https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/71e3e73710710a8b2c624c2a2ccb3dd4.pdf 9b8c6ee54b8f57b00ef0ff1f8656199d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3144 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1988 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2944 Title A name given to the resource O święcie i świętowaniu. Rozmowa z Piotrem Skrzyneckim / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1988 t.42 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1988 t.42 z.1-2, s.107-112 Creator An entity primarily responsible for making the resource Benedyktowicz, Zbigniew Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Zbigniew Benedyktowicz O ŚWIĘCIE I ŚWIĘTOWANIU, ROZMOWA Z PIOTREM SKRZYNECKIM (Z U D Z I A Ł E M Z B I G N I E W A FIJAKA, CZESŁAWA ROBOTYCKIEGO I A N N Y Przygotowujemy Z . B . Panio Piotrze, niech m i będzie w o l n o wyrazić nasz'a SZAŁAPAK) właśnie n u m e r pisma poświęcony świętu radość, że możemy gościć w Pańskiej P i w n i c y i że P a n przyjął i świętowaniu. Nio wyobrażamy sobie tego t e m a t u bez Pana. zaproszenie do tej r o z m o w y , i będzie gościem na naszych łamach. Przez to 30 l a t tworzył P a n i stworzyd nie t y l k o niezwykle zja­ Niedawno P i w n i c a uczciła W i e l k i m B a l e m swoje 30docie. Przez wisko a r t y s t y c z n e , alo stworzył P a n —• już sam, pojedynczo to l a t a P a n i Artyści z P i w n i c y stworzyliście zjawisko u n i k a l n o , — u n i k a l n y s t y l bycia. Z w r a c a m y się zatem do Pana j a k o do niepowtarzalno, niezwykło, wymykające się wszolkim k l a s y f i ­ współinscenizatora współorganizatora i — j a k t o o P a n u się k a c j o m . Z g o d n i są co do togo a u t o r z y l i c z n y c h p u b l i k a c j i o P i w ­ mówi — do Spiritus n i c y Jostościo — a P a n w szczególności „ ż y w ą legendą", uoso­ obcłiodów i uroczystości od r a z u z obcosowym p y t a n i o m : Panio bieniem K r a k o w a . W a r s z a w i a k Piotrze, c z y m jest święto, n a c z y m polega jego i s t o t a , czym jost chętnie powiedziałby miejscu, żo jest P a n F r a n c o m Fiszerem Krakowa, w tym Francom wedle Pana i d l a Pana świętowanie ? Fiszerem w naszej współczesności. Jednocześnie wyrastacio da­ leko poza i p o n a d t e n Kraków. N i e c h więc Pana nio d z i w i , że po P i o t r S. N i e , nie mogę odpowiedzieć na t o p y t a n i e n i c . J a mogę t y l k o opowiedzieć P a n u o wystawie teatrologach, l i t e r a t u r o z n a w c a c h , socjologach, filozofach, języko­ znawcach, biologach, przedstawicielach medycyny — nawią­ zuję t u do sosji n a u k o w o j , j a k a odbyła się z o k a z j i 20-lecia P i w n i c y n a przykład... A.S. ... Właśnio, Piotrze, co z tą wystawą, wszyscy są szalenie zaniepokojeni, że wynosisz wszystko z P i w n i c y , że t u n i c nie zostanie. w 1976 r . w K r a k o w s k i m Oddzialo P A N , gdzie m . i n . o u z d r a ­ P i o t r S. N o t a k , oczywiście! B o wystawa nazywa się „Co n a m 1 wiającym charakterze P i w n i c y mówił Prof. J u l i a n Aleksandro­ movens t y c h wszystkich n i e z a p o m n i a n y c h z tego zostało..." wicz — intorosują się Panem teraz etnografowie. Jest P a n , możo ... Nie m o g j powiedzieć, bo wie P a n co, sprawa święta t o jest P a n być, fascynującym o b i e k t o m , przepraszam, p o d m i o t e m dla sprawa, bo j a w i e m — wszystkiego. J a mogę tyłko P a n u po- wszelkich możliwych badań p o d e j m o w a n y c h przoz historyka k u l t u r y , d l a etnologa, zwłaszcza zaś dla t y c h etnologów, którzy chcieliby się zajmować b a d a n i e m współczesnej k u l t u r y . jeszcze bardziej uzasadnić t o nasze etnograficzne wiodzić, żo za d w a tygodnio będzie w y s t a w a w Pałacu S z t u k i —• niebywałe... Żeby Z . F . T o też będzie święto... zainteresowanie P i o t r S. A święto... Co to jost święto? W gruncio rzeczy t o P a n o m , posłużę się anegdotą. K i o d y jeszcze przed tą rozmową są sprawy w głębi poważniojszo, j a k religia, j a k rytuały... N i o wstąpiłem w Warszawie mogę Panio, woźmy nabożeństwa majowo, które teraz odbywają do sąsiadującego z n a m i w I n s t y t u c i e S z t u k i Działu T e a t r u , żeby „zasięgnąć języka", żeby dowiedzieć się po kościołach. Był P a n ? J a b y lem, widziałem — fantastyczno, się czy ktoś zajinujo się Piwnicą, dowiedziałem się, że niestety fantastyczne... n i k t . . . P a n i , z którą rozmawiałem, w y b i t n a specjalistka w dziodzinio t e a t r u p o w i o d z i a l a : C R . Pamiętam Piotrze, nie w i c i n czy T y sobio t o p r z y p o m i ­ bo m y się twórczością amatorów, nasz, bo t o było już dość dawno, jakieś piętnaście l a t t o m u , j a k czy t o a t r e m a m a t o r s k i m — t a k jakoś powiedziała — w zasadzie rozmawialiśmy u takiego p l a s t y k a , o n m i a l pracownię n a Zwio- nic z a j m u j e m y . " rzyńcu, n a s t r y c h u t a k i m o k r o p n y m . Pamiętam j a k staliśmy t a m Było to powiedziano z wielką życzliwością, po- wiodziałbym nawet z p e w n y m zakłopotaniem, wcale nie „oconia- i całą noc rozmawialiśmy. J a mówiłem o różnych j ą c o " , t y l k o t a k po p r o s t u opisowo, i n f o r m a c y j n i e , żebym się nio poznawania rzeczywistości, byłem w t e d y „taki mądry", młody, rozczarował, jeśli b y gromadzona dokumentacja dość skąpa... T a k więc, pemiow.ż nasze sposobach okazała się twierdzący, że otnologia jost mądra na wszystko, że wszystko etnograficzno-etnolo- n a m tłumaczy. Rozmawialiśmy o różnych sposobach istnienia giczne pismo zajmuje się także twórczością amatorską, sztuką, człowieka w świoi ie. I T y na te wszystkie moje w y w o d y mówiłeś, która w y m y k a się w s z y s t k i m k l a s y f i k a c j o m , i która znajduje że nie potrzebna się na l a k zwanych gmachu „Alo ostatecznie to wszystko jest poezja". Czy to miejsce decy­ „niższych" piętrach wielkiego jest t a etnologia, że wszystko jest poezją: S z t u k i , więc P a n zo swoją Piwnicą będzio w naszym piśmie na dowało o sposobie Twojej argumentacji ? W r a c a m do tej s y t u a c j i , swoim miejscu. bo ona bardzo m i utkwiła w pamięci. Bo w tej c h w i l i powiedziałeś właściwio, że dla Ciebie wszystko jest świętem, żo święto ,,to jest W 1974 r o k u po obchodach Jubileuszu k u czci Kraszewskiego (było t o odtworzenie, w 95-tą rocznicę uroczystości 50-lecia jogo sprawa w s z y s t k i e g o " . Co decydowało w t e d y o Twojej pisarstwa, j a k i e odbyły się w K r a k o w i e , a więc właściwie 145-lecie pisarstwa Kraszewskiego ) Maciej 2 Szybist t a k pisał w „Echu wypowie­ d z i , czy to miejsce, czy Twoje przekonanie, czy T w o j a przekora ? P i o t r S. Czy to sprawa miejsca? T a k , pamiętam tę pracownię, to była bardzo p o e t y c k a pracownia, alo wiesz, j a dzisiaj nie K r a k o w a " : Jeżeli Państwo zobaczycie pewnego pięknego dnia powtórzyłbym już togo zdania. On m a inną pracownię w i n n y m na błoniach k r a k o w s k i c h wielką defiladę i przeciągający przed miejscu, i to co teraz r o b i , t o przepraszam, to jest galautoria... trybuną t a b u n k a w a l e r y j s k i c h k o n i z ułanami na nich obok On wtedy kłamał swoją pracownią, swoim sposobem bycia. ambasadorów obcych mocarstw i rzesze k r a k o w i a n za szpalerami A ja — z a n i m spotkaliśmy się t u wszyscy razem — mówiłem już p i e c h o t y to nie będzio to oznaczało, iż kręcą f i l m o czasach Waszemu koledze, żo dla m n i e Piwnica to nie jest t y l k o sprawa przedwojennych miejsca, K r a k o w a i t d . , ale l u d z i , f a n t a s t y c z n y c h i nio będzie to oznaczało, że zwariowaliście ludzi j a k i c h i bierzecie udział zamiast Waszych ojców czy m a t e k w uroczys­ t u spotkałem, jacy t w o r z y l i i tworzą tę Piwnicę. J a nie mogę tości sprowadzenia teraz t u wymieniać w s z y s t k i c h , nie byłbym w stanie. Mówiłem prochów Słowackiego na W a w e l . Będzie t o po p r o s t u oznaczało, że P i o t r Skrzynecki i Piwnica, przeprowadza P a n u o Wicśku D y m n y m , który nic był z K r a k o w a i t a jego nową akcję z udziałem i p r z y pomocy władz m i e j s k i c h , straży plobojskość, chlopskość drażniła wielu. O n nie zawszo b y l r o z u ­ pożamoj m i a n y . Teraz, z p e r s p e k t y w y wojska i L i g i Ochrony K r o j u . " 3 To b y l 1974 r o k ! Ten tekst wyprzedza t o , co wydarzyło się sześć łat później —- Wjazd Księcia Józefa Poniatowskiego do K r a k o w a . Potem przyszły inne czasu widzę jeszcze wyraźniej ile j a . ile m u Piwnica zawdzięcza.. Л j a k on wspaniale rysował. Może ta w y s t a w a jest właśnie dla niego, żeby m u t o oddać. rocznice, biegł czas, czas nabrzmiały od wydarzeń i t a k Piwnica Chciałbym go jakoś uczcić na tej w y s t a w i e , poświęcić m u osobne z biegiem d n i wkroczyła w swój wiek męski. Ale przejdźmy do miejsce, osobną salę... A co jest świętom, co jost b a l e m , co jest konkretów. sytuacją? Takie zdarzenie, czy pamiętasz Bożenę Dobrzyńską... 107 �CR. przyjściem Z . B . Wszystko t o , o c z y m mówicie, t e n k o n t r a s t , t e n piękny z Anią piwniczno szaloństwa n a K a n o n i c z e j . strój, t a elegancja, heroizm t a k i e j p o s t a w y na przekór s y t u a c j i , T a k , oczywiście, właśnie przed wspominaliśmy Waszym Bożena była doktorantką w InstyLucio Psychologii i mieszkała na zasada K a n o n i c z e j 14, to był D o m Młodego N a u k o w c a , w którym też trochę t o , o c z y m mówił P a n , Panio P i o t r z e , jeszcze p r z e d tą mieszkałem, w skrócie p o p u l a r n i e n a z y w a n y D e m o n . Możo w a r t o rozmową, g d y była m o w a o k o n d y c j i A r t y s t y w ogóle, g d y mówił t u d l a przyszłego c z y t e l n i k a dodać, że Bożena mieszkała n a P a n też o wolności a r t y s t y wobec świata, wobec l u d z i , o t y m , parterze, i j a k się kończył p r o g r a m P i w n i c y , gdzioś k o l o 1-ej, co określa także w powien sposób Pana kondycję, Pana nieco­ 2-giej w n o c y , t o szło się na K a n o n i c z a do Dobrzyńskich, stukało dzienny, niezwykły sposób życia i s t y l b y c i a . w o k i o n k o i t a m p o t e m zabawa trwała d a l e j . pozostania w i e r n y m sobie do końca, p r z y p o m i n a m i P i o t r S. N i e , t o jost co innego. Myśmy r o z m a w i a l i inaczej... P i o t r S. Właśnie podczas jednej t a k i e j zabawy poszliśmy inaczej... J a Panu mówiłem coś innego. Wolność nie istnieje. z Bożeną podziwiać powódź. B o w t e d y była powódź w K r a k o w i e . J a P a n u powiedziałem, żo nie jestem związany z n i c z y m k o m p l e t ­ Zabawa trwała dalej, a m y niopostrzożonio w n o c y , n a d r a n o m nie. A n i wobec spoleczoństwa, a n i wobec spraw „ l u d z k i c h " : a n i wyszliśmy z Bożeną: I d z i e m y podziwiać powódź! Pamiętam d o m , a n i żona, a n i dzioci, a n i coś t a m . . . j a jestem s w o b o d n y , w t o d y ona założyła t a k i c u d o w n y kapolusz. O n a była r o m a n ­ Panie, bo m n i e te wszystkio s p r a w y nio obchodzą. J a p o d t y m tyczną kobiotą — p o e t y c k a , piękna, d z i w n a . J a k myśmy cudownie względem jestem kaleką, j a w i e m , żo jestem kaleką... ale jestem w t e d y r o z m a w i a l i . Siodzioliśmy n a ławce n a d Wisłą, t o była s w o b o d n y m kaleką. piękna r o z m o w a . Z nią się cudownie rozmawiało, t a k się zaga­ Z . F . P i o t r z e , w j e d n y m z wywiadów powiedziałeś: „ G d y p o ­ daliśmy, że woda n a m p r a w i e stanęła do k o l a n . Z nią się cudownie wstawała P i w n i c a , nie mieliśmy a n i mioszkari, a n i pieniędzy, a n i rozmawiało... J a w t e d y uświadomiłem sobie cudowno pojęcie żon, a n i mężów, a n i dzieci... L u d z i o b y l i niezałożni o d wszyst­ romantycznej kobioty... kiego... A teraz każdy zarabia, m a swojo s p r a w y . J a należę do Poniatowskiego, t y c h n i e w i e l u co zostali n a zawsze..." Więc Zbyszek m a rację O l b r y c h s k i b y l za księcia. P o p i . a ona była w orszaku, była w t a k i e j C R . Pamiętasz, ona była wo Wjeździe Księcia k i e d y mówi o T w o j e j wierności sobie i P i w n i c y , chociaż i T y zielonkawej s u k n i . też „masz rację" i jesteś k o n s e k w e n t n y , g d y mówisz, że wolność P i o t r S. I po k i l k u l a t a c h j a jadę do R a b k i , k i o d y już w i e m , że ona u m i o r a . Szla w t e d y przez p a r k zachwycona, była cudownie nio istnieje, bo dodawałoś: „ W i ę c jestem skazany n a Piwnicę. Może t o moje przeznaczenie... ' 1 u b r a n a . I j a już w i e m , że ona w i e , że u m i e r a , i ona wie, że j a Z . B . Może nie drążmy już tej k w e s t i i d a l e j , chociaż i m n i e wiem... pamiętam ją, j a k idzie przez t e n p a r k do d z i s i a j ; w tej się w y d a j e , że t o , co P a n t u powiedział przed chwilą, to bardzo sytuaoji... s u b i e k t y w n a ocena, i że z b y t łatwo w niej o d m a w i a P a n sobie To była spacerzo, do końca. 108 romantyczna kobieta na romantycznym tego, co postrzegane jest przez w i e l u j a k o właśnie h e r o i c z n y �do czegoś innego. P a n właśnie wrócił ze w a h a m się, nio w i e m czy się n a to zgodzić, czy to poważne (śmiech) C R . T a k , wszyscy w K r a k o w i o mówili — P i o t r jost w Szczaw­ wyjść na t a k i e j f i g u r c e . . a j a k P a n to w i d z i . . . przecież to może wybór. Przejdźmy ... nie w i a d o m o , co mogą z człowieka zrobić... j a k człowiek może Szczawnicy. n i c y , P i o t r wyjechał bawić u wód do być koszmarok... idzio P a n przez Sukiennice a t a m t y l u małych Szczawnicy... Z . B . Chciałbym więc zapytać się Pana, c z y m jest t a k i w y j a z d Skrzyneckich na straganie... no nie w i e m , nie wiem... U w i o l b i a m dla Pana —• i t u nie będzie już P a n mógł zaprzoozyć —• d l a Pana, Kraków, u w i e l b i a m l u d z i , ale j a k każdy potrzebuję czasom być który nie będąc związany z n i c z y m , co powszechne, który żyje sam... Wyjechałem do Szczawnicy, gdzie też m a m wspaniałych w świąteczny przyjaciół, którzy troszczą się o moje zdrowie. P a n w i e , j a k i e i karnawałowy n i o m a l , a t a k jest P a n postrzegany przoz w i e l u — toraz kołojki do lekarzy... T o przecież byłaby wielka niowdzięcz- to przecież w związku z t y m i cochami m . i n . postawiono ność, g d y b y m nio skorzysta! z tej o k a z j i , która m i się nadarzyła... sposób niejiowszedni, niocodzionny, niozwykły, Panu propozycję wprowadzenia do sprzedaży, pośród pamiątek z K r a ­ Więc, jestem w tej Szczawnicy k o w a , pańskiej f i g u r k i , którą można b y kupić w Sukionnicach, do m n i e t r z y k u r a c j u s z k i , t r z y panie. J a już wcześniej zauważy­ i p o p a r u d n i a c h zgłaszają się Pana, którego wizerunek pojawił się na „odpustowych" luster­ łem, żo m i się przyglądają, że t a k krążą, krążą coraz bliżej, aż k a c h , sprzedawanych, losowanych czy wyznaczonych j a k o n a ­ wroszcie przychodzą do m n i o , p y t a m o co chodzi, a one mówią: groda i r o z c h w y t y w a n y c h j a k t a l i z m a n , już nio pamiętam p r z y W i o P a n , dowiedziałyśmy się, że P a n jost z K a b a r e t u . N i e c h okazji jakiego t o b a l u zorganizowanego p r z y którejś t o kolejnej P a n n a m powie co m y m a m y zrobić, bo t u wszystko jost do improzio, ozy rocznicy P i w n i c y . C z y m jost więc t a k i w y j a z d d l a dziesiątej, j a k t u się zabawić, j a k się rozerwać?! N o , niechże n a m Рапа, którego przyjaciele „porywają" taksówką do B u d a p e s z t u P a n coś p o r a d z i , d r o g i Panie... N o , co j a mogę poradzić... co j a i odwożą tążo taksówką do K r a k o w a , żeby P a n zdążył n a sobotę, mogę poradzić... n a swój k a b a r e t ( t a k przecież było p r z e d występom d l a e t n o ­ C R . A nio próbowałeś napisać i n s t r u k c j i „ d o rozorwania się" ? grafów, k i e d y wszyscy zadawali sobio p y t a n i e : przyjedzie P i o t r S. N o t a a a k ! Próbowałom, rozmawiałem przez t r z y go­ czy nio przyjedzie, zdąży 1 —• N a pewno przyjedzie — pocieszano się dziny p r z y butelce w i n a : j a k się rozerwać... I okanujo się, że -— bez Niego przecież K a b a r e t nie może się odbyć. To rue byłby Szalay, t e n K a b a r e t , t o nie byłaby p r a w d z i w a P i w n i c a . I t a k też się P i e n i n te spływy p o D u n a j c u . . . stało. P a n zdążył, P a n b y l n a czas). C z y m jest więc t a k i w y j a z d do Szczawnicy dla Pana, d l a którego wszystko jost poezją, każda c h w i l a jost świętem, i n a w e t powódź jost s p e k t a k l e m g o d n y m podziwu? Czy jest skokiem w powszedniość i powszechność, „wczasami", u r l o p o m , odpoczynkiem... o d święta? Czy możo P a n coć powiedzioć n a m n a t e n t e m a t ? P i o t r S. U w i e l b i a m Kraków... t a k , t o rzeczywiście p r a w d a z tą figurką; p r o p o z y c j a jost wciąż a k t u a l n a , ale, wio P a n , właściciel Szczawnicy, bawił się cudownie... robił o d C R . T o t y o d Szalaya zacząłeś, t a k ? . . . P i o t r S. N o bo j a opowiadałem, j a k o n robił to f a j e r w e r k i , bo się nudził, a jednocześnie wieczorom była feeria... C R . A rano joszcze malował widoczki... P i o t r S. B o nie w i e m , czy wiooio, Szalay z n a l B a u d c l a i r e ' a i czytał Kwiaty Zla, a pamiętacie koniec Preface... przeczytajcie, p r z y p o m n i j c i e sobie... koniecznio... Największym grzechom jest, j a k o n w y l i c z a wszystko —• i t o jest zabawno, i t o jest zapisane 109 �П. 3. P i o t r Skrzynecki, zawsze w kapeluszu, jest już legendarną postacią F o t . Z. F i j a k przez Szalaya wylioza — największym grzechem A wiata jost, j a k o n P i o t r S. N o t a k ! J a siedzę t r z y godziny i o p o w i a d a m j a k wszystko, wszystko, w s z y s t k o : m o n frero, m o n a m i trzeba spędzić wieczór. J a o p o w i a d a m swoją sobotę, moją sobotę. i t a k dalej, i t a k dalej, c'est e n n u i — to jest n u d a . I t e n Szalay, wspaniały założyciel Szczawnicy postanowił: nic będę się nudzić. I pomyślcie sobie, t e n Węgier jakiś przyjechał i , słuchajcie, nie dość, że trysnęły to cudowne źródła —• nie źródła, c u d y - n i e w i d y . . . t a m przyjeżdżał p r e z y d e n t Z y b l i k i e w i c z i wszyscy b a w i l i się t a m j a k szatani... J a k j a zobaczyłem t a m to w t y c l i a r c h i w a c h , j a k pokazała m i to t a k i e r o w n i c z k a , t o spisałem t o wszystko w ciągu dnia... „ B o nudzić się wieczorem nie można" — t a k napisał, słuchajcie..., i t o w m u z e u m przeczytałem i m a m to napisano, słuchajcie... bo wieczorem nudzić się nie można (śmiech)... rano trzeba... a nudzić się wieczorem nie można... Z . B . Sobota w Kabarecie jost d l a Pana świętem? P i o t r S. Panie, to b a l oszalały, z wściekłością, nienawiścią, szaleństwem, z czułością, z miłością, t a k . . . fantastyczne. C R . I T y t y m p a n i o m opowiadałeś swoją sobotę? P i o t r S. N a t u r a l n i e , j a sobie zrobiłem, t o zróbcie sobie coś, proszę bardzo, zróbcie t o sarno j u t r o . . . I one t a k rozbawione wychodzą już po dziesiątej, że rzeczywiście t a k można żyć... N o bo co j a mogłem innego zrobić... Przecież j a jestem naprawdę zmęczony. Żebyście b y l i , żeby ktoś b y l na m o i m miejscu j u t r o w Piwnicy... A.S. N i e , rzeczywiście n i k t i n n y b y się tego nie podjął, Piotrze. A.S. B a n o można? Nienawidzę się nudzić rano... P i o t r S. T a k , t o wspaniały pomysł wspaniałego Józefa Szalaya, bo rzeczywiście, wieczorom nudzić się nie można, bo p o p r o s t u , umówmy się, nudzić się to straszne nieszczęście, trzeba wie­ czorem coś zrobić, zawsze... A.S. Słyszałam, że t y l k o p o południu można być szczęśliwym... P i o t r S. N i e , ale nudzić się wieczorem nie można... wierzcie m i , j a k j a to p o w t a r z a m , j a naprawdę zaczynam mieć poczucie P i o t r S. To jest t a k a harówka, żeby zrobić b a l , święto... Z . F . A wiesz, Piotrze, że vein der Lecuw w rozdziale o święcie w s p o m i n a piękną, legendę, która mówi, żo w d n i u szabatu n a w e t potępieńcy odpoczywają w piekle o d swoich mąk ? Z . B . N o właśnie, P a n mówi harówka — to jest to praca czy odpoczynek w końcu, czy t o jost święto ? P i o t r S. Czcić Boga to jest bardzo ciężko, a j a t a k się modlę, myślałem o tej w y s t a w i e , to jest bardzo ciężko, bo j a muszę być t u t a j czysty, świadomie uświadomiłem sobie j a k ludzio nudzą się okropnie wieczorem... j a się modlę i t y m i p i o s e n k a m i , i tą cudowną twórczością t y c h i j a k j a widzę te t r z y panie... P a n pytał, czym jest dla m n i e t a k i l u d z i . Panic, naprawdę to jest m o j a m o d l i t w a . . . charyzmy... I k i e d y w Szczawnicy wyjazd... j a jestem szczęśliwy, bo j a chcę być sam, ale widzę że trzeba coś zrobić, trzeba i m pomóc... Więc i m mówię, żo trzeba P i o t r S. T o d o t y c z y l u d z i , a nie artystów. C R . To masz podział n a l u d z i i artystów. piosenki, trzeba mówić wiersze, trzeba potańczyć, Z . F . T o wszystko jednego wieczoru, naraz? 110 (...) Z . B . Była już t u m o w a , żo ludzio nio umieją się toraz bawić... śpiewać trzeba się pokochać, trzeba się pokłócić... żeby było cudownie... 1 Krakowa. P i o t r S. N o t a k ! Powiedziałem, żo m n i e ludzie nio obchodzą k o m p l e t n i e , publiczność, nie publiczność... �2 . F . N i o mów Piotrzo, kochasz przecież tę swoją publiczność, C R . T o będą r o k w i z y t y 30-locia, t a k ? P i o t r S. Co t y l k o m a m y . . . że będzie można zabawić t y c h l u d z i kochasz ją, kochasz. Z . B . Joździcio z Piwnicą —• t u z w r a c a m się i do A n i — dużo n a m i s a m y m i . . . bo wie P a n co to jest święto, j a k P a n mówi Holandia, 0 święcie... Święto... to jest b u n t woboc rzeczywistości absurdal­ Wiedeń. J a k a t a m jest publiczność, czy ludzie t a m lepiej umieją n e j , która jest... a b s t r a k c y j n a , której się nio rozumie... z j e j się bawić. — E l i a d e p o w i a d a , że d l a współczesnego człowieka systemem podróż jest j a k b y świętem. C z y m są d l a W a s te podróże... do z j e j tytułomanią nie tytułomanią, której nie r o z u m i e m . . . święto czegoś zupelnio innego ? J a k t o z t y m jest ? jest t y m c u d o w n y m m o m e n t e m , w którym wszyscy się z tego po świocio: F r a n c j a , Niemcy, A n g l i a , Szwajcaria, P i o t r S. J a P a n u p o w i o m , co t o jest. T u są dwie s p r a w y . Pierwsza t o — możemy zobaczyć inne wspaniałe m i a s t a , d l a m n i e n a przykład t a k i m okazał się L o n d y n ; i w ogóle, że mogę stąd wyjechać do innego, dużego, większego niż to m i a s t a , Paryża n a przykład. A druga... t o , co m n i e najbardziej w t y m w s z y s t k i m obchodzi i t o n a m się udało, fantastycznie n a m się udało, t o tęsknota t y c h l u d z i — przocież ciągle Polaków — za swoją toż­ samością; c i ludzie tęsknią za k r a j e m , i o n i ją odnajdują, i t o jest cudowne... cudowno p i o s o n k i i artyści, f a j n i artyści, a u t e n t y c z n i e wyłączają. J a nie będę się powoływał n a żadne źródła, na t o , co k t o powiedział... co napisał... t o m n i e nie obchodzi... j a sam to odczuwam... w Wigilię... dlaczego W i g i l i a jest t a k a cudowna, bo ludzio się odnajdują... w Wigilię jest t a k zawsze, t o jest cudowne... to jest fantastyczna h i s t o r i a . J a sobie chodzę po mieście i widzę t y c h b i e d n y c h , zabieganych l u d z i i w i e m , że za chwilę, za chwilę... o n i poczują się w o l n i , swobodni, żałośni... J a k j a to widzę, j a jestem przejęty t y m za każdym razem... że spotkają się ze sobą na W i l i g i i . . . podzielą opłatkiem, a p o t e m parę d n i później lecą 1 tańczą sobie n a balu... fantastyczno, bo święto jest t y m c u ­ f a j n i artyści, bo t o są p r a w d z i w i artyści... C.B. Jesteście rodzajom psychoanalitycznego zwierciadła d l a t y c h l u d z i ? A o n i d l a Was... downym okresom Narodzenie... czasu, g d y wszyscy się wyłączają... W i g i l i a , j a naprawdę jestem Boże t y m przejęty za każdym razom... P i o t r S. T o także... A.S. D l a m n i e najciekawsze są s p o t k a n i a z t y m i ludźmi p o występach, k i e d y przychodzą porozmawiać. Te s p o t k a n i a i te r o z m o w y są naprawdę niezwykłe. P i o t r S. B o w ogóle j e d y n e c o k o l w i e k , co m n i e wiąże n a j ­ bardziej, poza R y n k i e m nie R y n k i e m , p a t r i o t y z m e m nie p a t r i o ­ t y z m e m , t o te... t r z y , cztery piosenki... a przez t o p i o s e n k i , przez t y c h r o z m a i t y c h l u d z i , których spotkałom w P i w n i c y , j a się przywiązałem do Ojczyzny, wszystko jedno czy t o będzie D y m n y nie D y m n y , czy wspomnionie D y m n o g o . . . czy t o będzie Z y g m u n t K o n i e c z n y i jogo wspaniała m u z y k a . . . j a spotkałem t u t y l u r o z m a i t y c h l u d z i . . . a reszta m n i e nic nie obchodzi... I c i ludzio, którzy nas przyjmują t a m , t o — j a mówię szczerze, poważnio — toż przez te cztery pioseneczki... czy j a k E w a D e m a r ­ czyk jodzio do A m o r y k i i śpiewa Tomaszów... jesteśmy s a m i , Panie, k o m p l e t n i e sami... CK. władzy, społeczeństwem, którego się nie rozumie, C R . T o , Piotrze, j a k T y robisz Wigilię, opłatek w P i w n i c y , czy j a j k o , t o prowokujesz taką samotność u l u d z i , o j a k i e j mówisz... Z.B. Nie! C R . ... czy t r a k t u j e s z t o j a k o spotkanie, j a k rodzinne spot­ kanie ? P i o t r S. N a t u r a l n i e ! Ludzio muszą być razem przez chwilę, muszą się spotkać, muszą się dotknąć... w rodzinie ino zawsze to jest możliwe, nie zawsze t a k jest... są jeszcze i t a c y co nie mają r o d z i n y . . . t o jest trochę inaczej. A dlaczego robię te bale, nie bale, facecje, zabawy, w y s t a w y . . . p o t o , żoby się spotkać, bo j a się przyglądam w t e d y i c h radości... j a wolę widzieć j a k ludzie są szczęśliwi, j a k się cioszą, j a k się radują, niż patrzoć j a k się m o r ­ dują... biją, dlatogo, że j a p o p r o s t u wolę... J a wolę Wjazd księcia Poniatowskiego niż dwio g o d z i n y w V i s a V i s ( B a r k a w o w y niedaleko Pałacu p o d B a r a n a m i , n a R y n k u w K r a k o w i e , gdzie Ale t o , o c z y m mówisz, t o dola a r t y s t y , o której c i artyści przez w i e k i opowiadają, że są s a m i . atmosfery i publiczności — p r z y p . red.)... i to jost możliwe t y l k o P i o t r S. N i e ! N i e p r a w d a ! ! ! Jesteśmy sami... t o jest świństwo!... Jostośmy wysepką w m o r z u bestialstwa, szarzyzny, n a stojąco można napić się wódki, słynny dla swej spocyficznej w święcie, żo j a potrafię wejść do obcego d o m u w L i m a n o w e j , głupoty, i j a t o zrobiłem... bo święto t o jest coś niezwykłego... i c i prze­ wysep­ rażeni ludzie mówią; „ W o j d ź P a n ! " —• i t o jost c u d o w n o ! T o ką... bo k t o t o są artyści... Panie... artyści t o są nieśmiali ludzie... jest święto... j a t a k zrobiłem w 59 r o k u , nio pojechałem do N o t a k ! . . . Słuchaj, jeżoli M a r t a Meszaros, węgierska rożyserka, Łodzi na Wigilię do m a m y , do b r a t a . . . chciałem być sam... wsia­ łajdactwa, c y n i z m u , n i e t o l e r a n c j i , przemocy... jestośmy p r z y c h o d z i do m n i e i mówi m i : słucłiaj, t e n K a b a r e t , co widziałam dłem w o s t a t n i a u t o b u s i pojechałem... i nie t o , żebym znał t y c h wczoraj, jost niemożliwy a n i u nas w Budapeszcie, a n i gdzie l u d z i wcześniej, nio... i mówię: chciałbym być z W a m i . J a do n i c h indziej... Dlaczego j a się czopiam j e j , jego, jego, jego, jego, Ciebie, zachodzę a o n i przerażeni mówią: Wejdź Pan... i t o jest święto... Pana, j e j . Dlaczego j a d o t y k a m ciebie, ciebie, jego, j e j , dlaczego Z . B . T o przecież jest t a k , j a k t u t a j w P i w n i c y , k i o d y P a n A n i u , j a W a s d o t y k a m , dziękuję j a k schodzicie ze sceny, j a k staje wieczorem p r z y m i k r o f o n i e i mówi do t y c h l u d z i : Szanowni wchodzicie i g d y jest już po w s z y s t k i m , j a k z W a m i r o z m a w i a m . . . Państwo... Szanowno Panio... Szanowni Panowie, c z y : M o i k o ­ bo dla m n i e t o jest święto, j a się t a k modlę... c h a n i , witajcio... słuchajcie, słuchajcie... Z . B . T o b r z m i bardzo poważnie, n a t o m i a s t gdy... P i o t r S. T a k ! T o n i c z y m się nie różni... t o jest t o samo... j a P i o t r S. T o jest wyspa... j e d y n e z a c z e p i e n i e . o t y m pamiętam. B o jeżoli do m n i e p r z y c h o d z i facet, jakieś pół Z . B . ... pamiętamy, żo jeszcze została zabawa... j a k k a b a r o t , r o k u t e m u i o n m i mówi, że o n już o d d a w n a nie mieszka w K r a ­ k o w i e , żo o n się wyniósł z K r a k o w a , alo żo ilekroć t u przyjeżdża jak... P i o t r S. To nio jost zabawa, t o jost r a t u n o k . . . r a t u n e k osta­ t o m u s i być w P i w n i c y , bo o n t r a k t u j e t o j a k mszę świętą, bo o n teczny. Panio, z t y m K a b a r o t o m . . . z t a l o n t e m t y c h artystów, po p r o s t u źle się czujo bez tego... i żo j a k raz n a tydzień m u s i iść którymi jostom otoczony t o m y byśmy m o g l i robić t a m cudowne do kościoła, t o t a k samo ilekroć t u jost, w K r a k o w i e , t o m u s i rzoczy n a t y c h m i a s t . . . t o jest t a m do zrobionia n a t y c h m i a s t . . . t u przyjść, bo o n inaczoj po t y m o d d y c h a i o n możo spokojnie alo nie mielibyśmy ojczyzny, K r a k o w a , nio mielibyśmy tej c u ­ wracać t a m , gdzie jest teraz... t o przecież jest w t y m coś waż­ downej publiczności, która jest t u t a j , która nas rozumie, t y c h nego c u d o w n y c h l u d z i , którzy są z n a m i t u t a j , którzy przychodzą.,. (...) I j a w i e m , żo t o m n i e też jost potrzebno. J a jostem po p r o s t u J a nio w i e m , co o t y m myśli A n i a , która t u t a j siedzi, c z y m t o szczęśliwy j a k widzę j a k t u przychodzą wciąż n o w i ludzie, j a k jest d l a n i e j . . . alo d l a m n i e w każdym bądź razie t o jest święto... widzę, żo oi przychodzą, c i przychodzą, c i przychodzą —. j a C z y m t o było d l a D y m n e g o mówię o a r t y s t a c h , którzy chcą coś w P i w n i c y robić... j a jestom — nie w i e m . . . m n i o się p o d o b a miejsco, w którym jostom, alo g d y b y nie było soboty, P i w n i c y , szczęśliwy p o p r o s t u , że są; j e d n i zostają, j e d n i nie, t o nie ważne, to nio wiern... może byłbym sklepikarzem w Paryżu, który ale j a jestem szczęśliwy, żo są, cokolwiek b y z r o b i l i . . . dlatego u w i e l b i a m . . . I teraz ta cudowna rzocz... że w Pałacu S z t u k i można dla m n i e t o jest ważne, o c z y m już mówiłom; j a nie w i e m po co zrobić taką facocję... taką zabawę... za d w a tygodnie... i m to jest, dlaczego t o robią, dlaczego t u przychodzą, ale j a 111 �muszę i m podziękować g d y już p r o g r a m się skończył, g d y p u b ­ trzyłem n a kwitnące b z y , bo w t e d y właśnie w Szczawnicy kwitły liczność w y c h o d z i , joszczo zatrzymać się z n i m i n a m o m e n t . . . b z y , i zamachałem t a k ręką do gwiazd i zawołałem: „Cześć", j a muszę i m podziękować, bo o n i z r o b i l i t o n wieczór... J a nie A u g u s t y n k u k o c h a n y , Bóg Ci c h y b a wybaczy w i e m j a k i m , ale m n i e t o jest potrzebne... dla m n i e t o jest n a j ­ tego, że nie żałujo... T o jost t a k genialne! ważniejsza chwila... B o jeśli t a k przyjrzeć się w ogólo, to współ­ cześnie ludzie mają t a k mało czasu n a t o , są pogrążeni w codzien­ ności, a n a święto mają t a k mało czasu... B o jeśli wziąć czter­ tę noc!... Żałuje C R . Czy t o , Piotrze, mogłoby być rodzajem m o t t a do Twoje­ go życia ? P i o t r S. (...) B y ć może... Być może j a przetańczyłem swojo dzieści l a t życia człowieka, r o b o t a nie r o b o t a , to — t a m t o , to n a życie niepotrzebnie... bo j a proponowałem l u d z i o m t y l k o za­ święta w y p a d a tego ile? T r z y , pięć l a t z całego życia... M n i e się bawę... Możo trzoba było robić co innego... sam nie w i e m co... Z . F . A cóż, Piotrze, mógłbyś robić innego lopiej, za co ludzie w y d a j e , że to trzeba jakoś odwrócić... C R . Chciałbyś, Piotrze, pozbawić l u d z i codzienności? b y l i b y c i t a k wdzięczni, j a k za t o co robisz ? A jeśli idzie o tanioc P i o t r S. T a k ! Trzoba odwrócić porządek, bo święta — c z y l i i św. A u g u s t y n a — to chociaż nio miało t u być n a z w i s k , v a n der to co jost istotą życia —• ludzie robią o d czasu do czasu. A święto Lcouw t w i e r d z i , żo w niobie tańczą. Napisał t a k i esej: Czy w niebie p o w i n n o trwać cały tydzioń. Nie w i e m , może j a t a k mówię, b o tańczą ? Z . B . Znów w t y m , co P a n mówi, zabrzmiały t o n y poważne. nie potrafię n i c innego, nic „ludzkiego" robić... A.S. T a k , d l a P i o t r a „dzień p o w s z e d n i " w ogóle nie istnioje, to jest p r a w d a : P i o t r nie możo żyć bez święta... P i o t r S. I teraz sprawa t o j w y s t a w y . . . B o k t o m a dzisiaj n a t o czas... N i k o g o t o nie obchodzi. Dzięki naszoj wystawio chcieliś­ m y t o jakoś odwrócić. B o s z t u k a musi być skandalem. Dlaczego do tego samego Pałacu S z t u k i waliły tłumy n a Wyspiańskiego, na Wyczółkowskiego, którzy t a m w y s t a w i a l i ? —• P r z y c h o d z i l i , bo t a m były skandale. N i e da r a d y , sztuka m u s i być skandalem. I t o będzie s k a n d a l , naprawdę, co m y t a m w y s t a w i m y . J a k przyjdziecie j u t r o , j a k zobaczycie co m y już t a m m a m y , t o złapiecie się za głowę. To może już t y l e wystarczy o t y m święcie... J a może Рапа i W a s rozczarowałem, że nie było nic z tego, cośmy sobio obiecywali, ale j a spocjahiie wolałom powiedzioć t a k , nie mówić nic o m o i m u k o c h a n y m E l i a d e m , nie powoływać się n a t o , co k t o powiedział, co Levi-Strauss, a co i n n i t a m jeszcze powiedzioli n a t o n t e m a t — pisarze, uczeni, artyści, poeci, a co So­ krates i t d . i t d . Wydawało m i się, że t a k będzie lepiej... CR. A skoro padły już nazwiska, t o przecież w a r t o przypomnioć motyw pojawia tancerza, linoskoczka —• a r t y s t y , który się u K i e r k o g a a r d a — publiczność jest zauroczona, rozanielona j a k b y zapomniała o t y m , żo ton. a r t y s t a r y z y k u j e przecież swe życie... P i o t r S. T a k , t o w i e l k i t e m a t . A l e u K i e r k e g a a r d a t o coś więcej, w Bojażni i drżeniu..., t o s y m b o l , metafora losu ludzkiego, a może na wot i więcej... T o n m o t y w w Zaratustrze, jest też u Nietzschego t y l k o t o n i e jest t a k j a k P a n mówi. Publiczność jest w p a t r z o n a w artystę, drży i b o i się, że on spadnio, żo umrze... że jeszcze sekunda, jeszcze sekunda i już nas nie m a . . . Z . B . T a k , rzeczywiście t o bardzo charakterystyczne, i tu zgadzam się ze Z b y s z k i e m — g d y z k i m k o l w i e k się r o z m a w i a o P a n u , j a k ludzie Pana wspominają, j a k wuełu żyje t y m co P a n i m dał, t y m co P a n u zawdzięczają. T a k było w Warszawio, g d y mówiłem, że będziemy z Panom rozmawiać, wielo osób zaczynało o d : A pamiętam j a k Piotr,.., N i g d y nio zapomnę j a k P i o t r . . . T o Pana przecież łapią nioraz za rękaw n a u l i c y , j a k teraz g d y szliś­ m y t u n a tę rozmowę, i zaczynają wspominać: Pamiętasz P i o ­ No oczywiście, Piotrze, przecież nie o t o chodziło... Z . B . A l e powiedział P a n o św. A u g u s t y n i e coś pięknego, czego nio wiedziałem, i jostom za t o P a n u bardzo wdzięczny. A.S. Piotrze, co powiedziałeś Z b y s z k o w i o świętym A u g u s t y ­ trze... Takżo i Czesiek przecież zaraz n a początku —• Pamiętasz Piotrzo j a k . . . piętnaścio l a t t o m u rozmawialiśmy na s t r y c h u . P i o t r S. T a k , ludzie dobrze m n i e wspominają, bo proponowałom i m t y l k o zabawę... A czy mógłbym robić coś innego... J a zawsze byłem zafascynowany nie ? t y m , że „jestem"... B o co j a l u d z i o m proponowałem, czy t o picio wódki p o d kasztanem, Z . B . O św. A u g u s t y n i e %v Szczawnicy... Wyznaniach które jest rozkoszą, czytanie wierszy... czy rozmowę... Panie, j a j a k o n p r o s i o przebaczenio za swojo grzochy: Boże, Bożo, Boże w s w o i m życiu przeczytałem z m i l i o n wierszy... M n i e o b s y p y w a n o przebacz m i , że byłem t a k i , żo t a k późno się nawrócilom, że t a k wiorszami j a k k w i a t a m i . . . J a czuję się bardzo o b d a r o w a n y . D o późno się ochrzciłem, że nie słuchałem m a t k i , że trwoniłem dziś przychodzą do m n i e ludzie z wierszami, zapytać czy t o P i o t r S. T a k , t o genialna h i s t o r i a . Pamiętacie w czas n a zabawy i g r y , i n a -widowiska, że w tej K a r t a g i n i e ujęła dobre. Pytają nieraz: „Panie, czy udało m i się t o dobrze go e r o t y k a . . . że p o t o m studiował literaturę rzymską, grecką, kazać słowami..." I t o jest d l a m n i e tajemnica... D l a m n i o i t o n prze­ mitologię... że był r e t o r e m — p o co j a się t y m zajmowałem, po K a b a r e t , i t o , co robię, i b a l t o t a j e m n i c a . D l a t e g o n i o ehciałom co j a to studiowałem, po co j a t o wykładałem p o t o m u c z n i o m . . . n a n i k o g o się powoływać, n a żadnych uczonych, oo o n i powio- żałuję, żałuję, żałuję, żałuję — tego wszystkiego żałuję — wybacz dzioli o święcie. B o święto też t a j e m n i c a . J a nie chcę t u niczego m i , wybacz Bożo, Bożo, ale jednej rzeczy, której nio żałuję — ze sobą mieszać, nie chcę zaciorać różnic, ale jądro tej s p r a w y bo o n wszystkiego żalujo •—• wybacz m i : przetańczyłem kiodyś jest t o samo. Święto jest tajemnicą. Proszę zauważyć, że Mojżosz całą noc i tego nio żałuję... T a k św. A u g u s t y n pisze w z B o g i e m r o z m a w i a l i przez 40 d n i i nocy i n i k t n i c o t y m nie w i o , Wyznaniach, to jost niobywale, cudowne j a k o n żałuje, żo nio żałuje, wybacz bo przoeież nio o t y m t y l k o co zawierają tablico X - c i u przykazań m i to Bożo, wybacz... k a j a się, k a j a , kaja... p o jorostu. J a k j a to — i t o jost Tajemnica. O c z y m o n i r o z m a w i a l i , bo przecież n i e czytałem o trzeciej w nocy, n a d r a n e m w Szczawnicy... o gwiazdach, nic o żywiołach t y l k o . . . O c z y m t o za­ joszczo, o c z y m cząłem się t a k strasznio śmiać, o t w o r z y l o m sobie okno , popa­ jeszcze, o c z y m jeszcze...? P i o t r S k r z y n e c k i — u r o d z o n y 12 września 1930 r o k u , w Warszawio M a t k a — Magdalena z Endolmanów Ojciec — M a r i a n S k r z y n e c k i , dowódca 7 Pułku Ułanów p o d pa­ t r o n a t e m gen. Sosnkowskiego. A b s o l w e n t Szkoły Instruktorów Teatrów Ochotniczych w Łodzi. 5 l a t H i s t o r i i S z t u k i n a Uniwersytecie Jagiellońskim w K r a k o w i e . Były założyciel „Czerwonych kącików" w N o w o j H u c i o . B y ł y k i e r o w n i k amatorskiego T o a t r u p r z y Wodociągach M i o j s k i c h w Krakowie. B y ł y recenzent p l a s t y c z n y Echa Krakowa Były k i e r o w n i k (wraz z Z y g m u n t e m K o n i e c z n y m ) t e a t r z y k u satyrycznogo p r z y K l i n i c e Psychiatrycznej w K r a k o w i e , założonego n a prośbę p r o f . A n t o n i e g o Kępińskiego, j a k o j o d n a z f o r m t e r a p i i dla pacjentów K l i n i k i . Były k i e r o w n i k T e a t r z y k u Dzieci P i w n i c z n y c h p r z y Piwnicy pod Baranami. Były r e d a k t o r naczelny Echa Piwnicy, w Echu Krakowa Współzałożyciel, konferansjer, spiritus movens Piwnicy pod Baranami. Inscenizator Kółka Dramatycznego p r z y G i m n a z j u m Ogólno­ kształcącym n r 10 w K r a k o w i e . W r o k u 1981 laureat N a g r o d y M i a s t a K r a k o w a , za wytrwale bu­ dzenie kulturalnego Krakowa. (Z foldoru opracowanego przez Joannę R o n i k o r n a 30-lecie P i w n i c y ) 112 �