https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/a7bed130ec820fbf60e40dc7762eb525.pdf 878b664f2acc477ab86b5686310da37d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3221 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1987 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3018 Title A name given to the resource Lew i Święty / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1987 t.41 z.1-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1987 t.41 z.1-4, s.167-168 Creator An entity primarily responsible for making the resource Stomma, Ludwik Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text I Ludwik Stomma LEW I ŚWIĘTY zwanego k a z a ć jego zdecydowanie. A w i n i o n jest k i j o m , wypowiedzenie ,,sprowadzonia K r z y ż a k ó w do P o l s k i " ) o b w o ł a n a zostaje w Pary­ W marcu 1226 (a w i ę c d o k ł a d n i e w dniach l a k w o j n y m a r c h e w k ą . B l a m a ż wojsk k r ó l e w s k i c h jost bez znaczenia, ż u kolejna k r u c j a t a a u t y k a t a r s k a . „ L ' a p o s ( o l o f i l m a n d e r m i r o y g d y ż chodzi — p o w t ó r z m y — o d e m o n s t r a c j ę do Franco que, par D i o u , i l allast a Tlioulouso" — „ N a m i e s t n i k a nio siły, k t ó r ą m o ż n a z ł a t w o ś c i ą w z m o c n i ć w razio p o t r z e b y . 1 zdecydowania, C h r y s t u s o w y u p o w a ż n i ł k r ó l a F r a n c j i , b y w i m i ę B o ż e r u s z y ł na T a k zwano „ k a p i t u l a c j e " Carcasorme, A l b i ot eonsortes nie s ą T u l u z ą " . L u d w i k V I I I w y p o w i a d a wiec uroczyści© wojno wszyst­ n i o z y m i n n y m (historycy u w i e l b i a j ą eufemizmy i terminologiczne kim, heretyków. igraszki), j a k r o z e j m o w y m i p o r t r a k t a c j a m i , na k t ó r y c h miasta te W m i o s i ą c p ó ź n i e j a r m i a k r ó l e w s k a wyrusza z Bourges i m i n ą w s z y którzy wspioraliby, ochraniali lub ukrywali z r e s z t ą doskonale w y c h o d z ą . T u l u z a zostajo osamotniona i o d c i ę t a L y o n kieruje się, brzegami R o d a n u , na p o ł u d n i e . Jest t o dziwna od ś w i a t a . Caliors, A l b i i Carcasonne, a z drugiej s t r o n y Aragonia, w o j n a , na k t ó r ą n i k t n a p r a w d ę nie m i a ł o c h o t y . Ryeerzo L u d w i k a k t ó r a toż podejmuje p e r t r a k t a c j o z L u d w i k i o m V I I I , opanowawszy bez w a ł k i p a r ę pomniejszych miast u t y k a j ą , pod wszystkie p r o w a d z ą c e do nioj drogi handlowe. Po cóż m i a ł b y ryglują m u r a m i A w i n i o n u , gdzie w ś r ó d n i e m r a w y c h s z t u r m ó w i hucznych w i ę c k r ó l F r a n c j i w y k r w a w i a ć swoje o d d z i a ł y w walce z przeciw­ biesiad szybko m i j a c z t e r d z i e ś c i d n i koniecznych, ale i wystarcza­ n i k i e m politycznie, j ą c y c h dla k r z y ż o w c ó w do uzyskania o d p u s t u z u p e ł n e g o . H r a b i a skoro w y s t a r c z y ł o c z e k a ć w p a r y s k i c h wygodach na n i e u n i k n i o n ą strategicznie i ekonomicznie w y k o ń c z o n y m , T h i b a u d ze s w o j ą d r u ż y n ą powraca do rodzinnej Szampanii. Nie i r z e c z y w i s t ą t y m razem k a p i t u l a c j ę p r z e g r a n y c h . M y l i się w i ę c m a dnia, aby pojedyncze p o c z t y nie w y m y k a ł y się z o b l ę ż n i c z e g o Zbigniew obozu. A l o w l a ś n i o w t y c h dniach r o z k ł a d u , gdy s ł a b o ś ć i zad»- wyniszezonia k r a j u c h ę c o n i o jego wojsk ukazuje się jaskrawo c a ł e m u ś w i a t u , p r z y j ­ że R a j m u n d muje Ludwik VIII jedne po drugich H o r b o r t p i s z ą c , iż „ t y l k o p e r s p e k t y w a kompletnego i śmiortolne znużenie m o g ą V I I , z w y c i ę z c a M a n t f o r t a i ten, wytłumaczyć, k t ó r y u g i ą ł się kapitulacje potężnych przed k r ó l o m F r a n c j i , twierdz o d l e g ł y c h nieraz, j a k A l b i , czy Сагсаяоппо, o kilkesot z a w i e r a j ą c y w a r u n k i , j a k i e z w y k ł o się n a r z u c a ć sromotnie po­ podpisuje w r o k u 1228 t r a k t a t w M a u x , 3 k i l o m e t r ó w o d areny w a l k i . Gdy wreszcie, w l i p c u , z a ł o g a A w i ­ konanemu przeciwnikowi." nionu T u l u z a ani z n u ż o n a , ani wyniszczona. U g i ą ł się R a j m u n d V I I poddaje sie na w z g l ę d n i e h o n o r o w y c h w a r u n k a c h , k r ó l zadowala się demonstracyjnym przemarszem przoz Bćzicrs, Carcasomio, Pamiers, Castcbuiudary „ o n p a i x sa'rs guerre fairo jusques a quatro łieuz asses pres de T h o u l o u s e " — „ w tejżo Tuluzie — g n i e ź d z i o horezji i g ł ó w n e m u colowi wyprawy L u d w i k V I I I nie p r ó b u j e nawot z a g r o z i ć , a pozostawiwszy część o d d z i a ł ó w swemu k u z y n o w i Iml^ert de Beaujeu udaje się w d r o g ę p o w r o t n ą do Paryża. przez L u d w i k a niebieskim, iż w y p o - wiedzenio w o j n y jest samo w sobio dowodem n a j g l ę b s z o j p r z y ­ VIII. N i e s t e t y , ten o s t a t n i nio d o c z e k a ł c h w i l i swojego triumfu. Z m a r ł w Montjiensier, podczas z w y c i ę s k i o g o p o w r o t u do stolicy. Naoczny ś w i a d e k w y d a r z e ń — k a n o n i k do Puylaurens — dajo nam o s o b l i w ą p r z j - c z y n ę zgonu m o n a r c h y . Oto L u d w i k , który od p o c z ą t k u k r u c j a t y nie spal z k o b i o t ą , z a p a ś ć m i a ł na d z i w n ą chorobę Leszek K o ł a k o w s k i stwierdza w Kluczu 1228 nie b y ł a to jeszcze przed n i e u b ł a g a n ą l o g i k ą p o l i t y c z n ą n a r z u c o n ą o m a l bezkrwawo pokoju, boz toczenia w a l k , a ż na cztery w i o r s t y o d T u l u z y " . Ale w ł a ś n i e W roku spowodowaną tą wlaśnio abstynencją. Tłumaczenie z a d z i w i a j ą c e w ustach e z ł o w i o k a K o ś c i o ł a , t ł u m a o z e n i o w p e ł n i za to pasujące do charakteru króla, o k t ó r y m powszoelmie 2 j a ź n i . N i e p o r u s z a m y się w aż t a k wysokich sforach ( K o ł a k o w s k i e ­ m u chodzi b o w i e m o w o j n ę w y p o w i e d z i a n ą przoz J e h o w ę k r ó l o w i Salomonowi), by deklaracje m i h t a r n o p r z y b i e r a ł y dla nas metafi­ zyczne a ż w y m i a r y . N i e s p o s ó b j e d n a k nie z a u w a ż y ć , żo r ó w n i e ż w ziomskich Warunkach a k t ó w m a swojo specyficzno i bardzo p r a k t y c z n e znaczenie. O t ó ż realne d z i a ł a n i a o r ę ż n e p o d j ę t e bez ich uprzedniej deklaracji m o g ą zawsze, i historia u d o w o d n i ł a to n i e s k o ń c z o n ą ilość razy, z o s t a ć uznano za n i o b y ł o , bez względu na ilość ofiar, zniszczenia i p o ż o g i . — J a k a w o j n a ? — J a c y za­ b i c i ? Ś m i e c h u w a r t o ! To t y l k o n i e p o s ł u s z n a w a t a h a , nieporozu­ mienie, b r a k k o o r d y n a c j i . . . N a t o n r a i t wypowiedzenie wojny, i nio m a najmniejszogo znaczenia, czy n a s t ę p u j ą po n i m , czy t e ż nio (jak w p r z y p a d k u L u d w i k a V I I I i T u l u z y ) , j a k i e k o l w i e k dzia­ ł a n i a zaczepno, przenosi p r o b l e m na p ł a s z c z y z n ę p r a w n ą . Stan w o j o n n y nio m o ż e b y ć p e r m a n e n t n y , j a k o żo l u d z k o ś ć (a p r z y ­ m ó w i o n o , iż „ b o n crestien estoit et t a n t comme i l fu en v i o , on no t r o u v o pas que i l oust oncques a fairo a femmo, fors a celle que i l p r i s t en mariago" — „będąc dobrym chrześcijaninem, przez cało życio nio m i a ł do czynienia z k o b i o t ą , z w y j ą t k i e m t e j , k t ó r ą p o j ą ł za m a ł ż o n k ę " . P r ó c z j u r n o ś c i , wysoko cenionej w owoj opoco, nio m ó g ł toż L u d w i k V I I I z a i m p o n o w a ć swoim p o d d a n y m p o s t u r ą — w z r o s t u niskiego, cherlaw}', bladej cery, z p o d k r ą ż o n y m i oczyma... I oto t e m u w ł a ś n i e w ł a d c y — s k r o m n o m u , p o b o ż n e m u i s ł a b e g o zdrowia n a d a l i w s p ó ł c z e ś n i d u m n y przydoraok „łe L i o n " — „ L o w " . Jest w t y m g ł ę b o k a m ą d r o ś ć , zrozumienie, iż p r a w d z i w i e l w i majestat o s i ą g a się przez pokazanie p a z u r ó w w o d p o w i e d n i m miejscu i czasio, a nio przez n a z b y t c h ę t n e nurzanie ich wo k r w i . Z a ś lwie spojrzonio jest zimno i t w a r d e , lecz nie spopiola go r o z p a l a j ą c a n a m i ę t n o ś ć , a n i m ą c i szaloństwo fanatyzmu. n a j m n i e j jej j u d o o - c h r z o ś c i j a ń s k a część) u m ó w i ł a się, b y za nor­ m a l n y i w ł a ś c i w y u w a ż a ć stan p o k o j u . W o j n a m u s i w i ę c k i e d y ś , c h o ć b y i po stu wypowiedziana l a t a c h , ulec zakońozoniu. N i e s t e t y , nasza o p o w i o ś ć na t y m się nie k o ń c z y . Po ś m i e r c i L u d w i k a V I I I L w a t r o n F r a n c j i o b j ą ł jego pier­ W t y m sonsie samo j u ż wypowiedzenie w o j n y jost wezwaniom w o r o d n y syn do r o z e j m u , c z y l i —- o d w r a c a j ą c s ł y n n e powiedzenio Clausewitza w y r u s z a j ą z n ó w na poludnio. P o d ich o s ł o n ą o d b y w a się w upo­ — jest korzonej Tuluzio synod p o ś w i ę c o n y zwalczaniu k a t a r s k i o j herezji. 1226 staje się ani o d w o ł a n i a . Uchwalone s t a t u t y p r z e w i d u j ą k a r a n i e niewiernych nieuniknionym przodłużoniem wojny wypowiedzianoj dyplomacja. Teraz dopiero przebieg dziwnej w o j n y r o k u dla nas L u d w i k I X Święty. W k r ó t c e wojska francuskio T y m razom nio m a wypowiodzenia w o j n y , nio m a p e r t r a k t a c j i , z r o z u m i a ł y . K r ó l , wezwawszy swych k m ą b n y c h wasali z p o ł u d n i a do r o z m ó w (wypowiedzenie w o j n y w P a r y ż u ) , rusza pod ś m i e r c i ą , pozbawienie mienia u k r y w a j ą c y c h najsurowszymi represjami A w i n i o n , gdzio w b r e w w o l i m i e s z k a ń c ó w g r o d u , k t ó r z y —• j a k d o n o s i c i e ł s t w a . W k r ó t c e (maj podajo Nicolas do B r a y — od pierwszych c h w i l p r o p o n o w a l i tury, przeprowadza otwarcie b r a m , dokonuje domonstracji m i l i t a r n e j teraz „propagatorami mającej wy­ się wszystkim, horetyków, którzy grożą odmawialiby 1252) zalegalizowane z o s t a j ą t o r ­ zorganizowaną grzesznej m i ł o ś c i " obławę na trubadurów. zwanych Liczba 167 �historyka browohiio o p u ś c i ć ) . K r ó l o w i o — L w y nio w i d z ą p o w o d ó w , b y a l b i g e n s ó w — Napoleona P e y r a t — nawet m i l i o n a . Ś l e p y t e r r o r z d o b y w a ć miasta, k t ó r o i t a k się p o d d a d z ą ; z a b i j a ć l u d z i , z k t ó r y c h rodzi rozpaczliwy o p ó r , t e n z n ó w staje się pretekstom do spo­ m o ż n a u c z y n i ć p o d d a n y c h ; p a l i ć na stosie k o b i e t y , k t ó r e m o ż n a tęgowania z g w a ł c i ć l u b i n n y m na to p o z w o l i ć ; r u j n o w a ć budowlo, n a d a j ą c o z a b i t y c h sięga sotek tysięcy, a p o d ł u g zaslużonogo okrucieństw. 16 marca 1244 w ręco królowskich h u f c ó w dostajo się ś w i ę t y zamok k a t a r ó w M o n t s ó g u r . O d d a j m y się do w y k o r z y s t a n i a . N a t o m i a s t glos H o r b o r t o w i : „ U p o d n ó ż a g ó r y na miejscu, k t ó r e nazywa o d s y ł a do ideologii, do o k r e ś l o n e g o p o r z ą d k u m i t y c z n e g o . O zie­ samo j u ż p o j ę c i e świętości się d z i ś Cramatchs (od los c r ś m a t s — spaleni), ż o ł n i e r z e w z n o s z ą m i ę , p o d d a n y c h , bogactwa, k o b i e t y m o ż n a się t a r g o w a ć , m o ż n a p o t ę ż n y stos. O tej porze r o k u suchego drzewa jest m a ł o , więc d o k o n y w a ć m a c h l o j e k l u b k o m p r o m i s ó w . M i t jest l u b go n i e m a . zamiast rusztowania, przetykanego M i t — j a k p o u c z a j ą m i s l r z o w i o ze s z k o ł y T a r t u — jest t e k s t e m g a ł ę ź m i i p a l i , do k t ó r y c h przywiązani bywali skazańcy, budują wpędzają zakutych albigensów. ota­ i j a k o t a k i pozostaje niepodzielny i j e d y n i o p r a w d z i w y . Gdzie­ zagrody k o l w i e k więc lejo się k r e w n i e w i n n y c h i nie s t a w i a j ą c y c h o p o r u , zwycięzcy palisadę c z a j ą c ą s p o r ę w a r s t w ę chrustu. D o tej m a k a b r y c z n e j Źródła podają cyfrę dwustu gdzie p ł o n ą m ę c z e ń s k i e stosy, szukajcie m i t u . Szukajcie „ ś w i ę t y c h o s ó b — kobiet i m ę ż c z y z n . P a l i s a d ę podpala się z czterech s t r o n . spraw", R a n n y c h i chorych wrzuca się do ś r o d k a . Ż a r jest t a k w i e l k i , żo o j c ó w " . R o l a n d Barthos w a m się k ł a n i a . ś w i a d k o w i e m u s z ą odejść" o d stosu. Ś p i e w y d u c h o w n y c h i k r z y k i umierających mieszają się zo s o b ą . (...) Ciężki, m d l ą c y schodzi na d o l i n y i rozwiewa się po h i s t o r i i . " Antropolog zadumany pragmatyczna. 4 i świętego. słusznego światopoglądu", „wiary waszych K o l u m n y a k t u a l n o ś c i w gazetach s ą w y s t a r c z a j ą c y m argu­ m e n t o m dla otnologa, b y nie m u s i a ł t ł u m a c z y ć , że etnologia nio jest a r e h o o l o g i ą k u l t u r y i że j e j o b i e k t nio zanika nawet w Mac n a d k a r t a m i h i s t o r i i nie jest czony t y m p o r ó w n a n i e m d z i a ł a ń Lwa dym „jedynie zasko­ Natura L o u h a n o w s k i c h elektronicznych wioskach. Z s y m p a t i ą i w z r u ­ jest szeniem czyta t e ż etnolog dzieła swych wiołkich p o p r z e d n i k ó w , L e w , j a k o zwiorzę, zabija w i ę c , a b y się n a j o ś ć , k t ó r z y — j a k B r o n i s ł a w M a l i n o w s k i — w i e r z y l i w racjonalny r o z s z e r z y ć swojo t e r y t o r i u m łowieckie ( k t ó r e o d d a ć m u m o ż n a pragmatyzm bez w a l k i ) , o d e b r a ć s a m i c ę ( k t ó r ą t a k ż e m o ż n a dla niogo do- ś w i ę t y c h nadal r o ś n i e , l w y s ą z a ś g a t u n k i o m na wymarc i u . kultury, l w a nosili w herbie. Niestety pogłowie P R Z Y P I S Y 1 „ t a k zwanego", g d y ż chodzi w r z e c z y w i s t o ś c i o p r z y w i l e j n a d a j ą c y w i o l k i m m i s t r z o m Z a k o n u na torenie Prus u p r a w n i e n i a k s i ą ż ą t Rzeszy, n a d a n y przez F r y d e r y k a I I bez w o l i i wiodzy K o n r a d a Mazowieckiego. 1 2 L . K o ł a k o w s k i , La ctef des ciea.v, Paris 1986, p . 97 3 Z . H o r b e r t , Barbarzyńco 4 t a m ż e , s. 244—245 w ogrodzie, Warszawa 1973, s. 216 �