz Maria P a r a d o w s k a — Sprawozdanie z przebiegu obrad i dyskusja . Romana M a ń k o w s k a , Andrzej K r z a n o w s k i — Stanowiska człowieka prehistorycznego w obrębie „lomas" jako przykład w p ł y w u w a r u n k ó w klimatycznych i hydrogeologicznych na przedkolumbijskie osadnictwo w jałowych Andach Peru 199 205 221 ARTYKUŁY Gerhard К 1 o s к a •—• Czy wartości ingerują w twierdzenia nauk spo­ łecznych? Tatiana К o l e w a — Dynamika obyczajów i obrzędów, ich funkcja i struk­ tura Elżbieta K r ó l i k o w s k a — Uwagi na temat zagadnień dokumentacji i in­ formacji naukowej 231 245 259 P R A C E MŁODYCH ETNOGRAFÓW Adam R y b i ń s k i Uwagi ogólne — Procesy stabilizacyjne wśród pasterzy nomadów. 267 KRONIKA Mongolia 1971 — Nowa faza badań polskiej ekspedycji etnograficznej — Je­ rzy Sławomir Wasilewski V I Międzynarodowy Przegląd Folkloru w Jugosławii —• Kalina SkłodowskaAntonowicz Współczesne przemiany wsi w o j e w ó d z t w a olsztyńskiego — Ш seminarium organizowane przez Ośrodek Badań. Naukowych w Olsztynie w dniach 7-9 V I 1971 — Małgorzata Orlewicz 278 280 282 RECENZJE Chozjajstwo i matierjalnaja kultura narodów Kawkaza w X I X - X X ww. Matieriały k' „Kawkazskomu istoriko-etnograficzeskomu atłasu" — Andrzej Woźniak Olga Linares de Sapir, Cultural chronology of the Gulf of Chiriqui, Pana­ ma 1968 — Romana Mańkowska, Andrzej Krzanowski Książki nadesłane — Witold Kowalski, Marek Arpad Kowalski, Lech Mróz, Andrzej Woźniak 285 288 292 �СОДЕРЖАНИЕ IV этнографический сетинар по америковедению Познань 23-25 IV 1971 ДОКЛАДЫ Мария Франковска — К проблематике религиозного синкретизма индейцев Мек­ сики Резюме на английском языке Януш Т а з б и р — Религиозное миссионерство среди индейцев в X V I веке Резюме на английском языке Тадеуш Л е п к о в с к и — Роль католицизма и протестанства в народообразовательных процессах на Антильских островах Резюме на английском языке Мирослава П о с е р н - З е л и н ь с к а — Концепция избавления в доктринах религиознополитических движений индейцев Северной Америки Резюме на английском языке Александр П о с е р н - З е л и н ь с к и — Функции миллиенаристского мифа в социальнорелигиозных движениях тупи-гуарани Резюме на английском языке • Барбара В а л е н д о в с к а — Общие элементы в синкретических религиях Антильских островов Резюме на английском языке Ева Н о в и ц к а — Индейский шейкеризм Резюме на английском языке Мария П а р а д о в с к а — Донесение Кшиштофа Арцишевского (XVII в.) как источник по исследованию верований индейцев побережья Бразилии Резюме на английском языке 11 29 31 49 51 67 69 90 93 115 117 131 133 149 151 169 СООБЩЕНИЯ Марцин К у л я — Бразильское движение „Палмарес" как пример культурного синкре­ тизма Тереса Х р а н к о в с к а — Афро-бразильские обряды candomblé в штате Баия Пётр Брыкчиньски — Культовая обусловленность форм зодчества доколумбовой Месоамерики Анна У р б а н — Животные в искусстве и верованиях андийских культур в доинковский период 171 177 185 191 �8 SPIS TREŚCI Богдан К о г у т н и ц к и — Новые формы социального протеста индейцев — захват Алькатраза Мария П а р а д о в с к а — Отчёт по заседаниям и дискуссия Романа М а н ь к о в с к а —• и Анджей К ж а н о в с к и — Место первобытного человека в пределах „ломас" как пример влияния климатических и гидрологических условий на доколумбово поселение в неплодородных Андах Перу 199 205 221 СТАТЬИ Герхард Клёска — Вмешиваются ли качества в положения общественных наук? . . . Татьяна К о л е в а — Динамика обычаев и обрядов, их функции и структура . . . . Ельжбета К р у л и к о в с к а — Замечания по вопросам научной документации и инфор­ мации 231 245 259 ТРУДЫ МОЛОДЫХ ЭТНОГРАФОВ Адам Р ы б и н ь с к и — Стабилизационные процессы среди пастухов-кочевников (общие замечания) 267 ХРОНИКА Монголия 1971 — новая стадия исследований польской этнографической экспедиции — Ежи Славомир Василевски VI Международный просмотр фольклора в Югославии — Калина Склодовска-Антонович Современные преображения деревни в ольштынском воеводстве — Ш семинар, орга­ низованный Центром научных исследований в Ольштыне 7-9 VI1971 — Малгожата Орлевич 278 280 282 РЕЦЕНЗИИ Хозяйство и материальная культура народов Кавказа в X I X — X X вв. Материалы к „Кав­ казскому историко-этнографическому атласу" — Анджей Возьняк Olga Linares de Sapir, Cultural Chronology of the Gulf of Chiriqui, Panama, 1968 — Романа Маньковска, Анджей Кжановски Новые книги — Витольд Ковальски, Марек Арпад Ковалъски, Лех Мруз, Анджей Возьняк 285 288 292 �CONTENTS The IVth Ethnographic Seminar in American Poznań, April 23 to 25, 1971 Studies PAPERS Maria F r a n k o w s k a — Some Problems of Religious Syncretism among Mexican Indians A Summary in English Janusz T a z b i r — Religious Missions among Indians in the 16th Century A Summary in English Tadeusz Ł e p k o w s k i — Catholicism, Protestantism and the Formation of Nations in the Antilles A Summary in English Mirosława P o s e r n - Z i e l i ń s k a — The Concepts of Salvation in the Doctrines of Religious-Political Movements of North American Indians A Summary in English Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — The Functions of the Millenarian Myth in Social-Religious Movements of Tupi-Guarani Indians . . . . A Summary in English Barbara W a l e n d o w s k a — Common Elements in the Syncretic Religions of the Antiles A Summary in English E w a N o w i c k a — The Indian Shakerism A Summary in English Maria P a r a d o w s k a The 17th Century Relation by Krzysztof Arciszewski as a Source to the Study of Beliefs of Indians of the Brasilian Coast . . A Summary in English 11 29 31 49 51 67 69 90 93 115 117 131 133 149 151 169 COMMUNICATIONS Marcin K u l a — The Brasilian Movement of the "Palmares" as a Case of Cultural Syncretism Teresa H r a n k o w s k a — Afro-Brasilian Candomble rites in the State Bahia Piotr B r y k c z y ń s k i — The Cultural Background of the Forms of Precolumbian Mezoamerican Architecture Anna U r b a n — Animals in the Art and Beliefs of Andes Mountains C u l ­ tures before the Incan Period 171 177 185 191 �10 SPIS TREŚCI Bohdan K o h u t n i c k i — New Forms of Indian Social Protest: the Occu­ pation of Alcatraz Maria P a r a d o w s k a — A Report of the Seminar Discussion . . . . Romana M a ń k o w s k a and Andrzej K r z a n o w s k i — The Find of a Pre­ historic Man within the "Lomas" as an Instance of Climatic and Hydrological Influence upon Precolumbian Colonization in the Wasteland of the Peruvian Andes 199 205 221 PAPERS Gerhard K l o s k a — Do the Values Interfere in the Propositions of the Social Sciences? Tatiana К о l e w a — Customs and Rituals: their Dynamics, Function and Structure Elżbieta K r ó l i k o w s k a — Some Remarks on Scientific Documentation and Information 231 245 259 WORKS B Y YOUNG ETHNOGRAPHERS Adam R y b i ń s k i — Stabilizing processes among Nomad Shepherds neral Remarks) (Ge­ 267 CHRONICLE Mongolia 1971 — the new phase of research of the Polish ethnographical expedition — Jerzy Sławomir Wasilewski The V l t h International Display of Folklore in Yugoslavia — Kalina Skłodow­ ska-Antonowicz Contemporary Transformations of the Rural Areas of the District of Olsztyn — the I H r d Seminar organized by the Olsztyn Research Center, June 7th to 9th, 1971 — Małgorzata Orlewicz 278 280 282 BOOK REVIEWS Khozyaystvo i materyalnaya kultura narodov Kavkaza w X I X - X X vv. M a teryaly к „Kavkazskomu istoriko-etnograficheskomu atlasu" (Economics and the material culture of Caucasian Nationalities) — Andrzej Woźniak Olga Linares de Sap ir, Cultural Chronology of the Gulf of Chiriqui, Pana­ ma 1968 — Romana Mańkowska, Andrzej Krzanowski . . . . . . Books Received — Witold Kowalski, Marek Arpad Kowalski, Lech Mróz, Andrzej Woźniak 285 288 292 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/7f3bdee0bbb021834b9d3de591fd3407.pdf 9e46f8f884e2ab703d2c6ca1639ce33f Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:784 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1973 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:720 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1973 t.17 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1973 t.17 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA INSTYTUT AKADEMIA H I S T O R I I KULTURY NAUK MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XVII Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1973 OSSOLIŃSKICH A K A D E M I I NAUK �REDAKTOR: SEKRETARZ WITOLD DYNOWSKI REDAKCJI: KRYSTYNA MAŁKOWSKA C z ł o n k o w i e K o m i t e t u : Józef B u r s z t a , M a r i a F r a n k o w s k a , Jadwiga Klimaszewska, A n n a Kutrzeba-Pojnarowa, Szyfelbejn-Sokolewicz, Zofia Danuta Markowska Adres redakcji: Warszawa, N o w y Ś w i a t 69, k l . С Okładkę projektował ZBIGNIEW Teksty KLIMCZYK angielskie PIOTR GRAFF Redaktor Z y t a Kwiecińska Redaktor techniczny Aleksandra I k o n o m u Printed in Poland Zakład N a r o d o w y i m . Ossolińskich — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1973. N a k ł a d : 500 + 140 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 21,20, a r k . d r u k . 17,13, a r k . A l 24. P a p i e r d r u k . s a t . k l . I I I , 70 g, 70 X 100. O d d a n o d o składania 7 X I I 1972. P o d p i s a n o d o d r u k u 2 1 I V 1973. D r u k u k o ń c z o ­ n o w m a j u 1973. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 418/72 — N-15 — C e n a zł 55.— �SPIS TREŚCI Część I ARTYKUŁY Kazimiera Z a w i s t o w i c z - A d a m s k a turze ludowej Maria Słowiańszczyzny P a r a d o w s k a daniach kultury Streszczenie w Andrzej — — Pokrewieństwo fikcyjne w próba 11 — P a m i ę t n i k i p o l s k i e i i c h wartość ź r ó d ł o w a ludów kul­ interpretacji w ba­ pozaeuropejskich 19 jęz. a n g i e l s k i m P r i nк e — 38 Możliwości porównawczego stosowania danych etnogra­ ficznych w archeologii Streszczenie w 41 jęz. a n g i e l s k i m Krystyna Ł a p i ń s k a 66 — P o s t a w y w o b e c w o l n e g o czasu n a w s i uprzemysło­ wionej 67 Maria B i e r n a c k a — Wanda P a p r o c k a — Osady uchodźców Problematyka greckich w współczesnych Bieszczadach przemian . w W i e r u s z e w s k a — Integracyjna STUDIA I Antoni K u c z y ń s k i , i wychowawcza . . funkcja . . folkloru Tomasz S k a r ż y ń s k i — Zakazy 95 105 MATERIAŁY — Spichrze o kopulasto skle­ p i o n y m zrębie n a terenie południowej Opolszczyzny Teresa K a r w i c k a 83 kulturze l u d o w e j w o s t a t n i c h p r a c a c h c z e s k i c h i słowackich e t n o g r a f ó w . Maria . 115 związane z d r z e w a m i i motywujące j e wierze­ nia 131 Część II ARTYKUŁY Aleksander stwa Psern-Zieliński rodowo-plemiennego. — Rozwój Kontrowersyjne i morfologia założenia religii teorii społeczeń­ S. A . Toka- riewa Streszczenie w 141 jęz. a n g i e l s k i m Marek Arpad K o w a l s k i — Spostrzeżenia n a t e m a t k u l t u r y 168 ludowej Danii 171 �tí SPIS TREŚCI RECENZJE R e j o n y uprzemysławiane. P r o b l e m a t y k a i b a d a n i a . W a r s z a w a ka 1971 — Agniesz­ 193 Baranowska Jarmila Štástná, Z m ě n y ve industrializace, Praha Stan Steiner, sposobu 1970 — života Wanda The new Indian, New tkalců n a Náchodsku v procesu 195 Paprocka York, Evanstone, London 1968 — Ewa 198 Nowicka Language use a n d s o c i a l change. Problems reference to Eastern A f r i c a , L o n d o n John С. D e W i l d e , Experiences with of multilingualism with 1971 — Leszek . Dzięgiel A g r i c u l t u r a l Development A f r i c a , v o l . I - I I , B a l t i m o r e 1967 — Leszek special . . W a s h i n g t o n 1965 — Anna 204 207 Dzięgiel S y l v i a Leith-Ross, A f r i c a n W o m e n . A s t u d y of t h e I b o of Nigeria, N e w Ester Boserup, W o m a n ' s . i n Tropical York, 210 Partyka Role i n Economic Development, L o n d o n 1970 — Anna 214 Partyka Africa Remembered, N a r r a t i v e s b y W e s t A f r i c a n s f r o m t h e E r a of t h e Slave T r a d e , M a d i s o n , M i l w a u k e e , L o n d o n 1968 — Anna 219 Partyka Samuel M a r t i , A l t - A m e r i k a . M u s i k der Indianer i n prakolumbischer Zeit, Seria: M u s i k g e s c h i c h t e i n B i l d e r n , B a n d 2 M u s i k des A l t e r t u m s , L e i p z i g Romana Polesie Mańkowska, (Lingwistyka, Andrzej 1970 — 226 Krzanowski archeologia, toponimika), Moskwa 1968 — Alicja Bed227 narczuk G. A . S i e r g i e j e w a , Arczyńscy, M o s k w a Lew Fajnberg, Abramowicz matierinskogo 1967 — Edward Obszczestwiennyj r o d a к sosiedskoj . Pietraszek . . . s t r o j Eskimosów i A l e u t o w , obszczinie, Moskwa 1964 — Antoni 231 od Ku­ 238 czyński Ludmila Wasilewna Chomicz, Nieńcy, k w a - L e n i n g r a d 1966 — Antoni Ryszard Kukier, Kaszubi bytowscy, Konrad Wypych, 1969 — Antoni Spichlerze W istoriko-etnograficzeskie 245 G d y n i a 1966 — Leore Młyński c i e n i u fe. Śladami J a n a Stanisława K r a k ó w 1967 — Antoni wodne k ó w 1969 — Antoni Kubarego, . . . 252 Wrocław 258 w Opolu-Bierkowicach, 260 Kuczyński Opolszczyzny, 261 Kuczyński nakł. M u z e u m W s i Opolskiej, Kra­ 262 Kuczyński K s i ą ż k i nadesłane — Marek silewski . Kuczyński O p o l s z c z y z n y , nakł. M u z e u m W s i O p o l s k i e j i młyny Mos- Kuczyński M u z e u m W s i O p o l s k i e j , K r a k ó w 1969 — Antoni Wiatraki oczerki, Arpad Kowalski, Lech Mróz, Sławomir Jerzy Wa­ 264 �СОДЕРЖАНИЕ Часть I СТАТЬИ Казимера Завистович-Адамска — Фиктивные родства в народной культуре Славян. Попытка интерпретации 11 Мария П а р а д о в с к а — Польские мемуары и их значение как источников по изучению культуры внеевропейских народов 19 Резюме на английском языке 38 Анджей Принке — Возможности сравнительного применения этнографических дан­ ных в археологии 41 Резюме на английском языке Крыстына Л а п и н ь с к а 66 — Видыподхода к свободному времени в индустриализованной деревне Мария Бернацка 67 — Селения греческих беженцев вБещадах 83 Ванда П а п р о ц к а — Проблематика современных преображений в народной культуре в последних работах чешских и словацких этнографов Мария Верушевска — Объединительная и воспитательная функции фольклора 95 . . . 105 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Антони Кучиньски, Томаш С к а р ж и н ь с к и — Амбары с куполообразно выпуклым сру­ бом на территории южной части Опольского воеводства Тереса К а р в и ц к а — Запреты, связанные с деревьями, и поверья, обосновывающие их 115 131 Часть I I СТАТЬИ Александр Посерн-Зелиньски — Развитие и морфология религии родово-племенного общества. Спорные положения теории С. А. Токарева Резюме на английском языке Марек Арпад К о в а л ь с к и — Заметки по народной культуре Дании 141 168 171 �8 SPIS TREŠCI РЕЦЕНЗИИ Индустриализируемые районы. Проблематика и исследования. Варшава 1971 — Агнеш193 ка Барановска Jarmila Štástná, Z m ě n y v e sposobu života tkalců n a Náchodsku v procesu i n d u s t r i a l i z a c e , P r a h a 1970 — Ванда Папроцка Stan Steiner, The n e w I n d i a n , New York, 195 Evanstone, L o n d o n 1968 — Ева 198 Новицка Language use a n d s o c i a l change. P r o b l e m s of m u l t i l i n g u a l i s m r e f e r e n c e t o E a s t e r n A f r i c a , L o n d o n 1971 — John С. D e W i l d e , Experiences with with special 204 Лешек Дзенгель agricultural development in Tropical A f r i c a , v o l . I — I I , B a l t i m o r e 1967 — Лешек Дзенгель 207 S y l v i a Leith-Ross, A f r i c a n w o m e n . A study of t h e I b o of Nigeria, N e w York, W a s h i n g t o n 1965 — Анна Партыка 210 E s t e r B o s e r u p , W o m a n ' s r o l e i n e c o n o m i c d e v e l o p m e n t , L o n d o n 1970 — Анна 214 Партыка Africa Remembered, Narratives by West Africans from the era of slave i n prakolumbischer Zeit, t r a d e , M a d i s o n , M i l w a u k e e , L o n d o n 1968 — Анна Партыка Samuel Marti, Alt-Amerika. Musik der Indianer 219 S e r i a : M u s i k g e s c h i c h t e i n B i l d e r n , B a n d 2, M u s i k des A l t e r t u m s , 1970 —• Leipzig Романа Манъковска, Анджей Кжановски Полесье (Языкознание, археология, топонимика), Москва Г . А . Сергеева, Арчинцы, Москва 226 1968 — Алиция Беднарчук 1967 —Эдвард Петрашек 227 231 Лев Абрамович Файнберг, Общественный строй эскимосов и алеутов, от материнского рода к соседской общине, Москва 1964 — Антоны Кучинъски 238 Людмила Васильевна Хомич, Ненцы, историко-этнографические очерки, Москва — Ленинград 1966 — Антоны Кучинъски Рышард Кукер, Бытовские кашубы, Гдыня 245 1966 — Леон Млынъски 252 Конрад Выпых, В тени фе. П о следам Яна Станислава Кубары, Вроцлав 1969 — Анто- ни Кучинъски 258 Амбары Опольского воеводства, изд. Музея оггольской деревни в ополе-Берковицах, Краков 1967 — Антош Кучинъски Музей опольскои деревни, Краков 260 1969 — Антош Кучинъски 261 Ветряные и водяные мельницы Опольскоговоеводства, изд. Музея опольскои деревни, Краков 1969 — Антоны Кучинъски Новые книги — Марек Арпад Ковальски, Лех Мруз, Славомир Ежи 262 Василевски . . . 264 �T A B L E OF CONTENTS Part I ARTICLES Kazimiera folk Z a w i s t o w i c z - A d a m s k a culture. A — Fictitious Kinship i n slavinic tentative intepretation Maria P a r a d o w s k a — 11 P o l i s h m e m o i r s as sources f o r t h e s t u d y of n o n - -European cultures 19 Summary i n English 38 Andrzej P r i n к e — C a n e t h n o g r a p h i c a l d a t a be u s e d f o r a r c h e o l o g i c a l parisons Summary com­ , 41 i n English 66 K r y s t y n a Ł a p i ń s k a — A t t i t u d e s t o w a r d s l e i s u r e i n i n d u s t r i a l i z e d r u r a l areas Maria B i e r n a c k a — Settlements of Greek refugees in the Bieszczady Mountains 83 Wanda P a p r o c k a — C o n t e m p o r a r y c h a n g e s i n f o l k c u l t u r e as seen i n r e c e n t w r i t i n g s by Czech and Slovakian ethnographers Maria W i e r u s z e w s k a AND Teresa south f r o m K a r w i c k a — 105 MATERIALS A n t o n i K u c z y ń s k i , Tomasz S k a r ż y ń s k i frames 95 — T h e i n t e g r a t i v e a n d e d u c a t i v e f u n c t i o n of f o l k l o r e STUDIES ted 67 — Granaries w i t h cupola-vaul­ Opole 115 Taboos related Part to trees and the u n d e r l y i n g beliefs 131 II ARTICLES Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i g i o n o f c l a n - t r i b a l societies Summary — Development a n d m o r p h o l o g y of reli­ 141 i n English M a r e k A r p a d K o w a l s k i •— R e m a r k s 168 on folk culture i n Denmark . . . . 171 REVIEWS R e j o n y uprzemysłowione. P r o b l e m a t y k a i b a d a n i a . ( I n d u s t r i a l i z e d regions. P r o ­ b l e m s a n d researches). W a r s z a w a 1971 — Agnieszka Baranowska . . . ]93 �10 SPIS TBEŠCI Jarmila Stástná, Z m ě n y ve Stan Steiner, The sposobu 1970 — indutrializace, Praha New života Wando Indian, New tkalců na Náchodsku v procesu Paprocka York, 195 Evanstone, London 1968 — Ewa 198 Nowicka Language use and social change. reference to Eastern Africa, John С. De Wilde, Washington Ester Anna with B a l t i m o r e 1968 — Anna Woman's of multilingualism with 1972 — Leszek Leszek . . 204 Tropical 207 Dzięgiel York, 210 Partyka Role in Economic Development, London 1970 — 214 Narratives Marti, Alt Amerika. Seria: Musikgeschichte 1970 — by West Africans f r o m t h e E r a of t h e S l a v e Romana Musik der Indianer 219 Partyka in prakolumbischer i n B i l d e r n , B a n d 2, M u s i k d e r A l t e r t m u s . Mańkowska, Andrzej Poponymics), Moskva 1968 — Alicja Faynberg, metierinskogo Social System; Moskva roda from 1964 — к the 226 Antoni Archeology, 227 E d w a r d Pietraszek Obshchestviennyi sosiedskoy Maternal Leipzig Bednarczuk G . A . S i e r g i e y e v a , A r t c h y n c y , M o s k v a Г967 — Abramowitch Zeit. Krzanowski Polesie ( L i n g w i s t y k a , archeologia, t o p o n i k i k a ) (Polesie: Linguistics, ot . in S t u d y of the I b o of Nigeria, N e w T r a d e . M a d i s o n , M i l w a u k e e , L o n d o n 1968 — Anna Lev special Partyka Africa Remembered, Samuel . Dzięgiel Agricultural Development African Women. A 1&65 — Boserup, London Experience A f r i c a , v o l . 1-Й, Sylvia Leith-Ross, Problems stroy obshchinie Clan to Eskimosov (The the . i Eskimo Neighbour . . . 231 Aleutov, and Aleut Community), 238 Kuczyński L u d m i l a Vasilevna K h o m i c h , Niency, istorikoetnograficheskiye ocherki (Niency; H i s t o r i c a l a n d E t h n o g r a p h i c a l Notes). M o s k v a , Leningrad 1966 — Antoni 245 Kuczyński Ryszard K u k i e r , Kaszubi bytowscy Leon Młyński Konrad Wypych, ( T h e K a s h u b s f r o m B y t ó w ) , G d y n i a 1966 — 252 W c i e n i u fe. Siadami Jana Shadow o f t h e Fe. T r a c i n g t h e R o u t e s Antoni Kuczyński Spichlerze Stanisława the of. J . S. K u b a r y ) . W r o c ł a w 1969 of the Region of Opole). Published b y M u s e u m of O p o l e C o u n t r y s i d e , K r a k ó w 1967 — Antoni ni (In — 258 Opolszczyzny (Granaries M u z e u m W s i Opolskiej Kubarego Kuczyński . the . ( M u s e u m of O p o l e C o u n t r y s i d e ) . K r a k ó w 1969 — . 261 Kuczyński Wiatraki i młyny Region of kow Books received — lewski wodne Opolszczyzny Opole). Published 1969 — 260 Anto­ Antoni Marek by (Windmills and Water Mills of t h e M u s e u m of O p o l e C o u n t r y s i d e , the Kra­ 262 Kuczyński Arpad Kowalski, Lech Mróz, Sławomir Jerzy Wasi­ 264 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/66504addc6bf86ffecff92e369b1c0f0.pdf 2b71f90bd0d0bf2af657fedd7e8b481c Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:798 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1973 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:733 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1973 t.17 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1973 t.17 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A A K A D E M I A N A U K INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XVII Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDAŇSK ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1975 OSSOLIŃSKICH A K A D E M I I NAUK �R E D A K T O R : W I T O L D DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE K O M I T E T U : JÓZEF B U R S Z T A , MARIA F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , DANUTA MARKOWSKA, ZOFIA S Z Y F E L B E J N - S O K O L E W I C Z Adres Redakcji: Warszawa, Nowy Ś w i a t 69, kl. С Okładkę projektował ZBIGNIEW K L I M C Z Y K Redaktor Helena Limanowska-Noskowska Redaktor techniczny Danuta Iwankow Printed tn Poland ZaWad Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1973. Nakład: 580 + 120 egz. Objętość: ark. wyd. 19,80, ark. druk. 16,38, ark. A l 22. Papier powiek, k l . V , 80 g, 70 X 100. Oddano do skła­ dania 20 I V 1973. Podpisano do druku 3 X I 1973. Druk ukończono w listopadzie 1973. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 1142/73. N-15. Cena zł 55.— �SPIS T R E Ś C I Część I ARTYKUŁY Stanisław P i e k a r c z y k — Aksjologia antropologiczna i aksjologia formal­ na (wybór zagadnień) Streszczenie w j . angielskim Ryszard T o m i c k i — Tradycja i jej znaczenie w kulturze chłopskiej . . 11 39 41 S T U D I A I MATERIAŁY Tadeusz Maciej C i o ł e k — Materiały do „Alchemii gestów" Część 59 II ARTYKUŁY Jacek O l ę d z k i —• Chün bajna Streszczenie w j . angielskim Jan S z e m i ń s k i — O tajemniczych początkach imperium Tawantinsuyu Streszczenie w j . hiszpańskim Antoni M a c i e r e w i c z — Inkap Runam, czyli o tym, jak rządzono T a ­ wantinsuyu Streszczenie w j . hiszpańskim Ryszard T o m i c k i — Sztuka jako „rzeczywistość jedyna" w kulturze ludów Nahua w X V - X V Í w Leszek D z i ę g i e l — Rolnictwo chłopskie Afryki Wschodniej u progu nie­ podległości 81 144 147 177 179 211 213 225 KRONIKA I V seminarium naukowe Olsztyńskiego Ośrodka Badań Naukowych poświę­ cone przemianom małych miast w o j e w ó d z t w a olsztyńskiego (Iława, 29-31 maja 1972 r.) — Małgorzata Orlewicz V I Ogólnopolski Festiwal Folklorystyczny w Płocku, 1-2 lipca 1972 r. — Krystyna Tuba ja 249 251 �6 SPIS TREŚCI RECENZJE N. N. Dikow, Naskalnyje zagadki driewniej Czukotki — Pietroglify. Piegtymielja, Moskwa 1971, ss. 128, ryc. 54+104 — Antoni Kuczyński . . . . R. S. Wasilewski, Proischożdienije i driewniaja kultura Koriakow, Nowosy­ birsk 1971, ss. 250, ryc. 49, tabl. 70 —• Antoni Kuczyński R. W. Kozyriewa, Driewnij Sachalin, Leningrad 1967, ss. 117 — Antoni Ku­ czyński Książki nadesłane — Ryszard Tomicki 255 256 258 261 �СОДЕРЖАНИЕ Часть I СТАТЬИ Станислав Пекарчик — Антропологическая аксиология и формальная аксиология (некоторые вопросы) Резюме на английском языке Рышард Т о м и ц к и — Традиция и ее значение в крестьянской культуре 11 39 41 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Тадеуш Мацей Циолек — Материалы по „Алхимии жестов" 59 Часть II СТАТЬИ Яцек Олендзки — Хюн байна Резюме на английском языке Ян Шеминьски — О таинственном начале империи Тавантинсую Резюме на испанском языке Антони Мацеревич — Инкап Рунам, или о том, как правили Тавантинсую Резюме на испанском языке Рышард Т о м и ц к и — Искусство как „единственная действительность" в культуре на­ родов Нахуа в X V — X V I вв Лешек Дзенгель — Крестьянское сельское хозяйство Восточной Африки на пороге независимости 81 144 147 177 179 211 213 225 ХРОНИКА IV научный семинар Олыптинского центра научных исследований по преобразованиям малых городов олыптинского воеводства (Илава, 29 — 31 мая 1972 г.) — Малгожата Орлевич 249 VI Всепольский Фестиваль по фольклору в Плоцке, 1—2 июля 1972 г. — Крыстына Тубая 251 �8 SPIS TREŚCI РЕЦЕНЗИИ H. H . Диков, Наскальные загадки древней Чукотки — Петроглифы Пегтымелья, Москва 1971, с. 129, рис. 54+104 — Антоны Кучиньски Р. С. Василевский, Происхождение и древняя культура Коряков, Новосибирск 1971, с. 250, рис. 49, табл. 70 — Антоны Кучиньски Р. В. Козырева, Древний Сахалин, Ленинград 1967, с. 117 — Антони Кучиньски . . . . Книги присланные — Рышард Томицки 255 256 258 261 �T A B L E OF CONTENTS Part I PAPERS Stanisław P i e k a r c z y k — Anthropological and Formal Axiology; Selected Problems A Summary in English Ryszard T o m i c k i — Tradition and Its Meaning in Peasant Culture . . 11 39 41 STUDIES AND MATERIALS Tadeusz Maciej C i o ł e k — Materials to the "Alchemy of Gestures" . Part . . 59 II PAPERS Jacek O l ę d z k i — K h ü n Bayna A Summary in English Jan S z e m i ń s k i — On the Mysterious Beginnings of the Tavantinsuyu Empire A Summary in Spanish Antoni M a c i e r e w i c z — Inkap Runam, or on How Tavantinsuyu Was Ruled A Summary in Spanish Ryszard T o m i c k i — Art as "the Only Reality" in the Culture of the Nahua Tribes in the 15th and 16th Centuries Leszek D z i ę g i e l — Peasant Agriculture in East Africa on the Verge of Independence 81 144 147 177 179 211 213 225 THE CHRONICLE The 4th Seminar of the Olsztyn Research Center devoted to transformations of small towns in the Olsztyn voivodship (Iława, May 29-31, 1972) — Małgorzata Orlewicz The Vlth Polish Folklore Festival at Płock, July 1-2, 1972 — Krystyna Tubaj 249 251 �10 SPIS TREŚCI REVIEWS N. N. Dikov, Naskalnyie zagadki drewn'ey Chukotki — Petroglify, Pegtymelya. Moskva 1971, ¡128 pp., 54+1104 illustr. — Antoni Kuczyński . . . R. S. Vasilevskyi, Proiskhozhdenyie i drevnyaya kultura Koriakov. Novosybirsk 1971, 250 pp, 49 illustr., 70 tables — Antoni Kuczyński . . . . R. V. Kozyrieva, Drevnyi Sakhalin. Leningrad 1967, 117 pp — Antoni Ku­ czyński Books Received — Ryszard Tomicki 255 256 258 261 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/bcfb26ad42fbc8dbde8a17c711f46a9a.pdf f9e1de2d08c69939e69990606825f2c5 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:810 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1974 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:744 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1974 t.18 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1974 t.18 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA AKADEMIA INSTYTUT HISTORII KULTURY ETNOGRAFIA NAUK MATERIALNEJ POLSKA XVIII Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1974 OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �R E D A K T O R : W I T O L D DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE K O M I T E T U : J O Z E F B U R S Z T A , MARIA F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , DANUTA MARKOWSKA, Z O F I A S Z Y F E L B E J N - S O K O L E W I C Z Adres Redakcji: Ś w i e r c z e w s k i e g o 105, 00-140 Warszawa Okładkę projektował ZBIGNIEW K L I M C Z Y K W kółku znak ollin „ruch" z tzw. Kodeksu Borgia. Przedkolumbijski Meksyk ZAKŁAD FTHOGRAFIS JiSiłtutii K'¡:t::'.¡ K:Si::itti Redaktor Zyta K w i e c i ń s k a Redaktor techniczny Aleksandra Ikonomu Printed in Poland Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1973. N a k ł a d : 580 + 120 egz. Objętość: ark. wyd. 21,50, ark. druk. 17,38, ark. A l 23. Papier powiek, k i . V , 80 g, 70 X 100. Oddano do składania 19 V I 1973. Podpisano do druku 25 X I 1973. Druk ukończono w grud­ niu 1973. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 1205/73 — N-13. Cena zł 55.— �SPIS TREŚCI Część I ARTYKUŁY Gerhard К l o s к a — Ewolucja oddzielenia opisu od powinności . Streszczenie w j . angielskim . . . 11 45 S T U D I A I MATERIAŁY U/ Andrzej " W o ź n i a k — Rodzina i gospodarstwo chłopskie\-«at mazowieckiej wsi pańszczyźnianej X V I I I w Mirosława C. D r o z d — Sytuacje konfliktowe powstałe na tle wykroczeń przeciw normom społecznym (na przykładzie społeczności wiejskiej po­ wiatu otwockiego) Zofia S z r o m b a - R y s o w a — Etnografia rumuńska (Organizacja nauki i problematyka badań) Edward P i e t r a s z e k — Polonezkoy — polska społeczność wiejska w Turcji Część 47 57 63 85 II ARTYKUŁY Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — Tendencje konserwatywne i rewolu­ cyjne w ruchach społeczno-religijnych Trzeciego Ś w i a t a (Uwagi teore­ tyczne) Streszczenie w j . angielskim Zbigniew Marcin K o w a l e w s k i — Indianie w endokolonialnej struktu­ rze społecznej Mezoameryki Streszczenie w j . hiszpańskim Leszek D z i ę g i e l — Chłop wschodnioafrykański i jego sytuacja po uzy­ skaniu niepodległości 99 127 129 158 161 �6 SPIS TREŚCI S T U D I A I MATERIAŁY Alicja S z y n k i e w i c z — Kształtowanie się rynku pieniężnego w Mongolii Biitedijn D a s z d z e w e g — Adaptacja kleru lamajskiego do pracy spo­ łecznie użytecznej Florian P l i t — Związek zasięgu w ę d r ó w e k pasterskich w Afryce ze środo­ wiskiem geograficznym 191 209 221 KRONIKA Z badań Zakładu Etnografii I H K M P A N nad kulturą i s p o ł e c z e ń s t w e m Mon­ golii w roku 1972' — Sławoj Szynkiewicz 235 R E C E N Z J E I ARTYKUŁY R E C E N Z Y J N E S ł a w o j S z y n k i e w i c z — Badania etnograficzne w Demokratycznej Re­ publice Wietnamu Antoni K u c z y ń s k i — Rzekome odkrycie nieznanego rękopisu W a c ł a w a Sieroszewskiego Leszek D z i ę g i e l — Kolonializm w Czarnej Afryce Włodzimierz Pawluczuk, Światopogląd jednostki w warunkach rozpadu spo­ łeczności tradycyjnej, Warszawa 1972, ss. 239 — Ryszard Tomicki . . . Gunnar Myrdal, Objektivitat in der Sozialforschung, Suhrkamp Verlag, Frank­ furt am Main 1971, ss. 1115 — Gerhard Kloska Tóth Jarros, Az Orségek něpi epitěszete (Architektura ludowa w regionie Ürség), wyd. Müszaki konyvkiadó, Budapeszt 1971, ss. 154, ilustr. 328 — Jerzy Czajkowski Antoni Kuczyński, Syberyjskie szlaki, Wrocław 1972, ss. 469, ilustr. — Zbigniew Jasiewicz Włodzimierz Wincławski, Przemiany środowiska wychowawczego wsi peryfe­ ryjnej. Studium wioski Ciche Górne powiatu nowotarskiego, Wrocław— Warszawa—Kraków—Gdańsk 1971, ss. 293 — Leon Grela Budownictwo ludowe Opolszczyzny, tekst: E . Gil, S. Pilarski; fotografie S. Bronowicz '(3), E . G i l (i28), M. Kurek (1), J . Michałowski (5); opracowanie graficzne Z. Jasińska, Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, Kraków 1970, s. nlb. 50 — Antoni Kuczyński Leksika Polesja u prastary i czasie, Mińsk 1971, ss. 212, nlb. 3 (w tekście mapy) — Alicja Bednarczuk E . B. Wadeckaja, Drewnie idoły Jeniseja, Leningrad 1967, ss. 77, ryc. 22, tabl. 22 — Antoni Kuczyński Książki nadesłane — Ryszard Tomicki 239 245 249 252 257 264 266 269 272 273 275 276 �Содержание Часть I СТАТЬИ Герхард К л ё с к а — Эволюция отделения описания от обязанности Резюме на английском языке 15 41 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Анджей В о з ь н я к — Семья и крестьянское хозяйство в мазовецкой крепостной де­ ревне X V I I I в Мирослава С. Д р о з д — Конфликтные ситуации на почве нарушения общественных пра­ вил (На примере сельской среды отвоцкого района) София Ш р о м б а - Р ы с — Румынская этнография (Организация дисциплины и пробле­ матика исследований) Эдвард П е т р а ш е к — Полонезкёй — польское крестьянство в Турции 47 57 63 85 Часть II СТАТЬИ Александр П о с е р н - З е л и н ь с к и — Консервативные и революционные тенденции в со­ циально-религиозном движении развивающихся стран (Теоретические заметки) Резюме на английском языке Збигнев Марцин К о в а л е в с к и — Индейцы в эндоколониальной социальной структуре Центральной Америки Резюме на испанском языке Лешек Д з е н г е л ь — Восточноафриканское крестьянство и его положение после полу­ чения независимости 99 127 129 158 161 �8 SPIS TREŚCI ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Алиция Шинкевич — Образование денежного рынка в Монголии Бютедийн Д а ш д з е в е г — Приспособление ламайского духовенства к социально по­ лезному труду Флориан П л и т — Связь кочевнических странствований в Африке с географической средой 191 209 221 ХРОНИКА Из исследований Института этнографии ПАН по культуре и обществу Монголии в 1972 году — Славой Шинкевич 235 РЕЦЕНЗИИ И СТАТЬИ-РЕЦЕНЗИИ Славой Шинкевич — Этнографические исследования в Демократической Республике Вьетнам 239 Антона К у ч и н ь с к и —Мнимое открытие неизвестной рукописи Вацлава Серошевского 245 Лешек Д з е н г е л ь — Колониализм в Черной Африке 249 Влодзимеж Павлючук, Мировоззрение личности в условиях распада традиционного общества, Варшава 1972, 239 стр. — Рышард Томщки 252 Gurmar Myrdal, Objektívitat in der Sozialforschung, Suhrkamp Verlag, Frankfurt am Main 1971, 115 стр. — Герхард Клеска 257 Tóth János, Az Orsegek něpi epitészete (Народная архитектура в районе Opeer), изда­ тельство Müszaki konyvkiadó, Будапешт 1971, 154 стр., 328 иллюстраций — Ежи Чайковски 264 Антона Кучиньски, Сибирские пути, Вроцлав 1972, 469 стр. иллюстр. — Збигнев Ясевич 266 Влодзимеж Винцлавски, Преобразования воспитательной среды периферийной де­ ревни. Исследование деревни Цехе Гурне новотаргского района, Вроцлав—Варша­ ва—Краков—Гданьск 1971, 239 стр. — Леон Греля 269 Народное зодчество Опольского района, текст: Э. Гиль, С. Пилярски; фотоснимки С.Бронович (3),Э. Гиль (28), М. Курек (1), Я. Михаловски (5);графическое оформле­ ние 3. Ясиньска, Художественное Графическое Издательство, Краков 1970, нену­ мерованных стр. 50 — Антони Кучиньски 272 Лексика Полесья у прасторы и часе, Минск 1971, 212 стр. ненум. 3 (в тексте карты) — Алиция Беднарчук 273 Е. Б. Вадецкая, Древние идолы Енисея, Ленинград 1967, 77 стр. 22 рис., 22 табл. — Антони Кучиньски 275 Новые книги — Рышард Томщки 276 �T A B L E OF CONTENTS Part I ARTICLES Gerhard К 1 o s к a — The Evolution of the Distinction between Description and Obligation A Summary in English 11 45 STUDIES AND M A T E R I A L S Andrzej " W o ź n i a k — The Family and the Peasant Farm in Mazovian Serfdom Village in the 18th Century Mirosława С. D r o z d — Conflict Situations Resulting from Tresspasses against Social Norms (On the Example of a Rural Community in the District of Otwock) Zofia S z r o m b a - R y s o w a — Roumanian Ethnography (Organization and Problems of Research) Edward P i e t r a s z e k — Pclonezkoy: a Polish Peasant Community in Turkey 47 57 63 85 Part II ARTICLES Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — Conservative and Revolutionary Ten­ dencies i n Social-Religious Movements of the Third World (Some Theo­ retical Remarks) A Summary in English Zbigniew Martin K o w a l e w s k i — Indians in the Endocolonial Social Structure of Middle America A Summary in Spanish Leszek D z i ę g i e l — The East African Paesant and His Situation after the Winning of Independence 99 127 129 158 161 �10 SPIS TREŚCI STUDIES AND M A T E R I A L S Alicja S z y n k i e w i c z — The Shaping of Money Market in Mongolia . Bütedijn D a s z d z e w e g — Adaptation of the Lamaist Clergy to Socially Useful Work Florian P l i t — The Relation of the Range of Shepherd Nomadism in Africa to Geographical Environment 191 209 221 CHRONICLE Researches of the Workshop of Ethnography of the Institute of the History of Material Culture, Pol. Ac. Sc., on Mongolian Culture and Society in 1972 •— Sławoj Szynkiewicz R E V I E W S AND S U R V E Y 235 PAPERS S ł a w o j S z y n k i e w i c z — Ethnographic Researches in the Democratic Re­ public of Vietnam Antoni K u c z y ń s k i — The Alleged Discovery of an Unknown Manuscript by W a c ł a w Sieroszewski Leszek D z i ę g i e l — Colonialism in Black Africa Włodzimierz Pawluczuk, Światopogląd jednostki w warunkach rozpadu spo­ łeczności tradycyjnej (The Outlook of an Individual in a Disrupting Tradi­ tional Community), Warszawa 1972, 239 pp. — Ryszard Tomicki . . . Gunnar Myrdal, Objektivitat in der Sozialforschung (Objectivity in Social Research), Frankfurt am Main 1971, 115 pp. — Gerhard Kloska . . . Tóth Janos, Az Orségek nepi ěpitěszete (Folk architecture i n the Orség re­ gion), published by Müszaki kónyvkiadó, Budapest 1971, 154 pp., 328 illu­ strations — Jerzy Czajkowski Antoni Kuczyński, Syberyjskie szlaki (Syberian Trails), Wrocław 1972, 469 pp., illustrated — Zbigniew Jasiewicz Włodzimierz Wincławski, Changes, of the Educational Environment of a Fringe Village. A Study of the village Ciche Górne, the district of Nowy Targ. Wrocław—Warszawa—Kraków—Gdańsk 1971, 293 pp. — Leon Grela . . Folk Building in the Region of Opole. Text by E . Gil, S. Pilarski; photographs by S. Bronowicz (3), E . G i l (28), M. Kurek (1), J . Michałowski (5); desing by Z. Jasińska, Published by Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, K r a ­ kow 1970, 50 pp. — Antoni Kuczyński Leksika Polesya u prastory i chasie, Minsk 1971, 212 pp. plus 3. Maps in text. — Alicja Bednarczuk E . B. Vadeckaya, Drevnie idoly Yenisyeya, Leningrad 1967, 77 pp., 22 draw­ ings, 22 tables — Antoni Kuczyński Books Received — Ryszard Tomicki 239 245 249 252 257 264 266 269 272 273 275 276 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/98a7e98e44e8e9e92323314015e7c79d.pdf d9312052c147ecc2b1313b9a4430722e Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:824 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1974 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:757 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1974 t.18 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1974 t.18 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XVIII Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO • GDANSK OSSOLIŃSKICH POLSKIEJ AKADEMII 1974 NAUK �REDAKTOR: WITOLD SEKRETARZ REDAKCJI: DYNOWSKI KRYSTYNA MAŁKOWSKA C Z Ł O N K O W I E K O M I T E T U : JŮZEF B U R S Z T A , M A R I A JADWIGA KLIMASZEWSKA, ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, FRANKOWSKA, DANUTA MARKOWSKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZ Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Świerczewskiego 105 Okładkę projektował ZBIGNIEW KLIMCZYK W kółku z n a k ollin „ruch" z tzw. K o d e k s u Przedkolumbijski Redaktor Redaktor Zyta Kwiecińska techniczny Printed in Borgia. Meksyk Helena Repa Poland Z a k i a d N a r o d o w y i m . Ossolińskich — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1974. N a k ł a d : 650 egz. Objętość: a r k . w y d . 19,70, a r k . d r u k . 16,63 + 1 w k l . , a r k . f o r m . A l 22,15. P a p i e r d r u k . s a t . k l . I V , 70 g, 70 X 100. O d d a n o do składania 5 I 1974. P o d p i s a n o do d r u k u 6 V 1974. D r u k ukończono w m a j u 1974. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . n r 512/74 — P-15. C e n a zł 55,— �SPIS TREŚCI Włodzimierz Antoniewicz śmiertne Prof. dr Antonio Jorge i jego powiązania Diaz z etnografią. Wspomnienie po­ 11 16 . Część I ARTYKUŁY Józef w B u r s z t a Materialnej Anna — Problemy etnografii proponowane zbiorczym referacie Podsekcji Historii, Archeologii na II Kongres Nauki K u t r z e b a - P o j n a r o w a — do omówienia i Historii Kultury Polskiej Ocena 19 dorobku i perspektywy etno­ grafii Krystyna nad 23 Kwaśniewicz zwyczajami grafii K. ludowymi. T e o r e t y c z n e i metodologiczne P r z y c z y n e k do d y s k u s j i aspekty badań n a d „Syntezą etno­ Polski" Streszczenie Ryszard — 33 w j . angielskim T o m i c k i — Zwyczaje 54 i obrzędy. U w a g i n a marginesie_ artykułu Kwaśniewicz 57 STUDIA I Mirosława C e c y l i a wpływem Drozd — MATERIAŁY Współczesne p r z e m i a n y w e w s i G o w o r k i pod z a t r u d n i e n i a pozarolniczego Streszczenie w 65 j . angielskim 83 Część I I ARTYKUŁY Leszek Dzięgiel — Chłopstwo A f r y k i W s c h o d n i e j pod presją m o d e r n i z a c j i I r e n e P o r t i s W i n n e r — S t u d i a n a d społecznościami chłopskimi w l o g i i amerykańskiej A n t o n i M a c i e r e w i c z — U p a d e k T a w a n t i n s u y u , c z y l i z czego żyli I n k o w i e S t r e s z c z e n i e w j . hiszpańskim Ryszard T o m i c k i •— F u n k c j o n o w a n i e przestrzennej Streszczenie Tenochtitlan w j . angielskim 87 antropo­ 129 145 176 rzeczywistej i mitycznej struktury 179 196 �6 S P I S TREŚCI Maria P a r a d o w s k a Streszczenie w — B a d a n i a Ignacego D o m e y k i n a d kulturą A r a u k a n ó w 197 j . angielskim 230 KRONIKA Robocza narada runiu europejskich Jadwiga — Fishing Conference Maria i n Toruń I Sympozjum zagadnień Środkowej Jadwiga — Bronisława Proposal Kucharska, w To­ koczowniczym Azji, Ułan Bator — of C o n c l u s i o n s Dietrich Tatiana Bułgarii — I n t e r n a t i o n a l Congress of A n t h r o p o l o g i c a l cago rybołówstwa 231 Rough Folklorystyczne w poświęcone l u d o m cywilizacji od (Poland). A Znamierowska-Pritfferowa, II Narodowe Sympozjum IX ekspertów Kucharska Treide Koleva . i i c h roli w formowaniu Witold Dynowski . . . etnografii, . 232 . 234 się . Kopczyńska-J aw or ska Wrocław, 236 a n d E t h n o l o g i c a l Sciences,, C h i ­ 240 K o n f e r e n c j a n a u k o w a poświęcona h i s t o r i i kontaktów p o l s k o - r o s y j s k i c h w dzinie — 18-19 wrzesień 1973 — Sławoj dzie­ Szynkiewicz 244 RECENZJE I ARTYKUŁY RECENZYJNE Anna S e m i n a r i a a f r y k a n i s t y c z n e Międzynarodowego I n s t y t u t u A f r y k a n i s t y k i — Partyka Prace etnograficzne, 1963-1972 — Anna Książki nadesłane — Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 247 z. 1-6: Zambrzycka-Kunachowicz Marek Arpad Kowalski, 253 Ryszard Tomicki . . . . 260 �СОДЕРЖАНИЕ Влодзимеж Антоневич и его связи с этнографией. Воспоминания об умершем . . . 11 Профессор доктор Антонио Хорге Диаз 16 Часть I СТАТЬИ Юзеф Буршта — Проблемы этнографии, намеченные для обсуждения в сводном до­ кладе Подсекции истории, археологии и культуры на I I Конгресс польской науки Анна К у т ж е б а - П о й н а р Крыстина Квасневич — Оценка достижений и перспективы этнографии 19 23 — Теоретические и методологические аспекты исследований на­ родных обычаев. Некоторые данные для обсуждения „Синтеза этнографии Поль­ ши" 33 Резюме на английском языке Рышард Т о м и ц к и 54 — Обычаи и обряды. Заметки к статье К. Квасневич 57 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Мирослава ЦецилияД р о з д — Современные преображения в деревнеГоворки под влия­ нием внесельскохозяйственной занятости 65 Резюме на английском языке 83 Часть II СТАТЬИ Лешек Д з е н г е л ь — Крестьянство Восточной Африки под давлением модернизации 87 Ирен Портис Виннер — Исследования по крестьянским обществам в американской антропологии Антояи М а ц е р е в и ч 129 — Падение Таунтинсуйу, или на что жили Инки 145 Резюме на испанском языке 176 Рышард Т о м и ц к и — Функционирование действительной и мифической пространствен­ ных структур Тенохтитлан 179 Резюме на английском языке Мария Парадовска — Исследования Игнация Домейко по культуре Араукан Резюме на английском языке 196 . . 197 230 �8 S P I S TREŚCI ХРОНИКА Совещание европейских экспертов по рыболовству вТоруни — Ядвига Кухарска . . . 231 Fishing Conference i n Toruń (Poland). A Rough Proposal of Conclusions — Мария Знамеровска-Прюффер, Ядвига Кухарска, Дитрих Трейде I I Национальный симпозиум по фольклору в Болгарии 232 — Татьяна Колева 234 I симпозиум по роли кочевнических народов вцивилизации Средней Азии, Улан Батор — Витольд Дыновски 236 International Congress of Anthropological and Ethnological Sciences, Chicago — Бро­ нислава Копчиньска-Яворска 240 Научная конференция по истории польско-русских контактов в области этнографии, Вроцлав, 18-19 сентября 1973 — Славой Шинкевич 244 РЕЦЕНЗИИ И С Т А Т Ь И - Р Е Ц Е Н З И И Африкановедческие семинары Международного Института Африкановедения — Анна Партыка Этнографические труды, Ученые Записки Ягеллонского Университета тетр. 1972 — Анна Замбжицка-Кунахович Новые книги — Марек Аргшд Ковальски, Рышард Томицки 247 1-6: 1963253 260 �TABLE OF CONTENTS Włodzimierz A n t o n i e w i c z a n d H i s C o n n e c t i o n s w i t h E t h n o g r a p h y . A n O b i t u a r y 11 Prof. 16 Dr. Antonio Jorge Diaz Part I PAPERS Józef Burszta — Problems the comprehensive of E t h n o g r a p h y , proposed to be discussed i n report of t h e S u b - S e c t i o n of H i s t o r y , A r c h e o l o g y and H i s t o r y of M a t e r i a l C u l t u r e , r e a d to t h e H n d C o n g r e s s of P o l i s h S c i e n c e Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — An Appreciation of 19 Achievements a n d t h e P e r s p e c t i v e s of E t h n o g r a p h y Krystyna Kwaśniewicz Researches Synthesis A on Folk of Summary Ryszard — Customs. Polish 23 Theoretical A and contribution Methodological Aspects of to t h e d i s c u s s i o n on the Ethnography 33 in English T o m i c k i — 54 C u s t o m s a n d R i t u a l s . R e m a r k s o n t h e paper by K . Kwaśniewicz 57 STUDIES AND Mirosława C e c y l i a D r o z d k i n e a r Ostrołęka A Summary MATERIALS — Contemporary Changes i n the Village as a R e s u l t of n o n - a g r i c u l t u r a l Employment Gowor. . i n English . 65 83 Part II PAPERS Leszek of Irene Dzięgiel — Peasant Population in East Africa under the I m p a c t Modernization Portis Winner 87 — Studies; o n Peasant Communities in American or w h a t the Incas Anthropology Antoni Lived A 129 M a c i e r e w i c z — on Summary The Fall of T a w a n t i n s u y u . 145 i n Spanish 176 �10 S P I S TREŚCI Ryszard T o m i c k i of Space A Summary Maria — T h e F u n c t i o n i n g of t h e R e a l a n d M y t h i c a l Structure i n Tenochtitlán 179 i n English Paradowska 196 — Studies by Ignacy Domeyko on A r a u c a n i a n Cul­ ture A 197 Summary in English 230 CHRONICLE T h e C o n f e r e n c e of E u r o p e a n Fiishin'g E x p e r t s i n Toruń — Jadwiga The Fishing clusions trich Conference — Maria i n Toruń Znamierowska-Priifferowa, ences, Jadwiga Symposium on Folklore i n Bulgary of 231 Con­ Kucharska, Die­ International Chicago Conference — Tatiana Koleva . . 234 o n t h e R o l e of t h e N o m a d i c Peoples i n the C i v i l i z a t i o n of M i d d l e A s i a ; U l a n The Kucharska Proposal 232 T h e 1st S y m p o s i u m IXth Tentative Treide T h e H n d National The (Poland). A — Bator — Witold Congress of Bronisława Dynowski REVIEWS AND SURVEY Seminars i n African Studies dies — Anna Partyka b y the I n t e r n a t i o n a l Learned 1 to 6, 1963-1972 — B o o k s R e c e i v e d — Marek Sci­ 240 Contacts i n 18th a n d 19th, 1973 — Sławoj Wroclaw, September and Ethnological Kopczyńska-Jaworska o n t h e H i s t o r y of P o l i s h - R u s s i a n Works i n Ethnography; 236 Anthropological Ethnography; Szynkiewicz .' . . 244 PAPERS I n s t i t u t e for A f r i c a n Stu­ 247 Papers of the J a g i e l l o n i a n Anna Zambrzycka-Kunachowicz Arpad Kowalski, Ryszard Tomicki University, Vols 253 260 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/b81ba16e71abf5423dfb863d26943d16.pdf 8bd6d659c8618147bed230159b499702 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:838 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1975 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:770 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1975 t.19 z.1 Description An account of the resource / ETNOGRAFIA POLSKA 1975 t.19 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA INSTYTUT AKADEMIA HISTORII KULTURY NAUK MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XIX Zeszyt 1 WROCŁAW ZAKŁAD • W A R S Z A W A • KRAKÓW NARODOWY IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1975 . GDANSK OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �R E D A K T O R : S E K R E T A R Z C Z Ł O N K O W I E K O M I T E T U J A D W I G A W I T O L D R E D A K C J I : R E D A K C Y J N E G O : K L I M A S Z E W S K A , D A N U T A M A R K O W S K A , Adres Redakcji: J Ó Z E F A N N A M A Ł K O W S K A B U R S Z T A , M A R I A F R A N K O W S K A , K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , Z O F I A S Z Y F E L B E J N - S O K O L E W I C Z 00-140 W a r s z a w a , Świerczewskiego 105 Okładkę projektował Z B I G N I E W Teksty Teksty D Y N O W S K I K R Y S T Y N A K L I M C Z Y K angielskie: rosyjskie: P I O T R STANISŁAW G R A F F N I K O N I U K ZAKŁAD F T M C G ; .'• Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny M a r i a Printed in Kafarska Poland Z a k ł a d N a r o d o w y i m . Ossolińskich — W y d a w n i c t w o . W r o c l a w 1975. N a k ł a d : 670 egz. Objętość: a r k . w y d . 16,60, a r k . d r u k . 13,63, a r k . A l 18. P a p i e r d r . s a t . k l . I I I , 80 g, 70X100. O d d a n o Podpisano Wrocławska do d r u k u Drukarnia 11 I 1975. D r u k Naukowa. do składania 21 X ¡1974. ukończono w Z a m . 902/74 — P-15. styczniu 1975. C e n a zł 55.— �SPIS TREŠCI Część I ARTYKUŁY Maria Gładyszowa — Z obrad V I I Międzynarodowego Kongresu Sla- wistów 11 Mirosława C e c y l i a Streszczenie Ludwik Drozd w K a n t o r cówek 31 j . angielskim. S t o m m a Ryszard — Kontakty handlowe w s i — — Rytuał 50 pokładzin w Wykorzystanie filmu w Polsce. Analiza dydaktycznej strukturalna działalności etnograficznych Streszczenie w 51 pla­ 65 j . angielskim 80 STUDIA I MATERIAŁY Ludwik S t o m m a — Stan badań nad obrzędowością polską od połowy X V I I I w. Część I : A n a l i z a s t a t y s t y c z n a b a z y materiałowej Jan Setkowicz Żywieckim w 83 — P r z y c z y n k i d o genezy p a s t e r s t w a o w c z e g o w świetle t o p o n o m a s t y k i Streszczenie w Beskidzie pilszczańskiej 93 j . rosyjskim 105 Część I I ARTYKUŁY J e r z y Sławomir niczej. W a s i l e w s k i Analiza przestrzenna — Kategoria przestrzeni w kulturze jurty koczow­ mongolskiej 109 STUDIA I MATERIAŁY Joanna Mantel-Niećko — Kto komu mówi „pan" w Addis Abebie? Szkic socjolingwistyczny Streszczenie Krzysztof Wolski Streszczenie Danuta w w P e n k a l a 129 j . angielskim 141 — T r a d y c y j n a u p r a w a winorośli w Afganistanie . . . 143 mitologii p o l i n e z y j s k i e j . . . 163 j . angielskim — Bohater kulturowy 161 w �6 S P I S TREŚCI KRONIKA Sprawozdanie w z p r a c e k s p e d y c j i mongolskiej r o k u 1973 — Jerzy Wystawa rzeźby w w Zagrzebiu Sławomir drewnie Zakładu E t n o g r a f i i PAN 193 plemienia Makande w 1973 — Bogusław IHKM Wasilewski Muzeum Etnograficznym Żydok 195 RECENZJE I ARTYKUŁY R E C E N Z Y J N E Czesław R o b o t y c k i Leszek Dzięgiel Dorota S i e r a w s k a J. — C y w i l i z a c j a współczesna a społeczności p l e m i e n n e — Z p r o b l e m a t y k i współczesnego A f g a n i s t a n u . ludności rolniczej w P o l s k i m w l a t a c h przeduwłaszczeniowych (1815-1864) — Edward Woźniak narodnoje . . — W i e l k i e o d k r y c i a a s t a r o p o l s k a mentalność . Śmiałowski, Z a r o b k o w a n i e p o z a r o l n i c z e Gruzinskoje . poeticzeskoje tworczestwo, Tbilisi 1972 — 197 206 2(9 Królestwie Pietraszek 212 Andrzej 217 �СОДЕРЖАНИЕ Часть I СТАТЬИ Мария Г л а д ы ш — О совещаниях V I I Международного конгресса славистов . . . . 11 Мирослава Цецилия Д р о з д 31 — Торговые связи деревни Резюме на английском языке 50 Людвик С т о м м а — Польскиепроводы новобрачных кбрачному ложу. Структуральный анализ Рышард К а н т о р 51 — Использование фильма в дидактической деятельности этногра­ фических учреждений 65 Резюме на английском языке 80 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Людвик С т о м м а — Состояние исследований по польским обрядам со второй по­ ловины X V I I I в. Часть I : Статистический анализ материалов 83 Ян Сеткович — К вопросу о происхождении овцеводческого пастушества вЖивецком Бескиде в свете пильскской топонимики Резюме на русском языке 93 105 Часть II СТАТЬИ Ежи Славомир В а с и л е в с к и — Категория пространства в культуре кочевников. Про­ странственный анализ монгольской юрты 109 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Иоанна М а н т е л ь - Н е ц ь к о — Кто кому говорит „господин" в Аддис-Абебе? Социо­ лингвистический очерк Резюме на английском языке Кшиштоф В о л ь с к и — Традиционное виоградарство в Афганистане Резюме на английском языке Данута П е н к а л я — Герой в полинезийской мифологии 129 141 143 161 163 �8 SPIS T R E Ś C I ХРОНИКА Отчет о работах монгольской экспедиции Кафедры Этнографии П А Н в 1973 г. — Ежи Славомир Василевски 193 Выставка резьбы по дереву племени Маконде в Этнографическом музее в Загребе 1973 - Богу слав Жидок 195 РЕЦЕНЗИИ И С Т А Т Ь И - Р Е Ц Е Н З И И Чеслав Р о б о т ы ц к и Лешек Д з е н г е л ь — Современная цивилизация и племенные общества — Из проблематики современного Афганистана Дорота С е р а в с к а — Великие открытия и древнепольский образ мышления 197 206 209 Я. Сьмяловски, Внесельскохозяйственные занятия как источник заработка сельского населения вКоролевствеПольском в годы до раскрепощения Петрашек (1815-1864) — Эдвард 212 Грузинское народное поэтическое творчество, Тбилиси 1972 — Анджей Возьняк . . . 217 �CONTENTS Part I PAPERS Maria G ł a d y s z o w a — f r o m C o n f e r e n c e s of t h e 7th I n t e r n a t i o n a l C o n g r e s s of S l a v i c S t u d i e s Mirosława C e c y l i a D r o z d 11 31 — T r a d e C o n t a c t s of t h e C o u n t r y Summary i n English Ludwik S t o m m a — T h e R i t u a l of C o n s u m m a t i o n of M a r r i a g e i n P o l a n d . A Structural Analysis Ryszard K a n t o r 50 51 — T h e U s e of F i l m i n D i d a c t i c A c t i v i t i e s of E t h n o g r a p h i c Institutions Summary in English 65 80 STUDIES AND MATERIALS Ludwik S t o m m a mid-XVIII Jan — T h e S t a t e of R e s e a r c h on P o l i s h R i t u a l s f r o m c. P a r t Setkowicz — I: Statistical Analysis A of C o l l e c t e d D a t a Contribuitlon to t h e O r i g i n o f S h e e p . . the . . 83 Shepherding i n B e s k i d Żywiecki i n t h e L i g h t of T o p o n o m a s t i c s of t h e R e g i o n of P i l s k o Summary in Russian 93 105 Part II PAPERS J e r z y Sławomir W a s i l e w s k i — T h e Category of S p a c e i n N o m a d i c Cul­ ture. A S p a t i a l A n a l y s i s of t h e M o n g o l i a n Y u r t a 109 STUDIES AND MATERIALS Joanna An Mantel-Niećko — W h o S a y s „Sir" to W h o m i n A d d i s Abeba? E s s a y i n Sociolinguistics Summary Krzysztof 129 in English Wolski 141 — T r a d i t i o n a l R a i s i n g of G r a p e v i n e s i n A f g h a n i s t a n . . Summary i n English Daniuta P e n k a l a — T h e Culture Hero i n Polynesian Mythology . 143 161 . . . 163 �10 S P I S TREŚCI CHRONICLE A r e p o r t of t h e w o r k s of M o n g o l i a n e x p e d i t i o n of t h e D e p a r t m e n t graphy An of I H K M exhibition Zagreb, P A N i n 1973 — Jerzy of M a k o n d a 1973 — wood sculpture Bogusław Sławomir Wasilewski i n the Ethnographic of E t h n o ­ . . . Museum . 193 in Zydok REVIEWS AND 195 SURVEYS Czesław R o b o t y c k i — Contemporary civilization and tribal communities L e s z e k D z i ę g i e l — S o m e p r o b l e m s of c o n t e m p o r a r y A f g h a n i s t a n . . . Dorota S i e r a w s k a — T h e great d i s c o v e r i e s a n d t h e m e n t a l i t y of old Polishmen 209 J . Śmiałowski, N o n a g r i c u l t u r a l s o u r c e s of i n c o m e of t h e r u r a l p o p u l a t i o n t h e P o l i s h K i n g d o m before t h e a b o l i s h m e n t of s e r f d o m (1815-1864) Edward Pietraszek G r u z i n s k o y e narodnoye poeticheskoye tvorchestvo creation), T b i l i s i 1972 — Andrzej Woźniak 197 206 (Georgian national in — 212 poetical 217 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/89f60ac3e673724e349a5104b71b4243.pdf 8666d0b074dfbd8da07b38516350a908 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:852 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1975 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:783 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1975 t.19 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1975 t.19 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT POLSKA AKADEMIA NAUK HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XIX Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDAŃSK ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1975 OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI SEKRETARZ REDAKCJI: KRYSTYNA MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE K O M I T E T U R E D A K C Y J N E G O : JÓZEF B U R S Z T A , M A R I A F R A N K O W S K A , JADWIGA KLIMASZEWSKA, ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, DANUTA MARKOWSKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZ Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Świerczewskiego 105 Okładkę projektował ZBIGNIEW KLIMCZYK Teksty angielskie: Piotr Graff Teksty rosyjskie: Stanisław Nikoniuk Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Jacek Printed in Sikorski Poland Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1975. N a k ł a d : 680 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 21,40, a r k . d r u k . 18, ark. f o r m . A i 23,90. P a p i e r p o w i e k , k l . V , 80 g, 70 X 100. O d d a n o do s k ł a d a n i a 20 I 1975. P o d p i s a n o do d r u k u 8 V 1975. D r u k u k o ń c z o n o w maju 1975. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 2047/75 — C e n a z ł 55.— �SPIS TREŚCI Maria Ossowska 1896-1974 — Elżbieta N e y m a n Andrzej Waligórski 1908-1974 — Leszek D z i ę g i e l 11 19 Część I Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Etnografia polska w trzydziestoleciu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (związek z tradycją i nowe kierunki badań) . Streszczenie w j . angielskim Wanda P a p r o c k a — Biblioteka Etnografii Polskiej Janusz B o h d a n o w i c z — Osiągnięcia Atlasu Etnograficznego w okresie XXX-lecia Witold D y n o w s k i — P a ń s t w o w e Muzeum Etnnograficzne w Warszawie Maria W o ź n i a k — Problemy wytwórczości ludowej w pracach Zakładu Badawczego Związku „Cepelia" 25 63 67 73 79 91 Część II Gerhard К 1 o s к a — Refleksje nad trzema modelami nauk społecznych . Streszczenie w j . angielskim Tadeusz Maciej C i o ł e k — Some theoretical and methodological aspects of studies in human communicational behavior Mirosława P o s e r n - Z i e l i ń s k a — Źródła relatywnej deprywacji a geneza shakeryzmu Jan K i e n i e w i c z — Porządek kastowy w Kerali przedkolonialnej Marek Arpad K o w a l s k i — Plemienna sztuka Afryki — problemy nazwy i treści 109 136 139 149 183 197 KRONIKA V Etnograficzne Seminarium Amerykanistyczne, P o z n a ń 19-20 I V 1974 r. — Maria Paradowska Wieloaspektowe ujęcie problematyki gminy — V I seminarium Ośrodka Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie w dniach 6-8 V I 1974 w ośrodku Z H P w Waszecie — Małgorzata Orlewicz 221 225 �6 SPIS TREŚCI Etnografia w pracach Instytutu Informacji Nauk Społecznych A N Z S R R — Zbigniew Jasiewicz 227 ARTYKUŁY R E C E N Z Y J N E I R E C E N Z J E Lech M r ó z — Nie przeskoczysz własnego cienia. Recenzja z książki: ł a n Yoors, Cyganie, K r a k ó w 1973 Leszek D z i ę g i e l — Burzliwe dzieje górskiego narodu Mariusz Z i ó ł k o w s k i — Najnowsze badania nad kompleksem miejskim Tiwanaku Henryka Czajka, Bohaterska epika ludowa S ł o w i a n południowych (Struktura treści), P A N , Komitet S ł o w i a n o z n a w s t w a , Ossolineum 1973 — Ryszard Tomicki Juozas Kudirka, Lietuvos puodžiai ir puodai, Vilnius 1973 — Maria Woźniak Narodnoje iskusstwo SSSR, Moskwa 1972 — Barbara Bazielich . . . . Ellen Marie Magerey, Norsk treskurd, Oslo 1972 — Barbara Bazielich . Randi Asker, Rose-painting in Norway, Oslo 1971 — Barbara Bazielich . . Aagot Noss, Johannes Flintoes draktakvarellar, Oslo 1970 — Barbara Bazielich Aagot Noss, Joachim Frich draktakvarellar, Oslo 1973 — Barbara Bazielich Vrulje — glasilo Narodnogo Muzeja u Zadru, Zadar 1972 — Barbara Bazielich Aboriginal Man and Environment in Australia, E d . D. J . Mulvaney, J . Golson, Canberra 1971 — Adam Paluch A. Treichel, Unser Vátererbe. Beitrag zur Kulturgeschichte des Deutschtums in Dobriner Land, Braunschweig 1969 — Teresa Karwicka M. W. Kriukow, Sistema rodstwa kitajcew (ewoliucija i zakonomiernosti). Moskwa 1972 — Sławoj Szynkiewicz Książki nadesłane — Adam Paluch, Ryszard Tomicki, Bogusław Zydok 229 235 241 247 255 256 260 263 265 267 269 271 275 278 283 �СОДЕРЖАНИЕ Мария Осовска 1896-1974 — Ельжбета Н е й м а н Анджей Валигурски 1908-1974 — Лешек Д з е н г е л ь 11 19 Часть I Анна К у т ж е б а - П о й н а р о в а — Польская этнография за тридцать лет существования Польской Народной Республики (связь с традицией и новые напралвения иссле­ дований) Резюме на английском языке Ванда П а п р о ц к а — Библиотека Польской Этнографии Януш Б о г д а н о в и ч —Достижения Этнографического Атласа за тридцать лет сущест­ вования ПНР Витольд Д ы н о в с к и — Государственный Этнографический Музей в Варшаве . . . . Мария В о з ь н я к — Проблемы народного производства в работах Исследователь­ ского Института Союза „Цепелия" 25 63 67 73 79 91 Часть II Герхард К лёска — Размышления над тремя моделями общественных наук Резюме на английском языке Тадеуш Мацей Ц и о л е к — Some theoretical and methodical aspects of studies in human communicational behavior Мирослава П о с е р н - З е л и н ь с к а — Источники релятивново лишения должности и генезис шейкеризма Ян К е н е в и ч — Кастовая система в доколониальной Керали Марек Арпад К о в а л ь с к и — Племенное искусство Африки — проблемы названия и содержания 109 136 139 149 183 197 ХРОНИКА V этнографический американоведческий семинар, Познань 19-20 I V 1974 г. — Мария Парадовска 221 Многогранная трактовка проблематики гмины — V I семинар Центра по научным исследованиям им. В. Кентжиньского в Олынтыне 6-8 VI 1974 в центре СПХ в Вашеце — Малгожата Орлевич 225 �8 Этнография в Трудах Института информации общественных наук АН СССР гнее Ясевич — Зби227 СТАТЬИ-РЕЦЕНЗИИ И РЕЦЕНЗИИ Лех М р у з — Не перепрыгнешь собственной тени. Рецензия книги: Иан Иоорс, Цыгане, Краков 1973 Лешек Д з е н г е л ь — Бурная история горного народа Мариуш З ю л к о в с к и — Новейшие исследования по городскому комплексу Тиванака Хенрыка Чайка, Героическая народная эпика южных славян (Структура содержания), ПАН, Комитет Славяноведения, Оссолинеум 1973 — Рышард Тв.чицки Юозас Кудирка, Lietuvos puodžiai ir puodai, Вильнюс 1973 — Мария Возьняк. . . Народное искусство СССР, Москва 1972 — Барбара Базелих Ellen Marie Magery, Norsk treskurd, Осло 1972 — Барбара Базелих Randi Asker, Rose-painting in Norway, Осло 1971 — Барбара Базелих Aagot Noss, Johannes Flintoes draktakvarellar, Осло 1970 — Барбара Базелих . . . . Aagot Noss, Joachim Frich draktakvarellar, Oslo 1973 — Барбара Базелих Vrulje — glasilo Narodnogo Muzeja u Zadru, Задар 1972 — Барбара Базелих . . . . Aboriginal Man and Environment in Australia, Ed. D. J. Mulvaney, J. Gilson, Канберра 1971 - Адам Палюх A. Treichel, Unser Vátererbe. Beitrag zur Kulturgeschichte des Deutschtums in Dobriner Land, Брауншвейг 1969 — TepecaКарвицка M. В. Крюков, Система родства китайцев (эволюция и закономерности), Москва 1972 — Славой Шинкевич Новые книги — Адам Палюх, Рышард Томищи, Богуслав Жидок 229 235 241 247 255 256 260 263 265 267 269 271 275 278 283 �T A B E L E OF CONTENTS Maria Ossowska 1896-1974 — Elżbieta N e y m a n Andrzej Waligórski 1908-1974 — Leszek D z i ę g i e l 11 19 Part I Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Etnography in Poland during the Thirty Years of the Polish People's Republic (Traditions and New Directions) A Summary in English Wanda P a p r o c k a — The Library of Polish Ethnography Janusz B o h d a n o w i c z — Achievements of the Atlas of Ethnography during the Recent Thirty Years Witold D y n o w s k i — The State Ethnographical Museum in Warsaw . . Maria W o ź n i a k — Problems of Folk Art in Works of the Research Workshop of the „Cepelia" Association 25 63 67 73 79 91 Part II Gerhard К 1 o s к a — Reflections on Three Models of Social Sciences . . A Summary in English Tadeusz Maciej C i o ł e k — Some Theoretical and Methodological Aspects of Studies in Human Communicational Behavior Mirosława P o s e r n - Z i e l i ń s k a — The Sources of Relative Deprivation and the Origins of the Shakers Movement Jan K i e n i e w i c z — The Caste Order in Precolonial Kerala . . . . Marek Arpad K o w a l s k i — Tribal Art in Africa — Its Name and Its Contents 109 136 139 149 183 197 CHRONICLE The 5th Ethnographical Seminar in American Studies, Poznań, April 19-20, 1974 — Maria Paradowska A Multiaspect Approach to the Problem of Authority on Community Level — the 6th Seminar of the W. Kętrzyński Research Center in Olsztyn, June 6-8, 1974, held in the Z H P Center at Waszeta — Małgorzata Orlewicz 221 225 �10 SPIS TREŚCI Ethnography in Works of the Institute of Information of the Social Sciences of the Soviet Academy of Sciences — Zbigniew Jasiewicz 227 S U R V E Y S AND R E V I E W S Lech M r ó z — Y o u cannot jump over your own shadow. Review of the book Gypsies by Ian Yoors, Cracow 1973 Leszek D z i ę g i e l — The Stormy History of a Mountain Nation . . . . Mariusz Z i ó ł k o w s k i — Recent researches on the urban complex at Tiwanaku Henryka Czajka, Heroic Folk Epics of Southern Slavs (Contents Structure), PAN, Komitet S ł o w i a n o z n a w s t w a , Ossolineum 1973 — Ryszard Tomicki Juozas Kudirka, Lieutuvos puodžiai ir puodai, Vilnius 1973 — María Woźniak Narodnoe isskustvo SSSR, Moskva 1972 — Barbara Bazielich . . . . Ellen Marie Magery, Norsk treskurd, Oslo 1972 — Barbara Bazielich . . Randi Asker, Rose-painting in Norway, Oslo 1971 — Barbara Bazielich Aagot Noss, Johannes Flintoes draktakvarellar, Oslo 1970 — Barbara Bazielich Aagot Noss, Joachim Frichs draktakvarellar, Oslo 1973 — Barbara Bazielich Vrulje — glasilo Narodnogo Muzeja u Zadru, Zadar 1972 — Barbara Bazielich Aboriginal Man and Environment in Australia, D. J . Mulvaney, J . Gilson eds., Canberra 1971 — Adam Paluch A. Treichel, Unser Vatererbe, Beitrag zur Kulturgeschichte des Deutschtums in Dobriner Land, Braunschweig 1969 — Teresa Karwicka . . . . M. W. Kriukov, Sistema rodstva kitaytcev (evoluciya i zakonomernosti), Moskva 1972 — Sławoj Szynkiewicz Books Received — Adam Paluch, Ryszard Tomicki, Bogusław Żydok . . . 229 235 241 247 255 256 260 263 265 267 269 271 275 278 283 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/df39e09646de3ca22e85279cefccd23e.pdf 758127cac3c4b15b10bd9e062dde1e84 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:866 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1976 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:796 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1976 t.20 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1976 t.20 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT HISTORII K U L T U R Y MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XX Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1976 OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �R E D A K T O R : WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE K O M I T E T U R E D A K C Y J N E G O : J O Z E F B U R S Z T A , MARIA B I E R N A C K A , MARIA F R A N K O W S K A , JADWIGA K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , DANUTA MARKOWSKA, ZOFIA S Z Y F E L B E J N - S O K O L E W I C Z Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Ś w i e r c z e w s k i e g o 105 Okładkę projektowa! Edward Kostka Redaktor Zyta K w i e c i ń s k a Redaktor techniczny Maciej K s y c k i Printed in Poland Zaklad Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wroclaw 1976. N a k ł a d : 700 egz. Objętość: ark. wyd. 23,50, ark. druk. 18,13 + 1 wkl., ark. form. A 24,10. Papier powiek, kl. V, 80 g, 70 X 100. Oddano do składania 29 X I 1975. Podpisano do druku 5 I V 1976. Druk ukończono w kwietniu 1976 r. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. nr 2514/75 — Ł-9 — Cena zł 55.— t �SPIS TREŚCI Ksawery Piwocki (1901-1974) — Jacek Olędzki Tadeusz Seweryn (1894-1975) — Bolesław Łopuszański Część I Lech M r ó z — Mit i myślenie mityczne Streszczenie w j . angielskim Ryszard T o m i c k i — Słowiański mit kosmogoniczny Ludwik S t o m m a — Mit Alkmeny Część 11 17 25 45 47 99 II Barbara O l s z e w s k a - D y o n i z i a k — Antropologia społeczna jako przed­ miot nauczania Leszek D z i ę g i e l — Tradycyjne budownictwo w Afganistanie jako przykład harmonii między środowiskiem przyrodniczym i kulturowym Joanna M a n t e l - N i e ć k o , Asef f a A b r e h a — Formy własności ziemskiej i stratyfikacja społeczna na wsi etiopskiej. Próba analizy w ujęciu histo­ rycznym Streszczenie w j . angielskim Roma K r z a n o w s k a , Andrzej K r z a n o w s k i — Garncarstwo ludowe w do­ linie Alto Chicama w północnym Peru Streszczenie w j . hiszpańskim Ayse K u d a t - S e r t e l — Małżeństwo przez porwanie i ucieczkę na wsi tureckiej , 111 127 147 180 185 213 215 KRONIKA Nowy księgozbiór naukowy — Leszek Dzięgiel Z prac ekspedycji Zakładu Etnografii I H K M P A N w Mongolii — rok 1974 — Jerzy Sławomir Wasilewski Afrykanistyczna kolekcja Rogera de la Burdę — Leszek Dzięgiel Badania nad kulturą ludności cygańskiej na Podtatrzu — Adam Bartosz . . Badania nad przemianami w rodzinie wiejskiej (Waleriany, Nowa Huta, pow. Skierniewice, woj. łódzkie) — sprawozdanie z badań — Danuta Kalinow­ ska, Anna Kulesza, Małgorzata Nowik, Elżbieta Regulska 237 239 241 243 249 �6 SPIS TREŚCI ARTYKUŁY R E C E N Z Y J N E I R E C E N Z J E Ryszard T o m i c k i — W kręgu m i t ó w peruwiańskich . . • A. Pawłowski, Cyganie. Studia nad przestępczością, Zielona Góra 1973, L u b u ­ skie Towarzystwo Naukowe — Lech Mróz M. Pokropek, Jarmark płocki. Katalog t w ó r c ó w ludowych biorących udział w kiermaszu sztuki ludowej w Płocku w latach 1968—1973, Płocki Ośrodek Kultury, Płock 1974 — Maria Woźniakowa A. Theile, Sztuka Afryki, W A i F , "Warszawa 1974 — Marek Arpad Kowalski . A. E . Ter-Sarkisjanc. Sowriemiennaja siemja u armian, Moskwa 1972 — Lon­ gina Jakubowska ¿ M. Sużikow, G . Diemakow, Wlijanie podwiżnosti nasielenija na sbliżenije nacij, A ł m a A t a 1974 — Iwona Kabzińska-Stawarz Siemja как obiekt fiłosowskogo i socjołogiczeskogo issledowanija, Leningrad 1974 — Iwona Kabzińska-Stawarz �СОДЕРЖАНИЕ Ксаверий Пивоцки (1901—1974) — Яцек Олендзки Тадеуш Северин (1894—1975) — Болеслав Лопушаньски 11 17 Часть I Лех М р у з — Миф и мифическое мышление Резюме на английском языке Рышард Т о м и ц к и — Славянский космогенический миф Людвик С т о м м а — МифАлькмены 25 45 47 99 Часть II Барбара О л ь ш е в с к а - Д ы о н и з я к — Социальная антропология какпредмет препода­ вания i Лешек Д з е н г е л ь — Традиционное строительство вАфганистане как пример гармонии между естественной и культурной средой Иоанна М а н т е л ь - Н е ц ь к о , Асеффа А б р е х а —Формы землевладения и социальная стратификация в эфиопской деревне. Опыт анализа в исторической трактовке Резюме на английском языке Рома К ж а н о в с к а , Анджей К ж а н о в с к и — Гончарство в долине Альто Хикама в се­ верном Перу '. Резюме на испанском языке Аисе К у д а т - С о р т е л ь —Брак путем похищения и бегства в турецкой деревне . . . Ill 127 147 180 185 213 215 ХРОНИКА Новая научная библиотека — Лешек Дзенгель О работах экспедиции Кафедры Этнографии ИИМК ПАН в Монголии в 1974 году — Ежи Славомир Василевски Африкановедческая коллекция Роджера да ла Бурде — Лешек Дзенгель Исследования по культуре цыганского населения в районе Татр —Адам Бартош . . Исследования по преображениям в сельской семье (Валерианы, Новая Гута, Скерневицкий район лодзинского воеводства) — отчет по исследованиям — Данута Калиновска, Анна Кулеша, Малгожата Новик, Ельжбета Регульска 237 239 241 243 249 �8 SPIS TREŚCI РЕЦЕНЗИИ И СТАТЬИ-РЕЦЕНЗИИ Рышард Т о м и ц к и — В кругу перувианских мифов А. Павловски, Цыгане. Исследования по преступности, Зеленая Гора 1973 Любуское Научное Общество — Лех Мруз М. Покропек, Плоцкая ярмарка. Каталог народных мастеров, участвовавших в яр­ марке народного искусства в Плоцке в 1968 — 1973 гг., Плоцкий культурный центр, Плоцк 1974 — Мария Возьнякова А. Тхеиле, Искусство Африки, Ваиф, Варшава 1974 — Марек Арпад Ковальски . . . А. Е. Тер-Саркисьянц, Современная семья у армян, Москва 1972 — Лонгина Якубовска М. Сужиков, Г. Демаков, Влияние подвижности населения на сближение наций, Алма Ата 1974 — Ивона Кабзиньска-Ставаж Семья как объект философского и социологического исследования, Ленинград 1974,— Ивона Кабзиньска-Ставаж 255 270 274 276 281 283 286 �TABLE OF CONTENTS Ksawery Piwocki (1901-1974) — Jacek Olędzki Tadeusz Seweryn (1894-1975) — Bolesław Łopuszański Part 11 1T I Lech M r ó z — The Myth and Mythical Thinking A Summary in English Ryszard T o m i c k i — The Slavic Cosmogonical Myth Ludwik S t o m m a — The Myth of Alcmena 25 45 47 99 Part II Barbara O l s z e w s k a - D y o n i z i a k — Social Anthropology as a Subject of Teaching Leszek D z i ę g i e l — The Traditional Building in Afghanistan as an Example •of the Harmony between the Natural and Cultural Environment . . . Joanna M a n t e l - N i e ć k o , Aseffa A b r e h a — Forms of L a n d Tenure and the Stratification of the Rural Population Ethiopia. A n Attempt at an Historical Analysis . A Summary in English Roma K r z a n o w s k a , Andrzej K r z a n o w s k i — Folk Pottery in the Alto Chicama Valley, Northern Peru A Summary in Spanish Ayse K u d a t - S e r t e l — Marriage by Kidnapping and Elopement in the Turkish Countryside Ill 127 147 180 185 215 215 CHRONICLE A New Learned Library — Leszek Dzięgiel Works of the Mongolian Expedition 1974 of the Ethnography Department of the Institute of the History of Material Culture of the Polish Academy of Sciences —• Jerzy Sławomir Wasilewski The African Collection of Roger de la Burde — Leszek Dzięgiel Researches on the Culture of the Gypsy Population in the Region Bordering with the Tatra Mountains — Adam Bartosz Changes in a Rural Family (the Villages Waleriany and Nowa Huta, the Voivodship of Skierniewice, formerly Łódź), a Research Report — Danuta Kalinowska, Anna Kulesza, Małgorzata Nowik, Elżbieta Regulska . . . 237 239 241 243 249 �10 SPIS TREŚCI R E V I E W A R T I C L E S AND R E V I E W S Ryszard T o m i c k i — I n the Circle of Peruvian Myths 255 A. Pawłowski, Cyganie. Studia nad przestępczością (The Gypsies. Studies on Delinquency), Zielona Góra 1973, Lubuskie Towarzystwo Naukowe — Lech Mróz ,270 M. Pokropek, Jarmark płocki (The Fair at Płock. The Catalogue of Folk Artists Participating in the Folk Art Fairs at Płock from 1968 till 1973), Płocki Ośrodek Kultury, Płock 1974 — Maria Woźniakowa 274 A. Theile, Sztuka Afryki (The Art of Africa), W A i F , Warszawa 1974 — Marek Arpad Kowalski , 276 A. E . Ter-Sarkłsjanc, Sovremennaya semya u Armyan (Contemporary Arme­ nian Family), Moskva 1972 — Longina Jakubowska 281 M. Suzhikov, G . Demakov, Vliyanye podvizhnosti naselenya na sblizhenye natsiy (The Influence of Social Mobility on the Relations between National Groups), A l m a A t a 1974 — Iwona Kabzińska-Stawarz 283 Semya как obyekt filosovskogo i socyologicheskogo issledovanya, (The Family as the Subject of Philosophical and Sociological Research), Leningrad 1974 — Iwona Kabzińska-Stawarz 286 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/1a09c4d3d64fa578d47292b7d6d175f9.pdf 4952e7ad77675fd41de667f113e3a1ae Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:878 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1976 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:807 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1976 t.20 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1976 t.20 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT POLSKA AKADEMIA NAUK HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XX Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDANSK ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1976 �R E D A K T O R : WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE K O M I T E T U R E D A K C Y J N E G O : J O Z E F BURSZTA, MARIA B I E R N A C K A , MARIA FRANKOWSKA, JADWIGA K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T B Z E B A - P O J N A B O W A , DANUTA MARKOWSKA, ZOFIA S Z Y F E L B E J N - S O K O L E W I C Z Adres. R e d a k c j i : 00-140 W a r s z a w a , Świerczewskiego 105 Okładkę projektował Edward Kostka R e d a k t o r Z y t a Kwiecińska Redaktor techniczny Maciej Printed in Ksycki Poland Zakład Narodowy Im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1976. Nakład: 700 egz. Objętość: ark. wyd. 16,70, ark. druk. 14, ark. form. Aj 19. Papier powiek, kl. V, 80 g, 70 X 100. Oddano do składania 3 I 1976. Podpisano do druku 3 I 1976. Druk ukończono w czerwcu 1976 r. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 'nr 105/76 L-15 — Cena zł 55.— �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Gerhard К 1 o s к a — W p ł y w wartości n a p r o c e s b a d a w c z y w naukach spo­ łecznych 11 Streszczenie Zbigniew T. w W i e r z b i c k i monografiach Zofia Sławoj j . angielskim — 34 Metodologiczne rozważania o ponownych w i e j s k i c h społeczności l o k a l n y c h Sokolewicz — S z y n k i e w i c z Tradycyjny — Grupy 35 wzór k u l t u r o w y pasterzy mongolskich k r e w n i a c z e u Mongołów. S t u d i u m 67 orga­ n i z a c j i w społeczeństwie p o s t r o d o w y m Streszczenie w 85 j . rosyjskimi Janina S z a t k o w s k a 144 — Ruchliwość społeczna k a s t w I n d i a c h . . . . 147 STUDIA I MATERIAŁY Janusz Bohdanowicz podcieniowej" Janusz Alicja Bohdanowicz Czekalińska, Małgorzata — P r z y c z y n e k do rozważań n a d genezą na Warmii „chałupy i Żuławach — Plecione 171 beczki n a ziarno Longina J a k u b o w s k a P r e w e n c k a — Motywy . . . . Małgorzata zawierania . . 181 J a s i с z e k, małżeństw wartościowania. A n a l i z a materiałów ze w s i W ó l k a Z a m k o w a , . a system w o j . biało­ stockie 201 KRONIKA Tematyka i problemy międzynarodowej d ó w słowiańskich" — Maria s e s j i poświęconej S e s j a Stałej Międzynarodowej 29 V I — 5 V I I 1975 — Edward naro­ 215 T u r y s t y k a c z y n n i k i e m a k t y w i z a c j i r e g i o n u — Małgorzata XVIII „Etnografii Gładyszowa Konferencji Tryjarski Orlewicz Ałtaistycznej, . . . . 220 Bloomington 222 �СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ Герхард К л ё с к а — Влияние ценности на исследовательский процесс в обществен­ ных науках 11 Резюме на английском языке 34 Збигнев Т. Вежбицки — Методологические рассуждения о вторичных монографиях локальных сельских обществ 35 Зофия С о к о л е в и ч — Традиционный культурный образец монгольских пастухов Славой Шинкевич . . ции в после-родовом обществе 85 Резюме на русском языке Янина Шатковска 67 — Родственные группы в Монголии. Исследование организа­ 144 — Общественная подвижность каст в Индии 147 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Януш Б о г д а н о в и ч — К вопросу о генезисе „избы сгалереей" на Вармии и Жулавах Януш Б о г д а н о в и ч — Плетеные бочки для зерна 171 . Алиция Чекалиньска, Лонгина Якубовска, Малгожата Ясичек, 181 Гражина П р е - венцка — Мотивы вступления в брак и система ценностей. Анализ материалов из деревни Вулька Замкова, белостоское воеводство 201 ХРОНИКА Тематика и проблемы международной сессии по „Этнографии славянских народов" — 215 Мария Гладыш Туризм как фактор активизации района — Малгожата Орлевич 220 X V I I I сессия постоянной международной алтаистической конференции, Блумингтон 29 V I - 5 V I I 1975 - Эвард Триярски 222 �CONTENTS PAPERS Gerhard K l o s k a — T h e I n f l u e n c e of V a l u e s on the R e s e a r c h P r o c e s s i n the S o c i a l S c i e n c e s 11 Summary 34 Z b i g n i e w Т. peated Zofia in English W i e r z b i c k i Monographs Sokolewicz golian Sławoj — Methodological of — the R u r a l L o c a l C o n s i d e r a t i o n s about the R e ­ Communities The Traditional Pattern 35 of the C u l t u r e of Mon­ Shepherds 67 S z y n k i e w i c z — K i n Groups among the Mongols. A Study of Organisation in a P o s t - T r i b a l Society Summary Janina 85 in Russian S z a t k o w s k a 144 — Social Mobility STUDIES AND Janusz Bohdanowicz the " A r c a d e Janusz Alicja Czekalińska, Grażyna P r e w e n c k a — . . 147 MATERIALS and Żuławy 171 P l a i t e d C a s k s for G r a i n Longina — Jakubowska, Motives E v a l u a t i o n . A n A n a l y s i s of M a t e r i a l s Białystok . — A C o n t r i b u t i o n to t h e S t u d i e s on t h e O r i g i n of H u t " on W a r m i a Bohdanowicz of the C a s t e s i n I n d i a of Marriage from 181 Małgorzata and the V i l l a g e J a s i с z e к, the System Wólka of Zamkowa, District 201 CHRONICLE Topics and Problems Slavonic Nations" of the I n t e r n a t i o n a l S e s s i o n — Maria on " E t h n o g r a p h y of t h e Gładyszowa 215 T o u r i s m as a F a c t o r of A e t i v i s a t i o n of a R e g i o n — Małgorzata Orlewxcz The for 18th S e s s i o n of the P e r m a n e n t Bloomington, J u n e 29 — International Conference J u l y 5, 1975 — Edward Tryjarski . . 220 the A l t a i , . . . . 222 �JIŘI HORÁK W w dniu wieku Wieloletni kierownik Po I I wojnie nych 14 s i e r p n i a 1975 r o k u 91 l a t . Członek umarł w Martinie prof, ambasador C S R w naukowych. d r Jiří e m . prof. U n i w e r s y t e t u K a r o l a w Instytutu Folklorystyki i Etnografii światowej placówek ČSAV, Odznaczony CSAV Z S R R . Członek w i e l u najwyższymi w Horák Pradze. Pradze. zagranicz­ odznaczeniami krajo­ w y m i i zagranicznymi. Z nauką polską łączyły G o w i e l o l e t n i e i m o c n e więzy, zwłaszcza ze s t a r ­ szą generacją. polskiej. Odszedł od n a s w i e l k i u c z o n y i szczery przyjaciel etnografii � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/41640edb25558893d76fb7b0880909a2.pdf c653010f31eeb695394fe4bf9c4b6c73 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:889 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1977 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:817 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1977 t.21 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1977 t.21 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT POLSKA AKADEMIA NAUK HISTORII K U L T U R Y MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXI Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1977 OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE K O M I T E T U R E D A K C Y J N E G O : J O Z E F B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A , MARIA F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , D A N U T A M A R K O W S K A , ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZ Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Ś w i e r c z e w s k i e g o 105 Teksty rosyjskie: S t a n i s ł a w Nikoniuk Okładkę projektował Edward Kostka Redaktor Zyta K w i e c i ń s k a Redaktor techniczny Adam Przylibski Printed in Poland Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1977. Nakład: 700 egz. Objętość: ark. wyd. 17, ark. druk. 14,38, ark. Al-20. Papier polek. k l . V 80 g, 70 X 100. Oddano do składania 7 I X 197'Ć" Podpisano do druku 19 I I 1977. Druk ukończono W marcu 1977. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 468/76 G-15. Cena zł 55.— �SPIS T R E Ś C I Tatiana A n g e ł o w a Kolewa 1932-1976 — Maria Biernacka . . . . . . 11 ARTYKUŁY Część I Nils-Arvid B r i n g é u s — K r y t y k a źródeł w badaniach etnologicznych . . Ryszard T o m i c k i — Norma, wzór i wartość w życiu seksualnym trady­ cyjnych społeczności wiejskich w Polsce Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Jedność kultury krajów europejskich. Międzynarodowe kolokwium etnograficzne w Liege poświęcone „miłości i m a ł ż e ń s t w u w Europie" oraz wystawy folkloru europejskiego w Belgii w 1975 r Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a , Ludwik S t o m m a — Struktury ele­ mentarne i współczesne zmiany zwyczajów dotyczących małżeństwa (przy­ kład polski) Bronisława K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a — Społeczne uwarunkowania zwyczajów związanych z wyborem współmałżonka oraz społeczne funkcje obrzędowości weselnej Część 15 43 73 81 91 II Witold D y n o w s k i — Sympozjum z badań nad kulturą i społeczeństwem Mongolu, 15 X I I 1975 r Jerzy Sławomir W a s i l e w s k i — Symboliczne uniwersum jurty mongolskiej Streszczenie w j . rosyjskim S ł a w o j S z y n k i e w i c z — Torguci Mongolii. Uwagi na tle pierwszych ba­ dań etnograficznych wśród Torgutów ałtajskich Streszczenie w j . rosyjskim Lech M r ó z — Rytm torguckiego koczowania Streszczenie w j . rosyjskim Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — Czas wolny i rozrywka młodzieży pasterskiej w Mongolii Streszczenie w j . rosyjskim Stanisław K a ł u ż y ń s k i — O kilku terminach z zakresu organizacji spo­ łecznej dawnych Mongołów Streszczenie w j . rosyjskim Jerzy T u l i s o w — Problemy etnogenezy Mandżurów Streszczenie w j . rosyjskim Edward T r y j a r s k i — Problematyka mongolistyczna na 18 Sesji Stałej Międzynarodowej Konferencji Ałtaistycznej 95 98 114 117 135 137 152 154 172 174 186 188 197 198 �6 S P I S TREŚCI S T U D I A I MATERIAŁY Tejmuraz Czikowani — Formy pomocy wzajemnej w Dwaletii . . . 205 Etnografia Pragi. Konferencja Instytutu Etnografii i Folklorystyki ČSAV, 11-12 listopada 1975, Roztoki pod Pragą — Edward Pietraszek . . . . 217 KRONIKA RECENZJE Tradice lidové kultury v živote socialistické společnosti, red. V. Frolec i M. Krejči, Brno 1974; Životni prostředí a tradice, red. V. Frolec, M. Krejči i J . Tomeš, Brno 1975, seria: Ládowá kultura a současnost pod red. V. Froleca — Edward Pietraszek S. A. Arutjunow, D. A. Siergiejew, Problemy etniczeskoj istorii Bieringomorja (Ekwienskij mogilnik), Moskwa 1975, ss. 240 — Sławoj Szynkiewicz . . R. J . Dienisowa, Antropołogija driewnich bałtów, Ryga 1975, ss. 403 — Sła­ woj Szynkiewicz Tejmuraz Czikowani, Idumala, Tbilisi 1975, ss. 70, ilustr. w tekście — Andrzej Woźniak R. F . Its, Wwiedienije w etnografiju. Uczebnoje posobije, Leningrad 1974, ss. 159 — Andrzej Woźniak 221 224 229 230 231 �СОДЕРЖАНИЕ Татьяна Ангелова Колева 1932-1976—Мария Бернацка 11 СТАТЬИ Часть I Нилс-Арвид Б р и н г е у с — Критика источников в этнологических исследованиях . . . Рышард Т о м и ц к и — Норма, образец и ценность в сексуальной жизни традиционных сельских обществ в Польше Анна К у т ж е б а - П о й н а р о в а — Единство культуры европейских стран. Международ­ ный этнографический коллоквиум в Льеж по „любви и браку в Европе" и выс­ тавки европейского фольклора Бельгии в 1975 г Анна К у т ж е б а - П о й н а р о в а , Людвик С т о м м а — Элементарные структуры и со­ временные перемены обычаев, касающихся брака (польский пример) Бронислава К о п ч и н ь с к а - Я в о р с к а — Общественная обусловленность обычаев, связанных с выбором супруга и общественные функции свадебной обрядности 15 43 73 81 91 Часть U Витольд Д ы н о в с к и — Симпозиум по исследованиям культуры и общества Мон- ' голии, 15X11 1975 95 Ежи Славомир В а с и л е в с к и — Символическое мироздание монгольской юрты . . . 98 Резюме на русском языке 114 Славой Шинкевич — Торгуты Монголии. Заметки на фоне первых этнографических исследований среди алтайских торгутов 117 Резюме на русском языке 135 Лех М р у з — Ритм торгутской кочевки 137 Резюме на русском языке 152 Ивона К а б з и н ь с к а - С т а в а ж — Свободное время и развлечение пастушеской молодежи Монголии 154 Резюме на русском языке 172 Станислав К а л у ж и н ь с к и — О некоторых терминах по общественной организации древних монголов 174 Резюме на русском языке 186 Ежи Т у л и с о в — Проблемы этногенезиса маньчжуров 188 Резюме на русском языке 197 Эдвард Трыярски — Монголоведческая проблематика на 18 сессии Постоянной Международной алтаистической конференции 198 �8 S P I S TREŚCI ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Теймураз Ч и к о в а н и — Формы взаимопомощи в Двалетии 205 ХРОНИКА Этнография Праги. Конференция Института Этнографии и Фольклористики ЧСАВ, 11-12 ноября 1975, Розтоки под Прагой — Эдвард Петрашек 217 РЕЦЕНЗИИ Tradice lidové kultury v životě socialistické společnosti, ред. В. Фролец и М. Крейчи, Брно 1974; Životni prostředí a tradice, ред. В. Фролец, М. Крейчи и Я. Томеш, Брно 1975, серия: Lidová kultura a současnost под ред. В. Фролеца — Эдвард Пе­ трашек С. А. Арутюнов, Д. А. Сергеев, Проблемы этнической истории Берингоморья (Еквенский могильнии), Москва 1975, стр. 240 — Славой Шинкевич Р. Я. Денисова, Антропология древних балтов, Рига 1975, стр. 403 — Славой Шинкевич Теймураз Чиковани, Идумаля, Тбилиси 1975, стр. 70, иллюстр. в тексте — Анджей Возьняк Р. Ф. Итс, Введение в этнографию. Учебное пособие, Ленинград 1974, стр. 159 — Андежей Возьняк 221 224 229 230 231 �T A B L E OF CONTENTS Tatiana A n g e ł o w a Kolewa 1932-1976 — Maria Biernacka 11 PAPERS Part I Nils Arvid B r i n g é u s — Source Criticism in Ethnological studies . . . Ryszard T o m i c k i — Norm, Model and Value in Sexual Behavior in T r a ­ ditional Rural Communities in Poland Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — The Cultural Unity of European Countries. The international ethnographic seminar in Liege, on „Love and Marriage in Europe" and the exhibition of European folklore, Belgium 1975 Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a , Ludwik Stomma — Elementary Structures and Contemporary Changes of Marital Customs (the Polish Example) Bronisława K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a — The Social Context of Customs Related to the Selection of a Marital Partner and Social Functions of Wedding Rites 15 43 73 81 91 Part II Witold D y n o w s k i — Researches on the Culture and Society of Mongolia, a Symposium, December 15 X I I 1975 Jerzy Sławomir W a s i l e w s k i — The Symbolic Universe of the Mongolian Yurta A Summary in Russian S ł a w o j S z y n k i e w i c z — The Torguts of Mongolia. Reflections on the Early Ethnographical Field Studies on the Torguts in Altai . . . . A Summary in Russian Lech M r ó z — The Rythm of the Torgut Nomadism A Summary in Russian Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — Leisure and Pastimes of Young Shep­ herds in Mongolia A Summary in Russian ' . . Stanisław K a ł u ż y ń s k i — Some Concepts Referring to Social Organisation of the Old Mongols A Summary in Russian Jerzy T u 1 i s o w — The Problems of Ethnogenesis of the Manehurs . . . A Summary in Russian Edward T r y j a r s k i — Mongolian Problems on the 18th Session of the Permanent International Conference for Altaic Studies 95 98 114 117 135 137 152 154 172 174 186 188 197 198 �10 SPIS TREŚCI S T U D I E S AND M A T E R I A L S Tejmuraz C z i k o w a n i — The Forms of Mutual Aid in Dvaletia . . 205 Ethnography of Prague. The Conference of the Institute of Ethnography and Folklore Studies, November 11-12, 1975, at Roztoka near Prague —Edward Pietraszek 217 EVENTS REVIEWS Tradice lidové kultury v živote socialistické společnosti, V. Frolec and M. K r e j ­ či (eds.), Brno 1974; Životni prostředí a tradice, V. Frolec, M. Krejci and J . Tomes (eds.), Brno 1975; the series Lidová kultura a současnost, edited by V. Frolec — Edward Pietraszek 221 S. A. Arutyunov, D. A. Sergeyev, Problemy etnicheskoy istorii Beringomorya (Ekvenskiy mogilnik), Moscow 1976, 240 pp. — Sławoj Szynkiewicz . . , 224 R. Y . Denisova, Antropologiya drevnikh baltov, Riga 1975, 403 pp. — Sławoj Szynkiewicz 229 Tejmuraz Czikowani — Idumala, Tbilisi 1975, 70 pp., illustr. in text — Andrzej Woźniak 230 R. F . Its, Vvedeniye v etnografiyu. Uchebnoye posobye, Leningrad 1974, 159 pp. — Andrzej Woźniak 231 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/045c1329b9f01bda78b88562d13cf876.pdf ac531690e94f96ed1d23c55720c91d59 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:909 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1977 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:835 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1977 t.21 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1977 t.21 z.2, s.5-8 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XXI Zeszyt 2 �POLSKA INSTYTUT AKADEMIA H I S T O R I I KULTURY NAUK MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXI Zeszyt 2 WROCŁAW ZAKŁAD • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K N A R O D O W Y I M I E N I A OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1977 AKADEMII NAUK �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE K O M I T E T U R E D A K C Y J N E G O : J O Z E F B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A , M A R I A F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , DANUTA MARKOWSKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZ Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Ś w i e r c z e w s k i e g o Okładkę projektował Edward Redaktor Zyta 105 Kostka Kwiecińska Redaktor techniczny Maciej K s y c k i Printed in Poland Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1977. Nakład: 700 egz. Objętość: ark. wyd. 21,40, ark. druk. 17,38, ark. A 23,10. Papier powiek, k l . V, 80 g, 70 X 100. Oddano do składania 18 I I 1977. Podpisano do druku 15 V I I I 1977. Druk ukończono we wrześniu 1977 r. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. nr 1137/77 — G - 17 — Cena zł 55,— t �SPIS TREŚCI Aleksander bech Godlewski (1905-1975) — Adam Paluch 9 ARTYKUŁY Leszek D z i ę g i e l — Afganistan — wyspa izolacji czy kraj przemian kul­ turowych? Streszczenie w j . angielskim Leszek D z i ę g i e l — Kabul współczesny. Przykład przemian dzisiejszego Afganistanu Streszczenie w j . angielskim Jadwiga P s t r u s i ń s k a — PaStunwali — afgański kodeks postępowania Streszczenie w j . angielskim Bohdan B i e l k i e w i c z — Prawo spadkowe w Afganistanie Streszczenie w j . angielskim Tadeusz M a r t y n o w i c z — Tradycyjna wielka rodzina afgańska . . . Streszczenie w j . angielskim Tadeusz M a r t y n o w i c z — Małżeństwo i obyczaje weselne w Afganistanie Streszczenie w j . angielskim Tadeusz M a r t y n o w i c z — Dziecko w tradycyjnej rodzinie afgańskiej . Streszczenie w j . angielskim Leszek D z i ę g i e l — Afgańskie pożywienie codzienne i potrawy tradycyjne Streszczenie w j . angielskim 13 22 23 61 63 79 81 107 109 124 127 153 155 173 175 210 RECENZJE Ph. Bagby, Kultura i historia. Prolegomena do porównawczego badania cywi­ lizacji. Tłum. J . Jedlicki, "Warszawa 1975 — Edward Pietraszek . . . A . Inkeles, D. H . Smith, Becoming Modern, Individual Change in Six Developing Countries, Harvard Univ. Press, 1974 — Edward Pietraszek Beyond the Community: Social Process in Europe. E d . by J . Boissevain (University of Amsterdam) and John Friedl (Ohio State Univ.) the Hague 1975 — Wanda Czapran Aneks: Spis treści „Etnografii Polskiej" I - X X : 1958-1976 — opracowała Joanna Tomicka 211 212 216 221 �СОДЕРЖАНИЕ Александр Лех Годлевски (1905-1975) — Адам Палюх 9 СТАТЬИ Лешек Д з е н г е л ь — Афганистан — остров изоляции или страна культурных пре­ ображений? Резюме на английском языке Лешек Д з е н г е л ь — Современный Кабул. Пример преображений сегодняшнего Афганистана Резюме на английском языке Ядвига П с т р у с и н ь с к а — Пуштунвали— афганский моральный кодекс Резюме на английском языке Богдан Белькевич — Наследственное право в Афганистане Резюме на английском языке Тадеуш М а р т ы н о в и ч — Традиционная афганская великая семья Резюме на английском языке Тадеуш М а р т ы н о в и ч — Брак и свадебные обычаи в Афганистане Резюме на английском языке Тадеуш М а р т ы н о в и ч — Ребенок в традиционной афганской семье Резюме на английском языке Лешек Д з е н г е л ь — Афганская повседневная пища и традиционные блюда Резюме на английском языке 13 22 23 61 63 79 81 107 109 124 127 153 155 173 175 210 РЕЦЕНЗИИ Ф. Багбы, Культура и история. Введение в сравнительные исследования цивилизации. Перевод Я. Едлицки, Варшава 1975— Эдвард Петрашек A. Inkeles, D. Н. Smith, Becoming modern, Individual Change in Six Developing Countries, Harvard Univ. Press, 1974— Эдвард Петрашек Beyond the Community: Social Process in Europe. Ed. by J. Boissevain (University of Amsterdam) and John Friedl (Ohio State Univ.) the Hague 1975 — Ванда Чапран Приложение: Содержание „Польской Этнографии" I - X X : 1958-1976 — составила Иоанна Томицка 211 212 216 221 �TABLE OF CONTENTS Aleksander Lech Godlewski (1905-1975) — Adam Paluch 9 ARTICLES Leszek D z i ę g i e l — Afghanistan — an Island of Isolation or a Country of Cultural Change? Summary in English Leszek D z i ę g i e l — Kabul Today — an Example of Changes in Contem­ porary Afghanistan Summary in English Jadwiga P s t r u s i ń s k a — Pastunwali — the Afghan Code of Conduct . Summary in English Bohdan B i e l k i e w i c z — The L a w of Succession in Afghanistan . . . Summary in English Tadeusz M a r t y n o w i c z — The Traditional Extended Afghan Family . Summary in English Tadeusz M a r t y n o w i c z — Marriage and Wedding Customs in Afghanistan Summary in English Tadeusz M a r t y n o w i c z — Child Care in a Traditional Afghan Family . Summary in English Leszek D z i ę g i e l — The Afghan Everyday Nourishment and Traditional Foodstuff Summary in English 13 '22 23 61 63 79 81 107 109 124 127 153 155 173 175 210 REVIEWS Ph. Bagby, Culture and History. Prolegomena to Comparative Studies of Civilization. Transí, into Polish by J . Jedlicki, Warszawa 1975 — Edward Pietraszek A . Inkeles, D. H . Smith, Becoming Modern. Individual Change in Six Developing Countries. Harvard Univ. Press, 1974 — Edward Pietraszek . Beyond the Community: Social Process in Europe. E d . by J . Boissevain (University of Amsterdam) and John Friedl (Ohio State University). The Hague 1975 — Wanda Czapran Supplement: Contents of „Etnografia Polska", vols. I - X X , 1958-1976 — elaborated by Joanna Tomicka 211 212 216 221 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/0c9cd6b73232ec5ba61bdb129326b224.pdf 68c61bf1d245486fd939e70268c814da Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:920 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1978 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:845 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1978 t.22 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1978 t.22 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT POLSKA A K A D E M I A H I S T O R I I KULTURY NAUK M A T E R I A L N E J ETNOGRAFIA POLSKA XXII Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDAŃSK ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1978 �REDAKTOR: SEKRETARZ WITOLD REDAKCJI: DYNOWSKI KRYSTYNA MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE KOMITETU REDAKCYJNEGO: JOZEF BURSZTA, MARIA BIERNACKA, MARIA FRANKOWSKA, JADWIGA KLIMASZEWSKA, ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, DANUTA MARKOWSKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZ A d r e s R e d a k c j i : 00-140 W a r s z a w a , Okładkę projektował Redaktor Zyta Świerczewskiego 105 Edward Kostka Kwiecińska Redaktor techniczny Perykles Galatos © Copyright by Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Printed in Wydawnictwo. Wrocław 1978 Poland Z a k ł a d N a r o d o w y i m . Ossolińskich — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1978. N a k ł a d : 700 egz. Objętość: a r k . w y d . 18,60, a r k . d r u k . 15,50, a r k . A 20,60. P a p i e r p o w i e k , k l . V , 80 g, 70 X 100. O d d a n o do składania 2 X I I 1977. P o d p i s a n o do d r u k u 6 I V 1978. D r u k ukończono w k w i e t n i u 1978 r. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Zam. nr 1667/77 — M-10 — C e n a zł 55.— 1 �SPIS TREŚCI Jóngsziebü B i a m b y n R i n c z e n 1905-1977 — Sławoj Szynkiewicz 11 ARTYKUŁY G e r h a r d К 1 o s к a — Aksjologia Streszczenie Maria w F r a n k o w s k a w Meksyku — J e r z y Sławomir b e h a w i o r y s t y c z n a C h a r l e s a M o r r i s a . Część I . j . angielskim — . Z badań n a d l u d o w y m tradycyjne synkretyzmem religijnym obchody z a d u s z k o w e W a s i l e w s k i — Symbolika 57 r u c h u obrotowego i rytualnej inwersji 81 Streszczenie w Sławoj j . rosyjskim S z y n k i e w i c z — O 107 interpretacji systemów pokrewieństwa typu Crow-Omaha Streszczenie Andrzej 109 w j . angielskim Woźniak — 130 Małżeństwa chłopskie w XVIII-wiecznej wsi pań­ szczyźnianej Mirosława 133 D r o z d-P i a s e с к а — Zmiany postaw ludności wiejskiej z i e m i . Założenia i w y n i k i badań w s i południowo-wschodniego Jolanta 15 55 K o w a l s k a — Taniec jako forma przekazu treści do Mazowsza 159 kulturowych. U w a g i wstępne 173 L e s z e k H e n s e 1 — E l e m e n t y węgierskie w f o l k l o r z e STUDIA I Eleonora A. N o w g o r o d o w a dyzacja Mirko B a r j a k t a r o v i c — r o d z i n n a w Jugosławii — polskim . . . . 193 MATERIAŁY S z t u k a starożytnej Mongolii i jej perio215 Najliczniejsza współczesna albańska zadruga 223 KRONIKA Badania Z X etnograficzne n a d kulturą robotniczą Ż y r a r d o w a — Andrzej Międzynarodowej Konferencji Roboczej w Z a b o r o w i e pod W a r s z a w ą — Grażyna Etnochoreologów Stawarz 233 Europejskich Dąbrowska 234 RECENZJE Franciszek Bujak, Wybór pism. Opracowanie, durowicz-Urbańska, t. 1-2, P W N , przedmowa, Warszawa 1976 — komentarze H. M a Edward Pietraszek 237 �6 S P I S TREŚCI Folklor robotniczej Łodzi. znawcze, Wrocław Wu Pokłosie 1976 — Andrzej C z ' e n g - e n , Małpi bunt, W a r s z a w a P h i l i p O. Nsugbe, O h a f f i a , konkursu, Polskie Towarzystwo Ludo­ Stawarz 1976 — Iwona a M a t r i l i n e a l I b o People, 239 Kabzińska-Stawarz London 1974 — . • Bogu­ sław Zydok 245 Pita Cruise O'Brien, White Society in B l a c k Africa: London 1972 — 244 Bogusław Zydok T h e F r e n c h of Senegal, 247 �СОДЕРЖАНИЕ Йонгшебю Бямбьщ Ринчен 1905—1977 — Славой Шинкевич 11 СТАТЬИ Герхард К л е с к а — Бихевиоральная аксиология Чарльса Морриса. Часть I . . . . Резюме на английском языке 15 55 Мария Франковска — Из исследований по народному религиозному синкретизму в Мексике — традиционное празднование дня поминовения усопших Ежи Славомир В а с и л е в с к и 57 — Симболика вращательного движения и ритуальной инверсии 81 Резюме на руском языке 107 Славой Шинкевич — О толковании систем родства типа Крау-Омаха 109 Резюме на английском языке 130 Анджей Возьняк — Крестьянские браки в крепостной деревне X V I I I века . . . . 133 Мирослава Д р о з д -Пясецка — Перемены отношения сельского населения кземле. Предположения и итоги исследований деревень юго-восточной Мазовии . . . . 159 Йолянта К о в а л ь с к а — Пляска как форма передачи культурных значений. Предвари­ тельные замечания 173 Лешек Х е н с е л ь — Венгерские элементы в польском фольклоре 193 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Элеонора А. Н о в г о р о д о в а — Искусство древней Монголии и его периодизация . . 215 Мирко Б а р я к т а р о в и ч — Многочисленнейшая албанская семейнаязадруга в Югосла­ вии 223 ХРОНИКА Этнографические исследования по рабочей культуре Жирардова — Анджей Ставаж . 233 Из X Международной рабочей конференции европейских этнохореологов в Заборове под Варшавой — Гражина Домбровска 234 РЕЦЕНЗИИ Францишек Буяк, Избранные сочинения. Составление, предисловие, комментарии Г. Мадурович-Урбаньска, т. 1-2, П В Н , Варшава Í976— Эдвард Петрашек . . . 237 Фольклор рабочей Лодзи. Результаты конкурса, Польское Народоведческое общество, Вроцлав 1976 — Анджей Ставаж 239 �8 S P I S TREŚCI By Ч'енг-эн, Обезьяний бунт, Варшава 1976 — Ивона Кабзиньска-Ставаж Philip О. Nsugbe, Ohaffia, a Matrilineal Ibo People, London 1974 — Богуслав Жидок 244 . 245 Pita Cruise O'Brien, White Society in Black Africa: T h e French of Senegal, London 1972 — Богуслав Жидок 247 �TABLE OF CONTENTS Jongsziebü B i a m b y n R i n c z e n 1905-1977 — Sławoj Szynkiewicz 11 PAPERS G e r h a r d К 1 o s к a — B e h a v i o r a l A x i o l o g y of C h a r l e s M o r r i s . P a r t I . A Summary 15 in English 55 M a r i a F r a n k o w s k a — A Note on F o l k R e l i g i o u s S y n c r e t i s m i n M e x i c o — T r a d i t i o n a l C e r e m o n i e s of A l l S o u l s ' D a y Jerzy Sławomir " W a s i l e w s k i tual A _ 57 T h e Symbolism of R o t a t i o n a n d of R i ­ Inversion 81 Summary in Russian Sławoj S z y n k i e w i c z — Systems A of O n the Interpretation of t h e C r o w and Omaha Kinship Terminology Summary Andrzej 107 109 in English Woźniak — 130 Peasant Marriages under Serfdom i n t h e 18th C e n ­ tury 133 Mirosława D r o z d-P i a s e с к a — Changes pulation towards Villages of S o u t h - E a s t e r n M a z o w s z e Jolanta K o w a l s k a Contents. the Soil. Assumptions — Dance Introductory • Leszek Hensel — as a A. and Results of the R u r a l of Po­ Researches in 159 Medium of Communicating Cultural Remarks Hungarian 173 Elements in Polish Folklore STUDIES Eleonora in Attitudes N o w g o r o d o w a AND — 193 MATERIALS The Art of Ancient Mongolia and Its Periodization Mirko 215 B a r j a k t a r o v i c — T h e Most Numerous Contemporary Albanian F a m i l y Zadruga in Yugoslavia 223 CHRONICLE Ethnographical Andrzej The Investigations on W o r k i n g Culture at Żyrardów — Ethnochoreologues at 233 10th I n t e r n a t i o n a l W o r k i n g Zaborów Class Stawarz near Warsaw — Meeting Grażyna of E u r o p e a n Dąbrowska 234 REVIEWS * F r a n c i s z e k B u j a k , W y b ó r P i s m (Selected W r i t i n g s ) . E d i t e d , w i t h a n i n t r o d u c ­ tion a n d c o m m e n t s , b y H . M a d u r o w i c z - U r b a ń s k a , v o l . 1, 2; P o l i s h S c i e n ­ tific P u b l i s h e r s , W a r s z a w a 1976 — Edward Pietraszek 237 �10 S P I S TREŚCI T h e W o r k i n g C l a s s F o l k l o r e i n Łódź. A C o n t e s t R e s u l t s . P o l i s h F o l k l o r e S o ­ ciety, W r o c ł a w 1976 — Andrzej Stawarz Wu C z ' e n g - e n , M a ł p i bunt (A R e v o l t of A p e s ) , W a r s z a w a zińska-Stawarz P h i l i p O. Nsugbe, O h a f f i a , sław Zydok a M a t r i l i n e a l I b o People, Pita C r u i s e O'Brien, White Society i n B l a c k A f r i c a : London 1972 — Bogusław Zydok 1976 — Iwona London 1974 — KabBogu­ T h e F r e n c h in Senegal, � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/f34491859cb9c99bea8f443d3503abf2.pdf 4c2cd6eb84500237d51663930d36ac83 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:936 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1978 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:859 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1978 t.22 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1978 t.22 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text \ ETNOGRAFIA POLSKA XXII Zeszyt 2 -1 �POLSKA INSTYTUT AKADEMIA H I S T O R I I K U L T U R Y NAUK M A T E R I A L N E J ETNOGRAFIA POLSKA XXII Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDAŃSK ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1978 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI SEKRETARZ REDAKCJI: KRYSTYNA MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE K O M I T E T U R E D A K C Y J N E G O : JÓZEF B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A , MARIA F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , D A N U T A M A R K O W S K A , ZOFIA S Z Y F E L B E J N - S O K O L E W I C Z Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Świerczewskiego 105 Okładkę projektował Edward Kostka V)v iihN. Redaktor Zyta 0ЛЭ6 Kwiecińska Redaktor techniczny Lidia Samarin © Copyright by Zaklad Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo, Wrocław Printed in Poland Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1978. Nakład: 700 egz. Objętość: ark. wyd. 21,30, ark. druk. 17,38, ark. A 23,10. Papier powiek, kl. V, 80 g, 70 X 100. Oddano do składania 2 I I I 1978. Podpisano do druku 8 I X 1978. Druk ukończono we wrześniu 1978 r. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. nr 201/78 _ M-12 — Cena zł 55.— x 1978 �S P I S TREŚCI Lech Mróz Wprowadzenie 11 CZĘSC I Lech M r ó z — Badania dystansu etnicznego: Cyganie — Polacy . . . . Streszczenie w j . angielskim Ignacy Marek K a m i ń s k i — Sprzężenia akulturacyjne: Cyganie — Romowie Streszczenie w j . angielskim Jadwiga D e p c z y ń s k a — Adaptacja Cyganów do życia w mieście . . . Streszczenie w j . angielskim Albert P a w ł o w s k i — Problemy kryminalne w cygańskiej grupie etnicznej Streszczenie w j . angielskim Wiktor Edward W e s o ł e k — Działalność Kościoła wśród C y g a n ó w . . . Streszczenie w j . angielskim Józef at Z y w e r t — Sytuacja społeczno-ekonomiczna C y g a n ó w zamieszku­ jących Zielonogórskie Streszczenie w j . angielskim Janina F e n i g s e n - O r ł o w s k a — Cyganie Nowotarszczyzny — sytuacja współczesna i kierunki przemian Streszczenie w j . angielskim 15 34 37 52 55 68 69 85 87 97 99 109 111 125 CZĘŚĆ I I Adam B a r t o s z — Wstęp 127 Adam B a r t o s z — Niektóre elementy tradycyjnej gospodarki Cyganów . 131 Streszczenie w j . angielskim 143 Elżbieta D ł u g o s z — Pożywienie Cyganów na polskim Spiszu . . . . 145 Streszczenie w j . angielskim 152 Marian D ł u g o s z — Mangavipen — zaślubiny cygańskie .155 Streszczenie w j . angielskim 160 Aleksandra J a k l i ń s k a - D u d a — Cyganie osiadli w opinii górali spiskich 161 Streszczenie w j . angielskim 169 E w a K a f e l — Ogólna charakterystyka pieśni Cyganów z Czarnej Góry . 171 Streszczenie w j . angielskim 174 Andrzej M i r g a — Me som Rom, tumen san gadźe 177 Streszczenie w j . angielskim 183 INFORMACJE O BADANIACH W INNYCH K R A J A C H E v a D a v i d o v á — Współczesne badania cyganologiczne w w dziedzinie etnosocjologii Czechosłowacji 185 �6 S P I S TREŚCI József V e k e r d i — Badania cyganologiczne na Węgrzech Walery S a n a r o w — Studia nad Cyganami w Z S R R (1960-1977) . . . Adam B a r t o s z — Cyganologia w Bułgarii Lech M r ó z — Jugosłowiańskie badania nad Cyganami Ignacy Marek K a m i ń s k i — Teoria i pragmatyka współczesnych trendów cyganologii europejskiej 197 201 205 207 213 RECENZJE „Journal of the Gypsy Lore Society" i „Etudes Tsiganes" i ich rola w bada­ niach nad Cyganami — Lech Mróz „Lacio Drom" — Bogdana Pilichowska „Monde Gitan" — Bożena Szymborska „Scharotl. Die Zeitung des fahrenden Volkes in der Schweiz" — Urszula Janicka-Krzywda „Mitteilungen zur Zigeunerkunde" — Andrzej Leo Ian F . Hancock, Romance vs. Realism: Popular Notions of the Gypsy, „Ro­ ma", vol. 2, no. 1 1976 — Ludmiła Melchior Gypsies, Tinkers and other Travellers, F . Rehfisch. Academic Press L o n d o n New York—San Francisco 1975 — Marianna Pawlik Adam Heymowski, Swedish „Travellers" and Their Ancestry, A Social Isola­ te or an Ethnic Minority?, Acta Universitatis Upsaliensis, Uppsala 1969 — Marianna Pawlik Hugh Gentleman, Susan Swift, Scotland's Travelling People, Problems and Solutions, Scottish Development Department, Edinburgh 1971 — Rosen Stefanów Inga Gustaffson, Studies of Minority Grup's Efforts to Preserve Its Cultural Autonomy, I M F O - G r u p University of Stockholm 1973 — Jerzy Krzysztof Fiszer John Takman, The Gypsies in Sweden. A Socio-Medical Study, Liber Vorlag Stockholm 1976 — Jerzy Krzysztof Fiszer Edith Falque, Voyage et Tradition, Payot Paris 1971 — Kazimierz Zajko . . Heinz Mode, Siegfried Wólffling, Zigeuner — der Weg eines Volkes in Deutschland, Koehler and Amelang Leipzig 1968 — Renata Hryń . . . С. H . Ward-Jackson, Denis E . Harvey, The English Gypsy Caravan. Its Origins, Builders, Technology and Conservation, Country Book Club Newton Abbot 1973 — Ludmila Melchior Menyhért Lakatos, Füstos képek, Magveto Budapest 1975 — Tadeusz Olszański Charles King, Men of the Road, London 1972 — Krystyna Bocek . . . . Katherine Esty, The Gypsies, Wanderers in Time, Hawthorn New York 1969 — Małgorzata Jasiczek Peter Maas, King of The Gypsies, A Bantam Book New York 1966 — Ry­ szard Kantor William Field, Gypsies in Texas, „Texas People", University of Texas at San Antonio's Institute of Texan Cultures, vol. V I , no/ 4 1976 — Adam Bartosz Bibliografia publikowanych prac cyganologicznych autorów tomu . . . . 229 234 239 241 243 244 247 248 250 253 255 258 261 264 266 268 269 271 273 275 �СОДЕРЖАНИЕ Лех М р у з - В в е д е н и е 1 ЧАСТЬ I Лех М р у з — Исследование этнического расстояния: цыгане —поляки Резюме на английском языке Игнацы Марек К а м и н ь с к и - Сопряженность по приобщению к культуре: цыгане ромы Резюме на английском языке Ядвига Д е п ч и н ь с к а — Приспособление цыган к городской жизни Резюме на английском языке Альберт П а в л о в с к и - Уголовные проблемы в цыганской этнической группе . . . Резюме на английском языке Виктор Эдвард В е с о л е к - Деятельность Церкви среди цыган Резюме на английском языке Юзефат Зыверг-Общественно-экономическое положение цыган, проживающих в зеленогурской области Резюме на английском языке нина Фенигсен-Орловска - Цыгане Новотарггкого района - современная обста­ новка и пути перемен Я Резюме на английском языке 15 34 37 25 55 68 69 85 87 97 99 109 111 125 ЧАСТЬ I I Адам Б а р т о ш - В в е д е н и е Адам Б а р т о ш - Н е к о т о р ы е элементы традиционного хозяйства цыган Резюме на английском языке Эльжбега Д л у г о ш - Пропитание цыган на польском Спише Резюме на английском языке Мариан Д л у г о ш — Мангавипен— цыганское бракосочетание Резюме на английском языке Александра Я к л и н ь с к а - Д у д а - Оседлые цыгане во мнении спишских гуралей Резюме на английском языке Ева К а ф е л ь - Общая характеристика песен цыган с Черной горы Резюме на английском языке Анджей М и р г а - Me сом ром, тумен сан гадзе Резюме на английском языке . . . 127 131 143 145 152 155 160 161 169 171 174 177 183 ИНФОРМАЦИЯ ОБ ИССЛЕДОВАНИЯХ В ДРУГИХ СТРАНАХ Ева Д а в и д о в а - Современные исследования по цыганологии в Чехословакии в об­ ласти этносоциологии . . . . . 185 �8 SPIS TREŚCI Юзсеф В е к е р д и - Цыганологические исследования в Венгрии Валери С а н а р о в - Исследования по цыганам в СССР (1960-1977) Адам Б а р т о ш - Цыганология в Болгарии Лех М р у з - Югославские исследования цыган Игнацы Марек К а м и н ь с к и - Теория ипрактика современных тенденций европейского цыгановедения РЕЦЕНЗИИ „Journal of Gypsy Lore Society" и „Etiudes Tsiganes" и их роль в исследовании цыган — Лех Мруз „Lacio Drom" - Богдана Пилиховска „Monde Gitan" - Божена Шимборска „Scharotl. Die Zeitung des fahrenden Volkes in der Schweiz" - Уршуля Яницка-Кшивда „Mitteilungen zur Zigeunerkunde" - Анджей Лео . . . Ian F . Hancock, Romance vs. Realism: Popular Notions of the Gypsy, „Roma", vol. 2, no 1 1976 - Людмила Мелхиор Gypsies, Tinkers and other Travellers, F. Rehfisch. Academic Press London - New York San Rrancisco 1975 - Марианна Павлик Adam Heymowski, Swedish ..Travellers" and their Ancestry, A social Isolate or an Ethnic Minority?, Acta Universitatis Upsaliensis, Uppsala 1969 - Марианна Павлик . . . Hugh Gentleman, Susan Swift, Scotland's Travelling People, Problems and Solutions, Scottish Development Department, Edinburgh 1971 - Росен Стефанов Inga Gustaffson, Studies of Minority Grup's Efforts to Preseve Its Cultural Autonomy, IMFO-Grup University of Stockholm 1973 - Ежи Кшиштоф Фишер John Takman, The Gypsies in Sweden. A Socio-Medical Study, Liber Vórlag Stockholm 1796 - Ежи Кшиштоф Фишер Edith Falque, Voyage et Tradition, Payot Paris 1971 - Казимеж Зяйко Heinz Mode, Siegfried Wólffling, Zigeuner - der Weg eines Volkes in Deutschland, Kochler and Amelang Leipzig 1968 - Рената Хрынъ С. H . Ward-Jackson, Denis E . Harvey, The English Gypsy Caravan. Its Origins, Builders, Technology and Conservation, Country Book Club Newton Abbot 1973 - Людмила Мелхиор Menyhért Lakatos, Füstós képek, Magveto Budapest 1975 - Тадеуш Ольшаньски . . . Charles King, Men of the Road, London 1972 - Крыстына Боиек Katherine Esty, The Gypsies, Wanderers in Time, Hawthorn New York 1969-Малгожата Ясичек Peter Maas, King of the Gypsies, A Bantam Book New York 1966 - Рышард Кантор William Field, Gypsies in Texas, „Texas People", University of Texas at San Antonio's Institute of Texan Cultures, vol. VI, no 4 1976 - Адам Бартош . : Библиография опубликованных цыганологических работ авторов тома 229 234 239 241 243 244 247 248 250 253 255 258 261 264 266 268 269 271 273 275 j j \ j J } I ] ] �T A B L E OF CONTENTS Lech Mróz — Introduction . 11 PART I Lech M r ó z — A Study of Ethnical Distance: Gypsies — Poles . . . . . 15 Summary in English Ignacy Marek K a m i ń s k i — The Feedbacks in an Acculturation Process: Gypsy — Romy. Summary in English . 34 37 52 Jadwiga D e p c z y ń s k a — Adaptation of Gypsies to Urban Life . . . . Summary in English . Albert P a w ł o w s k i — Criminal Problems of the Gypsy Ethnical Group . Summary in English Wiktor Edward W e s o ł e k — Activity of the Church among Gypsies . . Summary in English Józefat Z y w e r t — The Social and Economic Situation of Gypsies Settled in the Region of Zielona Góra Summary in English Janina F e n i g s e n - O r ł o w s k a — Gypsies of the Region of Nowy Targ: Their Present Situation and the Trends of Change Summary in English 55 68 69 85 87 97 99 109 Ill 125 PART II Adam B a r t o s z — Preface Adam B a r t o s z — Some Elements of the Traditional Gypsy Economy Summary in English Elżbieta D ł u g o s z — The Food of Gypsies in the Polish Part of Spisz Summary in English Marian D ł u g o s z — Mangavipen — the Gypsy Wedding Ceremony . Summary in English Aleksandra J a k l i ń s k a - D u d a — Settled Gypsies as Seen by . . . . . . 127 131 143 145 152 155 160 Spisz Mountaineers Summary in English E w a K a f e l — A General Description of Gypsy Songs from Czarna Góra Summary in English Andrzej M i r g a — Me som Rom, turnen san gadjo Summary in English 161 169 171 174 177 183 I N F O R M A T I O N S ON F O R E I G N R E S E A R C H W O R K S E v a D a v i d o v á — Contemporary ethnosociological studies on Gypsies Czechoslovakia József V e к e r d i — Gypsy studies in Hungary in 185 197 �10 SPIS TREŚCI Valeri S a n a r o v — Gypsy studies in the U S S R (1960-1977) Adam B a r t o s z — Gypsy -studies in Bulgary Lech M r ó z — Gypsy studies in Yugoslavia Ignacy Marek K a m i ń s k i — Contemporary trends in European Gypsy studies, their theories and procedures 201 205 207 213 REVIEWS „Journal of the Gypsy Lore Society" and „Etudes Tsiganes" and their role in Gypsy studies — Lech Mróz „Lacio drom" — Bogdana Pilichowska „Monde Gitan" — Bożena Szymborska „Scharotl. Die Zeitung des fahrenden Volkes in der Schweiz" — Urszula Janicka-Krzywda „Mitteilungen zur Zigeunerkunde" — Andrzej Leo Ian F . Hancock, Romance vs. Realism: Popular Notions of the Gypsy, „Ro­ ma", vol. 2, No 1, 1976 — Ludmila Melchior Gypsies Tinkers and other Travellers, F . Rehfisch. Academic Press, London — New York — San Francisco 1975 — Marianna Pawlik Adam Heymowski, Swedish ..Travellers" and Their Ancestry, A Social Isola­ te or an Ethnic Minority?, Acta Universitatis Upsaliensis, Uppsala 1969 — Marianna Pawlik Hugh Gentleman, Susan Swift, Scotland's Travelling People, Problems and Solutions, Scottish Development Department, Edinburgh 1971 — Rosen Stefanów Inga Gustaffson, Studies of a Minority Group's Efforts to Preserve Its C u l ­ tural Autonomy, I M F O - G r u p University of Stockholm 1973 — Jerzy Krzy­ sztof Fiszer John Takman, The Gypsies in Sweden. A Socio-Medical Study, Liber Vdrlag, Stockholm 1976 — Jerzy Krzysztof Fiszer Edith Falque, Voyage et tradition, Payot, Paris 1971 — Kazimierz Zajko . . Heinz Mode, Siegfried Wólffling, Zigeuner — der Weg eines Volkes in Deutschland, Koehler und Amelang, Leipzig 1968 — Renata Hryñ . . . С. H . Ward-Jackson, Denis E . Harvey, The English Gypsy Caravan. Its O r i ­ gins, Builders, Technology and Conservation, Country Book Club, Newton Abbot 1973 — Ludmila Melchior Menyhért Lakatos, Füstós képek, Magveto, Budapest 1975 — Tadeusz Olszański Charles King, Men of the Road, London 1972 — Krystyna Bocek . . . . Katherine Esty, The Gypsies, Wanderers in Time, Hawthorne, New York 1969 — Małgorzata Jasiczek Peter Maas, King of the Gypsies, A Bantam Book, New York 1966 — Ry­ szard Kantor William Field, Gypsies in Texas, „Texas People", University of Texas at San Antonio's Institute of Texan Cultures, vol. V I , No 4, 1976 — Adam Bartosz A Bibliography of Gypsy studies published by the authors contributing to this volume 229 234 239 241 243 244 247 248 250 253 255 258 261 264 266 268 269 271 273 275 I � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/7ea5a0e5bc1c4da08d565ccd09c97377.pdf 9b3941ea801b05a1cb69c319db2c542d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:959 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1979 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:881 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1979 t.23 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1979 t.23 z.1, s.5-8 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA INSTYTUT AKADEMIA HISTORII KULTURY NAUK MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXIII Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDANSK ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1979 �REDAKTOR: WITOLD SEKRETARZ REDAKCJI: DYNOWSKI KRYSTYNA MAŁKOWSKA C Z Ł O N K O W I E R A D Y R E D A K C Y J N E J : JÓZEF B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA), MARIA F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, WANDA PAPROCKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA A d r e s R e d a k c j i : Świerczewskiego 105, 00-140 W A R S Z A W A Okładkę p r o j e k t o w a ł E d w a r d K o s t k a R e d a k t o r Z y t a Kwiecińska Redaktor techniczny: Marzenna Dziedzic © C o p y r i g h t by Z a k ł a d Narodowy im. Ossolińskich. Printed, in Wydawnictwo. Wroclaw Poland Z a k ł a d N a r o d o w y i m . Ossolińskich — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1979. N a k ł a d : 700 egz. Objętość: a r k . w y d . 15,80, a r k . d r u k . 13,13, a r k . A l — 20. P a p i e r d r u k . s a t . k l . V , 80 g, 70 X 100. O d d a n o do składania 6 I I 19T9. P o d p i s a n o d o d r u k u 26 I X 1979. D r u k ukończono w paź­ d z i e r n i k u 1979. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 867/79—T-16— C e n a zł 55.— 1979 �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Gerhard К 1 o s к a — M o t y w y , p o s t a w y i wartości a z a d a n i a n a u k społecznych Streszczenie Gerhard w К 1o s к a Streszczenie Barbara w behawiorystyczna Charlesa Morrisa, — cz. I I w vodu. kult Proces krystalizacji 55 j . angielskim 79 — Kultury etniczne w pluralistycznej amerykańskiej Streszczenie w 81 j . angielskim P a r a d o w s k a 99 — Podręczniki s z k o l n e j a k o źródło wiadomości o I n ­ d i a n a c h A m e r y k i Południowej w P o l s c e X I X i początków X X w i e k u . Streszczenie Antoni w . j . angielskim Kuczyński 39 52 Haitański Posern-Zieliński cywilizacji Maria — Aksjologia wierzeniowego Streszczenie Aleksander 37 j . angielskim W a l e n d o w s k a systemu 9 j . angielskim — 101 117 Udział Polaków w poznawaniu Syberii w XVII w i e k u n a tle s t a r o p o l s k i c h wiadomości o l u d a c h R o s j i 119 STUDIA I MATERIAŁY Andrzej Woźniak szczyźnianej, Barbara nych K u n i c k a wyobrażeń Streszczenie — cz. I I w — Małżeństwa . . . chłopskie w XVIII-wiecznej wsi pań­ . Organizacja 153 przestrzeni domowej według tradycyj­ ludowych 175 j . angielskim 201 KRONIKA Posiedzenie niew poświęcone J u b i l e u s z o w i Profesora D r a Józefa B u r s z t y — Jasiewicz 203 I Obóz E t n o g r a f i c z n y „Miedniewice 7 7 " — Andrzej L e t n i e u n i w e r s y t e t y n a Węgrzech — Wanda Zbig­ Czapran Stawarz 205 209 �СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ Герхард К л ё с к а — Мотивы, позиции и ценности и задачи общественных наук . . . Резюме на английском языке Герхард К л ё с к а — Бихевиористская аксиология Чарлса Морриса, ч. I I 39 Резюме на английском языке Барбара В а л е н д о в с к а 9 37 52 — Гаитанский культ воду. Процесс становления системы верований 55 Резюме на английском языке 79 Александр Посерн-Зелиньски —Этнические культуры в плюралистической американ­ ской цивилизации 81 Резюме на английском языке Мария П а р а д о в с к а 99 — Школьные учебники как источник сведений об индейцах Южной Америки в Польше X I X и начала X X вв 101 Резюме 117 на английском языке Антони Кучиньски — Участие поляков в познании Сибири в X V I I в. на фоне древнепольских сведений о народах России ИССЛЕДОВАНИЯ И Анджей Возьняк 119 МАТЕРИАЛЫ — Крестьянские браки в крепостной деревне X V H I в., ч. I I . . . . 153 Барбара К у н и ц к а — Организация домашнего пространства по традиционным народ­ ным представлениям 175 Резюме на английском языке 201 ХРОНИКА Заседание посвященное празднованиюЮбилея Профессора доктораЮзефа Буршты Збигнев Ясевич 203 I Этнографический лагерь „Медневице Летние университеты в Венгрии — 7 7 " — Анджей Ставаж — Ванда Чапран 205 209 �T A B L E OF CONTENTS PAPERS Gerhard К 1o sк a — Motives, A t t i t u d e s , V a l u e s a n d the T a s k s of the S o c i a l Sciences 9 Summary in English Gerhard К Io sк a — 37 Behavioristic Axiology of C h a r l e s M o r r i s , p a r t I I . 39 Summary in English Barbara 52 W a l e n d o w s k a Beliefs in the — T h e H a i t a n C u l t of Voodoo. A S y s t e m of Making 55 Summary in English Aleksander 79 Posern-Zieliński — Ethnic Cultures in the Pluralistic American Civilization 81 Summary in English Maria P a r a d o w s k a 20th Century as 99 — School Textbooks Sources of i n P o l a n d i n the 19th a n d Knowledge about South American early Indians Summary in English Antoni Kuczyński — P o l i s h C o n t r i b u t i o n to the E x p l o r a t i o n of S y b e r i a i n the 17th C e n t u r y as R e f l e c t e d i n O l d of Polish Knowledge the Peoples 119 Woźniak tryside, Barbara of Russia STUDIES AND Andrzej part 101 117 II K u n i c k a — . MATERIALS Peasant Marriages . —• . . i n 18th C e n t u r y S e r f d o m Coun­ ; 153 Organization of Home Space by Traditional Folk t Imagery 175 Summary in English 201 CHRONICLE T h e S e s s i o n i n H o n o u r of Professor T h e 1st E t h n o g r a p h i c a l C a m p Józef B u r s z t a — Zbigniew „Miedniewice 7 7 " — S u m m e r U n i v e r s i t i e s i n H u n g a r y — W a n d a Czapran Andrzej Jasiewicz Stawarz . . . 203 . . 205 209 1 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/907c523a0a0fa7b033da75be575d2caf.pdf a61146dbe7a95ff8d3f6804190eb519e Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:970 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1979 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:891 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1979 t.23 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1979 t.23 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XXIII Zeszyt 2 �POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXIII Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1979 OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �REDAKTOR: SEKRETARZ WITOLD REDAKCJI: DYNOWSKI KRYSTYNA MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : J O Z E F BURSZTA, MARIA B I E R N A C K A (PRZEWOD­ NICZĄCY), M A R I A F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, WANDA PAPROCKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Okładkę projektował: Świerczewskiego Edward 105 Kostka Redaktorzy: Zyta Kwiecińska, Urszula Sagan Redaktor techniczny: Maciej Szłapka © Copyright by Z a k ł a d Narodotoy i m . Ossolińskich. Printed in Wydaumicttuo. W r o c l a w Poland P L ISSN 0071-1861 Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1980. N a k ł a d : 700 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 25,80, a r k . d r u k . 21,38 + 1 w k l . , a r k . A —28. P a p i e r d r u k . sat. k l . I V , 70 g, 70 X 100. O d d a n o do s k ł a d a n i a 12 I V 1979. P o d p i s a n o do d r u k u 14 I 1980. Druk ukoń­ czono w styczniu 1980. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Z a m . 923/79. T-24. C e n a z ł 55.— t 1979 �SPIS TREŠCI Witold D y n o w s k i — Lucjan Turkowski (wspomnienie pośmiertne) . . 11 Część I Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Miejsce etnograficznych zbiorów mu­ zealnych w kształtowaniu obrazu kultury narodu Streszczenie w j . angielskim . . . . Gerhard K l o s k a — Sytuacja pojęcia wartości w naukach społecznych . . Streszczenie w j . angielskim Zofia S o k o l e w i c z — Kierunki badań etnograficznych nad etnogenezą S ł o w i a n (Wprowadzenie do konferencji na temat: Elementy wspólne w kulturze Słowian południowych i północno-wschodnich, poświęconej pamięci Kazimierza Moszyńskiego i Józefa Obrębskiego, zorganizowanej w dniach 25-27 X 1977 przez Komitet S ł o w i a n o z n a w s t w a P A N i Katedrę Etnografii UW) Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Wkład Józefa Obrębskiego w bada­ nie procesów etnicznych Streszczenie w j . angielskim Zofia S o k o l e w i c z — Teoria kultury Kazimierza Moszyńskiego jako punkt wyjścia dla badań etnogenetycznych Streszczenie w j . angielskim Anna C z e k a n o w s k a - K u k l i ń s k a — Trudności interpretacji łącznej w y n i k ó w badań nad cechami morfologicznymi i funkcjonalnymi . . . Streszczenie w j . angielskim Zofia S t a s z c z a k — Z metodyki wyznaczania pogranicz kulturowych (na przykładzie pogranicza polsko-memieckiego) Marian P o k r o p e k — Zróżnicowanie kulturowe na pograniczu etniczno- j ę z y k o w y m i jego odbicie w świadomości mieszkańców na przykładzie pogranicza polsko-litewsko-białoruskiego w północno-wschodniej Polsce Streszczenie w j . angielskim Lech M r ó z — Ś w i a d o m o ś c i o w e wyznaczniki dystansu etnicznego . . . Streszczenie w j . angielskim Ryszard T o m i c k i — Ludowa kosmogonia dualistyczna Słowian w świetle samojedzkich m i t ó w stworzenia Streszczenie w j . angielskim Krzysztof K u b i a k — Wyróżniki obcości w bajce białoruskiej. Cechy boskie i diabelskie „swego" i ,,obcego" Streszczenie w j . angielskim Elżbieta R e g u l s k a — Wyznaczniki odrębności etnicznej, funkcjonujące współcześnie w świadomości grupy ludności łemkowskiej na terenie dawnej Łemkowszczyzny 17 29 31 58 61 71 82 83 109 111 116 117 127 155 157 167 169 183 185 193 195 �6 SPIS TREŚCI Krzysztof W r o c ł a w s k i — Możliwości współpracy folklorystów z etnogra­ fami w badaniach nad etnogenezą S ł o w i a n Zbigniew B e n e d y k t o w i e z, Danuta M a r k o w s k a — O niektórych pro­ blemach identyfikacji kulturowej w procesie porozumiewania się . . . Streszczenie w j . angielskim Część 201 205 236 II Zbigniew J a s i e w i c z — Machalla w Uzbekistanie. Tradycyjna dzielnic miejskich w życiu w s p ó ł c z e s n y m społeczność Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — Adaptacja młodzieży mongolskiej do środowiska pasterskiego Streszczenie w j . rosyjskim Danuta P e n k a l a — „Gorące" i ,,zimne" w tradycyjnej medycynie Afga­ nistanu Streszczenie w j . angielskim 237 255 304 307 328 KRONIKA Ekspedycja etnograficzna P A N 1978. Badanie kultury mniejszości narodowych Mongolii — Iwona Kabzińska-Stawarz Tradycja we współczesnej kulturze Mongolskiej Republiki Ludowej — Iwona Kabzińska-Stawarz Ogólnopolski Przegląd Kultury Ludowej Polskich Gór — Zofia Szromba-Rysowa, Danuta Tylkowa S y m p ó z i u m o chotárnych sidłach, tj. osadach położonych poza centrum wsi. Czadca, 10-12 X 1978 — Soňa Švecová 331 334 339 340 �СОДЕРЖАНИЕ Витольд Д ы н о в с к и — Люциян Турковски (посмертное воспоминание) 11 Часть I Анна К у т ж е б а — П о й н а р о в а — Место этнографических музейных собраний в форми­ ровании образа культуры народа Резюме на английском языке Герхард К леска —Ситуация понятия ценности в общественных науках Резюме на английском языке София С о к о л е в и ч —Направленияэтнографических исследований по этногенезису сла­ вян (Введение к конференции на тему: Общие элементы в культуре южных и северо­ восточных славян, посвященной памяти Казимежа Мошиньского и Юзефа Обрембского, организованной 25 — 27 X 1977 КомитетомСлавяноведения ПАН и Кафедрой Этнографии ВУ) Анна К у т ж е б а — П о й н а р о в а — Вклад Юзефа Обрембского в исследование этничес­ ких процессов Резюме на английском языке • София С о к о л е в и ч — Теория культуры Казимежа Мошиньского как исходный пункт для этногенетических исследований Резюме на английском языке Анна Ч е к а н о в с к а - К у к л и н ь с к а — Трудности общей интерпретации итогов исследо­ ваний по морфологическим и функциональным признакам Резюме на английском языке София С т а щ а к —Из методики определения культурных пограничий (на примере польско-немецкого пограничья) Мариан П о к р о п е к — Культурная дифференциация на этнически-языковом пограничье и ее отражение в сознании жителей на примере польско-литовско-белорусского пограничья в северо-восточной Польше Резюме на английском языке Лех М р у з —Сознательностью определители этнического расстояния Резюме на английском языке Рышард Т о м и ц к и —Народная дуалистическая космогония славян в свете самоедских мифов о сотворении Резюме на английском языке Кшиштоф К у б я к —Определители чуждости в белорусской сказке. Божественные и дья­ вольские черты „своего" и „чуждого" Резюме на английском языке Эльжбета Р е г у л ь с к а —Определителиэтнического отличия,функционирующие сегодня в сознании группы лемковского населения на территории былой Лемковщины 17 29 31 58 61 71 82 83 109 111 116 117 127 155 157 167 169 183 185 193 195 �8 SPIS TREŚCI Кшшптоф В р о ц л а в с к и — Возможности сотрудничества фольклористов с этнографа­ ми при изучении этногенезиса славян Збигнев Б е н е д ы к т о в и ч , Данута М а р к о в с к а —О некоторых вопросах культурного отождествления в процессе объяснения Резюме на английском языке 201 205 235 Часть II Збигнев Я с е в и ч —Махалла в Узбекистане. Традиционное общество городских райо­ нов в современной жизни Ивона К а б з и н ь с к а — С т а в а ж — Приспособление монгольской молодежи к ското­ водческой среде Резюме на русском языке Данута П е н к а л а — „Горячее" и „холодное" в традиционной медицине Афганистана Резюме на английском языке ХРОНИКА 237 255 304 307 328 . Этнографическая экспедиция ПАН 1978. Исследование культуры национальных мень­ шинств Монголии — Ивона Кабзинъска-Ставаж Традиция в современной культуре Монгольской Народной Республики — Ивона Кабзинъска-Ставаж Всепольский обзор народной культуры Польских Гор — София Шромба-Рысова, Данута Тылькова Симпозиум по хотарных сидлях, т.е. поселкам, расположенным вне центра деревни. Чадца, 10-12 X 1978 - Сона Швецова 331 334 339 340 �CONTENTS Witold D y n o w s k i — Lucjan Turkowski (posthumous recollection) . . . 11 Part I Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a —• The role of the ethnographic museum collections in the creation of the image of national culture . . . . Summary in English Gerhard К l o s к a — The position of the concept of values in social sciences Summary in English Zofia S o k o l e w i c z — Trends in ethnographic studies of the ethnogenesis -of the Slavonic people (Introductory discourse to a conference on the subject: Common elements in the culture of southern and north-eastern Slavonic people, held in memory of Kazimierz Moszyński and Jozef Obrębski and organized on 25-27 October 1977 by the Committee of Sla­ vonic Studies of the Polish Academy of Sciences and the Department of Ethnography at the University of Warsaw) Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — The contribution of Jozef Obrębski to studies of ethnic processes Summary in English Zofia S o k o l e w i c z — The theory of culture by Kazimierz Moszyński as a starting point for ethnogenetic studies Summary in English Anna C z e k a n o w s k a - K u k l i ń s k a — Difficulties of a unified inter­ pretation of the results of studies of morphological and functional characteristics Summary in English Zofia S t a s z c z a k — On the methodology of demarcation of the cultural boundaries (in the example of the Polish-German borderlands) . . . Marian P o k r o p e k — Cultural differentiation at the ethno-lingual bounda­ ry and its reflection in the consciousness of people in the example of the Polish-Byelorussian-Lithuanian borderlands in north-eastern Poland Summary in English Lech M r o z — Conscious determinants of the ethnic distance Summary in English Ryszard T o m i c k i — Dualistic folk cosmogony of Slavonic people in the light of Samoyedic myths of Creation Summary in English Krzysztof K u b i a k — Distinctive characteristics of foreigness in Byelorus­ sian folktales. Divine and devilish attributes of „our" and „alien" . . Summary in English 17 29 31 58 61 71 82 83 109 Ill 116 117 127 155 157 167 169 183 185 193 �10 SPIS TREŚCI Elżbieta R e g u l s k a — The determinants of the ethnic separateness cur­ rently functioning in the consciousness of the ethnic group of Lemki on the territory of former Lemkowszczyzna Krzysztof W r o c ł a w s k i — The possibilities of cooperation between folklorists and ethnographers in studies of the ethnogenesis of Slavonic people Zbigniew B e n e d y k t ó w i с z, Danuta M a r k o w s k a — On some problems of cultural identification in-the process of communication Summary in English 195 201 205 235 Part II Zbigniew J a s i e w i c z — Machalla in Uzbekistan. Traditional social frame­ work of urban quarters in the contemporary life 237 Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — The adaptation of the Mongolian youth to a pastoral environment Summary in Russian 255 304 Danuta Penkala — "Hot" and "cold" in the traditional medicine in Afghanistan Summary in English 307 328 CHRONICLE OF EVENTS Ethnographic expedition (sponsored by) Polish Academy of Sciences 1978. Studies of the culture of national minorities in Mongolia — Iwona Kabzińska-Stawarz Tradition in the contemporary culture in the Mongolian People's Republic — Iwona Kabzińska-Stawarz .• National Survey of Folk Culture in Poland's Mountain Regions — Zofia Szromba-Rysowa, Danuta Tylkowa Symposium on „chotárny sídla" i.e. settlements located outside the centre of established villages. Czadca, 10-12 October 1978 — Soná Svecova . . . 331 334 339 340 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/5abaacc3b70b06f1829509fc168a86c2.pdf 3a39110a7a68fbbac900a247cc4b8423 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1001 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1980 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:920 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1980 t.24 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1980 t.24 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XXIV Zeszyt 1 �POLSKA INSTYTUT AKADEMIA HISTORII KULTURY NAUK MATERIALNEJ OfenDrii Л.1ПДТГ r "^0J0Wt ETNOGRAFIA POLSKA XXIV Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDANSK ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1980 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI SEKRETARZ REDAKCJI: KRYSTYNA MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : JOZEF BURSZTA, M A R I A B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCY), M A R I A F R A N K O W S K A , JADWIGA KLIMASZEWSKA, ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, WANDA PAPROCKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Świerczewskiego Okładkę projektował Edward © Copyright by Zakład Narodowy Im. Printed Kostka O s s o l i ń s k i c h . Wydawnictwo. In 105 Wroclaw Poland Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c l a w 1980 N a k ł a d : 700 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 26,50, a r k . d r u k . 22,13 + 1 w k l . , a r k . A l 29. P a p i e r p o w i e k , k l . V , 80 g, 70 X 100. O d d a n o do s k ł a ­ d a n i a 3 I X 1979. P o d p i s a n o do d r u k u 24 I I I 1980. D r u k u k o ń c z o n o w k w i e t n i u 1980. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 1107/79. T-18. C e n a z ł 55,— 1910 �т Szanownemu Panu Profesorowi Witoldowi Dynowskiemu, inicjatorowi i kierownikowi wieloletnich badań etnograficznych w Mongolii — z okazji 50-lecia pracy naukowej tom ten poświęcamy Komitet i i Redakcyjny �SPIS TREŚCI Międzynarodowe Sympozjum Mongolistyczne w Warszawie — program . . Witold D y n o w s k i — Z przemówienia wygłoszonego na otwarciu Międzyna­ rodowego Sympozjum Mongolistycznego w Warszawie pod hasłem „Tra­ dycja we współczesnej kulturze Mongolskiej Republiki Ludowej" . . . Walther H e i s s i g — Reconstructing Old Mongolian Material Culture from Folk-poetry Anatolii M. K h a z a n o v — The Origin of the Genghiz Khan's State: an Anthropological Approach Choi L u b s a n g j a b — Milk in the Mongol Customs. Some Remarks on its Symbolic Significance Andreas R ó n a - T a s — The Place of Agriculture in the Ethnography of the Mongols Kurumi S u g i t a — Some Materials for the Study on Mongolian Women . Siergiej J u . N i e k l u d o w — Zamietki o mifołogiczeskoj i folkłorno-epiczeskoj simwolikie u mongolskich narodów: simwolika zołota . . . E r i k a T a u b e — Sowriemiennoje sostojanije tradicyonnych form byta i kul­ tury cengielskich tuwincew Gelegijn C e r e n c h a n d — К niekotórym woprosam etniczeskogo razwitija w MNR Stanisław G o d z i ń s k i — Sztuka mongolska Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — Mongolskie widzenie świata i jego od­ bicie w grze cagaan mod (wybrane przykłady) Streszczenie w j . angielskim Streszczenie w j . rosyjskim Zofia S o k o l e w i c z — Funkcje kultury tradycyjnej we współczesnym spo­ łeczeństwie M R L Streszczenie w j . angielskim Streszczenie w j . rosyjskim S ł a w o j S z y n k i e w i c z — Współczesne zmiany terminologii pokrewieństwa u Mongołów . Streszczenie w j . angielskim Streszczenie w j . rosyjskim Lech M r ó z , Jacek O l ę d z k i — Wizerunek dobrego pasterza. Przyczynek do sposobów zajmowania przestrzeni przez pasterzy mongolskich . . . Streszczenie w j . angielskim Streszczenie w j . rosyjskim Jerzy Sławomir W a s i l e w s k i — Podarować — znaleźć — zgubić — zbłą­ dzić. Niektóre kategorie języka symbolicznego związane z opozycją ż y ­ cie — śmierć Streszczenie w j . angielskim Streszczenie w j . rosyjskim 11 13 19 29 41 45 53 65 95 101 105 121 135 136 139 158 162 167 206 208 211 278 280 283 298 301 �6 SPIS TREŚCI Alicja J a w o r s k a , Jadwiga К а г к u с i ń s к a - С h o r ą ż u к — Mongol­ skie prawo spadkowe — wprowadzenie i tłumaczenie z oryginału . KRONIKA Margaret Mead 1901-1978 — Zofia Sokolewicz Roger Caillois 1913-1978 — Zofia Sokolewicz O projekcie syntetycznego opracowania architektury karpacko-bałkańskim — Maria Gładyszowa ludowej na obszarze RECENZJE Szagdaryn Bdra, Mongolskaja istoriografija, X I I I - X V I I w w , Moskwa 1978 — Iwona Kabzińska-Stawarz Natalja L . Żukowskaja, Łamaizm i rannije formy rieligii, Moskwa 1977 — Sławoj Szynkiewicz Inessa I . Łomakina, Ułan-Bator, Leningrad 1977 — Iwona Kabzińska-Stawarz . Josef Kolmaś, The Iconography of the Derge K a n j u r and Tanjur, New Delhi 1978 — Jifi Sima Siemja i siemiejnyje obriady u narodów Sriedniej Azii i Kazachstana, Mosk­ wa 1978 — Sławoj Szynkiewicz Gawriłł W. Ksenofontow, Ellejada. Matieriały po mifołogii i legiendarnoj istorii jakutow, Moskwa 1977 — Sławoj Szynkiewicz Martti Gronfors, Blood Feuding among Finnish Gypsies, Helsinki 1977 — Renata Hryń Eugeniusz Rzewuski, Azania zamani, Warszawa 1978 — Wiesława Wasilewska Włodzimierz Pawluczuk, Żywioł i forma, Warszawa 1978 — Ewa Oźminkowska �СОДЕРЖАНИЕ Международный монголоведческий симпозиум в Варшаве — программа Витольд Д ы н о в с к и — Из речи при открытии Международного монголоведческого симпозиума в Варшаве с тематикой „Традиция в современной культуре Монголь­ ской Народной Республики" Вальтер Х е й с с и г — Реконструкция древней монгольской культуры на основе народ­ ной поэзии Анатолий М. Х а з а н о в — Начало государства Чингизхана: антропологический под­ ход Чой Л у б с а н г д ж а б — Молоко в монгольских обычаях. Замечания по его символи­ ческому значению Андреас Р о н а Т а ш — Место сельского хозяйства в этнографии монголов Куруми С у гит а — Материалы к исследованиям, касающимся монгольской женщины Сергей Ю. Н е к л ю д о в — Заметки о мифологической и фольклорно-эпической симво­ лике у монгольских народов: символика золота Эрика Т а у б е — Современное состояние традиционных форм быта и культуры ценгельских тувинцев Гелегийн Ц е р е н х а н д — К некоторым вопросам этнического развития в МНР . . . Станислав Г о д з и н ь с к и — Монгольское искусство Ивона К а б з и н ь с к а - С т а в а х — Монгольское мироощущение и его отражение в игре цагаан мод Резюме на английском языке Резюме на русском языке II 13 19 29 41 45 53 65 95 101 105 121 135 136 София С о к о л е в и ч — Функции традиционной культуры в современном обществе МНР Резюме на английском языке Резюме на русском языке Славой Ш и н к е в и ч — Современные изменения в терминологии родства у монголов Резюме на английском языке Резюме на русском языке Л ex М р у з , Яцек О л е н д з к и — Образ хорошего скотовода. К вопросу о способах зани­ мания пространства монгольскими скотоводами Резюме на английском языке Резюме на русском языке 139 158 162 167 206 208 211 278 280 Ежи Славомир В а с и л е в с к и — Подарить — найти — потерять — заблудиться. Неко­ торые категории символического языка, связанные с противоположностью жизнь — смерть Резюме на английском языке Резюме на русском языке 283 298 301 Алиция Я в о р с к а , Ядвига К а р к у ц и н ь с к а - Х о р о н ж у к — Монгольское наследст­ венное право — введение и перевод подлинника ' 305 �8 SPIS TREŚCI ХРОНИКА Маргарет Мид 1901-1978 - София Соколевич 319 Роже Калуа 1913-1978 - София Соколевич 320 О проекте синтетической разработки народного зодчества на карпатско-балканской территории — Мария Гладыш 321 РЕЦЕНЗИИ Шагдарын Бира, Монгольская историография, ХЩ-ХУП вв., Москва 1978 — Ивона Кабзиньска - Ставаж Наталья Л. Жуковская, Ламаизм и ранние формы религии, Москва 1977 — Славой Шинкевич Инесса И. Ломакина, Улан-Батор, Ленинград 1977 — Ивона Кабзиньска - Ставаж . . Йосеф Кольмас, Иконография Дердж Канджур и Танджур, Нью Дели 1978 — Ири Сима Семья и семейные обряды у народов Средней Азии и Казахстана, Москва 1978 — Славой Шинкевич Гаврилл В. Ксенофонт, Эллеяда. Материалы по мифологии и легендарной истории якутов, Москва 1977 — Славой Шинкевич Мартти Грюнфорс, Кровная месть среди финских цыган, Хельсинки 1977 — Рената Хрынъ Эугениуш Жевуски, Азаниа замани, Варшава 1978 — Веслава Василевска Влодзимеж Павлючук, Стихия и форма, Варшава 1978 — Эва Озьминковска 325 328 332 333 335 339 342 348 351 �CONTENTS International Mongolian Symposium in Warsaw — program Witold D y n o w s к i — From the speech held at the opening of the Interna­ tional Mongolian Symposium in Warsaw under the motto: „Tradition in Present-Day Culture of the Mongolian People's Republic" . . . . Walther H e i s s i g — Reconstructing Old Mongolian Material Culture from Folk-Poetry Anatolii M. K h a z a n o v — The Origin of the Genghiz Khan's State: an Anthropological Approach Choi L u b s a n g j a b — Milk in the Mongol Customs. Some Remarks on its Symbolic Significance Andreas R ó n a - T a s — The Place of Agriculture in the Ethnography of the Mongols Kurumi S u g i t a — Some Materials for the Study on Mongolian fWomen . . Siergiej Ju. N i e k l u d o v — Remarks concerning the mythological and folk­ lore-epic symbolic among Mongolian people: the symbolic of gold . . E r i k a T a u b e — The contemporary position of traditional forms of life and culture of Cengel Tuwins Gelegijn C e r e n c h a n d — Selected problems of ethnic dynamics in the Mongolian People's Republic Stanisław G o d z i ń s k i — Mongolian A r t Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — The Mongolian View of the World and its Reflection in the Tsagaan mod Game Summary in English Summary in Russian Zofia S o k o l e w i c z — The Function of Traditional Culture in the PresentDay Mongolian Society Summary in English Summary in Russian S ł a w o j S z y n k . i e w d c z — Contemporary Changes in the Mongolian K i n ­ ship Terminology Summary in English Summary in Russian Lech M r ó z , Jacek O l ę d z k i — The Image of a Good Herdsman. A con­ tribution to methods of space occupation by Mongolian herdsmen . . Summary in English Summary in Russian Jerzy Sławomir W a s i l e w s k i — Giving — Finding — Loosing — Blunder­ ing. Some categories of the symbolic language connected with the opposi­ tion Life versus Death Summary in English Summary in Russian 11 13 19 29 41 45 53 65 95 101 105 121 135 136 139 158 162 167 206 208 211 278 280 283 298 301 �10 SPIS TREŚCI CHRONICLE Alicja J a w o r s k a , Jadwiga K a r k u c i ń s k a - C h o r ą ż u k —• The Mon­ golian Inheritance L a w — Introduction and translation of the original . Margaret Mead 1901 - 1978 — Zofia Sokolewicz Roger Caillois 1913 - 1978 — Zofia Sokolewicz About the project of a synthetic elaboration of folk architecture in the C a r ­ pathian-Balkan area — Maria Gładyszowa 305 319 320 321 REVIEWS Szagdaryn Bira, Mongolskaja istoriografija, X I I I - X V I I centuries, Moscow 1978 — Iwona Kabzińska-Stawarz Natalja L . Żukowskaja, Lamaizm i rannie formy religii, Moscow 1977 — Sławoj Szynkiewicz Inessa I . Lomakina, Ułan-Bator, Leningrad 1977 — Iwono Kabzińska-Stawarz Josef Kolmas, The Iconography of the Derge Kanjur and Tanjur, New Delhi 1978 — Jifi Sima Semiya i semeynye obriady u narodov Sredney Azii i Kazachstana, Moscow 1978 — Sławoj Szynkiewicz Gavrill V. Ksenofontov, Elleiada. Materiały po mifołogii i legendarnoy istorii yakutov, Moscow 1977 — Sławoj Szynkiewicz Martti Gronfors, Blood Feuding among Finnish Gypsies, Helsinki 1977 — Renata Hryń Eugeniusz Rzewuski, Azania Zamani, Warsaw 1978 — Wiesława Wasilewska . Włodzimierz Pawluczuk, The Element and the Form, Warsaw 1978 — Ewa Oźminkowska 325 328 332 333 335 339 342 348 351 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/7d072f5cef66a3816a95e9388256d2dd.pdf f249872e7caf9df4233bdcc98392f9a1 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1045 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1980 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:960 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1980 t.24 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1980 t.24 z.2, s.5-8 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A I N S T Y T U T AKADEMIA H I S T O R I I K U L T U R Y NAUK M A T E R I A L N E J ETNOGRAFIA POLSKA XXIV Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDANSK ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1980 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : J O Z E F B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA), M A R I A F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , A N N A K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , WANDA P A P R O C K A , ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA A d r e s R e d a k c j i : 00-140 W A R S Z A W A , u l . Świerczewskiego 105 Okładkę projektowa! Edward Kostka R e d a k t o r Z y t a Kwiecińska R e d a k t o r t e c h n i c z n y D a n u t a Kołomańska © Copyright by Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Printed Wydawnictwo. Wroclaw in Poland Zakład Narodowy Im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1980. Nakład: 700 egz. Objętość: ark. wyd. 13,90, ark. druk. 11,50, ark. A -15. Druk. sat. k l . IV, 70 g, 70 X 100. Oddano do składania 31 I I I 1980. Podpisano do druku 10 I X 1980. Druk ukończono we wrześniu 1980. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 2217/80. B-8. Cena zł 55.— t 1980 �S P I S TREŚCI ARTYKUŁY Z b i g n i e w B e n e d y k t o w i c z — O niektórych z a s t o s o w a n i a c h m e t o d y f e n o ­ m e n o l o g i c z n e j w s t u d i a c h n a d religią, s y m b o l e m i kulturą. Część I . S t r e s z c z e n i e w języku a n g i e l s k i m 9 46 R y s z a r d T o m i c k i — L u d o w e m i t y "o s t w o r z e n i u człowieka. Z b a d a ń n a d s y n k r e t y z m e m m i t o l o g i c z n y m w E u r o p i e W s c h o d n i e j i Południowej o r a z w A z j i Północnej 49 S t r e s z c z e n i e w języku a n g i e l s k i m Jolanta K o w a l s k a — Pojmowanie tacji negatywnej 118 tańca. U w a g i n a temat źródeł kono­ 121 S t r e s z c z e n i e w języku a n g i e l s k i m Janusz B o h d a n o w i c z , Wiesława S o k o ł ó w n a 137 — Etnograficzne prace atlasowe w Europie 139 S t r e s z c z e n i e w języku a n g i e l s k i m 158 STUDIA I Urszula Łydkowska-Sowina teczne w świetle — średniowiecznych MATERIAŁY Ludowe kazań obrzędy i statutów i zwyczaje synodalnych świą­ . . S t r e s z c z e n i e w języku a n g i e l s k i m 159 172 KRONIKA Ośrodki e t n o g r a f i c z n e w P r a d z e — Krystyna Kwaśniewicz, Danuta Tylkowa Z zagadnień e t n o g r a f i i rumuńskiej. B a d a n i a k u l t u r y l u d o w e j r e g i o n u V i l c e a — Zofia Szromba-Rysowa S y m p o z j u m „ Z a b y t k o w y zespół u r b a n i s t y c z n o - a r c h i t e k t o n i c z n y i k u l t u r a r o ­ b o t n i c z a Ż y r a r d o w a " — Andrzej Stawarz 173 179 182 �СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ Збигаев Бенедыктович — О некоторых видах применения феноменологического метода в исследованиях религии, символа и культуры. Часть I 9 Резюме на английском языке 46 Рышард Т о м и ц к и — Народные мифы о сотворении человека. Из исследований мифоло­ гического синкретизма в Восточной и Южной Европе и в Северной Азии . . Резюме на английском языке Йолянта К о в а л ь с к а Резюме на 49 118 — Понимание пляски. Заметки по отрицательной коннотации английском языке 121 137 Януш Б о г д а н о в и ч , Веслава С о к о л — Этнографические атласные работы в Европе Резюме на английском языке 139 158 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Уршуля Л ы д к о в с к а - С о в и н а — Народные праздничные обряды и обычаи в свете средневековых проповедей и синодальных статутов 159 Резюме на английском языке 172 ХРОНИКА Этнографические центры в Праге — Крыстына Квасьневич, Данута Тыльковска . . 173 Из вопросов румынской этнографии. Исследования народной культуры района Вильцеа — София Шромба-Рысова 179 Симпозиум „Исторический урбанистически-архитектурный ансамбль и рабочая куль­ тура Жирардова" — Анджей Ставаж 182 �T A B L E OF C O N T E N T S PAPERS Zbigniew B e n e d y k l o w i c z — O n Some Aspects of Phenomenological M e t h o d A p p l i e d i n S t u d i e s on S y m b o l , R e l i g i o n a n d C u l t u r e . P a r t I . Summary in English R y s z a r d T o m i c k i — F o l k M y t h s about t h e C r e a t i o n of M a n . R e s e a r c h on Mythological Syncretism in Eastern and Southern Europe and i n North­ ern Asia Summary in English Jolanta K o w a l s k a — 9 46 49 118 The understanding of D a n c e . R e m a r k s a s t h e S o u r c e s of N e g a t i v e C o n n o t a t i o n s Summary in English Janusz B o h d a n o w i c z , Wiesława S o k o ł ó w n a in Europe Summary in English STUDIES AND Urszula Ł y d k o w s k a - S o w i n a Regards 121 137 — Ethnographic Atlases 139 158 MATERIALS — F o l k Ceremonies and Festival Customs i n t h e L i g h t of M e d i e v a l S e r m o n s a n d S y n o d i c a l S t a t u t e s Summary in English 159 172 CHRONICLE Ethnographical Institutions in Prague — Krystyna Kwaśniewicz, Danuta Tylkowa R u m u n i a E t h n o g r a p h y . R e s e a r c h on the folk C u l t u r e of the V i l c e a R e g i o n — 173 Zofia Szromba-Rysowa S y m p o s i u m on „The o l d u r b a n i s t i c a n d a r c h i t e c t o n i c c o m p l e x of t h e T o w n Ż y r a r d ó w a n d t h e C u l t u r e of t h e W o r k e r s of t h i s T o w n " — Andrzej Stawarz 179 182 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/df84094e7e59a0bad2adacca88e5f3d2.pdf 5b2c2ccf6bf29220158453c182afd4dc Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1032 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1981 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:948 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA INSTYTUT AKADEMIA HISTORII KULTURY NAUK MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXV Zeszyt 1 WROCŁAW ' WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K • ŁÓDŹ ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1981 OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �REDAKTOR: SEKRETARZ ZESZYT WITOLD REDAKCJI: PRZYGOTOWAŁA DYNOWSKI KRYSTYNA IWONA MAŁKOWSKA КABZIÑSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : JÓZEF B U R S Z T A , MARIA B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA), M A R I A F R A N K O W S K A , JADWIGA KLIMASZEWSKA, ANNA KUTRZEBA-POJiNAROWA, WANDA PAPROCKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, ul. Świerczewskiego 105 Okładką projektował Edward © Copyright by Zaklad Narodowy Im. Printed Ossolińskich in Kostka — Wydawnictwo, Wroclaw Poland P L ISSN 0071-1861 Z a k l a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1981. N a k ł a d : 700 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 19,10, a r k . d r u k , 15,25, a r k . A - 20. P a p i e r d r u k . sat. k i . I V , 70 g, 70 X 100. O d d a n o do s k ł a ­ d a n i a 19 I X 1980. P o d p i s a n o d o d r u k u 6 I I 1981. D r u k u k o ń c z o n o w iutym 1981. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 2419/80. B-16. C e n a z ł 55.— t Ш1 �SPIS TREŚCI Profesor dr Maria Frankowska. Jubileusz 50-iecia pracy naukowej — Maria Paradowska Z okazji jubileuszu prof, dr Marii Znamierowskiej-Prüfferowej — Anna Kutrzeba-Pojnarowa ÍGerhard KonradjKloska7l943-1979| — Krystyna Małkowska, Lech Mróz . H 19 . 25 ARTYKUŁY [Gerhard K I o s k a ) — Falsyfikacjonizm K . R. Poppera a twierdzenia etnoTogii" . ."~ Maria P a r a d o w s k a — Obraz Indian Ameryki P o ł u d n i o w e j w Polsce X I X wieku. Część I Streszczenie w j . angielskim Jan W. S u l i g a — Obrzęd budowy domu w Indiach starożytnych w świetle nakazów religijnych (ksiąg rytuału domowego) Streszczenie w j . angielskim Siergiej A. A r u t i u n o w — Tradycyjne i nowe składniki kultury życia co­ dziennego oraz ich wzajemne oddziaływanie na przykładzie współczesnej Japonii Roberte H a m a y o n — Jak język kobiet oddaje dominację mężczyzn . . 29 47 118 121 141 143 173 S T U D I A I MATERIAŁY Leszek D z i ę g i e l — Budownictwo wiejskie współczesnego Kurdystanu irac­ kiego — spostrzeżenia i w s t ę p n e wnioski 191 KRONIKA Wkład badaczy polskich w poznanie kultur ludowych i pierwotnych świata. * Konferencja we Wrocławiu, 25-26 X I 1978 — Edward Pietraszek . . Rozwój społeczności lokalnych. X seminarium Ośrodka Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie. Ostróda, 10-13 V I 1978 — Halina Murawska-Koprowska „Medycyna biologiczna — medycyna humanistyczna". Szczecin, 13-18 marca 1960 r. — Danuta Tylkowa, Anna Kowalska-Lewicka 219 221 224 �6 RECENZJE Demos . ' Roman. Reinfuss, Meblarstwo ludowe w Polsce, Ossolineum, Instytut Sztuki PAN, Wrocław 1977, 300 s., 181 il., 5 il. kol. — Iwona Jaglarska-Janik . Etnografija v stranách socializma. Očerki razvitija nauki. Izdatelstvo „ N a u ­ ka", Moskva 1975, s. 340. — Andrzej Stawarz Maria Cioará. Zona etnográfica Rádáuti. Editura Sport-Turism, Bucurecti 1979, 156 s., 48 s. ilustr., mapa — Edward Pietraszek Romulus Vulcanescu. Kolumna niebios. Warszawa 1979. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, s. 179, ilustracje, bibliografia, mapa — Jadwiga Knbiakowa Yogendra Singh, Modernization of Indian Tradition. A Systematic Study of Social Change, Thompson Press (India) Ltd, Faridabad 1977 — Edward Pietraszek S. J . Kozłów, Fulbe Futa Dżałona. Očerki étničeskoj, političeskoj i socialnoj istorii, Izdatelstvo „Nauka", Moskva 1976, s. 214 — Andrzej Stawarz . 227 228 231 234 236 237 240 �СОДЕРЖАНИЕ Профессор доктор Мария Франкоаска. Юбилей 50-летия научной работы — Мария Парадовска По случаю юбилея проф. д-р Марии Знамеровской-Прюффер — Анна Кутжеба-Пойнарова ' |Герхард Конрад Клёска. 1943 —1979| — Крыстына Мажовска, Лех Мруз 11 19 25 СТАТЬИ |Герхард К л ё с к а I — Фальсификационизм К. Р. Поппера и положения этнологии . . . 29 Мария П а р а д о в с к а — Представление об индейцах Южной Америки в Польше X I X в. Часть I Резюме на английском языке Ян В. Сулига — Обряд строительства дома в древней Индии в свете религиозных предписаний (книг домашнего ритуала) Резюме на английском языке Сергей А. А р у т ю н о в —Традиционные и новые элементы культуры повседневной жизни и их взаимное воздействие на примере современной Японии Роберте Х а м а ион — Как язык женщин передает доминирование мужчин 47 118 121 141 143 173 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Лешек Д з е н г е л ь — Сельское строительство современного иракского Курдистана — наблюдения и предварительные выводы 191 ХРОНИКА Вклад польских исследователей в познание народных и первобытных культур мира. Конференция во Вроцлаве, 25 — 26 X I 1978 — Эдвард Петрашек 219 Развитие мастных общественностей. X семинар Центра по научным исследованиям им. В. Кентжиньского в Ольштыне. Оструда, 10—13 VI 1978 — Халина Муравска-Копровска ' 221 „Медицина биологическая —медицина гуманитарная". Щецин, 13 — 18 марта 1980 г. — Данута Тылъкова, Анна Ковальска-Левицка 224 # �8 РЕЦЕНЗИИ Демос 227 Роман Рейнфусс, Народное мебельное производство в Польше, Оссолинеум, Институт Искусства ПАН, Вроцлав 1977, 300 стр. текста, 181 иллюстрация вне текста, 5 цвет­ ных иллюстраций —Ивона Яглярска-Яник 228 Этнография в странах социализма. Очерки развития науки. Издательство „Наука", Москва 1975, стр. 340. — Анджей Ставаж • 231 Мария Циоара. „Зона этнографика Радаути". Издательство Спорт-туризм, Бухарест 1979, 156 стр., иллюстр. карта — Эдвард Петрашек 234 Ромулус Вулканеску. Колонна небес. Варшава 1979. „Людова Спулдзельня Выдавнича", стр. 179, иллюстрации, библиография, карта — Ядвига Кубяк 236 Yogendra Singh, Modernization of Indian Tradition. A Systematic Study of Social Change, Thompson Press (India) Ltd, Faridabad 1977 — Эдвард Петрашек 237 С. Я. Козлов, Фулбэ Фута Джалона. Очерки этнической, политической и социальной истории, Издательство „Наука", Москва 1976, стр. 214. — Анджей Ставаж . . . 240 �T A B L E OF CONTENTS Professor Dr. Maria Frankowska. Jubilee of the 50 Years of Scientific Work — Maria Paradowska On the Occasion of the Jubilee of Prof. Dr. Maria Znamierowska-Prüfferowa — Anna Kutrzeba-Pojnarowa ¡GerharTKx)rrrao^^ 1943-1979J — Krystyna Małkowska, Lech Mróz . . 11 19 25 PAPERS l^erhard К 1 o s i c a ] — Falsificationisim К. R. Popper and Ethnological Findings Maria P a r a d o w s k a — Portrayal of South America Indians as Seen by Poles in X I X Century, Part I Summary in English Jan W. S u l i g a — House Construction Ritual in Ancient India in the Light of Religious Orders (Books on Home Ritual) Summary in English Siergiej A . A r u t i u n o w — Traditional and New Factors of Everyday Life and their Mutual Influence on the Example of Contemporary Japan . Roberte H a m a y o n — How Women's Language Expresses Men's Domina­ tion 29 47 118 121 141 143 173 S T U D I E S AND M A T E R I A L S Leszek D z i ę g i e l — Contemporary Rural Construction in Iraqi stan — Reflections and Initial Conclusions Kurdi­ 191 CHRONICLE Contribution of Polish Scholars in the Research on Folk and Origin Cultures of the World. Wrocław, 25-26 X I 1978 — Edward Pietraszek . . . . Development of Regional Communities. X Seminary of te Scientific Research Centre Named after W. Kętrzyński in Olsztyn. Ostróda, 10-13 V I 1978 — Halina Murawska-Koprowska • „Biological Medicine — Humanistic Medicine". Szczecin, 13-18 March, 1980 — Danuta Tylkowa, Anna Kowalska-Lewicka 219 221 224 �10 REVIEWS Demos Roman Reinfuss, Meblarstwo ludowe w Polsce, Ossolineum, Instytut Sztuki P A N , W r o c ł a w 1977, 300 pp., 181 illustr. in text, 5 illustr. in colour — Iwona Jaglarska-Janik Étnografija v stranah socializma. Očerki razwitija nauki. Izdatelstvo „Nauka", Moskva 1975, 340 pp. — Andrzej Stawarz Maria Cioará. Zona etnográfica Rádáutt. Editura Spórt-Turism, Bucuresfi 1979, 156 illustr., map. — Edward Pietraszek Romulus Vulcanescu. Kolumna niebios. Warszawa 1979, L S W , 179 pp., map, bibliography — Jadwiga Kubiakowa Yogendra Singh, Modernization of Indian Tradition. A Systematic Study of Social Change, Thompson Press (India) Ltd, Faridabad 1977 — Edward Pietraszek S. J . Kozlov, Fulbe Futa Dzałona. Očerki étničeskoj, političeskoj i socíalnoj istorii, Izdatelstvo „Nauka", Moskva 1976, 214 pp. — Andrzej Stawarz . 227 228 231 234 236 237 240 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/8961525ee9a97fc2bf11ccaaa8c99d02.pdf c4d94704591c8a541c04de8055c92211 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1053 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1981 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:967 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XXV Zeszył 2 �INSTYTUT POLSKA AKADEMIA NAUK HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXV Zeszyt 2 W R O C Ł A W • WARSZAWA • KRAKÓW • GDAŇSK • ŁÓDŹ Z A K Ł A D N A R O D O W Y IM. OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1981 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : K R Y S T Y N A MAŁKOWSKA O P R A C O W A N I E TOMU. IWONA KjABZIŃSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : J O Z E F B U R S Z T A , MARIA B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA), M A R I A F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , A N N A K U T B Z E B A - P O J N A R O W A , WANDA P A P R O C K A , ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA A d r e s R e d a k c j i : 00-140 W A R S Z A W A , u l . Świerczewskiego 105 Okładkę projektował Edward Kostka R e d a k t o r Z y t a Kwiecińska R e d a k t o r t e c h n i c z n y D a n u t a Kołomańska © Copyright by Zaklad, Narodowy Im. Ossolińsktch. Wydawnictwo. Wrocław Printed In Poland Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1981. Nakład: 700 egz. Objętość: ark. wyd. 15, ark. druk. 13,75, ark. A -18. Papier druk. sat. k l . I V , 70 g, 70 X 100. Oddano do skła­ dania 10 X I I 1980. Podpisano do druku 1 V I 1981. Druk ukończono w czerwcu 1981. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 2550/80. S-9. Cena zł 55.— t 1981 �SPIS TREŚCI Jan Bujak, cia Teresa D o b r o w o l s k a prof. dr. Mieczysława — Działalność n a u k o w a i osiągnię­ Gładysza 11 KULTURA LUDOWA K A R P A T I BAŁKANÓW Mieczysław Gładysz — Jubileuszowa Konferencja Międzynarodowej Ko­ m i s j i do B a d a ń K u l t u r y L u d o w e j w K a r p a t a c h i n a Bałkanach (1959-1979) Józef B u r s z t a Vaclav — Otwarcie F r o1eс — Dwadzieścia 31 l a t działalności Międzynarodowej Komisji do B a d a ń K u l t u r y L u d o w e j w K a r p a t a c h i n a Bałkanach ( M K K K B ) Streszczenie w Anastas P r i m o w s k i — Z działalności Bułgarskiej S e k c j i M K K K B . w В oti к Sekcji . V a k a r e l s k i (1896-1979) . . . . . 47 . 53 j . rosyjskim — Bilans 54 dwudziestoletniej działalności Czechosłowackiej MKKKB Streszczenie w 55 j . niemieckim 60 László F 6 1 d e s — P r a c a Węgierskiej S e k c j i M K K K B Streszczenie w 35 44 — Christo Tomov Ján . j . niemieckim Mieczysław G ł a d y s z Streszczenie 27 obrad 61 j . rosyjskim JulianWładimirowicz B r o m l e y , 62 NataszaNikołajewna G r a c j a n s k a j a — P o d s t a w o w e k i e r u n k i badań k a r p a t o z n a w c z y c h w Z S R R 63 Streszczenie 68 w j . rosyjskim Mieczysław G ł a d y s z Ludowej w Karpatach Streszczenie Franciszek — Z działalności P o l s k i e j K o m i s j i do B a d a ń K u l t u r y w 71 j . rosyjskim M idu r a — Ochrona 77 zabytków kultury P o l s k i c h (z działalności P o d k o m i s j i M u z e a l n e j Streszczenie w badań n a d p a s t e r s t w e m F r o1eс — Bałkanów Boris N. Viera Polskiej Komisji M K K K B ) — Dyskusyjne problemy syntezy w Karpatach wysokogórskim 85 i przyległej syntezy) 97 n a słowiańskich obszarach terytorium — Ramowy projekt syntezy folkloru karpacko103 o zbójnickiej w K a r p a t a c h i n a przyległych o b s z a r a c h B a ł k a n ó w Teresa K o m o r o w s k a Streszczenie części z końca X V I aż do początku X I X w i e k u Gašparíkova Spostrzeżenia 79 — P r o s p e k t p r a c y k o l e k t y w u międzynarodowego: Pieśni i hajduckie -bałkańskiego Karpatach 82 Architektura ludowa (problematyka Putiłow zbójnickie w j . rosyjskim Bronisława K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a Vaclav ludowej — S t a n badań n a d p o l s k i m f o l k l o r e m i propozycje w j . rosyjskim tematyce . . . 109 zbójnickim. 113 120 �6 ) Bagra G e o r g i e w a Streszczenie Alena w Plessingerová, budownictwa Streszczenie Janusz prac Streszczenie Maria Teresa towanie się Anastas Budownictwo ludowe 141 Karpat w świetle wy­ 143 w — w w Uwarunkowania Karpat ludowego w wy­ 159 — 171 Wpływ osadnictwa przysiółkowego na kształ­ społecznej 173 j . rosyjskim 186 — Wysokogórska h o d o w l a o w i e c w Bułgarii . . . j . rosyjskim w Bułgarii magii i pieśniach wędrow­ „ 203 j . rosyjskim — 214 Tradycyjne budownictwo ludowe w deckim (komunikat) j . rosyjskim 189 201 O niektórych o b y c z a j a c h , — Karakaczan T у 1к ow а w budownictwa Polskich j . rosyjskim więzi w M a r i n o w Streszczenie C z e c h Ę 133 i 167 n y c h pasterzy Streszczenie Zachodnich ¿ j . rosyjskim P r i m o y s k i Streszczenie Moraw elementów w D o b r o w o l s k a Streszczenie Danuta — 123 РАЕ regionach Streszczenie ma t e r y t o r i u m Zasięg k a r p a c k i c h j . rosyjskim Gładyszowa branych . 132 Josef V a ř e к a — mieszkalnego w Bohdanowicz ników Wasil — Osobliwości staropłanińskiej c h a t y bułgarskiej . j . rosyjskim Beskidzie Są­ 215 .» . 220 �СОДЕРЖАНИЕ ЯнБуяк, Тереса Д о б р о в о л ь с к а — Научная деятельность и достижения проф. докто­ ра Мечислава Гладыша НАРОДНАЯ КУЛЬТУРА В КАРПАТАХ И НА 11 БАЛКАНАХ Мечислав Г л а д ы ш — Юбилейная конференция Международной Комиссии по Изуче­ нию Народной Культуры в Карпатах и на Балканах (1959 — 1979) 27 Юзеф Б у р ш т а — Открытие совещаний 31 Вацлав Ф р о л е и — Двадцать лет деятельности Международной Комиссии по Изучению Народной Культуры в Карпатах и на Балканах ( М К К К Б ) 35 Резюме на немецком языке 44 Мечислав Г л а д ы ш — Христо Томов Вакарельски (1896 — 1979) Анастас П р и м о в с к и — Из деятельности болгарской секции М К К К Б 47 -». . Резюме на русском языке 53 54 Ян Ботик — Итоги двадцатилетней деятельности чехословацкой секции М К К К Б . Резюме на немецком языке 55 60 Лашло Ф о л д е ш — Работа Венгерской Секции М К К К Б 61 Резюме на русском языке 62 Юлиян Владимирович Б р о м л е й , Наташа Николаевна Г р а ц и а н с к а я — Карпатоведческие исследования в С С С Р за последнее десятилетие 63 Резюме на русском языке 68 Мечислав Г л а д ы ш — Деятельность Польской Комиссии по изучению народной куль­ туры в Карпатах . . . 71 Резюме на русском языке 77 Францишек М и д у р а — Охрана памятников народной культуры в Польских Карпатах (из деятельности Музейной Подкомиссии Польской Комиссии М К К К Б ) . . . . Резюме на русском языке 79 82 Бронислава Копчиньска - Я в о р с к а — Спорные проблемы синтеза исследований по высокогорному скотоводству 85 Вацлав Ф р о л е ц — Народная архитектура в Карпатах и в смежной части Балкан (про­ блематика синтеза) 97 Борис Н. П у т и л о в — Проспект работы международного коллектива: Разбойниче­ ские и гайдуцкие песни на славянских землях карпатско-балканской территории с конца X V I и до начала X I X в 103 Вера Г а ш п а р и к о в а — Предварительный проект синтезы фольклора с разбойнической тематикой в Карпатах и на смежных территориях Балкан 109 Тереса ТСоморовска — Состояние исследований по польскому фольклору разбойни­ ков. Замечания и предложения 113 Резюме на русском языке 120 �8 Багра Г е о р г и е в а — Особенности старопланинской болгарской избы 123 Резюме на русском языке 132 Алена П л е с с и н г е р о в а , Иосеф Важека — Пределы карпатских элементов жилого строительства на территории Моравии и Чехии 133 Резюме на русском языке Януш Б о г д а н о в и ч — Народное зодчество Карпарт в свете итогов работ П А Е 141 . . . Резюме на русском языке 143 157 Мария Гладышова — Обусловелнность народного зодчества в избранных районах польских Карпат 159 Резюме на русском языке 171 Тереса Д о б р о в о л ь с к а — Влияние хуторских поселений на образование социальной связи 173 Резюме на русском языке 186 Анастас П р и м о в с к и — Высокогорное овцеводство в Болгарии 189 Резюме на русском языке 201 Васи ль М а р и н о в — Некоторые обычаи, магия и народные песни высокогорных скотоводов-кочевников каракачан в Болгарии . . - 203 Резюме на русском языке 214 Данута Т ы л ь к р в а — Традиционное народное зодчество в Сондецком Бескиде (соо­ бщение) Резюме на русском языке . . . 215 220 �CONTENTS Jan Bujak, ments THE Teresa D o b r o w o l s k a of P r o f . D r . Mieczysław FOLK Mieczysław — Scientific Research and achieve­ Gładysz 11 CULTURE IN T H E CARPATHIAN Gładysz — Jubilee Conference of AND the BALKAN REGIONS International Com­ m i s s i o n for t h e R e s e a r c h o n F o l k C u l t u r e i n t h e C a r p a t h i a n R e g i o n a n d in the B a l k a n s Józef B u r s z t a Václav (1959-1979) — Opening F г о1eс — Twenty ?.7 of d i s c u s s i o n s Years 31 of A c t i v i t i e s of t h e I n t e r n a t i o n a l Com­ m i s s i o n for t h e R e s e a r c h o n F o l k C u l t u r e i n t h e C a r p a t h i a n R e g i o n a n d the B a l k a n R e g i o n ( M K K K B ) Summary 35 in German 44 Mieczysław G ł a d y s z — Anastas P r i m o w s k i — A c t i v i t i e s of t h e B u l g a r i a n M K K K B S e c t i o n . Summary Christo Tomov V a k a r e l s k i (1896-1979) . . 47 . 54 55 in German 60 F 5 1 d e s — W o r k of t h e H u n g a r i a n Summary MKKKB Section 61 in Russian Julian Vladimirowich 62 Bromlej, Natalia Nikolaevna G r a c j a n s k a j a B a s i c T r e n d s i n t h e R e s e a r c h on t h e C a r p a t h i a n s i n t h e U S S R . Summary 53 S e c t i o n ' s a c t i v i t i e s for years Summary László . in Russian Ján В o t i к — R e s u l t s of t h e C z e c h o s l o v a k M K K K B twenty . . . — . 63 in Russian Mieczysław G ł a d y s z — 68 A c t i v i t i e s of t h e P o l i s h C o m m i s s i o n for t h e R e ­ search on F o l k Culture i n the Carpathians 71 Summary 77 Franciszek in Russian M idu r a Carpathian Polish M K K K B Summary Bronisława — Region Protection (activities of Folk of Museum Culture Relics i n the P o l i s h Sub-commission of the Section) 79 é in Russian Kopczyńska-Jaworska — Problems for Discussion t h e S y n t h e s i s of t h e R e s e a r c h o n h i g h l a n d s h e p h e r d i n g Vaclav F r o l e c — the Adjoining Boris N. P u t i l o v Highland Century — C o l l e c t i o n of t h e W o r k s of t h e I n t e r n a t i o n a l Robbers Balkan Areas 85 F o l k Architecture i n the C a r p a t h i a n Mountains P a r t of t h e B a l k a n s ( p r o b l e m s for s y n t h e s i s ) and Hayduk Songs 82 on . and in . . . 97 workshop: i n the Slavonic C a r p a t h i a n f r o m t h e e n d of X V I C e n t u r y to t h e b e g i n n i n g and of X I X 103 �10 Viera Gašparíková — Framework project Folklore i n the Carpathian Mountains Teresa K o m o r o w s k a of a Synthesis on and Adjoining Robbers B a l k a n T e r r i t o r i e s . 109 — Research on Polish Highland Robbers Folklore. R e m a r k s a n d Proposals Summary Bagra Old 113 in Russian G e o r g i e v a — 120 Peculiarities a n Ancient Bulgarian Hut from Planina Summary 123 in Russian 132 Alena P l e s s i n g e r o v á , of of Carpathian J o s e f V a ř e к a — A r e a R a n g e s of s o m e E l e m e n t s Housing Construction in the W e s t e r n Moravia and Czechoslovakia Summary Janusz 133 in Russian 141 B o h d a n o w i c z Mountains Summary — Construction i n the Carpathian i n t h e light of t h e P o l i s h E t h n o g r a p h i c a A t l a s 143 157 — C o n d i t i o n s of d e v e l o p m e n t in the Selected Regions Summary of F o l k H o u s e of t h e P o l i s h C a r p a t h i a n M o u n t a i n s . Building . . . 159 in Russian Teresa D o b r o w o l s k a 171 — I n f l u e n c e of H a m l e t - t y p e s e t t l e m e n t on t h e f o r ­ of s o c i a l l i n k s Summary Anastas House in Russian Maria G ł a d y s z o w a mation Folk in Russian P r i m o v s k i Summary — 173 . High 186 Mountain Sheep Breeding i n Bulgaria . . in Russian V a s i l M a r i n o v — S o m e Customs, Magic a n d Songs of N o m a d i c K a r a k a c - k a n Shepherds i n Bulgaria Summary Danuta Beskids Traditional F o l k House (communique) Summary 203 in Russian T у 1к ow а — in Russian 189 201 214 C o n s t r u c t i o n i n t h e Sądecki 215 220 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/4ec54c47cc51df7290f2d915273c0afa.pdf 5babb854f72d3703bcd03d73cb58ad7c Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1056 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1982 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:969 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1982 t.26 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1982 t.26 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XXVI Zeszyt 1 �P O L S K A I N S T Y T U T A K A D E M I A H I S T O R I I K U L T U R Y N A U K M A T E R I A L N E J ETNOGRAFIA POLSKA .XXVI Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDAŇSK • ŁÓDŹ ZAKŁAD NARODOWY IM. OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1982 �REDAKTOR: SEKRETARZ OPRACOWANIE WITOLD REDAKCJI: TOMU: DYNOWSKI KRYSTYNA IWONA MAŁKOWSKA KABZIÑSKA-STAWARZ C Z Ł O N K O W I E R A D Y R E D A K C Y J N E J : JÓZEF B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA), M A R I A FRANKOWSKA, JADWIGA KLIMASZEWSKA, ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, WANDA PAPROCKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, u l Świerczewskiego 105 Okładkę projektował E d w a r d Kostka Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Iwona K a r w a c k a © Copyright by Zaklad Narodowy im. Printed Ossolińskich in — Wydawnictwo, Wroclaw Poland Z a k ł a d N a r o d o w y im.' Ossolińskich — W y d a w n i c t w o . Wroclaw/ 1982. N a k ł a d : 700 egz. Objętość: a r k . w y d . 23,40, a r k . d r u k . 19,88, a r k . A , - 26. P a p i e r d r u k . s a t . k l . I V , 70 g, 70 X 100. O d d a n o do skła­ d a n i a 1 V I I 1 9 8 1 . P o d p i s a n o do d r u k u 15 X I 1982. D r u k ukończono w l i s t o p a d z i e 1982. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 1136/82. H - 9 . C e n a zł 1 0 0 . — 1982. �SPIS TREŚCI Profesor P e t r u Caraman — Hanna Volovici (Jassy) 11 ARTYKUŁY M a r i a P a r a d o w s k a — Obraz I n d i a n A m e r y k i Południowej w Polsce X I X w . Część I I Streszczenie w języku angielskim Joanna T o k a r s k a , Jerzy S. W a s i l e w s k i , Magdalena Zmysłóws к a — Śmierć jako organizator k u l t u r y Streszczenie w języku rosyjskim Mirosława D r o z d - P i a s e c k a — Postawy mieszkańców w s i w sytuacji k o n f l i k t o w e j zaistniałej na t l e komasacji Streszczenie w języku rosyjskim Andrzej S t a w a r z — Przegląd p r o b l e m a t y k i badań nad kulturą r o b o t n i ­ czą w Polsce (ze szczególnym uwzględnieniem badań najnowszych) . . Streszczenie w języku rosyjskim Bożena L e w a n d o w s k a — Stan badań k u l t u r y muzycznej górali Pol­ skich K a r p a t Streszczenie w języku rosyjskim Ján O l e j n i k — Przesądy, wyobrażenia i czynności magiczne mieszkańców Wysokich T a t r , związane z budową domu i domostwem . . . . . Streszczenie w języku r o s y j s k i m 13 76 79 114 115 141 143 165 167 194 197 220 STUDIA I MATERIAŁY Leszek D z i ę g i e l — Wnętrza zagród chłopskich w e współczesnym K u r d y stanie i r a c k i m Ryszard V o r b r i c h — Produkcja garncarska Dogonów A n n a S z y f e r — Małe miasteczka a kształt k u l t u r o w y obszarów górskich Ewa Z a w i e j s k a — Hodowla i pasterstwo na Żywiecczyźnie w X V I I X V I I I w . w świetle trzech podstawowych p u b l i k o w a n y c h źródeł . . . Streszczenie w języku rosyjskim Urszula L e h r - L e n d a — Wierzenia i zabiegi magiczne zabezpieczające zagrodę Streszczenie w języku rosyjskim Wanda J o s t o w a — Przemiany domu podhalańskiego związane z rozwo­ j e m urządzeń ogniowych 223 245 267 271 276 277 283 285 �6 KRONIKA Mongolia 1980 — badania terenowe Ekspedycji Etnologicznej P A N — Iwona Kabzińska-Stawarz Zakończenie polskich badań w Kurdystanie i r a c k i m — Leszek Dzięgiel . . Konferencja poświęcona badaniom k u l t u r y ludowej w Karpatach i na Bał­ kanach — Maria Gładyszowa, Danuta Tylkowa K u l t u r a i sposób życia proletariatu przemysłowego i rolnego od jego począt­ ków do schyłku X I X w. K o l o k w i u m naukowe w K a r l - M a r x - S t a d t , 3-5 X I 1980 r. — Edward Pietraszek Wystawa „Rytuały śmierci" w Musée de 1'Homme w Paryżu w 1980 r. — Irena Turnau Wystawa fińskich kobierców „Ryijy" w Renwick Gallery w Waszyngtonie w 1980 r. — Irena Turnau 295 296 299 301 304 304 RECENZJE I A R T Y K U Ł Y R E C E N Z Y J N E Barbara O l s z e w s k a - D y o n i z i a k , K u l t u r o w y kontekst zbrodni. S. C. Varma, The B h i l K i l l s , Delhi 1978, K u n j Publishing House, ss. 386 . J. Štika, Lidová strava na Valašsku, Ostrava 1980, ss. 170 — Zofia Szromba-Rysowa Néprajz, A Magyar múzeumok kiadványainak bibliográfiája, 1945 — 1974, oprac. Zoltán Héthy, Ildikó Т. Horváth, László Ormosi, Budapest 1976, ss. 135 — Leszek Hensel 307 314 316 �СОДЕРЖАНИЕ Профессор Петру Караман | — Ханна Воловича (Яссы) СТАТЬИ 11 . -Мария Парадовска — Представления об индейцахЮжной Америки в Польше в X I X в. Часть И Резюме на английском языке Иоанна Токарска, Ежи С. Василевски, Магдалена Змьгсловска — Смерть как организатор культуры Резюме на русском языке Мирослава Дрозд-Пясецка — Позиции жителей деревни в конфликтной ситуации, возникшей на почве ликвидации чересполосицы Резюме на русском языке Анджей Ставаж — Обзор проблематики исследованийпо рабочей культуре в Польше (с особенным учетом новейших исследований) Резюме на русском языке Вожена Левандовска — Состояние исследований по музыкальной культуре гуралей польских Карпат • • . Резюме на русском языке Ян Олсйник — Суеверия, магические представления и действия жителей Высоких Татр, связанные со строительством дома и двором Резюме на русском языке , , . 13 76 79 114 115 141 143 165 167 194 197 220 ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Лешек Дзенгель— Интерьеры крестьянских дворов в современном иракском Кур­ дистане Рышард Форбрих —Гончарное производство Догонов ' . . Анна Шифер —Маленькие города и культурный облик горных территорий . . . . Эва Завейска — Скотоводство на Живецкойземле в X V I I - X V I I I вв. в свете трех осно­ вных опубликованных источников Резюме на русском языке Уршуля Лехр-Ленда — Поверья и магические приемы попредохранению двора . . Резюме на русском языке Ванда Иостова — Преобразования подгальской избы, связанные с развитием огне­ вых устройств 223 245 267 271 276 277 283 285 �8 ХРОНИКА Монголия 1980 —полевые исследования этнологической экспедиции ПАН — Неона Кабзиньска-Ставаж Окончаниепольских исследований в иракском Курдистане —Лешек Дзенгель . . . . Конференция по исследованиям народной культуры в Карпатах и на Балканах — Мария Гладыш, Данута Тылькова Культура и образ жизни промышленного и сельского пролетариата со времени его начала идо конца X I X в.Ученый коллоквиум в Карл-Маркс-Штадте, 3-5 X I 1980г. — Эдвард Петрашек Выставка „Ритуалы смерти" в Музее де л'омм в Париже в 1980г. —Ирена Турнау Выставка финских ковров „Рыйийы" в Ренвик Галлери в Вашингтоне в 1980г. — Ярена Турнау 295 296 299 301 304 304 РЕЦЕНЗИИ Барбара Ольшевска-Дыонизяк, Культурный контекст преступления, s. с. Varma, The Bhill Kills, Deli 1978, Kunj Publishing House, 386 стр Я. Штика, Lidová strava na Valašsku, Ostrava 1980, 170 стр. — СофияШромба-Рысова Néprajz, A Magyar múzeumok kíadványainak bibliográfiája, 1945-1974, составил Zoltan Hethy, Ildikó Т. Horváth, László Ormosi, Budapest 1976, 135 стр. —Лешек Хенсель 307 314 316 �CONTENTS ! Professor Petru Caraman I — Hanna Volovici (Jassy) 11 ARTICLES M a r i a P a r a d o w s k a — Portrayal of South America Indians as seen b y Poles i n X I X Century. P a r t I I Summary i n English Joanna T o k a r s k a , Jerzy S. W a s i l e w s k i , Magdalena Zmysłóws к a — Death as an Organizer of C u l t u r e Summary i n Russian . . Mirosław D r o z d - P i a s e c k a — The attitudes of r u r a l inhabitants i n conflicting situations created by connurbation Summary i n Russian Andrzej S t a w a r z — Review of the problems w h i c h were the subject of research i n t o workers' culture i n Poland ( w i t h p a r t i c u l a r stress on recent times) Summary i n Russian Bożena L e w a n d o w s k a — Progress of the research into the musical c u l ­ ture of the highlanders i n the Polish Carpathians S u m m a r y i n Russian Ján O l e j n i k — Superstitions, imagination and magic of the people of the H i g h Tatras when constructing a house or homestead Summary i n Russian STUDIES A N D Zawiejska region i n sources Summary Urszula L e h steads Summary — 79 114 115 141 143 145 167 194 197 220 MATERIALS Leszek D z i ę g i e l — Interiors of peasant farmsteads i n contemporary Iraqui Kurdistan Ryszard V o r b r i c h — Pottery of the Dogons A n n a S z y f e r — Small villages and the State of C u l t u r e i n the mountaineous/ regions Ewa 13 76 A n i m a l breeding and shepherding i n the 223 245 267 Żywiec the X V I I - X V I I I centuries i n the l i g h t of the three published i n Russian r - L e n d a — Belief? and magic for the protection of f a r m ­ i n Russian 271 276 277 283 �10 Wanda J o s t o w a — Changes i n the construction of houses i n the SubCarpathian regions and the development of f i r e places 285 CHRONICLE Mongolia 1980 — Regional research b y the P A N Ethnological Expedition — Iwona Kabzinska-Stawarz . End of Polish Research i n the I r a q i K u r d i s t a n — Leszek Dzięgiel . . . . Conference devoted to research on c u l t u r a l folklore i n the Carpathians and the Balkans — Maria Gładyszowa, Danuta Tylkowa C u l t u r e and the l i v i n g standards of the i n d u s t r i a l and a g r i c u l t u r a l prole­ t a r i a t f r o m its beginnings to the end of the X I X Century. Scientific meeting i n K a r l — M a r x — S t a d t , November 3-5, 1980 — Edward Pietraszek E x h i b i t i o n "Death R i t u a l s " i n the Musee de l'Homme i n Paris i n 1980 — Irena Turnau E x h i b i t i o n of F i n n i s h Carpets „Ryijy" i n Renwick Gallery i n Washington i n 1980 — Irena Turnau 295 296 299 301 304 304 REVIEWS A N D R E V I E W A R T I C L E S Barbara O l s z e w s k a - D y o n i z i a k , The C u l t u r a l Context of S. C. Varma, The B h i l K i l l s , D e l h i 1978, K u n j Publishing House, J . Štika, Lidová strava na Valašsku, Ostrava 1980, ss. 170 — Zofia Ъа-Rysowa Néprajz, A Magyar múzeumok kiadványainak bibliográfiája. 1945-1974 Héthy, Ildikó Т. Horváth, László Ormosi, [ed.] Budapest 1976, ss. Leszek Hensel Crime. ss. 386 Szrora- 307 314 Zoltán 135 — 316 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/9a55181d4f8be2a57cb2bfc0076854f1.pdf b7abe9b8896509240c06ca972b1a20ef Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1073 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1982 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:985 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1982 t.26 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1982 t.26 z.2, s.5-8 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXVI Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDAŇSK • Ł Ó D Ź ZAKŁAD N A R O D O W Y IM. OSSOLIŃSKICH W Y D A W N I C T O P O L S K I E J A K A D E M I I NAUK 1982 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI SEKRETARZ REDAKCJI: KRYSTYNA OPRACOWANIE TOMU: IWONA MAŁKOWSKA KABZIÑSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : J O Z E F BURSZTA, MARIA BIERNACKA (PRZEWODNICZĄCA), MARIA F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA,WANDA PAPROCKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWlOZOWA Adres Redakcji: 00-140 — Warszawa, ul. Ś w i e r c z e w s k i e g o 105 Okładką projektował Edward Kostka 1 Redaktor Zyta K w i e c i ń s k a Redaktor techniczny Adam Przylibski © Copyright by Zaklad Narodowy im. Printed Ossolińskich. Wydawnictwo. Wroclaw 1982. in paland Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1982. N a k ł a d : 700 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 18,10 a r k . d r u k . 14,75, a r k . A j — 20. P a p i e r d r u k sat. k l . I V , 70 g, 70 X 100. O d d a n o do s k ł a ­ d a n i a 24- X I 81. P o d p i s a n o do d r u k u 25 V I I I 1982. D r u k u k o ń c z o n o w e w r z e ś n i u 1982. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 1135/82. H - l l . C e n a z ł 100,— �S P I S TREŚCI Kazimierz Majewski (1903-1981), Wspomnienie nowski pośmiertne — Witold D y- ARTYKUŁY Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Przeszłość w teraźniejszości a pro­ cesy zmiany (spółczesne problemy etnografii Polski) Streszczenie w języku rosyjskim Wanda P a p r o c k a — Tradycja ludowa w myśli humanistycznej i idei narodu X I X w Streszczenie w języku rosyjskim Mirosława D r o z d - P i a s e c k a — Społeczne funkcje sztuki ludowej. Sztu­ ka ludowa w ideologii i świadomości szlachecko-inteligenckiej (od O ś w i e ­ cenia po Neoromantyzm) Streszczenie w języku rosyjskim Maria B i e r n a c k a — Oświata a społeczno-kulturowe przemiany trady­ cyjnej społeczności wiejskiej od końca X I X w. do odzyskania nie­ podległości Streszczenie w języku rosyjskim . Magdalena Z o w c z a k — Interpretacje przeszłości w legendach. Przyczy­ nek do historii lokalnej w świadomości mieszkańców wsi Streszczenie w języku rosyjskim Alina C a ł a — Stosunek swój — obcy w kulturze ludowej Streszczenie w języku angielskim Andrzej S t a w a r z — Obyczaj robotniczy p o ł o w y X I X w. w świetle akt stanu cywilnego (na przykładzie Żyrardowa) Streszczenie w języku rosyjskim RECENZJE Rocznik Polonijny nr 1 (1980), Wydawnictwo Polonijnego Centrum K u l t u ­ r a l n o - o ś w i a t o w e g o U M S C w Lublinie, redaktor naczelny Albin Koprukowniak, ss. 163. — Antoni Kuczyński A m i Bjornsson, Icelandic Feasts and Holidays. Celebrations, Past and P r e ­ sent, Icelandic Review History Series, Reykjavik 1980, ss. 104 — Iwona Kabzińska-Stawarz �СОДЕРЖАНИЕ Казимеж Маевскп (1903-1981), Посмертное воспоминание — Витольд Д ы н о в с к и 9 СТАТЬИ Анна К у т ш е б а - П о й н а р о в а — Прошлое и настоящее и процессы преобразований (со­ временные проблемы этнографии Польши) Резюме на русском языке Ванда П а п р о ц к а —Народная традиция в гуманитарной мысли и идее народа X I X в. Резюме на русском языке Мирослава Д р о з д - П я с е ц к а —Общественные функции народного искусства. Народ­ ное искусство в шляхетско-интеллигентском сознэчии и идеологии (с Просвещения по Неоромантизм) Резюме на русском языке Мария Бернацка — Просвещение и общественно-культурное преобразование тра­ диционного сельского общества (с конца X I X в. по восстановление независимости) Резюме на русском языке Магдалена Зовчак — Толкование прошлого в крестьянских легендах. К вопросу о местной истории в сознании жителей деревни Резюме на русском языке Алина Цала — Соотношение свой-чужой в народной культуре Резюме на английском языке Анджей С т а в а ж —Рабочие обычаи середины X I X в. в свете актов гражданского со­ стояния (на примере Жирардова) Резюме на русском языке 15 29 31 66 69 126 129 179 181 201 203 213 215 228 РЕЦЕНЗИИ „Рочник Полонийны" ном. 1 (1980), Издательство Культурно-просветительного Центра Полонии Университета им. Марии Кюри-Склодовской в Люблине, глав­ ный редактор Альбин Копруковняк, 163 стр. — Антоны Кучиньски Árni Bjornsson, Icelandic Feasts and Holidays. Celebrations, Past and Present, Icelandic Re­ view History Series, Reykjavik 1980, 104 стр. — Ивона Кабзиньска-Ставаж . . . 229 232 �CONTENTS Kazimierz Majewski (1903—1981), Posthumous reminiscences — Witold nowski D y9 ARTICLES Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — The past in the present and pro­ cesses of changes (Contemporary problems of Polish ethnography) Summary in Russian Wanda P a p r o c k a — Folks tradition in 19th century humanistic thought and idea of the nation Summary in Russian Mirosława D r o z d - P i a s e c k a — Social functions of folks art. Folks art in gentry-intelligentsia ideology. (And consciousness From Enlightenment to Neoromanticism) Summary in Russian Maria B i e r n a c k a — Education and socio-cultural changes in traditional rural communities from the end of the 19th century up to the indepen­ dence of Polish State Summary in Russian Magdalena Z o w c z a k — Interpretations of the past in legends A con­ tribution to local history in the consciousness of villagers . . . . Summary in Russian Alina C a ł a — The countryman-stranger relation in folks culture . . . Summary in English Andrzej S t a w a r z — Workers' customs in the mid-19th century in the light of registry acts (on the example of Żyrardów) Summary in Russian 15 29 31 66 69 126 129 179 181 201 203 213 215 228 REVIEWS Polonia Annual No. 1 (1980), Publication of the Polonia Cultural-Education U M S C Centre in Lublin, E d . in Chief Albin Koprukowniak, pp. 163 — Antoni Kuczyński Árni Bjornsson, Icelandic Feasts and Holidays. Celebrations, Past and P r e ­ sent, Icelandic Review History Series, Reykjavik 1980, pp. 104 — Iwona ' Kabzińska-Stawarz 229 232 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/c9dba43e2e5088796606f01b19e2cd2a.pdf 95e17d2b85b26c944d13b9d627bbde8d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1084 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1983 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:995 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1983 t.27 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1983 t.27 z.1, s.5-8 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text 7 ETNOGRAFIA POLSKA XXVII Zeszyt 1 �INSTYTUT POLSKA AKADEMIA NAUK HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXVII Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDANSK • ŁÓDŹ ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK Í983 �REDAKTOR: SEKRETARZ REDAKCJI: WITOLD DYNOWSKI IWONA KABZIŃSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE RADY REDAKCYJNEJ: JOZEF BURSZTA, MARIA BIERNACKA (PRZE­ WODNICZĄCA), M A R I A F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, WANDA PAPROCKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, ul. Świerczewskiego 105 Okładką projektował Edward Kostka Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Alicja Januszczak © Copyright by Zaklad Narodowy im. Ossolińskich. Printed Wydawnictwo. Wroclaw 1983 in Poland P L ISSN 0071-1861 Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1983. N a k ł a d : 700 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 26,70, a r k . d r u k . 22,83, a r k . A j - 30. P a p i e r d r u k . sat. k l . I V , 70 g, 70 X 100. O d d a n o do s k ł a ­ d a n i a 6 X I I 1982. P o d p i s a n o do d r u k u 20 V I I 1983. D r u k u k o ń c z o n o w s i e r p n i u 1983. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 2030/83. U - 7 . C e n a z ł 200.— �SPIS TREŚCI i ARTYKUŁY Część I b Zofia S o k o l e w i c z — Kultura duchowa — zbiór rzeczy czy system więzi lub znaczeń? Streszczenie w języku angielskim Wanda P a p r o c k a — Tradycja ludowa a świadomość społeczna warstwy chłopskiej w okresie I I Rzeczypospolitej Streszczenie w języku rosyjskim Mirosława D r o z d - P i a s e c k a — Społeczne funkcje sztuki ludowej. Sztu­ ka ludowa w życiu społeczeństwa I I Rzeczypospolitej Streszczenie w języku rosyjskim Maria B i e r n a c k a — Oświata a społeczno-kulturowe przeobrażenia wsi w okresie m i ę d z y w o j e n n y m (na przykładzie wybranej społeczności) . . Streszczenie w języku rosyjskim ". •• X Maria D e m b i ń s k a — Lekarstwa dla dzieci w źródłach historycznych od X V I do poł. X I X w Streszczenie w języku angielskim Część 9 27 29 49 51 109 111 138 139 151 II Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — Kultura ludowa Peru. Jej treść, for­ my i interpretacje Streszczenie w języku hiszpańskim Romana K r z a n o w s k a — Peruwiańska ceramika ludowa Streszczenie w języku hiszpańskim Maria Z a c h o r o w s k a — Zdobnictwo tykw w Peru Streszczenie w języku hiszpańskim Maria P a r a d o w s k a — Obraz mieszkańców Peru w Polsce Streszczenie w języku hiszpańskim Anna Z a d r o ż y ń s k a — Zasady eskimoskiego systemu klasyfikacji ludzi Streszczenie w języku angielskim , Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — Noworoczne gry mongolskie. Ich symbo­ lika i związki z magią Streszczenie w języku rosyjskim Andrzej W o ź n i a k — Kultura ludowa Gruzji w relacjach polskich do po­ czątków X X w Streszczenie w języku rosyjskim Antoni K u c z y ń s k i — Spotkanie polskiego etnologa Stanisława Ponia­ towskiego z badaczem Dalekiego Wschodu W. K . Arseniewem na tle związków polsko-rosyjskich w badaniach Syberii Leszek D z i ę g i e l — Tradycyjny strój współczesnych Kurdów irackich i jego przemiany Streszczenie w języku angielskim . 153 171 173 200 203 221 223 234 235 251 253 294 297 320 321 339 361 �6 СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ Часть I София С о к о л е в и ч — Духовная культура — коллекция вещей или же система связи или значений? Резюме на английском языке Ванда П а п р о ц к а - Народная традиция и общественное сознание крестьянской про­ слойки в период I I Речи Посполитой Резюме на русском языке Мирослава Д р о з д - П я с е ц к а - Общественные функции народного искусства. Народ­ ное искусство в жизни общества I I Речи Посполитой Резюме на русском языке Мария Бернацка - Просвещение и общественно-культурные преображения деревни в междувоенный период (на примере избранного общества) Резюме на русском языке Мария Д е м б и н ь с к а - Лекарства для детей в исторических источниках с X V I по X I X вв Резюме на английском языке 9 27 29 49 51 109 111 138 139 151 Часть II Александр П о с е р н - З е л и н ь с к и - Народная культура Перу. Ее содержание, формы и толкования Резюме на испанском языке Романа К ш а н о в с к а - Перуанская народная керамика Резюме на испанском языке Мария З а х о р о в с к а - Декоративные узоры на горлянках в Перу Резюме на испанском языке Мария П а р а д о в с к а - Представление о жителях Перу в Польше Резюме на испанском языке Анна З а д р о ж и н ь с к а - Принципы эскимосской системы классификации людей . . Резюме на английском языке Ивона К а б з и н ь с к а - С т а в а ж - Новогодние монгольские игры. Их символика и связи с магией Резюме на русском языке АнджейВозьняк - Народная культура Грузии впольских донесениях до начала X X в. Резюме на русском языке Антони Кучиньски - Встреча польского этнолога Станислава Понятовского с иссле­ дователем Дальнего Востока В. К. Арсеньевым на фоне польско-советских связей в исследовании Сибири Лешек Д з е н г е л ь - Традиционный костюм современных иракских курдов и его перемены Резюме на английском языке 153 171 173 200 203 221 223 234 235 251 253 294 297 3 2 0 3 2 1 3 3 9 361 �7 I i ! ) J CONTENTS ARTICLES Part I Zofia Sokolewicz — Spiritual Culture — a set of things, a system of social relations or a system of meanings Summary in English Wanda Paprocka — Folk tradition and the social consciousness of peasants in the Second Republic Summary in Russian Mirosława Drozd-Piasecka — Social function of folk art. Response to folk art in the Society of the Second Republic Summary in Russian Maria Biernacka — Social and cultural transformations in the rural area influenced by the educational system of the interwar period (an case study of a community) Summary in Russian Maria Dembińska — Medicaments for Children after Historical Sources from the X V I t h to the middle of the X l X t h Century . . . Summary in English 9 27 29 49 51 109 Ill 138 139 151 Part II Aleksander Posern-Zieliński — Folk Art in Peru. Its content, forms and interpretations Summary in Spanish Romana Krzanowska — Peruvian folk ceramic art Summary in Spanish Maria Zachorowska — Decorative Art on gourds in Peru Summary i Spanish Maria Paradowska — A n image of Peruvians in Poland Summary in Spanish Anna Zadrożyńska — Principles of the System of Classifying People Among the Eskimos Summary in English Iwona Kabzińska-Stawarz — Mongolian New Year Games. Their symbolic meaning and connections with Magic Summary in Russian Andrzej Woźniak — Folk Culture in Georgia as reflected in Polish records up to the early X X t h Century Summary in Russian Antoni Kuczyński — Contacts of the Polish ethnologist S t a n i s ł a w Ponia­ towski with W. К. Arseniew an explorer of the F a r East Leszek Dzięgiel — Iraqi Kurdish Traditional Costume in its Process of Change Summary in English . 153 171 173 200 203 221 223 224 235 251 253 294 297 320 321 339 361 �7 CONTENTS ARTICLES Part I Zofia Sokolewicz — Spiritual Culture — a set of things, a system of social relations or a system of meanings Summary in English Wanda Paprocka — Folk tradition and the social consciousness of peasants in the Second Republic Summary in Russian Mirosława Drozd-Piasecka — Social function of folk art. Response to folk art in the Society of the Second Republic Summary in Russian Maria Biernacka — Social and cultural transformations in the rural area influenced by the educational system of the interwar period (an case study of a community) Summary in Russian Maria Dembińska — Medicaments for Children after Historical Sources from the X V I t h to the middle of the X l X t h Century . . . Summary in English 9 27 29 49 51 109 Ill 138 139 151 Part II Aleksander Posern-Zieliński — Folk Art in Peru. Its content, forms and interpretations Summary in Spanish Romana Krzanowska — Peruvian folk ceramic art Summary in Spanish Maria Zachorowska — Decorative Art on gourds in Peru Summary i Spanish Maria Paradowska — A n image of Peruvians in Poland Summary in Spanish Anna Zadrożyńska — Principles of the System of Classifying People Among the Eskimos Summary in English Iwona Kabzińska-Stawarz — Mongolian New Year Games. Their symbolic meaning and connections with Magic Summary in Russian Andrzej Woźniak — Folk Culture in Georgia as reflected in Polish records up to the early X X t h Century Summary in Russian Antoni Kuczyński — Contacts of the Polish ethnologist Stanisław Ponia­ towski with W. К. Arseniew an explorer of the F a r East Leszek Dzięgiel — Iraqi Kurdish Traditional Costume in its Process of Change Summary in English . 153 171 173 200 203 221 223 224 235 251 253 294 297 320 321 339 361 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/b548f37b1f581c89cc5e510cdabfa9d6.pdf 3cf17e554d56d0dfb447baa792444946 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1100 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1983 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1010 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1983 t.27 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1983 t.27 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XXVII Zeszyt 2 �P O L S K A INSTYTUT A K A D E M I A HISTORII K U L T U R Y ETNOGRAFIA NAUK M A T E R I A L N E J POLSKA XXVII Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDANSK • ŁÓDŹ ZAKŁAD NARODOWY IM. OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1983 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : IWONA K A B Z I N S K A - S T A W A R Z CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : J O Z E F B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA), M A R I A F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , WANDA P A P R O C K A , Z O F I A S Z Y F E L B E J N - S O K O L E W I C Z O W A Adres Redakcji: 00-140 — Warszawa, ul. Świerczewskiego 105 Okładkę projektował Edward Kostka Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Danuta Kołomańska © Copyright by Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo. Wroclaw Printed in Poland P L I S S N 0071-1961 Zakład Narodowy ira. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1983. Nakład: 700 egz. Objętość: ark. wyd. 16,80, ark. druk. 12,63, ark. AjlT. Papier druk. sat. k l . rv, 70 g, 70 X 100. Oddano do składania 29 I I I 3983. Podpisano do druku 1 I X 1983. Druk ukończono w w r z e ś ­ niu 1983. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 2131/83 — U-7. Cena zł 200,— 1983 �SPIS TREŚCI. ARTYKUŁY Wanda P a p r o c k a — Tradycja ludowa a kultura narodowa po I I wojnie światowej Streszczenie w j . rosyjskim Mirosława D r o z d - P i a s e c k a — Społeczne funkcje sztuki ludowej. Sztu­ ka ludowa w polityce kulturalnej, myśli społecznej oraz praktyce dzia­ łania w okresie Polski Ludowej Streszczenie w j . rosyjskim Maria B i e r n a c k a — Oświata a społeczno-kulturowe przeobrażenia wsi w latach ostatniej wojny i w okresie powojennym Streszczenie w j . rosyjskim Andrzej W o ź n i a k — Gruntowi i przychodnie. Z badań nad osadnictwem w mazowieckiej wsi pańszczyźnianej . Anna Z a d r o ż y ń s k a — Homo faber i homo ludens. Próba modelowego ujęcia kultur tradycyjnej i współczesnej Streszczenie w j . angielskim 11 34 35 102 103 131 133 161 166 KRONIKA Na marginesie wystawy lalek — Ewa Korulska . . . . . . . . Metoda biograficzna w etnograficznych badaniach w R F N . Z prac Komisji Ludoznawczej Westfalii — Zofia Szromba-Rysowa Pożywienie jako komunikacja. Konferencja etnologiczna w Stainz, Austria, 24-30 V I I I 1980 r. — Zofia Szromba-Rysowa 167 171 174 RECENZJE I. M. Kamiński, The state of ambiguity. Studies of Gypsy refugees (Anthro­ pological research). University of G0thenburg, Sweden 1980, ss. 495 — Renata Hryii Vilmos Voigt, Uvod do semiotiky, Tatran, Bratislawa 1981, ss. 260. Semiotyka społeczna Vilmosa Voigta — Krzysztof Piątkowski Mifj^ narodów mira. Enciklopiedija. Izdatielstwo „Sowietskaja Enciklopiedija", t. I - I I , Moskwa 1980-1982 — Ryszard Tomicki A. Jonaitis, Tlingit halibut hooks: an analysis of the visual symbols of a rite of passage, Anthropological Papers of the American Museum of Natural History, New York 1981, vol. 57, part. 1, ss. 48, ilustr. — Ry­ szard Tomicki Marcin K u l a , Polonia brazylijska, Warszawa 1981, ss. 230 — Antoni Kuczyński 178 183 186 189 190 �John Picton, John Mack, African Textiles. Looms, Weaving and Design, London 1979, ss. 208, rye. 232 w tym 28 barwnych — Irena Turnan Aagot Noss, Statuane i Nordmandsdalen, Oslo 1979, ss. 189 i ilustracje — Barbara Bazielich Nils Eliingsgard, Norsk rosemáling, Oslo 1981, wyd. Det Norské Samlaget, ss. 264 oraz ilustracje dwubarwne i kolorowe bez numeracji — Bar­ bara Bazielich Aagot Noss, Adolph Tidemand og folk han motte, Oslo 1981, ss. 249 i ilustra­ cje — Barbara Bazielich �СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ Ванда П а п р о ц к а — Народная традиция и национальная культура после второй мировой войны Резюме на русском языке Мирослава Д р о з д - П я с е ц к а — Социальные функции народного искусства. Народное искусство в культурной политике, общественной мысли и практике в период На­ родной Польши Резюме на русском языке Мария Б е р н а ц к а — Просвещение и социально-культурные преображения деревни в годы последней войны и послевоенный период Резюме на русском языке Анджей В о з ь н я к — Подданые и пришельцы. Из исследовний по заселению в мазовенкой крепостной деревне Анна З а д р о ж и н ь с к а — Homo faber и homo ludens. Опыт модельной трактовки культур традиционной и современной Резюме на английском языке II 34 35 102 103 131 133 151 166 ХРОНИКА В связи с выставкой кукол — Ева Корульска Биографический метод в этнографических исследованиях в ФРГ. Из трудов Народо­ ведческой комиссии Вестфалии — София Шромба-Рысова Пища как сообщение. Этнологическая конференция в Штаинц, Австрия, 24-30 VIII 1980 г. - София Шромба-Рысова 167 171 174 РЕЦЕНЗИИ Т. М. Kamiński, The state of ambiguity. Studies of Gypsy refugees. (Anthropological research). University of G0thenburg, Sweden 1980, 495 стр. — Рената Хрынь . . . Vitaos Voigt, Úvod do semiotiky, Tatran, Братислава 1981, 260 стр. Социальная семио­ тика Вилмоса Войгта — Кшиштоф Пионтковски Мифы народов мира. Энциклопедия. Издательство „Советская Энциклопедия", т. I-II, Москва 1980-1982. - Рышард Томищи A. Jonaitis, Tlingit halibut hooks: an analysis of the visual symbol of a rite of passage, Anthro­ pological Papers of the American Museum of Natural History, vol. 57, part. 1, 48 стр. иллюстр. — Рышард Томицки Марцин Куля, Бразильская полония, Варшава 1981, 230 стр. —Антоны Кучиньски . 178 183 186 189 190 �8 John Picton and John Mack, African Textiles. Looms, Weaving and Design, London 1979, 208 стр., 232 рис. в том числе 28 цветных —Ирена Турнау Aaget Noss, Statuane i Nordmandsolalen, Oslo 1979, стр. и иллюстрации— Барбара Базелиж Nils Eliingsgard, Norsk rosemáling, Oslo 1981, Det Norské Samlaget, 264 стр. и двухцветне и цветные ненумерованные иллюстрации —Барбара Базелих Aagot Noss, Adolph Tidemand og folk han m0tte, Oslo 1981, 249 стр. и иллюстрации — Барбара Базелих 193 194 196 199 �CONTENTS ARTICLES Wanda P a p r o c k a — Folk traditions and national culture after the Second World War Summary in Russian Mirosława D r o z d - P i a s e c k a — The social functions of folk art. Folk art in the cultural policy, social thought and practice in Polish People Republic Summary in Russian Maria B i e r n a c k a — R u r a l education and socio-cultural transformations in Masovian countries during the last war and in the post-war period . Summary in Russian Andrzej W o ź n i a k — Serfs and „(new) comers". F r o m studies on settlement in Masovian feudal countries Anna Z a d r o ż y ń s k a — Homo faber, homo ludens. A model conception of traditional and contemporary culture Summary in English 11 34 35 102 103 131 133 151 166 CHRONICLE Notes on the Doll's exhibition — Ewa Korulska Biographic method in ethnographic studies in West Germany. F r o m the works of the Westphalia Ethnographic Commission — Zofia Szromba-Rysowa Nutrition as communication. Ethnologic Conference in Stainz, Austria, 24-30. 8. 1980 — Zofia Szromba-Rysowa 167 171 174 REVIEWS I. M . Kamiński, The state of Ambiguity. Studies of Gypsy refugees (Anthro­ pological research), University of Gothenburg, Sweden 1980, p. 495 — Renata Hryń Vilmos Voigt, Ovod do semiotiky, „Tatran", Bratislava 1981, p. 260. Social semiotic of Vilmos Voigt — Krzysztof Piątkowski Mify narodov mira. Enciklopedija, published by „Sovetskaja Enciklopedija", vols. 1-2, Moskva 1980-1982 — Ryszard Tomicki A. Jonaitis, Tlingit halibut hooks: an analysis of the visual symbols of a rite of passage, Anthropological Papers of the American Museum of Natural History, New York 1981, vol. 57, part 1, p. 48, illustrs. — Ry­ szard Tomicki Marcin K u l a , Brasilian Polonia, Warsaw 1981, p. 230 — Antoni Kuczyński 178 183 186 189 190 �John Picton and John Mack, African Textiles. Looms, Weaving and Design, London 1980, p. 208, figs. 232 including 28 coloured — Irena Turnan . Aagot Noss, Statuane i Nordmandsdalen, Oslo 1979, p. 189 and ilustrs.— Barbara Bazielich Nils Elingsgard, Norsk rosemáling, Oslo 1981, published by „Det Norské Samlaget", p. 264 and unnumbered black-white and coloured illustrs. — Barbara Bazielich Aagot Noss, Adolph Tidemand og folk han motte, Oslo 1981, p. 249 and illustrs. — Barbara Bazielich 193 194 196 199 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/da37afb51146be23b369f44919be6be1.pdf d15f5c764fd47214c88332e6873bb3f3 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1165 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1984 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1073 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1984 t.28 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1984 t.28 z.1, s.5-8 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXVIII Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDANSK • ŁÓDŹ ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1984 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : IWONA KABZIÑSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : JÓZEF B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA), M A R I A F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , WANDA P A P R O C K A , ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, ul. Ś w i e r c z e w s k i e g o 105 Okładkę projektował Edward Kostka Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Anna © Copyright Kowalska-Grygajtis by Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo, Wroclaw 1983 Printed in Poland Zakład Narodowy Im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1983. Nakład: 700 egz. Objętość: ařk. wyd. 18,70, ark. druk. 15,63, ark. A j - 21. Papier druk. sat. k l . I V , 70 g, 70 X 100. Oddano do składania 30 V I 1983. Podpisano do druku 21 1X1 1983. Druk ukończono w listopadzie 1983. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 2280/83 — U-7. Cena zł 200.— �SPIS T R E Ś C I Maria G ł a d y s z o w a — Wprowadzenie 9 Streszczenie w języku niemieckim 14 Zofia S z r o m b a - R y s o w a , Danuta T y l k o w a — Ogólna charaktery­ styka regionu 17 Streszczenie w języku niemieckim 32 Maria G ł a d y s z o w a — Budownictwo i struktura osadnicza 35 Streszczenie w języku niemieckim 71 Krystyna H e r m a n o w i c z - N o w a k — Strój ludowy 73 Streszczenie w języku niemieckim 102 Zofia S z r o m b a - R y s o w a — Biesiady wiejskie ,105 Streszczenie w języku niemieckim 130 Teresa D o b r o w o l s k a , Elżbieta D u s z e ń k o — Pobaba — forma pomo­ cy wzajemnej 133 Streszczenie w języku niemieckim 155 Krystyna K w a ś n i e w i c z — Zwyczaje i obrzędy doroczne 157 Streszczenie w języku niemieckim 198 Danuta T y l k o w a — Lecznictwo ludowe 201 Streszczenie w języku niemieckim 222 Urszula L e h r — Wierzenia w istoty nadzmysłowe 223 Streszczenie w języku niemieckim 249 �СОДЕРЖАНИЕ Мария Г л а д ы ш о в а — Введение Резюме на немецком языке София Ш р о м б а - Р ы с о в а , Данута Т ы л ь к о в а — Общая характеристика региона Резюме на немецком языке Мария Г л а д ы ш о в а —Поселенческое строительство и структура Резюме на немецком языке Крыстына Х е р м а н о в и ч - Н о в а к — Национальный костюм Резюме на немецком языке София Ш р о м б а - Р ы с о в а — Сельские пиршества Резюме на немецком языке Тереса Д о б р о в о л ь с к а , Эльжбета Д у ш е н ь к о — Побаба — вид взаимопомощи . . Резюме на немецком языке . Крыстына К в а с ь н е в и ч — Ежегодные обычаи и обряды . Резюме на немецком языке Данута Т ы л ь к о в а — Народная медицина Резюме на немецком языке Уршуля Л е х р — Верования в сверхчувственных существ Резюме на немецком языке 9 14 17 32 35 71 73 102 105 13Ó 133 155 157 198 201 222 223 249 �CONTENTS Maria G ł a d y s z o w a — Introduction Summary in German Zofia S z r o m b a - R y s o w a , Danuta T y l k o w a — General characteri­ stic of the region Summary in German Maria G ł a d y s z o w a — Building and settlement structure Summary in German . Krystyna H e r m a n o w i c z - N o w a k — Folk costumes Summary in German Zofia S z r o m b a - R y s o w a — Village feasts Summary in German Teresa D o b r o w o l s k a , Elżbieta D u s z e ń k o — Pobaba — form of mu­ tual assistance Summary in German Krystyna K w a ś n i e w i e z — Annual customs and rites Summary in German Danuta T y l k o w a — Folk art of healing Summary in German Urszula L e h r — Beliefs in transcendental beings Summary in German 9 14 17 32 35 71 73 102 105 130 133 155 157 198 201 222 223 249 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/b667efd066f888b1357788d7236e6c45.pdf 42b9a90b74a81dd373056a4eea1e5d15 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1176 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1984 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1083 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1984 t.28 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1984 t.28 z.2, s.5-8 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text j ¡ I ETNOGRAFIA xxvin Zeszyt 2 POLSKA �P O L S K A A K A D E M I A INSTYTUT HISTORII KULTURY ETNOGRAFIA NAUK MATERIALNEJ POLSKA XXVIII Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K • ŁÓDŹ ZAKŁAD N A R O D O W Y IM. OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII 1984 NAUK �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : IWONA K A B Z I N S K A - S T A W A R Z CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : JÓZEF B U R S Z T A M A R I A B I E R N A C K A ( P R Z E ­ WODNICZĄCA), M A R I A F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , WANDA P A P R O C K A , Z O F I A S Z Y F E L B E J N - S O K O L E W I C Z O W A Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, ul. Ś w i e r c z e w s k i e g o 105 Okładkę p r o j e k t o w a ł Edward Kostka Redaktor Zyta K w i e c i ń s k a Redaktor techniczny Danuta K o ł o m a ń s k a Korektor Hanna Nasz © Copyright by Zaklad Narodowy im. Ossolińskich. Printed in Poland Wydawnictwo. Wroclaw 1Ш P L I S S N 0071-1861 Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wroclaw 1984. N a k ł a d : 700 egz. Objętość: ark. w y d . 22,40, ark. druk. 18,25, a r k . A 2 4 . Papier druk. sat. k l . I V , 70 g, 70 X 100. Oddano do składania 31 I 1984. Podpisano do druku 29 VIII 1984. Druk u k o ń c z o n o w paź­ dzierniku 1984. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 108/84. z-7. Cena zł 200.— r �SPIS TREŚCI Dr Kazimierz Pietkiewicz (1910-1983) — Jan Krzysztof Makulski 9 ARTYKUŁY Część I niektóre problemy Zofia S o k o l e w i c z — Podstawowe modele nauki teoretyczne etnologii w Polsce. Część I Gabriela A u g u s t y n o w i c z — Jeszcze raz strukturalizm. (Sytuacja orien­ tacji strukturalno-semiotycznej w etnologii polskiej 1972-1983) . . . 11 31 Część II Jan S z e m i ń s k i — Myślane po kiczua Streszczenie w j . hiszpańskim Ryszard T o m i c k i — Elementy kultury duchowej Indian Nahua z 2 po­ lowy X V I w.: Krótka relacja o bogach i obrzędach z czasów pogaństwa Pedra Ponce de Leon Maria P a r a d o w s k a — Polskie obserwacje i badania etnograficzne w Mek­ syku i Ameryce Środkowej Streszczenie w j . angielskim S ł a w o j S z y n k i e w i c z — Etnografia Buriacji Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — Noworoczne gry mongolskie. Ich sym­ bolika i związki z magią. Część I I Streszczenie w j . rosyjskim Jolanta K o w a l s k a — Symbolika uniwersum w wyobrażeniu rzeźbiarskim mitycznego tańca kreacyjnego Siwy-Nataradży Magdalena Z o w c z a k — Mit bohaterski jako opowieść o granicach ludz­ kich możliwości ' R E C E N Z J E I ARTYKUŁY 51 109 Ш 137 166 169 189 229 231 243 RECENZYJNE Krzysztof K u b i a k — Przypomniany świat Sródziemia. Próba etiologicznego odczytania Władcy Pierścieni J . R. R. Tolkiena 269 „Rocznik Polonijny", nr 2: 1981 — Antoni Kuczyński .286 Janinę i Dominique Sourdel, Cywilizacja islamu, P I W , Warszawa 1980 — Andrzej Romanowski 289 �СОДЕРЖАНИЕ Д-р Казимеж Петкевич (1910-1983) - Ян Кшиштоф Макулъски 9 СТАТЬИ Часть I София С о к о л е в и ч - Основные модели науки и некоторые теоретические проблемы этнологии в Польше. Часть I Габриэля А у г у с т ы н о в и ч - Опять структурализм. (О структурно-семиотической ориентации в польской этнологии 1972-1983) 11 31 Часть II -5 i I I / Я |. 1 Í • Ян Шеминьски - Думая по кичуа • Резюме на испанском языке , Рышард Т о м и ц к и - Элементы духовной культуры индейцев Нахуа во второй половине X V I в.: Краткий отчет о богах и обрядах времен язычества Педра Понце де Леон Мария П а р а д о в с к а —Наблюдения и исследования польских этнографов, прове¬ денные в Мексике и Центральной Америке . Резюме на английском языке . Славой Шинкевич - Этнография Бурятии '. . . Ивона К а б з и н ь с к а - С т а в а ж - Новогодние монгольские игры. Их символика и связь c магией. Часть I I Резюме на русском языке Иолянта К о в а л ь с к а - Символика вселенной в скульптурной представлении твор­ ческого танца Шивы-Натараджи Магдалена Зовчак - Героический миф какповесть о пределах человеческих возмож­ ностей 51 109 П1 137 166 169 189 229 231 243 РЕЦЕНЗИИ И РЕЦЕНЗИОННЫЕ СТАТЬИ Кшиштоф Кубяк - Вспомним мир Средиземноморья. Попытка этнологического выяснения Властелина перстней Д. Р.Р. Толькена „Rocznik Polonijny", номер 2: 1981 - Антоны Кучинъски Лнин и Доминик Сурдель-.Цивилизация ислама, ПИВ, Варшава 1980 - Анджей Романовски 269 286 289 �CONTENTS Dr. Kazimierz Pietkiewicz, 1910-1983 (An obituary) — Jan Krzysztof Makulski 9 PAPERS Part I Zofia S o k o l e w i c z — Basic Models of Science and their Implications for Theory of Ethnology in Poland, Part I Gabriela A u g u s t y n o w i c z — On Structuralism Again (The Position of the Structural-Semiotic Approach in Polish Ethnology 1972-1983) . . 11 31 Part II Jan S z e m i ń s k i — Thinking in Quechua 51 Summary in Spanish 109 Byszard T o m i c k i — Components of the Belief System of the Nahua I n ­ dians in the second half of the 16th century: Breve Relación de los Dioses y Ritos de la Gentilidad by Pedro Ponce de Leon . . . . . . . Ill Maria P a r a d o w s k a — Ethnographical Records and Studies on Mexico and Middle America left by Polish Observers 137 Summary in English 166 S ł a w o j S z y n k i e w i c z — Ethnographical Research in Buryatia . . .169 Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — Mongolian New Year Games. Their Symbolic Meaning and Connections with Magic. Part I I 189 Summary in Russian 229 Jolanta K o w a l s k a — Symbolics of the Universum in Sculptural Repre­ sentations of the Siva-Nataraja Mythical Dance of Creation . . . . 231 Magdalena Z o w c z a k — The Heroic Myth as a Narrative on Limitations to Human Potentialities 243 R E V I E W S AND S U R V E Y S 9 • 6 ' 9 i Krzystof K u b i a k — Reminding the World of the Middle-Earth. A n A t ­ tempt at Ethnological Interpretation of J . R. R. Tolkien's The Fellowship of the Ring „Rocznik Polonijny" (Polish Emigrants Yearbook), 1981 No. 2 — Antoni Ku­ czyński J . and D. Sourdel, Cywilizacja islamu, Warszawa 1980, P I W (Polish edition of: L a civilisation de l'Islam classique) — Andrzej Romanowski . . . . 269 286 289 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/6bd66a64a6685f2b9bf0abefe06e7d47.pdf 5b4501a706a0bebc28b044d18cf99676 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1189 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1985 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1095 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1985 t.29 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1985 t.29 z.1, s.5-12 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XXIX Zeszyt 1 �4 �POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXIX Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÜW • G D A N S K • ŁÓDŹ ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1985 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : IWONA K A B Z I Ñ S K A - S T A WA R Z CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : JŮZEF B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A , (PRZEWODNICZĄCA), MARIA F R A N K O W S K A , JADWIGA K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , WANDA P A P R O C K A , ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA A d r e s R e d a k c j i : 00-140 W a r s z a w a , u l . Ś w i e r c z e w s k i e g o 105 Okładkę projektował Edward Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny A d a m Korektor Printed © Copyright by Zaklad Narodowy Hanna in Kostka Przylibski Nasz Poland im. Ossolińskich — Wydawnictwo, Wroclaw 1985 PL ISSN 0071-1861 Zaklad Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1984. Nakład: 700 egz. Objętość: ark. wyd. 17, ark. druk. 15,88, ark. A - 2 l . Papier druk. sat. k i . I V , 70 g, 7 0 x 1 0 0 . Oddano do skła­ dania 11 I V 1984. Podpisano do druku 0 X 1984. Druk ukończono w październiku 1984. "Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 198/84. Z-19. Cena zł 200.— t �SPIS TREŚCI Cząść I WSPÓŁCZESNE P R O B L E M Y P O L S K I E J E T N O G R A F I I (MATERIAŁY OGÓLNOPOL­ S K I E J KONFERENCJI ETNOGRAFICZNEJ ZORGANIZOWANEJ PRZEZ KOMITET N A U K E T N O L O G I C Z N Y C H P O L S K I E J A K A D E M I I N A U K , KATEDRĘ E T N O G R A F I I U N I W E R S Y T E T U ŁÓDZKIEGO ORAZ ZAKŁAD E T N O G R A F I I I N S T Y T U T U H I S T O R I I K U L T U R Y MATERIALNEJ P O L S K I E J AKADEMII NAUK W D N I A C H 24-26 M A R C A 1983 R O K U ) Uwagi wstępne Tekst w Anna — Anna Kutrzeba-Pojnarowa 14 К u t r z e b a-P o j n a r o w a Katarzyna K a n i o w s k a — ny p r o b l e m etnologii Zadr o ż y ń s k a Jacek B e d n a r s k i , — — Zagajenie Dychotomia konferencji natura — 17 kultura jako szczegól­ 25 Michał B u c h o w s k i , Wojciech daniach etnologicznych Anna 13 języku angielskim Burszta — Kultura symboliczna w ba­ 33 Założenie badań nad Zbigniew J a s i e w i c z mitologią narodową . — Badania nad kulturą europejskich. Założenia, problematyka, dotychczasowe w y n i k i . . . . 41 rodzin . . 45 Wanda C z a p r a n — Problem znaczenia w i ę z i krewniaczej i powinowac­ twa w badaniach s p o ł e c z n o ś c i wiejskich na Dolnym Ś l ą s k u . . . . 53 Teresa 51:) D o b r o w o l s k a Bronisława — Więź lokalna К о p с z у ń s к a-J a w o r s к a — Badanie kultury robotniczej d u ż e g o miasta Bożena B e b a , graficznych 65 Halina M u r a w s k a wymiana Małe miasto w badaniach etno­ 77 M i r o s ł a w a D r o z d-P i a s e c k a ki ludowej Małgorzata — Maj, Anna darów w — Z b a d a ń nad s p o ł e c z n y m i funkcjami sztu­ 85- Z a m b r z y c k a-K u n a c h o w i c z — Obrzędowa kulturze ludowej 93 Z o f i a S z r o r a b a-R. y s o w a — Z p r o b l e m a t y k i b i e s i a d w i e j s k i c h . . . J a n i n a H a j d u k - N i j a k o w s k a — Problematyka b a d a ń nad ś w i a d o m o ś ­ cią h i s t o r y c z n ą w folklorze C z e s ł a w R o b o t y c k i — M y ś l e n i e t y p u ludowego w p o l s k i e j k u l t u r z e m a ­ s o w e j (propozycje b a d a w c z e ) A d a m P a l u c h — Pierwsze kroki uniwersyteckiego ś r o d o w i s k a w r o c ł a w ­ skiego w b a d a n i a c h e t n o b o t a n i c z n y c h Janusz B o h d a n o w i c z , A d a m S z y m a ń s k i — Polski ficzny. P o d s t a w y ź r ó d ł o w e , o s i ą g n i ę c i a , p e r s p e k t y w y Teresa Lech K a r w i c k a Mróz — — Rola tradycji w Badania nad Cyganami kulturze wsi Atlas kujawskiej . 99 105 111 119 Etnogra­ 125 . . . 129 131 �SPIS TREŚCI 6 Tomasz S t r ą c z e k — Badania polsko-macedońskie 135 Aleksander P o s e r n-Z i e l i ń s k i — Polska amerykanistyka Jej d o ś w i a d c z e n i a , m o ż l i w o ś c i i perspektywy Iwona К a b z i ń s к a-S t a w a r z — Zachowania ludyczne s t e r s k i c h A z j i Ś r o d k o w e j (na p r z y k ł a d z i e Mongolii) w etnologiczna. 143 kulturach pa­ 169 Część II INFORMACJE O OŚRODKACH B A D A N E T N O G R A F I C Z N Y C H I FOLKLORYSTYCZNYCH K a t e d r a Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Zofia Sokolewicz Katedra Etnografii S ł o w i a n Uniwersytetu brzycka-Kunachowicz, Czesław Robotycki Instytut Etnologii Uniwersytetu niew Jasiewicz im. A. Mickiewicza w K a t e d r a Etnografii worska Łódzkiego — nuta Poznaniu Uniwersytetu B o l e s ł a w a Bieruta we — — . Etnografii Archeologii i Etnografii Uniwersytetu IHKM w Krakowie — Mikołaja Szynkiewicz Krystyna . . Kwaśniewicz, . Ośrodek Anna 199 201 Da206 Pracownia Atlasu Bohdanowicz Sztuki 193 195 Instytutu Tyikowa Instytut 184 Zbig­ Kopczyńska-Ja­ P r a c o w n i a E t n o g r a f i i I H K M P A N w P o z n a n i u — Aleksander Zakład Zam. Wrocławiu Bronisława K o p e r n i k a w T o r u n i u — T e r e s a Karwicka Z a k ł a d E t n o g r a f i i I H K M P A N w W a r s z a w i e — Sławoj Pracownia Anna 189 im. Etnografii — 179 Jagiellońskiego — Katedra Etnografii Uniwersytetu Barbara Bazielich . Zakład Warszawskiego Etnograficznego IHKM PAN we Posern-Zieliński W r o c ł a w i u ;— 210 Janusz 215 Polskiej Akademii Badań Naukowych Szyfer im. Nauk — Wojciecha Aleksander Jackowski Kętrzyńskiego w . Olsztynie . . 217 — 221 Folklorystyki W S P w O p o l u — Dorota Simonides 222 Instytut Rolnictwa i L e ś n i c t w a K r a j ó w Tropikalnych i Subtropikalnych A k a ­ demii Rolniczej w K r a k o w i e jako o ś r o d e k b a d a ń etnograficznych — Leszek Dzięgiel 224 KRONIKA Badanie kultury czyńska-Jawor II Kongres swojej i obcej. Problemy i metody — Bronisława Kop­ ska 227 Europejskiej Etnografii i Folkloru — Bronisława Kopczyńska- Jaworska Lalka jako stawa 231 zabawka i odzwierciedlenie p e w n y c h w M u s é e de I ' H o m m e w Paryżu w zjawisk społecznych. 1983 r o k u — Irena Tuman Wy­ . 237 K a i s u J a a k k o l a , Muuttuva joulu. Kansatieteellinen tutkimus (The changing Christmas. A n ethnological s t u d y ) , K a n s a t i e t e e l l i n e n A r k i s t o 28, H e l s i n k i 1977, ss. 384, fotografie, tabele, r y c i n y , m a p y — Mieczysław Trojan . . 239 RECENZJE Stará dělnická Praha. Život a kultura p r a ž s k ý c h d ě l n í k ů 1848—1939. red- �SPIS TREŚCI 7 A Robek, M . M o r a v c o v á , J . Šťastná, wyd. Academia, Praha ss. 311 — Andrzej Stawarz C o l i n M . T u r n b u l l , I k o w i e ludzie g ó r , W a r s z a w a 1980, ss. 242 — Maria kowska 1981, Lou 1983, Taylor, Mourning dress. ss. 327, r y e . 160 — Irena A costume Turnan and social history, London, 243 Ma­ 248 252 �СОДЕРЖАНИЕ Часть I СОВРЕМЕННЫЕ ПРОБЛЕМЫ ПОЛСКОЙ ЗТНОГРАФИ (МАТЕРИАЛЫ ВСЕПОЛЬСКОЙ ЭТНОГРА­ ФИЧЕСКОЙ КОНФЕРЕНЦИ, ОРГАНИЗОВАННОЙ КОМИТЕТОМ ЭТНОГРАФИЧЕСКИХ НАУК ПОЛЬСКОЙ АКАДЕМИИ НАУК. КАФЕДРОЙ ЭТНОГРАФИИ ЛОДЗИНСКОГО УНИВЕРСИТЕТА -И КАБИНЕТОМ ЭТНОГРАФИИ ИНСТИТУТА ИСТОРИИ МАТЕРИАЛЬНОЙ КУЛЬТУРЫ ПОЛЬ СКОЙ АКАДЕМИИ НАУК 24-26 МАРТА 1983 ГОДА) Предварительные замечания — Анна Кутигеба-Пойнароза 13 Текст на английском языке А н н а К у т ш с б а - П о й н а р о в а — Открытие- конференции Катажина К а н ё в с к а — Д и х о т о м и я п р и р о д а 17 — культура как о с о б а я п р о б л е м а э т н о ­ логии Михал ; J4 25 Буховски, Войцех Б у р ш т а — Символическая культура в этнологических исследованиях . А н н а З а д р о ж и н ь с к а — П р е д п о с ы л к и исследований в о б л а с т и народной м и ф о л о г и и 3341 Яцек Б е д н а р с к и , Збигнев Я с е о и ч — И с с л е д о в а н и я культуры европейских семейств. Предпосылки, проблематика, настоящие р е з у л ь т а т ы 45 Ванда Ч а п р а н — П р о б л е м а значения связи между р о д с т в е н н и к а м и и свойственниками в исследованиях сельской о б щ е с т в е н н о с т и Н и ж н е й Силезии 53 Тереса Д о б р о в о л ь с к а — Местные связи Бронислава города. К о л ч и н ь с к а - Я в о р с к а — Исследование 59* культуры рабочих крупного . 65 Б о ж е н а Б э б а , Галина М у р а в е к а — Маленький г о р о д о к в этнографических исследо­ ваниях- 77 Мирослава Д р о з д - П я с е ц к а - - И з исследований п о вопросу общественных функций н а р о д н о г о искусства 85 М а л г о ж а т а М а й , Анна З а м б ж и ц к а - К у и а х о в и ч — О б р я д о б м е н а д а р а м и в н а р о д н о й культуре 93 9 Зофия Ш р о м б а - Р ы с о в а - И з п р о б л е м а т и к и сельских з а с т о л и й Я н и н а Г а й д у к - Н н я к о в с к а — исследования проблематики исторического 99 сознания в фольклоре Чеслав Р о б о т ы ц к и ,. ;05- - Н а р о д н о е мышление в польской массовой культуре (Иссле­ довательские приемы) ill А д а м П а л ю х — Первые шаги вроцлавской университетской среды в области э т н о ботанических исследований II9' Я н у ш Б о г д а н о Б и ч , А д а м Ш и м а н ь с к и — Польский Этнографический атлас. Источ­ ники, достижения, перспективы 125 Тереса К а р в и ц к а — Роль т р а д и ц и й в культуре куявской деревни Í29 Лех М р у з — Исследования, посвященные ж и з н и цыган J 31 Т о м а ш С т р о и ч е к — Польско-македонские исследования 135 �СОДЕРЖАНИЕ О Александр П о с е р н - З е л и н ь с к и — Польская этнологическая американистика: о п ы т ы , в о з м о ж н о с т и и перспективы Ивона 143 К а б з и н ь с к а - С т а в а ж — Характер развлечений в пастушеских культурах С р е д н е й А з и и (на примере М о н г о л и и ) 1 69 Часть II СВЕДЕНИЯ О ЦЕНТРАХ ЗТНОЕРАФИЧЕСКИХ И ФОЛЬКЛОРНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ К а ф е д р а культуры этнологии и антропологии Варшавского университета — Зофи.ч Соколович 179 К а ф е д р а этнографии славян Я г е л л о н с к о г о университета Чеслав — Анна Замбжицка-Кунахокич, Роботыцки 184 Институт этнологии Университета и м . А . Мицкевича в П о з н а н и К а ф е д р а этнографии Университета и м . Б о л е с л а в а — Збигнев Берута в о Вроцлаве Ясевич — Базелих Кафедра 189 Барбара 193 этнографии Лодзинского университета — Бронислава Копчиньска-Яворска Отделение этнографии И н с т и т у т а археологии и этнографии Университета Коперника в Т о р у п е — Тереса 195 Миколая Карвш/ка 1.99 Отделение этнографии Института истории м а т е р и а л ь н о й культуры П о л ь с к о й А к а д е м и и наук в Варшаве — Славой Шнпкевич Этнографический кабинет Академии наук в Кракове Этнографический кабинет i Института истории материальной — Крыстына Квасьиевич, Данута Института истории материальной А к а д е м и и наук в П о з н а н и — Александр культуры 201 Польской Тылькова 206 культуры Польской Посерн-Зелиньски 210 К а б и н е т Этнографического атласа Института истории материальной культуры П о л ь ­ ской А к а д е м и и наук в о Вроцлаве — Яну-ui Богданович И н с т и т у т искусства Польской А к а д е м и и наук — Александр 2:5 Яцковеки 2,7 Ц е н т р научных исследований и м . Войцеха Кентжиньского в Ольштыне — Анна Шифер Отделение фольклористики В ы с ш е й педагогической школы в О п о л е — Дорота 221 Си- монидес 222 Институт сельского и лесного хозяйств тропических и субтропических стран Сельско­ хозяйственной академии в Кракове как центр этнографических исследований Лешек Дзеигель — : • • 224 ХРОНИКА И с с л е д о в а н и е р о д н о й и иностранной культуры. П р о б л е м ы и м е т о д ы — Бронислава Копчиньска-Яворска 227 И К о н г р е с с европейской э т н о г р а ф и и и фольклора — Бронислава Копчиньска-Яворска 231 Кукла, как игрушка и о т о б р а ж е н и е некоторых общественных явлений. Выставка в Му­ зее человека в П а р и ж е в 1983 т. — Ирена Турнау 237 РЕЦЕНЗИИ K a i s u Jaakkola, Muuttuva joulu. Kansatieteellinen tutkimus (The Changing Christmas. A n ethonological study), Kansatieteellinen Arkisto 28, Helsinki 1977, с. 384 — Мечислав Тро.чи 239 Starádelnicka Praha. Život a kultura pražských dělníků 1848-1939, red. A . Robek, M . Mo­ ravcová, J . Štástná, Academia, Praha 1981, cc. 311 — Анджей Colin M . Turnbull, Inkowie ludzie gór, Warszawa 1982, Ставаж cc. 242 — Марии 243 Идзъковска 248 L o u Taylor, Mourning dress. A costumes and social history, London 1983, cc. 327 — Ирена Турнау 252 �CONTENTS Part I T H E CONTEMPORARY PROBLEMS OF POLISH ETHNOLOGY. (PAPERS PRESENTED AT T H E MEETING OF POLISH ETHNOLOGISTS ORGANIZED B Y T H E COMMITTEE O F E T H N O L O G I C S C I E N C E S OF P O L I S H A C A D E M Y OF S C I E N C E S , T H E C H A I R O F E T H N O G R A P H Y A T T H E U N I V E R S I T Y O F ŁODZ A N D T H E D E P A R T M E N T O F ETHNOGRAPHY AT T H E INSTITUTE OF HISTORY OF MATERIAL CULTURE OF POLISH ACADEMY OF SCIENCES. T H E CONFERENCE W A S H E L D ON M A R C H 24 TO 26 1983) I n t r o d u c t o r y r e m a r k s — Anna Kutrzeba-Pojnarowa 13 T e x t in E n g l i s h A n n a K u t r z e b a - P o j n a r o w a — T h e opening 14 17 address K a t a r z y n a K a n i o w s k a — T h e "nature-culture" dychotomy-the p r o b l e m of ethnology. M i c h a ł B u c h o w s k i , "Wojciech B u r s z t a — T h e s y m b o l i c p h i c studies Anna Z a d r o ż y ń s k a nal mythology" Jacek •— S o m e European families. J a s i e w i c z D o b r o w o l s k a a big ethnogra­ 33 research of — R e s e a r c h of the Assumptions, problems and achievements of r u r a l c o m m u n i t y *— L o c a l social Bronisława К о p с z у ń s к a-J a w o r s ка in the in "natio­ culture . . — T h e p r o b l e m of the m e a n i n g of k i n s h i p a n d r e l a t i o n s i n the studies Teresa in 25 culture 41 B e d n a r s k i , Zbigniew Wanda C z a p r a n assumptions particular in L o w e r Silesia . . of . . . . links folk — T h e studies of w o r k e r s ' c u l t u r e town 65 D r o z d-P i a s e с к a — The studies the social functions exchange 77 of . 8 5 Maj, of Anna gifts Z a m b r z y c k a - K u n a c h o w i c z — in folk The ritual culture 83 Zofia S z r o m b a - R y s o w a — T h e problems Janina cal of art Małgorzata 53 59 B o ż e n a B e b a , H a l i n a M u r a w s k a — E t h n o g r a p h i c studies of a little t o w n Mirosława 45 affinity H a j d u k-N i j a k o w s k a consciousness i n folklore of p e a s a n t s ' feasts . — T h e problems of the studies . . . 99 of h i s t o r i ­ 105 • C z e s ł a w R o b o t y c k i — T h e folk w a y (suggestions for r e s e a r c h ) of t h i n k i n g i n P o l i s h m a s s culture Ill A d a m P a l u c h — T h e first steps of the e t h n o g r a p h e r s f r o m the U n i v e r s i t y of W r o c ł a w i n ethnobotanic studies 119 Janusz B o h d a n o w i c z , A d a m S z y m a ń s k i — T h e Polish Ethnographic Atlas. Source material, achievements and perspectives 125 Teresa K a r w i с к а wy region 129 — T h e role of t r a d i t i o n i n p e a s a n t culture i n Kuja­ �CONTENTS Lech M r ó z Tomasz — Studies S t r ą c z e k Aleksander 11 of the G y p s y c u l t u r e — Polish-Macedonian 131 researches 135 P os e r n-Z i e 1 i ń s к i — The Polish Americanistics of ethnography. Its experience, i n the possibilities a n d p e r s p e c t i v e s . field . . . I w o n a К a b z i ń s к a - S t a w a r z — P l a y s a n d games i n p a s t o r a l c u l t u r e s Middle Asia (the case of 143 of Mongolia) 169 Part II I N F O R M A T I O N A B O U T E T H N O G R A P H I C AND F O L K L O R I S T I C R E S E A R C H The Chair of Warsaw The Chair ków The The Ethnology — of — Institute Ethnography of E t h n o l o g y Jasiewicz Chair of E t n o g r a p h y Anthropology at the at the Jagiellonian Czesław University Robotyckí The of at the Ethnography at of the Ethnology Culture of Polish Study of Ethnography of at Academy Polish Danuta t Study ture Kra­ B o l e s ł a w Bierut University in W r o c ł a w — University of Łódź of E t h n o g r a p h y at the I n s t i t u t e Department C u l t u r e of The in . — Bronisława Kop­ ska Department niewicz of at the A d a m M i c k i e w i c z U n i v e r s i t y i n P o z n a ń — of A r c h a e o l o g y g r a p h y of M i k o ł a j K o p e r n i k U n i v e r s i t y i n T o r u ń — Teresa The University Bazielich czyńska-Jawor The Cultural Zambrzycka-Kunachowicz, Zbigniew Chair and Sokolewicz Slavian Anna Barbara The Zofia CENTRES the of at Academy Sciences the of — Sławoj Institute of S c i e n c e s the of History of Szynkiewicz the History in K r a k ó w — . Material , of Material Krystyna Kwaś- Tylkowa of E t h n o g r a p h y at the Polish Institute and Ethno­ Karwicka Academy of Institute Sciences of the in H i s t o r y of M a t e r i a l C u l ­ Poznań — Aleksander Posern- Zieliński The Study of Polish Ethnographic Atlas Material Culture nusz Bohdanowicz 'The Institute of of Polish Academy at the of Institute Sciences of in the History Wrocław — of Ja" Art at the Polish Academy of Sciences — Jackowski The The 217 W o j c i e c h K ę t r z y ń s k i R e s e a r c h C e n t r e i n O l s z t y n — Anna Department of O p o l e — Dorota The Folklore Studies at the High School Szyfer of . . . Pedagogics in Simonides a t the H i g h S c h o o l — Leszek 221 222 I n s t i t u t e of A g r i c u l t u r e a n d F o r e s t r y of T r o p i c a l a n d S u b t r o p i c a l researches 215 Aleksander of A g r i c u l t u r e i n K r a k ó w - t h e centre of Areas ethnographic Dzięgiel 224 CHRONICLE The studies of one's o w n c u l t u r e a n d a l i e n c u l t u r e s . P r o b l e m s a n d methods — Bronisława Kopczyńska-Jawor ska The I I C o n g r e s s of E u r o p e a n E t h n o g r a p h y a n d F o l k l o r e — Bronisława czyńska-J aw or ska "The d o l l - a toy a n d a n i m a g e of some social p h e n o m e n a . T h e exposition M u s é e de Г Н о т т е i n P a r i s i n 1983 — Irena Turnau Kop­ in �12 CONTENTS REVIEWS K a i s u Jaakkola, Muuttuva joulu. Kansatieteellinen tutkimus (The Changing C h r i s t m a s . A n E t h n o l o g i c a l study), K a n s a t i e t e e l l i n e n A r k i s t o 28, H e l s i n k i 1977, 384 pages, photos, tables, i l l u s t r a t i o n s , m a p s — Mieczysław Trojan 239 S t a r á d ě l n i c k á P r a h a . Ž i v o t a k u l t u r a p r a ž s k ý c h d ě l n í k ů 1848-1939 ( T h e old w o r k e r s P r a g u e . L i f e a n d c u l t u r e of the w o r k e r s i n P r a g u e 1948-1939) r e d . A . R o b e k , M . M o r a v c o v á , J . S t a s t n á ed. A c a d e m i a P r a h a 1981, 311 pages — Andrzej Stawarz 243 C o l i n M . T u r n b u l l , l k o w i e l u d z i e g ó r . ( T h e people s z a w a 1980, 242 pages — Maria Idźkowska 248 Lou T a y l o r , M o u r n i n g dress. A c o s t u m e a n d 327 pages. 160 i l l u s t r a t i o n s — Irena Turnau of social the mountains) history, London War­ 1983, 252 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/51dc0c7e34aeb8ac6962663e20294de6.pdf e85df21bb39dcc4f9ce26aef9a60961c Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1229 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1985 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1134 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1985 t.29 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1985 t.29 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXIX Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDAŇSK • ŁÓDŹ ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1985 AKADEMII NAUK �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : IWONA K A B Z I Ñ S K A - S T A W A R Z CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : J O Z E F B U R S Z T A , M A R I A B I E R N A C K A ( P R Z E WODNICZĄCA), M A R I A F R A N K O W S K A , J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A , WANDA P A P R O C K A , Z O F I A S Z Y F E L B E J N - S O K O L E W I C Z O W A Adres Redakcji: 00-140 — Warszawa, ul. Ś w i e r c z e w s k i e g o 105 Okładkę p r o j e k t o w a ł Edward Kostka Redaktor Zyta K w i e c i ń s k a Redaktor techniczny Jacek Sikorski © Copyright by Zakład Narodowy Im. Ossolińskich Printed in Poland — Wydawnictwo, Wrocław P L I S S N 0071-1861 Zaklad Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1985. Nakład: 900 egz. Objętość: a r k . wyd. 23,50, a r k . druk. 18,38, ark. Aj - 24. Papier druk. sat. k l . I V , 70 g, 70 X 100. Oddano do skła­ dania 1985. 01. 23. Podpisano do druku 1985. 09. 12. Druk ukończono w październiku 1985. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 3060/85. R-10. Cena zł 200.— Ш5 �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Część i Zofia S o k o l e w i c z — Podstawowe modele nauki, a niektóre problemy teoretyczne etnologii w Polsce. Część I I ' . . Streszczenie w j . angielskim Małgorzata B a r t n i c k a — Wyobrażenia przestrzeni i ich badanie . . . Streszczenie w j . angielskim Streszczenie w j . rosyjskim Stanisław M a r c z u k — Kluczowe problemy badań nad wartościami w nau­ kach społecznych (wokół koncepcji Gerharda Kioski) Streszczenie w j . angielskim Jolanta K o w a l s k a — Środki i mechanizm przekazu tanecznego . . . Streszczenie w j . angielskim 11 24 25 36 37 39 61 63 82 Część II Maria F r a n k o w s k a — Symbolika religijna i jej znaczenie w wierzeniach Indian Meksyku na przykładzie znaku krzyża (wiek X V I - X X ) . . . Streszczenie w j . angielskim Ryszard T o m i c k i — Struktura epok świata w mitologii nahuatlańskiej. Nowa interpretacja wersji z Histoyre du Mechiąue, Leyenda de los Soles i Historia de los mexicanos por sus pinturas Streszczenie w j . angielskim Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — Wyznaniowa dezintegracja indiańskich społeczności chłopskich w peruwiańskich Andach i jej kulturowe skutki Streszczenie w j . angielskim 83 105 107 133 135 160 S T U D I A I MATERIAŁY Maria Anna К n o t h e — Polscy chłopi w Brazylii (1870-1939). Materialna płaszczyzna ich asymilacji Streszczenie w j . angielskim Streszczenie w j . portugalskim Leszek D z i ę g i e l •—• Tradycyjne rzemiosło i handel we w s p ó ł c z e s n y m K u r dystanie irackim (obserwacje i wstępne wnioski) Streszczenie w j . angielskim Wojciech O l s z e w s k i — Dystans etniczny Polacy — Cyganie (na przykła­ dzie dzielnicy Poznania) 163 212 213 215 239 241 �6 S P I S TREŚCI A R T Y K U Ł R E C E N Z Y J N Y I OMÓWIENIA Renata H г у ń — Katalog wystawowy formą popularyzacji wiedzy o Cyga­ nach. Riidiger Vossen, Zigeuner. Roma, Sinti, Gitanos, Gypsies zwischen Verfolgung und Romantisierung. Katalog zur Ausstellung „Zigeuner zwi­ schen Romantisierung und Verfolgung — Roma, Sinti, Manusch, Calé in Europa" des Hamburgischen Museums für Volkerkunde, Frankfurt/M 1983, ss. 351 Adam Pranda, Ignac Bizmayer, Tatran Profily, zvazok 57, Bratislava 1983, ss. 149 — Wanda Paprocka „Tlalocan. Revista de Fuentes para el Conocimiento de las Culturas Indígenas de México", vol. V I I : 1977, ss. 404; vol. V I I I : 1980, ss. 492; vol. I X : 1982, ss. 404 — Ryszard Tomicki The Shaping of National Anthropologies, „Ethnos", vol. 47: 1982, nr 1-2, Stock­ holm, Etnografiska Museet. Centrum i peryferie: dyskusja o kształtowa­ niu antropologii narodowych — Leszek Dzięgiel John S. Mbiti, Afrykańskie religie i filozofia (tytuł oryginału: African R e l i ­ gions and Philosophy), Warszawa 1980, Instytut Wydawniczy P A X , tłum. Krystyna Wiercieńska, ss. 363 — Maria Idźkowska Walerian Sobisiak, Kultura rodzima Polonii zachodnioeuropejskiej, Poznań 1983 — Edward Pietraszek Tomas Gerholm, Market, Mosque and Mafraj — Social Inequality in a Yeme­ ni Town, Stockholm 1977, Stockholm Studies in Social Anthropology — Leszek Dzięgiel 259 264 267 271 283 285 290 �СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ Часть I София С о к о л е в и ч — Основные модели науки и некоторые теоретические проблемы этнологии в Польше. Часть II, : Резюме на английском языке Малгожата Б а р т н и ц к а — Воображения о пространстве и их исследование . . . . Резюме на английском языке Резюме на русском языке Станислав М а рч у к — Основные проблемы исследования ценностей в общественных науках (в связи с концепцией Герхарда Клёски) Резюме на английском языке Иолянта К о в а л ь с к а — Средства и механизмы танцевальных передач Резюме на ашлийском языке '1 24 25 36 37 39 61 63 82 Часть II Мария Ф р а н к о в с к а — Религиозная символика и ее значение в верованиях индейцев Мексики на примере знака креста ( X V I — X X вв.) Резюме на английском языке Рышард Т о м и ц к и — Структура мировых эпох в мифологии нахуа. Новая интерпрета­ ция версии из Histoyre du Mechique, Leyenda de los Soles, Historia de los mexicanos por sus pinturas Резюме на английском языке Александр П о с е р н - З е л и н ь с к и — Дезинтеграция верований индейских крестьянских общественностей в перуанских Андах и ее культурные последствия Резюме на английском языке 83 105 107 133 135 160 . ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Мария Анна К н о т е — Польские крестьяне в Бразилии (1870—1939). Материальные основы их ассимиляции , Резюме на английском языке ' Резюме на португальском языке Лешек Д з е н г е л ь — Традиционное ремесло и торговля в современном иракском Кур­ дистане (наблюдения и предварительные выводы) 163 212 213 215 �8 S P I S TREŚCI Резюме на английском языке Войцех Олыпевски — Этнические различия между поляками и цыганами (на при­ мере Познаньского района) 239 241 РЕЦЕНЗИОННЫЕ СТАТЬИ И ОБСУЖДЕНИЯ Рената Грынь — Выставочный каталог как форма популяризации сведений о цы­ ганах. Rüdiger Vossen, Zigeuner. Roma, Sinti, Gitanos, Gypsies zwischenVe folgung und Romantisierung. Katalog zur Ausstellung „Zigeuner zwischea Romantisierung und Verfolgung — Roma, Sinti, Ma lusch. Cale in Europa" des Hamburgischen Museum für Volkerkunde, Frankfurt/M, 1983, ce. 351 Адам Пранда, Ignac Bizmayer, Tatran Profity, zvazok 57, Bratislava 1983, cc. 149 — Ванда Папроцка „Tlalocan. Revista de Fuentes para el Conocimiento de las Culturas Indígenas de México, vol. VII: 1977, cc. 404, vol. VIII: 1980, cc. 492, vol. IX: 1982 cc. 404 — Рышара Томиики The Shaping of National Anthropologies, „Ethnos", vol. 47: 1982, н. 1 — 2, Stockholm, Etnografiska Museel.Центр и периферии: дискуссия о формировании национальных антропологии — Лешек Дзгнге.пь John. S. Mbiti, Afrykańskie religie ifilozofia(перевод с английского), Warszawa 1980, PAX, cc. 363 — Мария Идзьковска Walerian Sobisiak, Kultura rodzima Polonii zachodnioeuropejskiej, Poznań 1983 — Эдвард Пе771рашек Tomas Ge.-holm, Market, Mosque and Mafraj — Social Inequality in a Yemeni Town, Stockholm 1977, Stockholm Studie; in Social Anthropology — Лешек Дзепгель . . . 259 264 267 271 283 285 290 �TABLE OF CONTENTS PAPERS Part I Zofia S o k o l e w i c z — The basic models of science and some theoretical problems of ethnology in Poland. Part I I Summary in English Małgorzata B a r t n i c k a •— Spacial images. A short review of research . Summary in English Summary in Russian Stanisław M a r c z u k — The key problems of the studies of values in so­ cial sciences (around the conception of Gerhard Kloska) Summary in English Jolanta K o w a l s k a — The means and mechanism of the communication in the dance Summary in English 11 24 25 36 37 39 61 63 82 F o r i 11 Maria F r a n k o w s k a — The religious symbolism and its meaning in the beliefs of the Mexican Indians — the example of the sign of a cross ( X V I - X X century) Summary in English Ryszard T o m i c k i — The structure of the world epochs in the Nahua my­ thology. The new interpretation of the version from Histoyre du Mechique. Leyenda de los Soles and Historia de los mexicanos por sus pin­ turas . . Summary in English Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — The religious disintegration of the I n ­ dian peasant communities in the Peruvian Andes and its cultural effects Summary in English 83 105 107 133 135 160 STUDIES AND M A T E R I A L S Maria Anna K n o t h e — The Polish peasants in Brasil (1870-1939). The ma­ terial level. of their assimilation Summary in English Summary in Portuguese 163 212 213 �10 S P I S TREŚCI Leszek D z i ę g i e l — Traditional craft and commerce in the contemporary Iraqi Kurdistan Summary in English Wojciech O l s z e w s k i — The ethnic distance of the Poles and Gypsies (the case of a district in Poznań) BOOK REVIEWS Renata H г у ń — A n exhibition catalogue as a form of popularization of the knowledge about Gypsies. Rüdiger Vossen. Zigeuner. Roma, Sinti, G i ­ tanos, Gypsies zwischen Verfolgung und Romantisierung. Katalog zur Ausstellung „Zigeuner zwischen Romantisierung und Verfolgung — Roma, Sinti, Manusch Cale in Europa" des Hamburgischen Museums für Volkerkunde, Frankfurt/M, 1983, ss. 351 Adam Pranda, Ignaz Bizmayer, Tatran Profily, zvazok 57, Bratislava 1983, ss. 149 — Wanda Paprocka „Tlalocan. Revista de Fuentes para el Conocimiento de las Culturas Indíge­ nas de Mexico", vol. V I I : 1977, ss. 404, vol. V I I I : 1980, ss. 492, vol. I X : 1982, ss. 404 — Ryszard Tomicki The Shaping of National Anthropologies, „Ethnos", vol. 47: 1982, nr 1-2, Stock­ holm, Etnografiska Museet. The centre and the outskirts: discussion on the shaping of national anthropologies •— Leszek Dzięgiel John S. Mbiti, Afrykańskie religie i filozofia (African Religions and Philoso­ phy), Warszawa 1980, Instytut Wydawniczy P A X , translated by Krystyna Wiercińska, ss. 363 — Maria Idźkowska Walerian Sobisiak, Kultura rodzima Polonii zachodnioeuropejskiej (The N a ­ tive culture of the Poles in Western Europe), Poznań 1983 — Edward Pietraszek Tomas Gerholm, Market, Mosque and Mafraj — Social Inequality in a Y e ­ meni Town, Stockholm 1977, Stockholm Studies in Social Anthropology — Leszek Dzięgiel � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/8c1f7c27833cd3da39f8497219b469ed.pdf 647f488555d4668b0b8543f92be05a8c Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1242 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1986 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1146 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1986 t.30 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1986 t.30 z.1, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A I N S T Y T U T A K A D E M I A H I S T O R I I K U L T U R Y ETNOGRAFIA NAUK M A T E R I A L N E J POLSKA XXX Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDANSK • ŁÓDŹ ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1986 �REDAKTOR: SEKRETARZ WITOLD REDAKCJI: IWONA DYNOWSKI KABZIÑSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE R A D Y REDAKCYJNEJ: JOZEF BURSZTA, M A R I A B I E R N A C K A (PRZEWÓD NICZĄCA), M A R I A FRANKOWSKA, JADWIGA KLIMASZEWSKA, A N N A KUTRZEBA-POJ NAROWA, W A N D A PAPROCKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA A d r e s R e d a k c j i : 00-140 W a r s z a w a , a l . Ś w i e r c z e w s k i e g o 105 Okładkę projektował Edward Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Jacek © Copyright by Zakład Narodowy im. Ossolińskich Printed PL ISSN Kostka Sikorski — Wydawnictwo, W r o c l a w 1986 in P o l a n d 0071-1861 Z a k l a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1986 N a k l a d : 900 e g z . O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 23.70, a r k . d r u k . 18,25, a r k . A j - 24. P a p i e r d r u k . s a t . k l . I V , 70 g , 70 X 100. O d d a n o d o s k ł a ­ d a n i a 1985.09.26. P o d p i s a n o d o d r u k u 1986.02.07. D r u k ukończono w l u t y m 1986. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a r a . 3420/85. R - 7 . C e n a z ł 300.— �SPIS T R E Ś C I ARTYKUŁY Zofia Sokole w icz — O pojęciu całości i systemu w etnologicznych ba­ daniach nad kulturą. Część I 11 Streszczenie w 28 Michał j . angielskim Buchowski, Wojciech Burszta — Status języka w świado­ m o ś c i magicznej Streszczenie w Witold 31 j . angielskim T r u s z k o w s k i — 41 Jak Bronisław Malinowski został ocalony dla nauki 43 Mirosława D r o z d - P i a s e c k a — Społeczne funkcje sztuki ludowej. Sztu­ k a l u d o w a w ocenie w s p ó ł c z e s n e j m ł o d z i e ż y w i e j s k i e j 51 Streszczenie w j . r o s y j s k i m 80 Jolanta K o w a l s k a czywistości w — Elementarne składniki symbolice r u c h u tanecznego. kulturowych koncepcji rze­ Część I: Kulturowe kwalifi­ kacje r u c h u a symbolika r u c h u tanecznego 83 Streszczenie w j . angielskim Lech Mróz skość, — Wyróżnianie inność, Streszczenie Jadwiga w 137 g r u p y w ł a s n e j przez C y g a n ó w w P o l s c e : swoj- obcość 139 j . angielskim K u c h a r s k a 162 — Kaszubi w Kanadzie. Mechanizmy identyfikacji etnicznej 163 Streszczenie w j . angielskim 178 Władysław XIX B a r a n o w s k i — Polskie zainteresowania ludami K o m i w X V I - wieku 181 Streszczenie w j . r o s y j s k i m Ljubinko R a d e n k o v i č — 200 Znaczenie pewnego lnie w folklorze n a r o d ó w s ł o w i a ń s k i c h tekstu o konopiach czy i bałkańskich 201 Streszczenie w j . r o s y j s k i m 211 Z ŻAŁOBNEJ Kazimiera Z a w i s t o w i c z - A d a m s k a (1897-1984) KARTY — Maria Biernacka . . . . 213 M i e c z y s ł a w G ł a d y s z (1903-1984) — Z o f i a Szromba-Rysowa 220 L á s z l ó F o l d e s (1934-1980) 223 — Anna Kowalska-Lewicka �6 SPIS TREŚCI KRONIKA J u b i l e u s z 50-lecia p r a c y n a u k o w e j prof. d r . J ó z e f a G a j k a — Barbara Bazielich 227 K u l t u r a wsi Mazowsza i Podlasia w zbiorach Muzeum Rolnictwa im. K . K l u ­ ka w C i e c h a n o w c u — Teresa Wyjazd Romanowska do I n d i i s t u d e n t ó w e t n o g r a f i i Mróz, Magdalena 229 Uniwersytetu Warszawskiego — Lech Zlocka 237 F e s t i w a l C y g a ń s k i w C h a n d i g a r h ( I n d i a ) — Adam Bartosz 241 RECENZJE Estudios de C u l t u r a gaciones vol. Náhuatl. Históricas de Publicación la eventual del Instituto Universidad Nacional 16: 1983, ss. 389 — Ryszard Autónoma de Investi­ de México, Tomicki 243 A c t a U n i v e r s i t a t i s L o d z i e n s i s . F o l i a C a u c á s i c a , n r 1: 1983, ss. 141 —• Andrzej Woźniak 248 A . I . Robakidze, P u t i razvitija gruzinskoj sovetskoj Akademia Nauk etnografii (1922-1982 gg.), S S R , Institut Istorii Archeologii i Etnografii im. I . A. D ż a w a c h i s z w i l i , I z d a t i e l s t v o „ M e c n i e r e b a " , T b i l i s i 1983, ss. 158 — Andrzej Woźniak 249 P. W i e s s n e r , S t y l e a n d S o c i a l I n f o r m a t i o n i n K a l a h a r i S a n P r o j e c t i l e P o i n t s , , . A m e r i c a n A n t i q u i t y " , vol. 48, n r 2: 1983, ss. 252-276 — Wiktor Stoczkowski 251 Albert K . Bajburin, Žyliszcze v obriadach i predstavlenijach vostocznych s ł a v i a n , L e n i n g r a d 1983, ss. 188 — Gabriela I. Georgieva, Byłgarska 1983 — Krzysztof Rudolph Peters, narodna Augustynowicz mitołogija, wyd. 254 Nauka i Izkustvo, Sofia Wrocławski Islam and 259 Colonialism. T h e Doctrine of Jihad in Modern H i s t o r y , T h e H a g u e — P a r i s — N e w Y o r k 1979, M o u t o n P u b l i s h e r s — Leszek Dzięgiel 263 D. F . E i c k e l m a n , T h e Middle East. A n Anthropological Approach, Englewood C l i f f s , N e w Y o r k 1981 — L e s z e k Dzięgiel Franciszek Kotula, U źródeł, R z e s z ó w 269 1983, K A W •— Wojciech F r a n c i s z e k K o t u l a , U ź r ó d e ł , R z e s z ó w 1983, K A W — Urszula Aleksander Błachowski, Nie tylko chlebem W a r s z a w a 1983, L S W , ss. 170 — Hanna Anna . 279 Raszkiewicz . 280 twórców Olsztyn 1982, O l s z t y n i e , ss. Ośrodek 152 — Justyna Badań ludowych, Reszke 283 Szyfer, S p o ł e c z n o ś ć i k u l t u r a m a ł e g o miasta. Studium n a Rynu, w ... P o r t r e t y Pieniążek Naukowych im. W. przykładzie Kętrzyńskiego Jasionowska 286 M a r g u e r i t e R e u t , L e soie e n A f g h a n i s t a n . L ' é l e v a g e d u v e r a soie é n A f g h a ­ n i s t a n et l ' a r t i s a n a t de l a soie á H e r a t , W i e s b a d e n Irena 1983, ss. 167, r y e . — Tuman 288 H e l g ę Gerndt, K u l t u r ais Forschungsfeld. Uber v o l k s k ü n d l i s c h e s D e n k e n und A r b e i t e n , M i i n c h e n 1981, ss. 243, r y c . — Irena Turnau 289 V é t e m e n t et S o c i é t é s 1. A c t e s des J o u r n é e s de r e n c o n t r e des 2 et 3 m a r s 1979. Wyd. p r z e z M o n i q u e de F o n t a n e s et Y v e s D e l a p o r t e . L a b o r a t o i r e s d ' E t h n o - logie d u M u s e u m N a t i o n a l d'Histoire N a t u r e l l e . S o c i é t é s des a m i s d u M!usée Ludvik ryc. de l ' H o m m e , P a r i s 1981, ss. 370, r y c . — Irena Baran, — Jitka Irena Staňková, Lidové kroje Turnau Slovácka, Turnau Praha 290 1982, ss. 84, 291 i �СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ З о ф и я С о к о л е в и ч — П о н я т и е ц е л о г о и с и с т е м ы в этнологических исследованиях, к а с а ю щ и х с я культуры. Ч а с т ь 1 11 Р е з ю м е н а английском языке 28 Михал Б у х о в с к и , Войцех Б у р ш т а — Статус языка в м а г и ч е с к о м с о з н а н и и . . . . Р е з ю м е н а а н г л и й с к о м языке В и т о л ь д Т р у ш к о в с к и — К а к б ы л спасен Бронислав М а л и н о в с к и Мирослава Д р о з д - П я с е ц к а 31 41 д л я науки . . . 43 — Общественные функции н а р о д н о г о искусства. Н а р о д ­ н о е искусство в глазах с о в р е м е н н о й сельской м о л о д е ж и 51 Р е з ю м е н а р у с с к о м языке 80 Иолянта К о в а л ь с к а — Составные э л е м е н т ы культурньк концепций действитель­ н о с т и в символике танцевальных движений. Часть I . Культурные квалификации движения и символика танцевального движения 83 Р е з ю м е н а а н г л и й с к о м языке Лех М р у з 137 — С а м о о п р е д е л е н и е с о б с т в е н н о й группы цыганами в П о л ь ш е : с в о е о б р а з и е , отличия, ч у ж д о с т ь 139 Р е з ю м е н а английском языке Ядвига К у х а р с к а 162 — К а ш у б ы в К а н а д е . М е х а н и з м этнического о т о ж д е с т в л е н и я . . 163 В л а д ы с л а в Б а р а н о в с к и — Заинтересованность поляков н а р о д а м и К о м и в X V I - X I X вв. 181 Р е з ю м е на английском языке 178 Р е з ю м е н а р у с с к о м языке 200 Л ь ю б и н к о Р а д е н к о в и ч —О значении известного текста о конопли л и б о льне в ф о л ь ­ клоре славянских и балканских н а р о д о в 201 Р е з ю м е на р у с с к о м языке 211 ТРАУРНЫЙ СПИСОК К а з и м е р а Завистович-Адамска (1897-1984) — Мария Бернацка Мечислав Г л а д ы ш (1903-1984) — Зофия Шромба-Рысова 213 220 Л я ш л о Ф о л ь д е ш (1934-1980) — Анна Ковальска-Левицка 223 ХРОНИКА Ю б и л е й 50-летия научной д е я т е л ь н о с т и п р о ф е с с о р а д - р а Ю з е ф а Гайка — Барбара Базелих Культура Мазовецких 227 и Подляских музея и м . К . Клюка в Цехановце деревень в с о б р а н и я х Сельскохозяйственного — Тереса Романовска 229 �8 SPIS T H E S C I П о е з д к а с т у д е н т о в этнографии Варшавского университета в И н д и ю — Лех Мруз, далена Злоцка Цыганский фестиваль в Х а н д и г а р ( И н д и я ) — Адам Маг­ 237 241 Бартош РЕЦЕНЗИИ E s t u d i o s de C u l t u r a N á h u a t l . P u b l i c a c i ó n e v e n t u a l del I n s t i t u t o de I n v e s t i g a ­ ciones H i s t ó r i c a s de l a U n i v e r s i d a d N a c i o n a l A u t ó n o m a de Mexico, Т. 16: 1983, cc. 389 — Рышард Томиики Acta Universitatis Lodziensis. Folia C a u c á s i c a , H . 1: 1983, cc. 141, Ł ó d ź Анджей Возняк А . И . Р о б а к и д з е , П у т и развития грузиньской советской этнографии (1922-1982 гг.), А к а д е м и я Наук С С Р , И н с т и т у т И с т о р и и А р х е о л о г и и и Этнографии им. И . А .Д ж а вахишвили, И з д . „ М э ц н э р и э б а " , Тбилиси 1983, сс. 158 — Анджей Возняк . . . P. Wiessner, Style and Social Information in K a l a h a r i San Projectile „ A m e r i c a n A n t i q u i t y " , T . 48, H . 2: 1983, cc. 253-276 — Виктор А л б е р т К. Байбурин, Жилище I. 243 — 248 249 Points, Сточковски 251 в о б р я д а х и представлениях восточных славян, и з д . „ Н а у к а " , Л е н и н г р а д 1983, се. 188 — Габрела Аугустынович G e o r g i e v a , B y ł g a r s k a n a r o d n a m i t o ł o g i j a , Sofia 1983, „ N a u k a 254 i Izkostvo", Кшшитоф Вроцлавеки R u d o l p h P e t e r s , I s l a m a n d C o l o n i a l i s m . T h e D o c t r i n e of J i h a d i n M o d e r n H i s t o r y , T h e H a g u e — P a r i s — N e w Y o r k 1979, M o u t o n P u b l i s h e r s — Лешек Дзенгел 259 263 D . F . Eickelman, The Middle East. A n Anthropological Approach, New Y o r k 1981, E n glewood Cliffs — Лешек Дзенгел Францишек К о т у л а , У истоков, Жешов 1983, К А В — Войцех Пеняжек Францишек К о т у л а , У истоков, Жешов 1983, К А В — Уршула Рашкетч А л е к с а н д р Блаховски, Н е только х л е б о м . . . П о р т р е т ы н а р о д н ы х с о з д а т е л е й , Варшава 269 279 280 1983, Л С В , сс. 170 - Ханна Решка А н н а Шыфер, О б щ е с т в е н н о с т ь и культура городка на п р и м е р е Рына, Олыптын 283 О Б Н и м . Войцеха Кентшыньскего —Юстына Яеионовска 286 M a r g u r e i t e R e u t , L e soie e n A f g h a n i s t a n . L ' é l e v a g e d u v e r á soie en n i s t a n et l ' a r t i s a n a t de l a soie á H e r a t , W i e s b a d e n 1983, cc. 167, Ирена Helgę ил. 90 — 288 Arbeiten, M ü n c h e n et Sociétés ais F o r s c h u n g s f e l d . 1981, cc. 243 — 1. A c t e s des Über volkskündliches Denken Ирена Journées du Muséum National d'Histoire de Jitka Staňková, Турнау Lidové des 2 et 3 mars (red.), L a b o r a t o i r e s d ' E t h n o - Naturelle. kroje 289 rencontre M u s e e de l ' H o m m e , P a r i s 1981, cc. 370, ил. -- Ирена Ludvik Baran, in. — Ирена und Турнау 1979. M o n i q u e de F o n t a n e s et Y v e s D e l a p o r t e logie Afgha­ Турнау Gerndt, Kultur Vétement 1982, Sociétés des amis du Турнау Slovácka, Praha 290 1982, cc. 84, 291 �CONTENTS ARTICLES Zofia Sokolewicz ethnological Summary Michał — O n the studies in of magical way Summary Witold in of the w h o l e a n d the system in I 11 English Buchowski, in concept culture. P a r t 28 Wojciech Burszta — T h e status of the language of t h i n k i n g 31 English 41 T r u s z k o w s k i — H o w has B r o n i s ł a w M a l i n o w s k i been s a v e d for science Mirosława 43 D r o z d - P i a s e c k a — T h e social functions of folk a r t . F o l k art i n the opinions of p e a s a n t y o u t h n o w a d a y s Summary Jolanta К ow al sк а r e a l i t y i n the 80 — The basic symbolism of cations of the m o v e m e n t Summary Lech Mróz 51 in Russian in elements dance of movement. the cultural Part concepts I. Cultural of qualifi­ a n d the s y m b o l i s m of dance m o v e m e n t s . . English — How 83 137 do the Polish Gypsies distinguish their own group? I d e n t i t y , distinctness, strangeness 139 Summary 162 Jadwiga in English K u c h a r s k a — The Kashubs in Canada. The mechanism of ethnic identification 163 Summary 178 Władysław in English B a r a n o w s k i K o m i in X V I - X I X Summary Ljubinko in the — the ethnic group 181 in Russian R a d e n k o v i č 200 — Slavic and Balkan Summary The Polish concern with centuriesO n the meaning of a text on hem or flax folklore 201 in Russian 211 OBITUARIES Kazimiera Z a w i s t o w i c z - A d a m s k a (1897-1984) M i e c z y s ł a w G ł a d y s z (1903-1984) — Zofia — Maria Biernacka . . . . Szromba-Rysowa 213 220 L a s z l o F o l d e s z (1934-1980) — A n n a Kowalska-Lewicka 223 CHRONICLE 50 y e a r s of the scientific a c t i v i t y of prof, dr J ó z e f G a j e k — Barbara The peasant culture of Mazowsze and Podlasie in the Bazielich collections of the 227 �10 SPIS Krzysztof Kluk Museum of TREŚCI A g r i c u l t u r e i n C i e c h a n o w i e c — Teresa Ro­ manowska The 229 t r a v e l to India of W a r s a w — Lech The the Mróz, students of Magdalena ethnology from BOOK Cultura gaciones vol. 16: 1983, de la of 237 Bartosz 241 REVIEWS N á h u a t l . P u b l i c a c i ó n eventual Históricas University Zlocka G y p s y F e s t i v a l i n C h a n d i g a r h , I n d i a — Adam E s t u d i o s de the del Instituto Universidad Nacional 389 pages — Ryszard Autónoma de Investi­ de Mexico, Tomicki 243 A c t a U n i v e r s i t a t i s L o d z i e n s i s . F o l i a C a u c á s i c a , n r . 1: 1983, 141 pages, Ł ó d ź •— Andrzej Woźniak 248 A . I . R o b a k i d z e , P u t i r a z v i t i j a g r u z i n s k o j sovetskoj etnografii (1922-1982) ( T h e ways of d e v e l o p m e n t of 1922-1982), the Akademia Nauk Georgian Soviet ethnography i n the years S S R , Institut Istorii Archeologii i Etnografii i m . I . A . D ż a w a c h i s z w i l i , I z d a t i e l s t w o „ M e c n i e r e b a " , T b i l i s i 1983, 158 p a ­ ges — Andrzej Woźniak 249 P. Wiessner, Style and Social Information in K a l a h a r i S a n Projectile „ A m e r i c a n A n t i q u i t y " , v o l . 48, n r . 2: 1983, p. 253-276 — Wiktor Albert K . Bajburin, Żyliszcze v obriadach i Points, Stoczkowski predstavlienijach S l a v i a n ( T h e h o m e i n rites a n d i m a g e s of the E a s t e r n S l a v s ) •— la 251 vostocznych Gabrie­ Augustynowicz 254 I. Georgieva, B y ł g a r s k a Narodna mitologija Nauka Rudolph i I z k u s t w o , Sofia Peters, History, Islam and 1983 — ( T h e B u ł g a r folk m y t h o l o g y ) Krzysztof Wrocławski Colonialism. The Doctrine The Hague—Paris—New York ed. 259 of Jihad 1979, M o u t o n in Modern Publishers — Le­ szek Dzięgiel 263 D. F . E i c k e l m a n , T h e Middle East. A n Anthropological Approach, Englewood Cliffs, New Franciszek ciech York 1981 — Leszek K o t u l a , U ź r ó d e ł ( A t the Dzięgiel 269 sources), R z e s z ó w 1983, K A W •— Woj­ Pieniążek 279 F r a n c i s z e k K o t u l a , U ź r ó d e ł , R z e s z ó w 1983, K A W — Urszula Raszkiewicz . A l e k s a n d e r B ł a c h o w s k i , N i e t y l k o chlebem... P o r t r e t y t w ó r c ó w l u d o w y c h (Not by bread alone... 170 pages — Anna The Hanna portraits of folk 1983, Reszka 283 Szyfer, S p o ł e c z n o ś ć i k u l t u r a m a ł e g o Rynu artists), L S W , W a r s z a w a (The community 280 and cultre of miasta. Studium na a little town. The przykładzie case of Ryn) O l s z t y n 1982, O ś r o d e k B a d a ń N a u k o w y c h i m . W . K ę t r z y ń s k i e g o w O l s z t y ­ nie, 152 pages — Justyna Jasionowska 286 M a r g u e r i t a e R e u t , L e soie e n A f g h a n í s t a . L ' é l e v a g e de v e r á soie en A f g h a n i ­ s t a n et 1'artisanat de l a soie a H e r a t , W i e s b a d e n Irena Helgę 1983, 167 pages, i l l . — Turnau 288 G e r n d t , K u l t u r ais F o r s c h u n g s f e l d . Ü b e r v o l k s k ü n d l i c h e s D e n k e n A r b e i t e n , M ü n c h e n 1981, 243 pages, i l l . — Irena und Turnau 289 V e t e m e n t et Societes 1 A c t e s des J o u r n e e s de r e n c o n t r e des 2 et 3 m a r s 1979. E d . by M o n i q u e gie du Museum de F o n t a n e s et Y v e s D e l a p o r t e . L a b o r a t o r i e s d ' E t h n o l o National d'Histoire Naturelle. Sociétés M u s é e de l ' H o m m e , P a r i s 1981, 370 pages, i l l . — Irena Ludvik ill. Baran, •— Irena Jitka Staňková, Turnau Lidové kroje Slovácka, des Amin Turnau Praha 1982, . du . . 290 pages. 291 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/a809760288bf5f97b4350f48f86e82b3.pdf eae882545b06482e78c9065346df71b0 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1256 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1986 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1159 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1986 t.30 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1986 t.30 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A I N S T Y T U T A K A D E M I A H I S T O R I I K U L T U R Y ETNOGRAFIA NAUK M A T E R I A L N E J POLSKA XXX Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDANSK • ŁÓDŹ ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1986 �I WITOLD DYNOWSKl| SEKRETARZ REDAKCJI: IWONA KABZINSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : M A R I A B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA), JOZEF BURSZTA, MARIA FRANKOWSKA, JADWIGA KLIMASZEWSKA, ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, WANDA PAPROCKA, ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZ Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, ul. Świerczewskiego 105 Okładkę projektował Edward Kostka Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Adam Przylibski Printed © Copyright by Zaklad Narodowy Im. In Poland Ossolińskich — Wydawnictwo, Wrocław Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o . W r o c ł a w 1986. N a k ł a d : 900 egz. O b j ę t o ś ć : a r k . w y d . 15,30, a r k . d r u k . 13, a r k . A j — 17. P a p i e r d r u k . s a t . k l . I V , 70 g, 70 X 100. O d d a n o do s k ł a d a n i a 1986.02.17. P o d p i s a n o do d r u k u 1986.08.29. D r u k u k o ń c z o n o w e w r z e ś n i u 1986. W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 1111/86. J-17. C e n a z ł 300,— 1986 �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Zofia S o k o l e w i c z — O pojęciu całości i systemu w etnologicznych ba­ daniach nad kulturą. Część I I Streszczenie w j . angielskim Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Przemiany tradycyjnej kultury c h ł o p ­ skiej (wieś Trześniów na Podkarpaciu) Streszczenie w j . angielskim Maria F r a n k o w s k a — Sanktuaria i pielgrzymki — ich rola w procesie ewangelizacji Indian Meksyku oraz kształtowania się miejscowego synkretyzmu religijnego Streszczenie w j . angielskim Wojciech M a r c h l e w s k i — Mennonici w Polsce (o powstaniu społeczności m e n n o n i t ó w Wymyśla Nowego) Streszczenie w j . angielskim Adrienne L . K a e p p l e r — Melodia, burdon i zdobienie — głębokie struk­ tury i powierzchniowe manifestacje w tongijskiej sztuce i społeczeństwie Jolanta K o w a l s k a — Elementarne składniki kulturowych koncepcji rze­ czywistości w symbolice ruchu tanecznego. Część I I : Współzależność sym­ boliki ruchu tanecznego i rzeczywistości o określonej waloryzacji . . Streszczenie w j . angielskim 11 23 25 93 95 126 129 146 147 161 174 Z ŻAŁOBNEJ K A R T Y Adam Pranda (1924-1984) — Wanda Paprocka 175 KRONIKA 10 lat badań nad kulturą robotniczą ośrodka żyrardowskiego — Andrzej Stawarz Uzupełnienie do informacji o działalności badawczej Katedry Etnografii U n i ­ wersytetu Wrocławskiego — Adam Paluch Wystawa: Koran w zbiorach m u z u ł m a n ó w polskich oprać. Iwona Kabziñska-Stawarz Sakartwelos Istoriisa da Kulturis Dzeglta Dacwis Sazogadoeba — Gruzińskie Towarzystwo Ochrony Zabytków — Andrzej Woźniak 177 182 183 185 R E C E N Z J E I OMÓWIENIA Andrzej Stawarz, Żyrardów. Narodziny społeczności (1830-1870), Warszawa — Żyrardów 1985, ss. 208, il., Mazowiecki Ośrodek Badań Naukowych M T K im. S. Herbsta, Stacja Naukowa w Żyrardowie — Andrzej Woźniak . 189 �6 SPIS TREŚCI G. N. Simakov, Obščestvennye funkcii kirgizskich narodnych razvlečenij v konce X I X — načale X X v. (Społeczne funkcje ludowych rozrywek kirgizkich w końcu X I X i na początku X X w.), Leningrad 1984, Nauka, ss. 228 •— Iwona Kabzińska-Stawarz Kubinskaja etnografija (Etnografia kubańska), Moskwa 1983, Nauka, ss. 119 — Bogumiła Marczak Petar Vlahovic, Narodi i etnické zajednice světa (Narody i wspólnoty etnicz­ ne świata), Belgrad 1984, Vuk Karadzic, ss. 291, il., fot. — Andrzej Ro­ manowski A. M. Mentešašvili, Kurdy. Očerki obščestvenno-ěkonomičeskich otnošenij, kul'tury i byta (Kurdowie. Zarys stosunków ekonomiczno-społecznych, kultury i bytu), Moskva 1984, Nauka, ss. 237 — Leszek Dzięgiel . . 191 199 201 204 �СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ Зофия С о к о л е в и ч — Понятие целого и системы в этнологических исследованиях культуры. Часть I I Резюме на английском языке Анна К у т ш е б а - П о й н а р о в а — Преображения традиционной крестьянской культуры (Деревня Тжеснюв, Подкарпатье) Резюме на английском языке Мария Ф р а н к о в с к а — Святилища и паломничества — их роль в процессе евангелизации мексиканских индейцев, а также формирование местного религиозного синкретизма Резюме на английском языке Войцех М а р х л е в с к и — Менониты в Польше (образование общественности менонитов Нового Вымысля) Резюме на английском языке Адриенне Л. К е п п л е р —Мелодия, бурдон, украшение — глубокие структуры и их внешние проявления в тонганском искусстве и общественности Иолянта К о в а л ь с к а — Составные элементы культурных концепций действительности в символике танцевального движения. Часть I I : Взаимозависимость символики танцевального движения и действительности об определенной валоризации . . . Резюме на английском языке 11 23 25 93 95 326 129 146 147 161 174 ТРАУРНЫЙ ЛИСТ Адам Пранда (1924-1984) - Банда Папроцка 175 ХРОНИКА Десятилетие исследования в области рабочей культуры жирардовского округа — Анджей Ставаж Дополнение к информации об исследовательской деятельности Кафедры этнографии Вроцлавского университета — Адам Палюх Выставка: Коран в сборниках польских мусульман — подготовила Ивона КабзинъскаСтаваж Sakartwelos Istoriisa da Kulturis Dzeglta Dacwis Sazogadoeba —Грузинское Общество охраны памятников старины — Анджей Возьняк 177 182 183 185 �8 СОДЕРЖАНИЕ РЕЦЕНЗИИ И ОБСУЖДЕНИЯ Анджей Ставаж, Жирардув. Формулирование общественности (1830-1870), Варшава-Жирардув 1985, стр. 208, илл.,Мазовецкий центр научных исследований МТК им. С. Хербста. Научная стация в Жирардове — Анджей Воъзняк Г. Н. Симаков, Общественные функции киргизских народных развлечений в конце X I X — начале X X вв. Ленинград 1984, Наука, стр. 228 — Ивана Кабзиньска-Ставаж Кубинская этнография, Москва 1983, Наука, стр. 119— Богумила Марчак . . . . Петар Вляхович, Народы иэтнические группы мира, Белград 1984, Вук Карадзич, стр. 291, илл., фот. — Анджей Романовски А. М. Ментешашвили, Курды. Очерки общественно-экономических отношений, культу­ ры и быта, Москва 1984, Наука стр. 237 — Лешек Дзенгель 189 191 199 201 204 �CONTENTS ARTICLES Zofia S o k o l e w i c z — On the concepts of the cultural whole and the system in ethnological studies of culture. Part I I Summary in English Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — The culture change in a traditional peasant community (The village Trześniów, region Podkarpacie) . . . Summary in English Maria F r a n k o w s k a — The sanctuaries and pilgrimages-their meaning for the evangelization of Mexican Indians and for the formation of their religious syncretism Summary in English Wojciech M a r c h l e w s k i — The Mennonites in Poland (The origins of the Mennonite community in W y m y ś l e Nowe) Summary in English Adrienne L . K a e p p l e r — Melody, drone and decoration: underlying struc­ tures and surface manifestations in Tongan art and society . . . . Jolanta K o w a l s k a — The elementary components of the cultural con­ ceptions of reality in the symbolism of the dance movement. Part I I . The correlation between the symbolism of dance movement and the reality of a particular valorization Summary in English 11 23 25 93 95 126 129 146 147 161 174- OBITUARIES Adam Pranda (1924-1984) — Wanda Paprocka 175- CHRONICLE Ten years of studies on the working class culture of the industrial town Żyrardów — Andrzej Stawarz The appendix to the information about the works of the Ethnology Depart­ ment at the University of Wrocław — Adam Paluch The exhibition: Koran in the collections of Polish Moslems — Iwona Kabzińska-Stawarz Sakartwelos Istoriisa da Kulturis Dzeglta Dacwis Sazogadoeba — The G e ­ orgian Society for the Preservation of Monuments — Andrzej Woźniak 177 182 183 185 �10 CONTENTS BOOK REVIEW Andrzej Stawarz, Żyrardów. The origins of the community (1830-1870) War­ szawa — Żyrardów, 1985, 208 pages, ill. The Masovian Research Centre of the St. Herbst Masovian Cultural Society, the Research Station in Żyrardów — Andrzej Woźniak G . N. Simakov, Obščestvennye funkcii kirgizskich narodnych razvlečenij w konce XIX-načale X X v. (The Social functions of the Kirghiz folk forms of entertaiment at the end of X I X century and at the beginning of X X century), Leningrad 1984, Nauka, 228 pages — Iwona KabzińskaStawarz Kubinskaja ětnografija (The Cuban ethnography), Moskva 1983, Nauka, 119 pages — Bogumiła Marczak Petar Vlahovic, Narodí i etnické zajednice sveta (The nations and ethnic communities of the world), Belgrad 1984, Vuk Karadzic, 291 pages, ill. phot. — Andrzej Romanowski A. M. Mentešašvili, Kurdy. Očerki obščestvenno-ekonomičeskich otnošenij kultury i byta (The Kurdes, an outline of their socio-economic condi­ tions, culture and ways of life), Moskva 1984, Nauka, 237 pages — L e szek Dzięgiel � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/92befa686bbf57b3cf89c1f8a78ed3fc.pdf f94cfcdc8a05f7ea203aebeb80f23176 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1267 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1987 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1169 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1987 t.31 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1987 t.31 z.1, s.5-12 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A I N S T Y T U T A K A D E M I A H I S T O R I I K U L T U R Y N A U K M A T E R I A L N E J ETNOGRAFIA POLSKA XXXI Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • GDAŃSK. • ŁODZ ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO P O L S K I E J A K A D E M I I N A U K 1987 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z REDAKCJI-. IWONA KABZ1NSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE R A D Y R E D A K C Y J N E J : MARIA B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA). JÓZEF BURSZTA. MARIA FRANKOWSKA, JADWIGA KLIMASZEWSKA. ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA. WANDA PAPROCKA. ZOFIA SZYFELBEJN-SOKOLEWICZOWA Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, ul. Świerczewskiego 105 Okładkę projektował Edward Kostka Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Ryszard Ulanecki Primed Copyright hy Zaklad Narodowy in Poland и г . Ossolińskich — Wydawnictwo. Wroclaw Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1987. Nakład: 900 egz. Objętość: ark. wyd. 23,40; ark. druk. 17,50; ark.A] - 24. Papier offset. Id. III, 80 g, 70x100. Oddano do składania 1986.07.25. Podpisano do druku 1986.12.29. Druk ukończono w lutym 1987. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 1400/86. J - l l . Cena zł 350.- 19^ �Prof. dr W I T O L D DYNOWSKI 1903-1986 �SPIS T R E Ś C I Witold Dynowski (23.08.1903-31.07.1986). Profesor etnografii Uniwersytetu Warszaw­ skiego. Założyciel i naczelny redaktor „Etnografii Polskiej" 13 ARTYKUŁY Jerzy Sławomir Wasilewski — Tabu, zakaz magiczny, nieczystość. Część I : Zrozumieć tabu Streszczenie w j . angielskim Jolanta K o w a l s k a — Kulturowe kwalifikacje pozaruchowych elementów znaczących tańca Streszczenie w j . angielskim Germán V á z q u e z C h a m o r r o — Uwagi o aztecko-hiszpańskiej konfrontacji (1521) i mentalności indiańskiej Streszczenie w j . hiszpańskim Wojciech Michera — wprowadzenie do antropologii barw. Cześć I Streszczenie w j . angielskim Zbigniew L i b e r a — Semiotyka barw w polskiej kulturze ludowej i innych kulturach słowiańskich Streszczenie w j . angielskim Jerzy Suchocki — Co słońce robi nocą? Przyczynek do rozważań nad wizją świata w bałtyckich kulturach ludowych, na materiale dain łotewskich Streszczenie w j . angielskim Bibliografia prac Justyna Feliksa Gajslera 1848-1910 — орг. Jan R a d w a ń s k i . . . . 19 40 43 71 73 81 83 113 115 137 139 158 160 STUDIA I MATERIAŁY Wojciech Beben — Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z uprawą yam u u ludu Arapesz w Papui Nowej Gwinei Streszczenie w j . angielskim 177 210 KRONIKA Innowacje w zwyczajach żywieniowych. VI międzynarodowa konferencja poświecona etnologicznym badaniom nad pożywieniem, Karniowice pod Krakowem. 9-12 X 1985 r. — Zofia Szromba-Rysowa Konferencja etnograficzna o Śląsku — Barbara Ba-ielUh Dzień muzułmański w Pieniężnie — Sławomir Więcek, SVD VI International Molinological Symposium — Adam Szymański 213 215 217 222 �6 SPIS TREŚCI Rola kobiety w różnych kulturach. Panna młoda: kochana, kupiona, wymieniona i por­ wana — Irena Turnau Włókiennictwo indonezyjskie jako droga do bogów i przodków. Wystawa RautenstrauchJoest-Museum w Kolonii, 1984-1985 - Irena Turnau 228 229 ARTYKUŁ R E C E N Z Y J N Y , R E C E N Z J E I OMÓWIENIA Andrzej W o ź n i a k — O kaukaskich drogach Polaków Henryk Zimoń, Wilhelma Schmidta teoria monoteizmu pierwotnego i jej krytyka w wie­ deńskiej szkole etnologicznej, Warszawa 1984, Materiały i Studia Księży Werbistów. Nr 22, ss. 284 - Leszek Dzięgiel Mieczysław Pawlik, Wiatraki północno-wschodniej Polski. Rozprawy Uniwersytetu War­ szawskiego, Dział Wydawnictw Filii UW w Białymstoku, 1984, ss. 251, fot. czarno-białych 48, map 7, tabel 10, ryc. 50 — Adam Szymański Jadwiga Komorowska, Świąteczne zwyczaje domowe w wielkim mieście, PWN, War­ szawa 1984. ss. 590. fot. 37 - Maria Idżkowska Muriel Seville-Troike, The ethnography of communication. An Introduction Basil В lack well, Oxford 1982, Seria: Language in Society, nr 3, ss. 290 — Anna Kuczyňska-Skrzypek Ferdinand Anton. Altindianische Textilkunst aus Peru. List-Verlag, Miinchen 1984. ss. 236, fot. 289 w tym 109 barwnych, mapa 1, tab. - Magdalena Śniadecka-Kotarska Peter Kann, Trachten Bolivianischer Hochlandindianer, „Archiv für Volkerkunde", vol. 36: 1983, ss. 68, fot. 32 — Magdalena Sniadecka-Kotarska Fei Hsiao Tung. Toward a people's anthropology (O antropologię ludową), Peking 1981, New World Press, ss. 121 - Sławoj Szynkiewk: V. L. Egorov, Istoričeskaja geografija Zolotoj Ordy v X I I I - X I V w., Moskwa 1985, Nauka. ss. 245 — Sławoj Szynkiewicz Mihály Hoppál (red.), Shamanism in Eurasia, Gottingen 1984, Edition Herodot, t. 2, ss. 475 in continuo, ilustr. — Slawvj Szynkiewicz Georg von Soest, Zigeuner zwischen Verfolgung und Integration. Geschichte, Lebensbedingungen, Eingliederungsversuche, Basel 1979 — Renata Hryń Etnološka gradja o Romima-Ciganima u Vojvodini, Novi Sas 1979, Vojvodjanski Muzej u Novom Sadu, ss. 420 — Lech Mróz Pavla Štrukelj, Romi na Slovenskem, Ljubljana 1980, ss. 323, ilustr. — Adam Bartosz Michaił Krausnick, Die Ziegeuner sind da. Roma und Sinti zwischen Gestem und Heute, Würzburg, Arena 1981, ss. 224, ilustr. - Ewa Martyniuk, Adam Bartosz Vetement et Sociétés 2. Actes du colloque national C.N.R.S. ..Vers une antrhropologie du vétement", Musée de l'Homme (9-11 mars 1983), redakcja Yves Delaporte, nr specjalny „Ethnographie", t. L X X X ; 1984, nr 92-94, Paris 1984, ss. 421, ryc. 75 Irena Turnau Margit Gari, Le vinaigre et le fiel. La vie ďune paysanne hongroise. Mémoires recueillis et presentes par Edith Fél avec la collaboration de Tamás Hofer, Plon — Corvina, Paris 1984, ss. 464, ryc. 65 - Irena Turnau Margarethe Dieffenbach, Hessischer Trachtenalltag. Tracht als Spiegel landlicher Lebensweisen 1925-1935. Herausgegeben von Wolfgang Schellmann, Siegfried Becker, Gaby Mentges und Ingeborg Weber-Kellermann, Insel Verlag, Frankfurt n/Menem 1983, ss. 301 — Irena Turnau Aviva Muller-Lancet, Jewish Ethnographic Costume, Massada Publishers, Israel Museum, Jerusalem 1985, ss. 12, ryc. 66 (w tym 50 barwnych) — Irena Turnau . . . . Sabiha Tansug. Turkmen giyimi. Turkmen Costumes, Akbank'in Bir Kultur Hizmeti, b.m.w. 1985, ss. 64, ryc. 60 barwnych — Irena Turnau 231 236 238 242 244 249 252 253 256 260 264 267 271 273 274 277 278 278 279 �СОДЕРЖАНИЕ Витольд Е. Дыновски (23.08.1903-31.07.1986). Профессор этнографии Варшавского Университета. Основатель и главный редактор журнала „Etnografia Polska" 13 СТАТЬИ Ежи Славомир В а с и л е в с к и — Табу, магический запрет, нечисть. Часть I: Что такое табу Резюме на английском языке Иоланта К о в а л ь с к а — культурные квалификации внедвигательных элементов, обозначающих танец Резюме на английском языке Герман Васкес Х а м о р р о — Замечания, касающиеся ацтекскоиспанской конфрон­ тации 1521 и индейского образа мышления Резюме на испанском языке Войцех М и х е р а — Введение в антропологию цветов. Часть I. .Резюме на английском языке Збигнев Л и б е р а — Семиотика цветов в польской народной культуре и других славянских культурах Резюме на английском языке Ежи С у х о ц к и — Что делает солнце ночью? О размышлениях на тему понятия мира в балтийских народных культурах на материале латвийских дайн. . . Резюме на английском языке Библиография трудов Юстина Феликса Гайслера 1848-1910 — подготовил Ян Радваньски ИССЛЕДОВАНИЯ 19 40 43 71 73 81 83 113 115 137 139 158 160 И МАТЕРИАЛЫ Войцех Б е м б е н — Обычаи, обряды и верования, связанные с возделыванием ямса, народом Арапеш в Папуа Новой Гвинеи Резюме на английском языке 177 210 ХРОНИКА Нововведения в обычаях питания. V I международная конференция, посвященная этнологическим исследованиям по вопросу питания, Карнёвице близ Кракова, 9-12 X 1985 г. — Зофия Шромба-Рысова Этнографическая конференция, посвященная Силезии — Барбара Еазелих . . . Мусульманский день в Пененжне — Славомир Виенцек VI International Molinological Symposium — Адам Шиманьски 213 215 217 222 �8 Роль женщины в различных культурах. Невеста: возлюбленная, купленная, об­ менянная, пасхищенная — Ирена Турнау Индонезийское текстильное производство как путь, ведущий к богам и предкам. Выставка в Раутенштраух-Йост музее в Кёльне, 1984-1985 — Ирена Турнау . 228 229 РЕЦЕНЗИОННАЯ СТАТЬЯ. РЕЦЕНЗИИ И ОБСУЖДЕНИЯ Анджей В о з ь н я к — О кавказских путях поляков Henryk Zimoń, Wilhelma Schmidta teoria monoteizmu pierwotnego i jej krytyka w wiedeńskiej szkole etnologicznej (Вильгелм Шмидт и его теория первоначального монотеизма, ее критика в венской этнологической школе), Варшава 1984, Материалы и Труды Отцов Вербистов, № 22, стр. 284 — Лешек Дзенгель Mieczysław Pawlik, Wiatraki północno-wschodniej Polski, Rozprawy Uniwersytetu War­ szawskiego, Dział Wydawnictw filii UW w Białymstoku (Ветряки северо-восточной Польши, Трактаты Варшавского Университета, отдел публикаций филиала Варшавского Университета в Белостоке), 1984. стр. 251, черно-белых фот. 48. карт 7, табл. 10, илл. 50 — Адам Шимански Jadwiga Komorowska, Świąteczne zwyczaje domowe w wielkim mieście (Праздничные, домашние обычаи в большом городе), ПВН, Варшава 1984, стр. 590, фор. 37 — Мария Идзьковска Muriell Seville-Troike, The ethnography of communication (этнография коммуни­ кации), введение Басил Блаквелл, Оксфорд 1982, серия: Language in Society, № 3, стр. 290 — Анна Кучинъска-Скжипек Ferdinand Anton, Altindianische Textilkunst aus Peru (Ткачество индейцев древного Перу), Лист-Верлаг, Минхен 1984, стр. 236, фот. 189 (109 цветных), I катра, таб. — Магдалена Сниадецка-Котарска Peter Kann, Trachten Bolivianischer Hochlandindianen (Одежда индейцев Боливии), „Archiv für Vólkerkunde", vol. 36: 1983, str. 68, fot. 32 — Магдалена СниадецкаКотарска . . Fei Hsiao Tung, Toward a people's anthropology (за народную антропологию), Пекин 1981, New World Press, стр. 121 — Славой Шинкевич В. Л. Егоров, Историческая геограгия Золотой Орды в XIII-XIV вв., Москва 1985, Наука, стр. 245 — Славой Шинкевиц Mihály Hoppál (ред). Shamanism in Hungaria (Шаманизм в Венгрии), Готтинген 1984, Herodot, Т. 1-2, стр. 475, илл. — Славой Шинкевич Georg von Soest, Zigeuner zwischen Vbrfolgung und Integration. Geschichte, Lebensbedingungen, Eingliederungsversuche (Цыгани между преследованием а интегра­ цией. История, условия жизни, попытка интеграции, Басел 1979 — Ренага Грынь Etnološka gradja о Romima-Ciganima u Vojvodini (этнологические материалы о цыгани-рома в Войводине), Нови Сад 1979, Войводинский Музей в Новом Саду, стр. 420 — Лех Мруз Pavla Štrukejl, Romi na Slovenskem (Цыгани в Словении), Любляна 1980, стр. 323, илл. — Адам Бартош Michaił Krausnick, Die Zigeuner sind da. Roma und Sinti zwischen Gestern und Heute (Цыгани здесь. Рома и синти между вчера и сегодня), Вирзбург 1981, Арена, стр. 224, илл. — Эва Мартынюк, Адам Бартош Vétement et Sociétés 2. Actes du colloque national С. N. R. S. „Verš une anthropologic du vétement", Musée de'l Homme 9-11 mars 1983, Yves Delaporte (ред.), особый номер журнала „Ethnographie", t. L X X X : № 92-94, Парис 1984, стр. 4 421, илл. 75 — Ирена Турнау 231 236 238 242 244 249 252 253 256 260 264 267 271 273 274 �9 Margit Gari, Le vinaigre et le fiel. L a vie ďune paysanne hongroise. Mémoires recueillis et presentes par Edith Fel avec la collaboration de Tamas Hofer, Ploc — Corvina. Парис 1984, стр. 464, илл. 65 — Ирена Турнау Margarethe Dieffenbach, Hessischer Trachtenalltag. Tracht als Spiegell landlicher Lebensweisen 1925-1935 (Повседневная одежда Гесии. Одежда как зеркало сель­ ского быта 1925-1935), Волфганг Шеллманн, Зыгфрыд Бекер, Габы Ментгес и Ингеборг Вебер-Келлерманн (ред.), Франкфурт на Мену 1983, стр. 301 — Ирена Турнау Aviva Muller-Lancet. Jewish Eihnographic Costume (Этнографическая одежда Евре­ ев), Massada Publishers, Israel Museums, Ерусалем 1985, стр, 12, илл. 66 (50 йвет.) — Ирена Турнау Sabilha Tansug, Turkmen giyimi. Turkmen Costumes (Туркменская одежда), Akbank'in Bir Kiiltiir Hizmeti, 1985, стр. 64, илл. 60 (цвет.) — Ирена Турнау. 277 278 278 279 �CONTENTS Witold Dynowski (23.08.1903-31.07.1986). Professor of ethnology at University of War­ saw. Founder and editor of "Etnografia Polska" 13 ARTICLES Jerzy Sławomir W a s i l e w s k i — Taboo, magic prohibition, impurity. Part I : To understand taboo Summary in English Jolanta K o w a l s k a — The cultural qualifications of the non-movement meaning elements of the dance Summary in English German Vázquez C h a m o r r o — Some remarks on the Aztec-Spanish confrontation in 1521 and on the Indian mentality Summary in Spanish Wojciech M n i c h e r a — An introduction to the anthropology of colours. Part I . . Summary in English Zbigniew L i b e r a — The semiotic of colours in the Polish folk culture and other Slavonic cultures Summary in English Jerzy S u c h o c k i — What does the Sun do at night? A contribution to the studies on the image of the world in the folk culture of the Baits (the case of the Lettic dainas) Summary in English The bibliography of the works of Justyn Feliks Gejsler 1848-1910. Elaborated by Jan Radwański 19 40 43 71 73 81 83 113 115 137 139 158 160 STUDIES AND MATERIALS Wojciech B ę b e n — Customs, rites and beliefs in connection with the yam cultivation among the Arapesh People in Papua New Guinea Summary in English 177 210 CHRONICLE The innovations in alimentary habits. The Vlth International Symposium concerning ethnological studies in food. Karniowce near Cracow. Oct. 9-12, 1985 - Zofia Szromba-Rysowa The ethnographic conference on Silesia - Barbara Bazielich The Moslem day in Pieniężno - Sławomir Więcek, SVD 213 215 217 �CONTENTS VI International Molinological Symposium — Adam Szymański The role of the woman cross-culturally. The bride: beloved, purchased, exchanged and abducted — Irena Turnau The Indonesian textile trade-the way to gods and ancestors — Irena Turnau . . . . 11 222 228 229 BOOK R E V I E W S A N D PAPERS O N L I T E R A T U R E Andrzej W o ź n i a k — On the Caucasian routes of Poles Henryk Zimoń, The Wilhelm Schmidt's theory of primitive monoteism and its criticism in the Vienna school in ethnology, Warsaw 1984, Materials and Studies of the Divíme Word Missionaries (Materiały i Studia Księży Werbistów) Nr 22. 284 pages — Leszek Dzięgiel Mieczysław Pawlik, Wiatraki północno-wschodniej Polski (The windmills of the NorthEastern Poland). Rozprawy Uniwersytetu Warszawskiego, Dział Wydawnictw Filii UW w Białymstoku 1984, 251 pp, 48 photos, 7 maps, 10 tables, 50 pictures Adam Szymański Jadwiga Komorowska, Domowe zwyczaje świąteczne w wielkim mieście, (Feasts and family rites in a big city), PWN, Warszawa 1984, 590 pp, 37 photos — Maria Idikowska Muriel Saville-Troike, The Ethnography of Communication, An Introduction, Basil Blackwell, Oxford 1982, Series: Language in Society. Nr. 3, 290 pages — Anna Kuczyńska-Skrzypek Ferdinand Anton. Altindianische Textilkunst aus Peru. Líst-Verlag. Miinchen 1984. 236 pages, 189 photos (incl. 109 colourful) 1 map. tab. — Magdalena Šniadecka-Kotarska Peter Kann, Trachten Bolivianischer Hochlandindianer, Archiv fur Volkerkunde, vol. 36: 1983, 68 pages, 32 phot. — Magdalena Šniadecka-Kotarska Fei Hsiao Tung, Toward a people's anthropology, Peking 1981, New World Press, 121 pages — Sławoj Szynkiewicz V. L . Jegorov, Istoričeskaja geografija Zolotoj Ordy v X I I I - X I V v. (The historical geography of the Golden Orde in XIII-XIV cent.), Moskva 1985, Nauka, 245 pages — Sławoj Szynkiewicz Mihály Hoppál (ed.), Shamanism in Eurasia, Gottingen 1984, Edition Herodot, vol. 1-2 475 pages, in continuo — Sławoj Szynkiewicz Georg von Soest, Zigeuner zwischen Verfolgung und Integration. Geschichte Lebensbedingungen, Eingliederungsversuche, Basel 1979 — Renata Hryń Etnološka gradja o Romima-Ciganima u Vojvodini (Ethnological studies on Roma Gypsies in Vojvodina), Novi Sad 1979, Vojvodjanski Muzej u Novom Sadu, 420 pages — Lech Mráz Pavla Štrukelj, Romi na Slovenskem (The Gypsies in Slovenia), Ljubljana 1980, 323 pages, tabl. — Adam Bartosz Michaił Krausnick, Die Zigeuner sind da. Roma und Sinti zwischen Gestern und Heute, Wurzburg, Arena 1981, 224 pages, tabl. — Ewa Martyniuk, Adam Bartosz . . . . Větement et Societes 2. Actes du colloque national C.N.R.S. ..Vers une anthropologie du vetement". Musée de l'Homme 9-11 mars 1983 ed. Yves Delaporte, Special issue "Ethnographie" vol. L X X X , 1984, nr 92-94, Paris 1984, 421 pages 75 tabl. Irena Turnau Margit Gari. Le vinaigra et le fiel. L a vie d'une paysanne hongroise. Memoires recueillis et presentes par Edith Fél avec la collaboration de Tamás Hofer, Plon Corvina, Paris 1984, 464 pages, 65 tabl. — Irena Turnau Margarethe Dieftenbach, Hessischer Trachtenalltag. Tracht als Spiegel landlicher Lebensweisen 1925-1935. Herausegegeben von Wolfgang Schelmann. Siegfried Becker, Gaby 231 236 238 242 244 249 252 253 256 260 264 267 271 273 274 277 �12 CONTENTS Mentges und Ingeborg Weber-Kellermann, Insel Verlag, Frankfurt am Main 1983, 301 pages — Irena Turnau Aviva Muller-Lancet, Jewish Ethnographic Costume, Massada Publishers, Israel Museum, Jerusalem 1985, 12 pages, 66 tabl. (incl. 50 colourful) — Irena Turnau . . . . Sabiha Tansug, Turkmen giymi. Turkmen Costumes, Akbank in Bir Kultur Hismeti. 1985, 64 pages, 60 tabl. - Irena Turnau 278 278 279 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/b59540a3165c5680368b23b1ce83e812.pdf f0423706700eb74121eddfb7e244f1dc Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1280 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1987 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1181 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1987 t.31 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1987 t.31 z.2, s.5-10 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text E T N O G R A F I A POLSKA XXXI Zeszyt 2 �P O L S K A INSTYTUT A K A D E M I A HISTORII KULTURY N A U K MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXXI Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA KRAKOW GDANSK ŁÓDZ Z A K Ł A D NARODOWY I M I E N I A OSSOLIŃSKICH W Y D A W N I C T W O POLSKIEJ A K A D E M I I N A U K 1987 �REDAKTOR: WITOLD DYNOWSKI S E K R E T A R Z R E D A K C J I : IWONA KABZINSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE RADY R E D A K C Y J N E J : JOZEF BURSZTA. MARIA BIERNACKA (PRZEWODNICZĄCA). MARIA F R A N K O W S K A . JADWIGA KLIMASZEWSKA. ANNA K I TRZEBA-POJNAROWA. WANDA PAPROCKA. ZOFIA SZYFI LBEJN-SOKOLEWICZOWA Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, al. Świerczewskiego 105 Okładkę projektował Edward Kostka Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Alicja Januszczak (C) Copyrighl hy Zaklatl Narodowy im. Ossolińskich Piinlcíf in - Wydawnictwo. Wroclaw Polami PL ISSN 0071-1861 Zakład Narodów) im. Ossolińsk>-h - Wydawnictwo. Wroclaw 1У87. Nakład: «ni egz. Objętość: ark. wyd. 17.311. ark. druk. 14.75. ark. Al 2d. Papier offset, kl. III. 8(1 g. 7tl * 100. Oddano do składania 1987-01 -30. Podpisano do druku 1987-09-17. Druk ukończono w paź­ dzierniku 1987. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 118/87. C-7. С ena zł 350 - 19X7 �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Część I Zofia S o k o l e w i c z — Klasycy etnografii polskiej. Eugeniusza Frankowskiego teoria myślenia magicznego i obrzędów przejścia Streszczenie w jęz. angielskim Medard T a r k o — Badania etnograficzne Eugeniusza Frankowskiego. Zasięg, proble­ matyka, metody Streszczenie w jęz. angielskim Stanisław Blaszczyk — Muzeum Ludu Polskiego w Poznaniu według koncepcji Euge­ niusza Frankowskiego Streszczenie w jęz. angielskim Zofia G r ó d e c k a — Zainteresowania badawcze profesora Eugeniusza Frankowskiego polskim haftem ludowym Eugeniusz F r a n k o w s k i — Znaki wypalane i wystrzygane na skórze zwierząt pociągo­ wych na Półwyspie Iberyjskim II 24 27 58 61 75 77 89 Część II Bronisława K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a — Antropologia miasta Streszczenie w jęz. angielskim Magdalena Z o w c z a k — Bohater jako święty Streszczenie w jęz. angielskim Janusz B o h d a n o w i c z — Regiony etnograficzne Polski w świetle wyników badań РАЕ Streszczenie w jęz. angielskim Lech M r ó z — Z rodu Kaina Streszczenie w jęz. angielskim 127 137 139 158 161 191 193 217 KRONIKA W rocznicę śmierci prof. dr. Tadeusza Milewskiego — Ryszard Tomicki Pieniężnieńskie Spotkania z Religiami — Dni Judaistyczne — Janusz Walerowski SVD 219 221 RECENZJE Anna Żarnowska, Robotnicy Warszawy na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1985, PIW, ss. 295 - Maria Idźkowska Anna Zadrożyriska, Powtarzać czas początku. Część I : O świętowaniu dorocznych 227 �6 SPIS TREŚCI świąt w Polsce, Wydawnictwo Spółdzielcze, Warszawa 1985, ss. 168, seria „ze smokiem" — Maria Idżkowska Poezja gruzińska. Antologia, wybór Igora Sikiryckiego, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1985, ss. 630 - Andrzej Wożniak NEKROLOGI Andre Leroi-Gourhan (1911-1986)- Zofia Sokolewic: Mircea Eliade (1907-1986)- Magdalena Zmyslowska . . . �СОДЕРЖАНИЕ СТАТЬИ Часть I Зофия С о к о л е в и ч — Классики польской этнографии. Евгения Франковского теории магического мышления и обрядов перехода Резюме на английском языке Медард Т а р к о — Этнографические исследования Евгения Франковского. Объем, проблематика, методы Резюме на английском языке Станислав Б л а щ и к — Музей польского народа в Познани согласно концепции Евгения Франковского Резюме на ангийском языке Зофия Г р о д е ц к а — Исследования профессора Евгения Франковского, касающиеся польских народных вышивок Евгений Ф р а н к о в с к и — Выжигаемые и выстригаемые знаки на коже тягловых животных Иберийского полуострова 11 24 27 58 61 75 77 89 Часть II Бронислава К о п ч и н ь с к а - Я в о р с к а — Антропология города Резюме на английском языке Магдалена З о в ч а к — Герой как святый Резюме на английском языке Януш Б о г д а н о в и ч — Этнографические регионы Польши в свете исследований Польского Этнографического Атласа Резюме на английском языке Лех М р у з — Из рода Каина Резюме на английском языке 127 137 139 158 161 191 193 217 ХРОНИКА В годовщину смерти профессора д-ра Тадеуша Милевского — Рышард Томщки. Томицки Пененжненские встречи с религиями — Иудейские дни — Януш Валеровски SVD • • 219 221 �8 СОДЕРЖАНИЕ ОБСУЖДЕНИЯ Анна Жарновска, Рабочие Варшавы на переломе X I X и X X вв., Варшава 1985, Государственный издательский институт, 295 стр. — Мария Идзковска. . . Анна Задрожиньска, Повторение начального времени. Часть I : О праздновании ежегодных праздников в Польше. Кооперативное издательство, Варшава 1985, 168 СТР., серия „С драконом" — Мария Идсковска Грузинская поэзия. Антология, избранное Игоря Сикирыцкого. Лодзинское изда­ тельство, Лодзь 1985, 630 СТР. — А ножей Возы/як 221 231 232 НЕКРОЛОГИ Андре Леруа Гурхан (1911-1986) — Зофия Соколевич Мирцеа Елиаде (1907-1986) — Магдалена Змысловска 234 235 �CONTENTS ARTICLES Part I Zofia S o k o l e w i c z — The classics of the Polish ethnology. The Eugeniusz Frankowski's theory of the magic way of thinking and the transition rites Summary in English Medard T a r k o — The ethnographic researches and studies of Eugeniusz Frankowski. Scope, problems and methods Summary in English Stanisław B ł a s z c z y k - The Museum of the Polish Folk in Poznań according to the conception of Eugeniusz Frankowski Summary in English Zofia G r ó d e c k a — Prof. E. Frankowski's concern in the Polish folk embroidery . . Eugeniusz F r a n k o w s k i — The stamps cut-out and burnt-out on the skin of the draft animals on the Iberian peninsula 11 24 27 58 61 75 77 89 Pari II Bronisława K o p c z y ń s k a - J a w o r s k a — The urban anthropology Summary in English Magdalena Z o w c z a k — A hero as a saint Summary in English Janusz B o h d a n o w i c z — The ethnographic regions of Poland in the light of the researches of the Polish Atlas of Ethnography Summary in English Lech M r ó z - Of the Kain's stock Summary in English 127 137 139 158 161 191 193 217 CHRONICLE The anniversary of the death of Prof. Tadeusz Milewski — Ryszard Tomicki . . . . The meeting with religions in Pieniężno — the Judaistic Day — Janusz Walerowski SVD 219 221 BOOK REVIEWS Anna Żarnowska, Robotnicy Warszawy na przełomie X I X i X X wieku (The workers of Warsaw at the break of the 19 and 20 centuries), Warszawa 1985, PIW, ss. 295 — Maria Idźkowska Anna Zadrożyńska. Powtarzać czas początku. Część I : O świętowaniu dorocznych 227 �10 CONTENTS świat w Polsce (To repeat the time of the Origin. Part I : The feast and rituals of the annual cycle in Poland), Wydawnictwo Spółdzielcze, Warszawa 1985, ss. 168. seria ../e smokiem" - Mario Idżktmskci Poezja gruzińska. Antologia (The Georgian poetry. An anthology), wybór Igora Sikiryckiego, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1985, ss. 630 — Andrzej Wożniak . . . . 231 232 OBITUARIES André Leroi-Gourhan (1911-1986)- Zofia Sokolewicz Mircea Eliade (1907-1986) — Magdalena Zmysłowska 234 235 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/1c4ff57e61033a326cb741e8baceb598.pdf 4300ac4d301eb800435b47dd250223dc Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1316 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1988 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1215 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1988 t.32 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1988 t.32 z.1, s.5-6 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text P O L S K A I N S T Y T U T A K A D E M I A H I S T O R I I K U L T U R Y N A U K M A T E R I A L N E J ETNOGRAFIA POLSKA XXXII Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • KRAKÓW • G D A N S K • ŁÓDZ ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK 1988 �Prof. dr hab. Maria Frankowska �ETNOGRAFIA POLSKA XXXII Zeszyt 1 Szanownej Pani Profesor Marii Frankowskiej, zasłużonemu etnologowi, inicjatorowi badań amerykanistycznych, długoletniemu kierownikowi Pracowni Etnografii w Poznaniu, a następnie — Zakładu Etnografii IHKM PAN — z okazji osiemdziesiątej rocznicy urodzin tom ten poświęcamy Redakcja �REDAKTOR: WANDA SEKRETARZ REDAKCJI: CZŁONKOWIE FRANKOWSKA. RADY REDAKCYJNEJ: PAPROCKA IWONA KABZIŃSKA-STAWARZ | JÓZEF BURSZTA "JMÁRIA B I E R N A C K A (PRZEWODNICZĄCA), MARIA JADWIGA KLIMASZEWSKA, ANNA KUTRZEBA-POJNAROWA, ZOFIA SŻYFELBEJN-SOKÓLE- WICZOWA Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, ul. Świerczewskiego 105 Okładkę projektował Edward Kostka Redaktor Zyta Kwiecińska Redaktor techniczny Alicja Januszczak © Copyright by Zaklad Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo. Wrocław 1988 Printed in Poland .Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo. Wrocław 1988. Nakład: 920 egz. Objętość: ark. wyd. 24,80, ark.-druk. 20,13, ark. A, - 27. Papier offset, kl. I I I , 80 g, 70 x 100. Oddano do składania 1987-07-28. Podpisano do druku 1988-02-23. Druk ukoń­ czono w marcu 1988. Wrocławska Drukarnia Naukowa Zam. 404/87. C-12. Cena zł 380 - �SPIS T R E Ś C I ARTYKUŁY Część I Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i — Formy, treści i uwarunkowania polinezyjskiego synkretyzmu. Zarys problematyki Forms, contents and determinants of the Polynesian syncretism. An outline of problematics Mirosława P o s e r n - Z i e l i ń s k a — Reformy religijne Delawarów jako próba reintegracji społeczno-kulturowej (2 poł. X V I I I — pocz. X I X w.) Religious reforms of the Delawares as an attempt of socio-cultural reintegration (Second half of the 18 century — beginning of the 19 century) Ryszard T o m i c k i — Źródła do dziejów przedhiszpańskiego Meksyku. I. Historia Mek­ syku (1548?) Sources for the history of pre-Spanish Mexico. I. The history of Mexico (1548?) Teresa Walendziak — Techniki budowy domów stosowane przez Indian Kiczuaz Do­ liny Cay ash (dep. Lima, Peru) Techniques of building houses applied by the Kechua Indians in the Cayash valley (dep. Lima, Peru) Maria P a r a d o w s k a — Udział Wielkopolan w polskich penetracjach etnograficznych na obszarach pozaeuropejskich The contribution of some people coming from Wielkopolska to Polish ethnographic penetrations in non-European countries Zbigniew Jasiewicz — Kult świętych — patronów rzemiosła w Azji Środkowej. Geneza, funkcje, przemiany Cult of the patron saints of handicraft in Central Asia. Its origins, functions and transformations Iwona K a b z i ń s k a - S t a w a r z — Gry mongolskie w cyklu rocznym. Próba wyjaśnienia przyczyn ich sezonowości Mongolian games in the annual cycle. An attempt of the explanation of their seasonal character Część 7 28 31 46 49 79 81 109 111 133 135 142 143 167 II Jolanta K o w a l s k a — Taniec jako przedmiot badań: choreologia czy antropologia tańca Dance as a subject of researches and studies: choreology or anthropology of dance Teresa Jerzak-Gierszewska — Magia i religia w ujęciu szkoły „L'Année Sociologique". Założenia definicji wstępnych Magic and religion according to the approach of the school of "L'Année Sociologi­ que". Presuppositions for elementary definitions 171 192 195 207 �6 SPIS TREŚCI Zbigniew G i e r s z e w s k i - Typy relatywizmu moralnego i kognitywnego a relatywizm kulturowy w ujęciu M. J. Herskovítsa Types of cognitive and moral relativism and Herskovits' cultural relativism . . Część 209 220 III Maria B i e r n a c k a — Kulturowe przejawy więzi w społecznościach wiejskich . . . . Cultural manifestations of the social ties in rural communities Wanda P a p r o c k a — Przekaz kulturowy w rodzinie i społeczności wiejskiej w świetle badań terenowych . . : Cultural transmission in Polish rural family and local community Mirosława Drozd-Piasecka — WarurAj gospodarczo-społeczne a stosunek mieszkań­ ców wsi południowo-wschodniego Mazowsza do ziemi (od uwłaszczenia do lat siedemdziesiątych X X w.) Socio-economic conditions and the attitudes of the peasants from South-Eastern Masovia towards land (Since the enfranchisement till the 70-ties of the 20 century) Zofia Sokolewicz — Matka Boska w polskiej kulturze ludowej X I X i X X w. Wy­ brane kwestie źródłowe i zarysowujące się pytania Madonna in Polish folk culture of the 19 and 20 centuries. Selected problems of sources and arising questions Lech M r ó z - Suplement do pocztu królów i starszych cygańskich w Polsce . . . Supplement to the list of Gypsy kings and elders in Poland 223 243 245 261 263 287 289 302 305 321 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/c239780c90526f0a6d7fa12d0c831de3.pdf bc29b18e678703cc549156644caf5ee6 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1333 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1988 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1231 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1988 t.32 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1988 t.32 z.2, s.5-6 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text POLSKA A K A D E M I A N A U K INSTYTUT HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXXII Zeszyt 2 WROCŁAW • WARSZAWA ZAKŁAD NARODOWY • KRAKÓW • GDAŃSK • ŁÓDZ IMIENIA OSSOLIŃSKICH W Y D A W N I C T W O POLSKIEJ A K A D E M I I 1988 NAUK �REDAKTOR: WANDA PAPROCKA SEKRETARZ REDAKCJI: IWONA KABZIŃSKA-STAWARZ CZŁONKOWIE RADY REDAKCYJNEJ: [jÓZEF BURSZTA^ MARIA BIERNACKA (PRZEWODNICZĄCA). FRANKOWSKA, JADWIGA KLIMASZEWSKA. A N N A KUTRZEBA-POJNAROWA, -SOKOLEWICZOWA Adres R e d a k c j i : 00-140 Warszawa, Okładkę projektował Redaktor Redaktor (C' Copyright hy Zaklíní Zyta techniczny Narodowy A l . Świerczewskiego Edward 105 Kostka Kwiecińska Maciej S z ł a p k a im. Ossolińskich Printed ZOFIA - Wydawnictwo. Wroclaw 19HH in Poland P L I S S N 0071-1861 Zakład Narodowy im. Ossolińskich- Wydawnictwo. Wrocław 1988. Naklad 920 egz. Objętość: ark. wyd. 15.90, ark. druk. 12+1 wkl., ark. A (-16. Papier offset, kl. I I I , 70 g, 70 x 100. Oddano do składania 1988.01.07. Podpisano do druku 1988.07.13. Druk ukończono w sier­ pniu 1988. Wrocławska Drukarnia Naukowa. Zam. 3036/88 K-7. Cena zl 380,- MARIA SZYFELBEJN- �Prof. dr hab. Kazimierz Dobrowolski 1894-1987 �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Anna Malewska, Józef Andrzej S t u c h l i ń s k i — Semiotyka strukturalizmu. Próba interpretacji 7 Semiotic o f structuralism. A n attempt o f interpretation 37 A n n a R a d z i m i r s k a - P ą k o w s k a — Strój krakowski j a k o strój narodowy Folk costume from the region o f Cracow in the 39 role o f national costume . Joanna P a r t y k a — Szlachecka silva rerum j a k o ź r ó d ł o do b a d a ń etnograficznych . 64 . Silva rerum — a source for ethnographical researches STUDIA Elżbieta D u s z e ń k o - K r ó l , Krzysztof I 93 MATERIAŁY H e l l e r — „ P r o k e s " — baza danych o źródłach archiwalnych d o t y c z ą c y c h k u l t u r y ludowej K a r p a t Polskich „ P r o k e s " — a database containing i n f o r m a t i o n on the archives connected with the folk culture in the Polish Carpathians Z ŻAŁOBNEJ Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Kazimierz 67 95 116 KARTY Dobrowolski: teoretyk kultury, etnolog, socjolog. Portret uczonego 121 POLEMIKI J ó z e f B o r z y s z k o w s k i — Problem b a d a ń etnograficznych Kaszub (na marginesie pracy Jadwigi Kucharskiej, K s z t a ł t o w a n i e się ś w i a d o m o ś c i regionalnej i narodowej l u d ­ n o ś c i kaszubskiej okolic Bytowa, seria A c t a Universitatis Lodziensis. Folia Etno­ lógica, nr 2, Ł ó d ź 1985) 155 Problem b a d a ń etnograficznych Kaszub po raz drugi — Jadwiga Kucharska . . . . 168 RECENZJE I O M Ó W I E N I A Gabriel Bonvalot, Przez K a u k a z i Pamir do I n d i i . P r z e k ł a d z francuskiego A n n a Kotalska, W y d a w n i c t w o Ł ó d z k i e , seria: O d k r y c i a . P o d r ó ż e . Przygody, Ł ó d ź 1986, ss. 287 — Andrzej Wożniak Jan K w a k , O b y c z a j o w o ś ć m i e s z k a ń c ó w miast g ó r n o ś l ą s k i c h w X V I - X V I I I wieku, Instytut Śląski w O p o l u , seria: Encyklopedia Wiedzy o Ś l ą s k u , pod red. J. K r o szela, Opole 1986, ss. 63, i l . 9 — Andrzej Wożniak 173 176 �Alexander R a m a t i , A n d the violins stoped playing. A story o f the Gypsy holocaust, Hodder and Stoughton, L o n d o n 1985, ss. 237 - Adam Bartosz Judith Okely. The Traveller-Gypsies. Cambridge University Press, Cambridge 1983, ss. 252, tab)., i l . - Andrzej Mirga Skazki i pesni r o ž d e n n y e v doroge: Cyganskij i t ł u m a c z . , M o s k v a 1985. ss. 520 — Wojciech 177 180 f o l ' k l o r , E. D r u e , A . Gessler, Olszewski oprac. 186 � https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/fa84c0d7186b2ac20bb8ec6ade8a956e.pdf 34f0d7a03c86eb025dd770b543fbd702 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1342 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1989 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1239 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1989 t.33 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1989 t.33 z.1, s.5-8 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text ETNOGRAFIA POLSKA XXXIII Zeszyt 1 �INSTYTUT POLSKA A K A D E M I A N A U K HISTORII KULTURY MATERIALNEJ ETNOGRAFIA POLSKA XXXIII Zeszyt 1 WROCŁAW • WARSZAWA • K R A K O W ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA WYDAWNICTWO POLSKIEJ 1989 G D A N S K • ŁÓDŹ OSSOLIŃSKICH AKADEMII NAUK �REDAKTOR: WANDA PAPROCKA S E K R E T A R Z R E D A K C J I : IWONA CZŁONKOWIE R A D Y JASIEWICZ. JADWIGA REDAKCYJNEJ:MARIA BIERNACKA KLIMASZEWSKA. BRONISŁAWA KAB2INSKA-STAWARZ (przewodnicząca). M A R I A KOPCZYŃSKA-JAWORSKA. L E W I C Z O W A , SŁAWOJ S Z Y N K I E W I C Z , A N N A ZOFIA A l . Świerczewskiego Okładkę projektował Edward 105 Kostka Kwiecińska Redaktor techniczny Maciej Szłapka (C) Copyright hy Zaklad Narodowy im. Ossolińskich Primed — Wydawnictwo. Wroclaw in Poland Z a k ł a d Narodowy im. O s s o l i ń s k i c h — Wydawnictwo. W r o c ł a w 1989. Naklad: ark. A i - 910 egz. Objętość: ark. wyd. 24,50. ark. drak. 19.75. 20. Papier offset, k l . I I I , 70 g, 70 x 100. O d d a n o do s k ł a d a n i a 1988-07-28. Podpisano do druku 1989-06.08. Druk u k o ń c z o n o w lipcu 1989. Wrocławska Drukarnia Naukowa. C e n a zł 4 9 0 . - Zam. 3469/88. F-7. ZBIGNIEW SZYFłI.BEJN-SOKO- ZAMBRZYCKA-KUNACHOWICZ Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Redaktor Zyta FRANKOWSKA. 1989 �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Część I PRACE ORUPY INDYJSKIEJ K A T E D R Y ETNOLOGII I ANTROPOLOGII KULTUROWEJ UW Magdalena Z ł o c k a — Świątynny rytuał hinduistyczny (pudża) 9 A Hindu temple ritual (puja). Summary . Dagnosiaw D e m s k i — Postać ascety 37 indyjskiego jako przykład alternatywnej drogi ludzkiej egzystencji The Indian ascetic: 39 an example of an alternative way of human existence. Summary Jacek 55 K u ś m i e r z — Molela — radżastański wariant sanskrytyzacji 57 Molela — a Rajastan variant of sanskritization. Summary Lech M r ó z — Wędrowni kowale i handlarze bydła z 74 R a d ż a s t a n u — hipotetyczni przodkowie C y g a n ó w 77 The nomadic blacksmiths and cattle dealers from Rajastan as hypothetic ancestors of the Gypsies. Summary 107 Jolanta K u ś m i e r z — Mehendi — sztuka, zwyczaj, rytuał 109 Mehendi — art, custom, ritual. Summary 133 Część I I A d a m R y b i ń s k i — Władza u saharyjskich pasterzy k o c z o w n i k ó w — organizacja władzy u Tuaregów K e l Ahaggar na przełomie XIX i XX w 135 The power by among the nomadic pastoralists of Sahara — the power organiza­ tion by the K e l Ahaggar Tuaregs at the turn of the 19th and 20th centuries. Summary 161 Djurdjica P e t r o v i c — Pilśń jako element kultury średniowiecznych miast wybrzeża adriatyckiego 165 Mieczysław . T r o j a n — Zainteresowanie ludami fińskimi w Polsce. Szkic historyczny 181 The concern with the Finnish peoples in Poland. A historical outline. Summary 204 Czesław M y k i t a - G l e n s k — O b r z ę d o w o ś ć ludowa na scenach Śląska w latach niewoli narodowej Folk 207 rituals and celebrations in the Silesian amateur theatres domination. Summary under German 223 NEKROLOGI Józef Burszta (1914-1987) Józef Gajek (1907-1987) - Maria Janusz Biernacka 225 Bohdanowicz 231 �6 SPIS TREŚCI KRONIKA III Kongres w Międzynarodowego Towarzystwa Etnologicznego i Folklorystycznego Zürichu — Wanda ^Paprocka Azja Ś r o d k o w a — tradycja 235 i zmiana. I I Europejskie Seminarium Środkowoazjatyckie w Londynie — Zbigniew Jasiewicz 239 V Ś w i a t o w y Kongres M o n g o l i s t ó w , U ł a n Bator, 14-20 września 1987 — Iwona Kabzińska- - Stawarz 241 Kultura wiejska i miejska X X wieku w krajach finougryjskich i sąsiednich. I I I seminarium fińsko-radzieckie w Lappenrancie (Finlandia), 2-6 czerwca 1986 r. — Małgorzata Orlewicz 246 D z i e ń karaimski w Pieniężnie — Sławomir Więcek, Kultura i sztuka Indonezji — Artur Chludziński, SVD 252 SVD 253 Drugi wyjazd s t u d e n t ó w etnografii Uniwersytetu Warszawskiego do Indii — Lech Magdalena Zlocka Zagłębie D ą b r o w s k i e i Mróz, 253 i jegcj mieszkańcy wystawa — Andrzej na starej fotografii (do 1939 r.) — konkurs Szymczyk 257 Powstał Ośrodek Badania Kultury Miasta im. P. Hulki-Laskowskiego w Żyrardowie — Andrzej Stawarz 259 POLEMIKI I DYSKUSJE Uwagi o mennonitach w związku z artykułem Wojciecha Marchlewskiego „O mennonitach w Polsce (o powstaniu „Etnografia Polska", t. 30; społeczności mennonitów 1986 z. 2, s. 129-145 - O d p o w i e d ź na uwagi p. Edmunda Wymyśla Nowego)", Edmund Kizik 261 K i z i k a w związku z moim artykułem „ O mennoni­ tach w Polsce (o powstaniu społeczności m e n n o n i t ó w Wymyśla Nowego)" — Woj­ ciech Marchlewski 264 R E C E N Z J E I OMÓWIENIA Ludwik Stomma, Antropologia kultury wsi polskiej X I X w.. PAX, Hanna Warszawa Zaremska, Państwowe Michaił 1986, ss. 268 — Małgorzata Niegodne rzemiosło. Kat Rabinowicz, Życie 1986, codzienne w ss. Kotovskaja, M. N. Etničeskie Miklucho-Maklája Andrejs Plakans. Kinship processy AN v SSSR, Brazílii, 1500-1900. Basil Black well. Oxford 1984. Press. Annika New York ss. I X . 276 - rosyjskim ss. 134- Leszek the Edmund ss. 222 -Leszek Leach, Culture Mąka . . . 288 Villagers. Townsmen Communication. 286 Vantage and Employees in 15. Stockholm Dzięgiel. and 283 Life. Dzięgiel Euphrates. 277 im. Radzik Family Zbigniew Jasiewicz 274 mieście Sokolewicz Ryszard European Northeast Syria, Stockholm Studies in Social Anthropology. No 1986. w., Etnografii to T r u c k : The Bedouin in the Modern World. 1986 - Rabo, Change on 1985, i Instytut in the Past. An Anthropology of Dawn Chatty. From Camel 144 — Mirosław 1985 — Zofia Nauka, Moskva Polski X I V - X V I ruskim feudalnym. P a ń s t w o w y 'Instytut Wydawniczy, Warszawa M. G. Wydawniczy 267 w społeczeństwie Wydawnictwo Naukowe, Warszawa Grigoriewicz Instytut Maciszewska 291 The logic by which symbols are connected. An Introduction to the use of structural analysis in social anthropology. Cambridge University Press, 1985 — Barbara Olszewska-Dyoniziak Adam Kuper. Między charyzmą a rutyną. Antropologia brytyjska. 1922-1982. Wydaw­ nictwo Łódzkie. Łódź 1987. ss. 283 — Barbara Olszewska-Dyoniziak 297 �SPIS TREŚCI Heide Hixdorff, Heidi Muller, Weisse Western — Rite Roben. Von den Farbordungen des Mittelalters zum individuellen Farbgeschmack. Mit einem Beitrag von Bernhard Zepernick und Else-Marie Karlsson-Stresse, Berlin 1983, ss. 218, 115 fot. — Barbara Raziclkh �