https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/1297ea182195acfab197aa423c2b21fe.pdf 7108a7a9bae7028bfd0a811973bbcab2 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3145 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1988 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2945 Title A name given to the resource "I co nam z tego zostało". Glossa do rozmowy z Piotrem Skrzyneckim / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1988 t.42 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1988 t.42 z.1-2, s.113-114 Creator An entity primarily responsible for making the resource Z. B., C. R. Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text „I CO NAM Z TEGO ZOSTAŁO" GLOSSA DO ROZMOWY Z PIOTREM SKRZYNECKIM Przedstawiony t u zapis t o f r a g m e n t r o z m o w y , jaką przepro­ wadziliśmy z P i o t r o m S k r z y n e c k i m p o d koniec m a j a 1987 r . Są artystów szczególnie gorącą owację zgotowano Andrzejowi W a j d z i e . I g o r T r y b o w s k i , pełniący rolę gospodarza Pałacu S z t u k i , t o f r a g m e n t y większej całości i wymagają p e w n y c h wyjaśnień wygłosił okolicznościowe przemówienie. Po c z y m goście tłumnio i uzupełnień. „Całość" t o także ciąg wydarzeń, spotkań, okolicz­ r u s z y l i k u wejściu. W y s t a w a ności w j a k i c h miała miejsce t a r o z m o w a . Umawialiśmy się n a z t r u d e m mógł pomieścić ciągło napływające rzesze widzów. N a to s p o t k a n i o dość długo, g d y t y l k o nadarzyła się okazja i P i o t r w o l n y m s k r a w k u przestrzeni w pierwszej sali zaraz u wojścia wrócił ze Szczawnicy okazało się, że czasu na rozmowę pozostało trzy pary z K l u b u niewiele. P i o t r zaaferowany f o k s t r o t a , walca i t a n g o . Wioczorem odbył się r a u t w salonach był p r z y g o t o w y w a n i e m kolejnego Tańca została o t w a r t a . Pałac S z t u k i Towarzyskiego W D K odtańczyły w y d a r z e n i a — w y s t a w y w Pałacu S z t u k i . B y ł t o o s t a t n i week-end i n a dziedzińcu P i w n i c y , połączony z pokazem filmów o P i w n i c y , m a j a , tuż przed w i e l k i m świętom j a k i m była trzecia w i z y t a oraz loterią fantową. 21 lipca miała miejsce joszczo j e d n a u r o ­ Papieża w Polsce. Pamiętam j a k P i o t r cieszył się z posiadanego czystość —• r e c i t a l A n n y Szałapak w P i w n i c y p o d B a r a n a m i . specjalnego Dlatego zaproszenia n a uroczystą mszę św. n a W a w e l u . zaprozentowano rozmowy z Piotrem tytułom ważne t y l k o z d o w o d e m o s o b i s t y m , a P i o t r nio miał p r z y sobie , , I co n a m z togo zostało?". Jesteśmy świadomi, żo f r a g m e n t y d o w o d u tożsamości, więc służby porządkowe nio przepuściły te w pewnej go do K a t o d r y . B y ć może, że atmosferę P i w n i c y i k l i m a t u w j a k i m ona jest nasza odbywała się w piątek. Następnego d n i a P i o t r prowadzić miał K a b a r e t , nie mogliśmy go męczyć z b y t opatrzylibyśmy t y m samym Skrzyneckim Rozmowa chętnie t u fragmonty J a k się okazało później, n a W a w e l u nie był. Zaproszenie było t y l k o mierze oddają atmosferę t y c h wydarzeń. odbierana przybliżą przodrukowano artykuły p o o t k i Agnieszki Osieckiej i otnologa — L u d w i k a S t o m m y . długo. P i o t r i t a k był już po części nieobecny, żył już wystawą, Z.B. i j a k wszyscy zbliżającą się wizytą J a n a Pawła I I . Spotkanie z P i o t r e m miało przebieg niezwykły. Jechałem z W a r s z a w y pełen n i e p o k o j u , nie zdążyliśmy wcześniej spotkać się z kolegami, żoby porządnie przygotować i zestroić p y t a n i a . W i o d z i a l o m też, żo nio będzie już na t o czasu. P i o t r życzył sobie, żebym spotkał się z n i m wcześniej z a n i m siądziemy w P i w n i c y wszyscy r a z e m . P i o t r o d początku do końca b y l reżyserem tego s p o t k a n i a i t e j r o z m o w y . Miałom czokać n a P i o t r a w barze V i s a V i s o godz. 5 p o południu. Przyszedłem trochę wcześniej, chwilę po 5-tej pojawił się P i o t r . Zamówiliśmy kawę i t a m rozpoczęła się roz­ m o w a . N i e miałem ze sobą kieszonkowego m a g n e t o f o n u , bo raz, że nie wypadało, a d w a , żo umówiliśmy się z k o l e g a m i , że p r z y ­ niosą go do P i w n i c y i t a m dopiero zaczniemy nagrywać w y p o ­ w i e d z i P i o t r a . Byliśmy umówieni w P i w n i c y n a godz. 9 wieczór, P i o t r j e d n a k postanowił zmienić t e n p l a n . Poprosił swojego przyjaciela rzeźbiarza, b y uprzedził czekających w Piwnicy Anię, Czesława i Z b y s z k a , że możemy się nieznacznie spóźnić. M n i e zaś zaprosił n a kolację do swych przyjaciół. Po drodze kupił już nie b u k i e t a o g r o m n y stos róż d l a p a n i d o m u . W re­ zultacie nieprzewidziana k o l a c j a opóźniła nasze s p o t k a n i o o 2 g o d z i n y . Jakież było m o j e zdziwienie, g d y r o z m o w n y do t e j p o r y P i o t r niecłiętnio i z o p o r a m i zaczął odpowiadać na pierwsze nasze p y t a n i a . M i m o t y c h początkowych trudności r o z m o w a potoczyła się w t e n sposób, żo w zasadzie p r e z e n t o w a n y t u j e j zapis jest w i e r n y m o d t w o r z e n i e m tego, o c z y m rozmawialiśmy w P i w n i c y , a t y l k o w pewnej mierze został uzupełniony o wcześniejsze i późniejszo w y p o w i e d z i P i o t r a . D o całości tego s p o t k a n i a b o w i e m W y p o w i e d z i P i o t r a Skrzyneckiego o święcie i sposobie i s t nio k a b a r e t u „ P i w n i c a " kojarzą się z wieloma t e z a m i należącymi do k a n o n u antropologicznego. P r z y p o m n i e n i e niektórych z n i c h może być rekonstrukcją „piwnicznej o n t o l o g i i " , o któroj m i s t r z P i o t r — j a k t o a r t y s t a — nio chce mówić, zbywając n a t a r ­ czywe p y t a n i a żartem l u b aneg;dotą. „ P i w n i c a " m a j e d n a k swoje „drugie k u l t u r o w o d n o " . Docioranie w y s t a w y . Po c h w i l i poszliśmy kupować jabłka n a R y n k u K l e p a r s k i m , które później P i o t r położył n a słomie p o d choinką w sali wypełnionej p r a c a m i i pamiątkami D y m n e g o . Byliśmy świadkami j a k P i o t r usiłował targować się ze sprzedawcą, który postawił w a r u n e k : j a k P a n , Panie P i o t r u s i u , sprzeda m i t a n i e j b i l e t do K a b a r o t u , t o j a P a n u opuszczę na jabłkach. P i o t r opo­ „Dziś dopiero na naszych oczach, święto z a n i k a bądź też —. jego postać o d m i e n i a się w sposób zasadniczy. Święto zawsze najsilniejszą d l a siebie oporę znajdowało w s w o i m przeciwieństwie, w mnóstwie niewiarygodnie nieraz ciężkich, bo zapołnionych pracą p o n a d siły, nieraz zwyczajnych d n i ; święto było czymś k o n i e c z n y m , niezbędnym; jeśli n i e nadawało w ogóle sonsu l u d z k i e j egzystencji, t o ją rozświetlało i uszlachetniało... o d t o j p o r y więc, k i e d y święto w dotychczasowej swojej formie bardzo już oczywiście zaczęło gasnąć —• uczeni różnych d y s c y p l i n w y ­ r u s z y l i w gorączkową pogoń za świętem. Paradoksalnie — i m bardziej t r a d y c y j n e święto gaśnie —• t y m więcej o n i m w i e m y , więcej jeszcze o n i m myślimy i s p e k u l u j o m y n a jego t e m a t " (Marian Pilot) ,,W owej platońskiej i d e n t y f i k a c j i z a b a w y i świętości b y n a j ­ m n i e j świętość nio zostaje pomniejszona w s k u t e k tego, iż nazwana zostaje zabawą, lecz zabawa podniosiona zostaje dzięki t o m u , iż pojęcio t o uznaje się nawet w najwyższych rojonaeh ducha... Człowiek może bawić się n a o w y m poziomie k i o d y zabawa wyraża piękno i świętość..." (Johan H u i z i n g a ) wiadał o w i g i l i a c h w P i w n i c y , n a których zawsze musiały być jabłka. Po godzinie 17-tej nastąpiło uroczysto otwarcie w y s t a w y . Otwarcie — jakiego n i o wyobrażam sobie w żadnym innym mioście. P i o t r stał z tubą n a stopniach u wejścia do Pałacu S z t u k i i witał gości. P u n k t u a l n i e o 17-toj strażak odegrał hejnał M a r i a c k i , t y m razem nie z wieży a przed wejściem do Pałacu S z t u k i . Chór k r a k o w s k i e j Szkoły Muzycznej p o d d y r . Zbigniowa C i u r a b y odśpiowal okolicznościową kantatę. Pośród w i t a n y c h mimo bądźmy ostrożni w formułowaniu k a t e g o r y c z n y c h osądów —• Zastaliśmy P i o t r a rano w Pałacu S z t u k i , gdzie trwały ostatnio prace p r z y montażu „dna", na różno sposoby. należą również nasze r o z m o w y j a k i e miały miejsce w d n i u o t w a r ­ cia w y s t a w y , , I co n a m z tego zostało do tego oporów P i o t r a jest fascynującym zadaniem p o d e j m o w a n y m już „Wszystko cokolwiek d o t y c z y s z t u k i n i e jest obce e t n o l o g o w i . N i o może się o n t y m nie interesować, dlatego przede w s z y s t k i m , żo s z t u k a jest częścią k u l t u r y , alo możo także z bardzioj określo­ nego p o w o d u : s z t u k a jost w najwyższym s t o p n i u o w y m objęciom władzy n a d naturą przez kulturę, a t e n właśnie t y p zjawisk s t u ­ diują etnologowie..." (Claude Levi-Strauss) 113 �,,To, żo t e a t r i święto щ ariragonistycziie, powiedział już „Święto nio poddaje się żadnej utylitarnej interpretacji Rousseau w swej odpowiedzi D ' A l a m b f - r t o w i , podsuwając w t o n (jako sposób toma; do uic kończącej się refleksji, ki-óra i nas pożywia... wszelkiej utylitaruości i p r a k t y c y z m u ; stanowa chwilowo wejście odpoczynek, odprężonio i t p . ) . Ono właśnie u w a l n i a od Święto wygląda zupoluie inaczej, zakłada b o w i e m , że społeczeń­ w świat u t o p i j n y . Święta nio da się również sprowadzić do określo­ stwo l u b p r z y n a j m n i e j jakaś węższa wspólnota sama z siebie nej organicznej treści ( n p . wydarzenia historycznego oznaczonego czyni widowisko... Święto nie dzieli g r u p y looz w y w o l u j o wewnę­ przez dano święto) — wydziera się ono b o w i e m poza t r z n y d y n a m i z m . . . k o l e k t y w n a substancja ożywia się i t w o r z y wszelkiej ograniczonej treści. N i e da się też odorwać święta od jedną całość, która się sobie przedstawia, sama siebie t e a t r a l i z u - życia cielesnego, od życia z i e m i , p r z y r o d y , kosmosu. W czasio je... Święto nie izoluje j e d n o s t k i , daje jednostce możliwość spo­ święta n a w e t i 'słońce gro n a niebie'. I s t n i e j e niejako odrębna żywania społecznej substancji w w i e l k i m akcie spełnienia się świąteczna granico pogoda..." emocji i relacji. Jest wymianą usług, gestów, dóbr l u b słów. (Michaił B a e h t i n ) Przyśpieszeniem relacji miedzy g r u p a m i i ludźmi. D a r o m wreszcie, rywalizacją w d a w a n i u . . . " ( J e a n Duvignaud) „Panująca władza i panująca p r a w d a nie w i d z i siebie w zwier­ ciadle czasu, dlatego też nio w i d z i swego początku, granic i końca, ... „ N a w e t w najbardziej zdosakralizowanym spoleczeństwio współczesnym większość 'niewierzących' n a d a l zachowujo się religijnie, chociaż nie zdaje sobie z tego sprawy. M a m y t u na myśli nie t y l k o 'zabobony' i ' t a b u ' wspólczosnego nie w i d z i swej starej i śmiesznej t w a r z y , k o m i z m u swoich roszczeń do wioczności i nieodwołalności. Więc przodstawiciole władzy i starej p r a w d y z najpoważniejszą starej miną, w poważnej człowieka, t o n a c j i dogrywają swojo rolo wówczas, g d y widzowie o d d a w n a które wszystkio mają magiczno-religijną strukturę. A l e człowiek już się śmieją. N a d a l przomawiają poważnym, m a j e s t a t y c z n y m , współczesny, który uważa się za istoto nicreligijną, n a d a l za­ budzącym lęk, groźnym t o n e m władców l u b .apostołów 'wiecznych chowujo duży zbiór z a k a m u f l o w a n y c h mitów i zdegenerowanych p r a w d ' nie zauważając, że czas sprawił iż t o n ten s t a l się w i c h rytuałów... O b c h o d y Nowego R o k u czy oblewanie nowego miesz­ ustach śmieszny, żo przekształcił starą władzę i starą prawdę k a n i a , chociaż zeświecczono, umiał zachowują strukturę rytuału w karnawałową zapustną kukłę, w śmieszno straszydło, któro I n d odnowy. zo śmiechem wdóczy po p l a c u . . . " To ximo zjawisko można zaobsorw ow nć w zabawach i przyjęciach... Można b y napisać cały t o i n n a t e m a t nutów współczesnego człowieka i m i t o l o g i i z.o. amuflowanej w (Michaił B a e h t i n ) jego u l u b i o n y c h książkach czy sztukach... N a w e t l e k t u r a posiada m i ­ tologiczną funkcję, nio t y l k o dlatego, żo zastępuje recytację mitów w archaicznych społeczeństwach.,, lecz przede w s z y s t k i m dlatego, że oddając się lekturze człowiek współczesny żywicuje 'ucieczkę z czasu' analogiczną do 'wyjścia z czasu' dokonywanego przez m i t y . . . " (Mircea Eliade) „ O d y śpiewam —• mówił I o n do Sokratesa — wychodzę z sie­ „... H u m o r jost przeciwieństwem patosu, jest t o t r i c k , za pomocą którego wydarzenie ulega pomniejszeniu, t a k j a k byśmy p a t r z y l i na nio przez odwróconą lnnotę... h u m o r z t r u d o m prze­ skakuje społeczno szczeble, jogo świat jost światom równości, w t y m t k w i i s t o t a jogo ludowości i domokratyczności... wygląda na t o j a k b y w i e l k i , wstrząsający śmiech h i s t o r i i brzmiał stało od dołu..." ( K a r o l Capek) b i e , płaczę, żeby i n n i płakali, boję się, żeby przyprawić o strach słuchaczy. Lecz w głębi duszy w i o m dobrze, co robię, i w i e m również, że później będę się śmiał, ponieważ uczciwie zarobilom swojo pieniądze. K t ó ż więc jest a u t o r o m ' ! T e n , który płacze, czy „ K o m i z m jost poczuciem absurdalności i wydajo się bardzioj boznadziejny o d t r a g i z m u , k o m i z m nie daje wyjścia z s y t u a c j i . . . " (Eugeno Ionesco) t e n który się śmieje ? Któremu z nicłi przypisać w y k o n a n o dzieło 1 O d b i o r c a n a p o t y k a pierwszego z n i c h — zamaskowaną postać, która g r a przowidzianą d l a niej rolę. I d z i e za nią, i t o p o w i n n o m u wystarczyć. B o jeżeli n i e , jeżoli szuka drugiego z n i c h — a r t y s t y w życiu p r y w a t n y m , a k t o r a p o s p e k t a k l u , rozczaruje się. Lecz „Jeżeli świat stanął n a głowie, t y l k o fikając koziołki można zająć właściwą pozycję... jeśli wolność staje się błazenadą, błazenada staje się wolnością..." być może w t e d y dopiero dano m u będzio poznać aż do końca (Jan pełny m e c h a n i z m wszolkioj twórczości..." (Mieczysław Porębski) Wybrał: Kott) CR. P R Z Y P I S Y Так pisał o t e j sesji J . Walc w a r t y k u l e Pieśń ujdzie cało zamieszozonym w „ P o l i t y c e " z 2 0 . X I . 1970, n r 4 7 : „Jeżeli się n a d t y m w s z y s t k i m poważnio zastanowić, wydaje się człowiekowi niesamowite, żo jedną z istotniejszych uroczystości jubileuszo­ w y c h Piwniicy była sesja n a u k o w a zorganizowana w siedzibie krakowskiego oddziału Polskiej A k a d e m i i N a u k p r z y uł. Sław­ k o w s k i e j , а w p r e z y d i u m zasiadali n i . i n . : prozes krakowskiego oddziału P A N , p r o f . M a r i a n Mięso wieź, prezydent m . K r a k o w a J e r z y Pękala, d y r e k t o r W y d a w n i c t w a Literackiego A n d r z e j K u r z , doc. J a n Błoński i wreszcie A n d r z e j W a j d a , a prof. Wła­ dysław T a t a r k i e w i c z nio zdołał przybyć z Warszawy t y l k o zo względu n a s t a n zdrowia, m i m o iż m i a l już g o t o w y referat i prze­ praszał zgromadzonych za zawód pięknym sążnistym telegramom. N i c też dziwnego, że referaty na sesji wygłosili w y b i t n i k r a k o w s c y uczeni r o z m a i t y c h specjalności podkreślając wa,go działalności P i w n i c y w w i e l u aspektach. Prof. J u l i a n Aleksandrowicz rnówil o j e j uzdrawiającym charakterze, prof. K a z i m i e r z K o w a l s k i podkreślał rolę zabawy w procesie e w o l u c j i , zwracając, uwagę, iż bodaj najistotniejszą różnicą, między człowiekiem a zwierzę­ ciem jest l u d z k a zdolność do zabawy rozciągająca się poza okres dzieciństwa. Prof. K r y s t y n a Pisarkowa wskazywała, j a k prze­ łamując scliomaty naszego poznania opartogo n a poczuciu p o zaozasowości języka P i w n i c a t o poznanie pogłębia, jednocząc się t y m s a m y m z nauką. Wspaniały referat socjologiczny wygłosił p r o f . Stefan M o r a w s k i , o t r a d y c j i żartu w k r a k o w s k i m środowisku profesorskim mówił p r o f . H e n r y k M a r k i e w i c z , a p r o f . Józef M i t k o w s k i j a k o znawca dziojów zamierzchłych przypomniał, 1 114 j a k w l a t a c h 50-t.ych profesorska k o m i s j a ds. d y s c y p l i n y studiów prowadziła zasadnicze dyskusjo zo studentem P i o t r o m Skrzy­ n e c k i m n u t e m a t p o t r z e b y s t u d i o w a n i a klasyków. W zamykającym sesję roferacie doc. J a n Błoński nawiązał do joj m o t t a , w y z n a n i a w i a r y p i w n i c z a n wziętego z Pascala: j e d y n a rzecz, która nas pociesza w naszych n i e d o l a c h , t o r o z r y w k a —• a wszelako t o jost największa z naszych n i e d o l i , ona głównie przeszka,dza n a m myśleć o sobie i g u b i nas niepostrzeżenie. D o ­ cent Błoński stwierdził, że P i w n i c a biorąc żywy udział w swojej współczesności i czerpiąc jednocześnie p o l n y m i garściami z h i s t o r i i m u s i silą rzeczy łagodzić a n t y n o m i e łącząc coraz t o silniej niedolę i pociechę. Zauważył wreszcie Błoński, że najistotniejsza różnica między Blaise Pascalem a P i o t r o m S k r z y n e c k i m jest t a k a , iż Pascal n i g d y żadnej sesji n a u k o w e j nio zy/olał i na t y m —- a właściwie n a szampanio p o d a n y m przez kolnorów o d W i e r z y n k a — n a j ­ bardziej k r a k o w s k a jaką można sobie wyobrazić uroczystość została zakończona, choć t r u d n o t u mówić o j a k i m k o l w i e k za­ kończeniu, g d y jodna impreza g o n i drugą, g d y h i s t o r i a toczy się nieprzerwanie". Obszerną relację z t y c h obchodów zawarł M . Sienkiewicz w rozmowie z J . Olczck-Ronikierową i P i o t r e m Skrzynockirn, zob. M . Sienkiewicz, Zabawa w Jubileusz, rozmowa z J . Ołczak-Ronikierową i P. S k r z y n e c k i m , L i t e r a t u r a z 1 9 . X I I . 1 9 7 4 . 2 3 1974 M . Szybist, Jubileusz Kraszewskiego, Echo K r a k o w a , 2 0 . X I . �