https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/e1994cb352e739eb01ef7f7465ff157e.pdf 9a007b5a2e0dfcc18c7a782b397cfe9a Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:954 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1978 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:877 Title A name given to the resource Cyganologia w Bułgarii / ETNOGRAFIA POLSKA 1978 t.22 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1978 t.22 z.2, s.205-206 Creator An entity primarily responsible for making the resource Bartosz, Adam Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text „Etnografia Polska", t. X X I I z. 2 ADAM BARTOSZ C Y G A N O L O G I A W BUŁGARII Bułgaria zajmuje jedno z pierwszych miejsc pośród krajów, które zamieszkuje n a j w i ę k s z a ilość C y g a n ó w , i to z a r ó w n o jeśli chodzi o licz­ bę b e z w z g l ę d n ą , jak też stosunek liczby C y g a n ó w do całej ludności p a ń ­ stwa. Jest ich tutaj ponad 200 000, co stanowi około 2,5% ludności B u ł ­ garii (liczba podana w przybliżeniu, o czym jeszcze niżej). Cyganie w B u ł g a r i i należą do trzech w i ę k s z y c h grup j ę z y k o w y c h , za­ c h o w u j ą c y c h t a k ż e charakterystyczne różnice kulturowe. S ą to: Cyganie bułgarscy, Cyganie tureccy oraz Cyganie w o ł o s c y (właszki cigani). G r u ­ py te wydzielono na zasadzie różnic j ę z y k o w y c h , ale jest to jednocześnie podział w e d ł u g s a m o o k r e ś l e n i a C y g a n ó w . N a l e ż y jedynie zaznaczyć, że zwłaszcza Cyganie tureccy i w o ł o s c y często podają się za T u r k ó w i R u ­ m u n ó w , co u n i e m o ż l i w i a dokładniejsze określenie liczebności C y g a n ó w w Bułgarii. S p r z y j a temu fakt, że w i ę k s z o ś ć z nich nie zna w ogóle j ę ­ zyka c y g a ń s k i e g o , p o s ł u g u j ą c się w y ł ą c z n i e j ę z y k a m i tureckim czy r u ­ muńskim. W n a j w y ż s z y m stopniu ulegli asymilacji Cyganie bułgarscy, podczas gdy tureccy i w o ł o s c y zachowali w d u ż e j mierze t r a d y c y j n ą obyczajo­ w o ś ć i w ś r ó d nich n a j w i ę c e j jest C y g a n ó w koczujących. Z a r ó w n o Cyga­ nie osiedli na stałe, jak i koczownicy (sezonowo) z a m i e s z k u j ą w b u ł g a r ­ skich miastach i wioskach osobne dzielnice (machały). P r z y tak wielkiej liczebności populacji c y g a ń s k i e j często byli oni przedmiotem z a i n t e r e s o w a ń n a u k o w c ó w , lecz do lat m i ę d z y w o j e n n y c h osobnych publikacji na ich temat w zasadzie nie było. P e w n ą ilość a r ­ t y k u ł ó w , g ł ó w n i e folklorystycznych, o p u b l i k o w a ł przed w o j n ą B . GilliatS m i t h . w „Journal of the G y p s y Lore Society". W czasopiśmie tym Smith p u b l i k o w a ł m a t e r i a ł y z Bułgarii od początku lat sześćdziesią­ tych. Pierwsze w i ę k s z e opracowanie na temat C y g a n ó w z a m i e s z k a ł y c h w Bułgarii w y d a ł w 1934 r. Najden Szejtanow (Prinos kym gowora na sofijskite cigani, „Izwestija na Etnografskij Muzej"). Ten sam autor w y d a ł w n a s t ę p n y c h latach jeszcze kilka drobnych prac, a w archiwum Muzeum Etnograficznego w Sofii znajduje się jego nie wydany rękopis. �г i 206 j * BADANIA W INNYCH K R A J A C H Drugim j ę z y k o z n a w c ą , autorem kilkunastu pozycji zamieszczonych na ł a m a c h takich czasopism, jak „ B y ł g a r s k i ezik", „ B y ł g a r s k o ezikoznanie", „Journal of the Gypsy Lore Society" i inne, jest publikujący od 1956 r. i nadal aktywny Kirił K o s t ó w . W swych pracach z a j m o w a ł się m i ę d z y innymi elementami c y g a ń s k i m i w bułgarskiej onomastyce i b u ł ­ garskich j ę z y k a c h tajnych. Aby w y c z e r p a ć j ę z y k o z n a w c z e opracowania, n a l e ż y w y m i e n i ć jesz­ cze w s p ó ł c z e s n e g o angielskiego cyganologa Donalda S. Kenricka, publi­ k u j ą c e g o w ostatnim dziesięcioleciu m a t e r i a ł y w czasopismach zachod­ nich i w Bułgarii. Jeśli z a ś chodzi o opracowania ściśle etnograficzne, w y m i e n i ć m o ż n a nieco w i ę c e j nazwisk, przy czym s ą to g ł ó w n i e autorzy p u b l i k u j ą c y w ostatnim dwudziestoleciu. Po jednym artykule opublikowali Georgiew a Iwaniczka (Izsledwanija wyrchu bita i kulturata na byłgarskite ci­ gani w Sliwen) i Anastas Primowski (Kowaczite agupti w grad Madan). Obie prace u k a z a ł y się w „Izwestija na Etnografskija Institut i M u zej". A r t y k u ł Primowskiego jest i n t e r e s u j ą c y ze w z g l ę d u na n a z w ę C y ­ g a n ó w , k t ó r y c h praca dotyczy. S ą to agupti zamieszkali w Rodopach i ich n a z w ę kojarzy się z Egiptem, co jest jeszcze jednym przyczynkiem do rozpowszechnionego mniemania o ich egipskim pochodzeniu. D o d a ć można, że w sąsiedniej Macedonii żyją Cyganie zwani gjupci. W i ę c e j pozycji opublikował W a s i ł M a r t i n ó w , z czego w y m i e n i ę opra­ cowanie najobszerniejsze, dające s k r ó t o w ą s u m ę wiedzy o Cyganach w Bułgarii, o ich zajęciach, mieszkaniu, stroju, obyczajach i przemia­ nach, jakim ulegają w latach powojennych (Nabljudenija wyrchu bita na cigani w Bylgarija). A r t y k u ł został wydany r ó w n i e ż w wymienionym w y ż e j czasopiśmie. W. Denczew zebrał m a t e r i a ł y m. in. folklorystyczne w ś r ó d C y g a n ó w w Kolarowgradzie (nie publikowane), a U . K e r i m , Cygan, w y d a ł w j ę z y ­ k u b u ł g a r s k i m swoje wiersze (Pesni na katuna). P o w a ż n e ilości m a t e r i a ł ó w o Cyganach znaleźć m o ż n a ponadto w wie­ lu opracowaniach etnograficznych d o t y c z ą c y c h najrozmaitszej tematyki. �