https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/5ceb1f8e60a2552d7110cad83664d525.pdf 43fe87e6b1b86c2b1900495d87b7a316 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3313 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1984 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3105 Title A name given to the resource Metoda Aktywnej Imaginacji C. G. Junga / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1984 t.38 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1984 t.38 z.1-2, s.3-6 Creator An entity primarily responsible for making the resource Prokopiuk, Jerzy Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Jerzy Prokopiuk METODA AKTYWNEJ IMAGINACJI C. G. W psychoterapii wypracowanej litycznej strony C. G . J u n g a analiza marzeń okspresyjnych, i wiorszy, zarówno listów, w a n y m , terapia grupowa, nas odkrywać w aktywna między t u technikę nad (ma­ dziennika), imaginacja, analizo­ imaginacji sobą około do Wstępie Jung 1916 r . , 3 przełożonego z sten 1928 r . Na Das Geheimnis Beziehungen temat W aktywnej obraźni dem Ich z 1929 r . Blida und dem Jeśli w aktywnej imaginacji Jung tak późniejszych prac: skłonił m n i e , b y daó m u z a d a n i e r o z b u d o w a n i a t e g o wstępnego s z k i c u za p o m o c ą s w o b o d n e j „Widzieć", że dialektycznej, (Einfall) czj' rozwinięcia f a n t a z j i . M o g ł o się t e e l m i k i była niezliczona wizualnej, akustycznej, l u b plastycznej. liość Rozultatem skomplikowanych form, w których bogactwie p r z e z w i e l e l a t n i e m o g ł e m się r o z e z n a ć , d o ­ póki n i e pojąłem, że w manifestację procesu metodzie nieświadomego, teehniezną umiejętnością wałem ..procesom t e j chodziło istnieją działają dukują jedynie spontaniczną wspomożonego p a c j e n t a , procesu, który później nacji pewne kolektywne, i rozważaniom nieświadome stwierdziłem, warunki, które j a k o r e g u l a t o r y i s t y m u l a t o r y f a n t a z j i twórczej i p r o ­ odpowiednio w y t w o r y , podporządkowując swym celom istniejący materiał d a n y c h świadomości. Działają one dokładnie t a k , j a k m o t o r y m a r z e ń s e n n y c h , d l a t e g o też a k t y w n a i m a g i n a c j a - - j a k nazwałem również tę marzenia motodę senne. — w pewnym Istnienie tych aspekty wy­ autonomią. smoka, zmienić w czystą smok jest pozbawić a cały fantazję. „naprawdę" obiekt proces Jeśli w pomocną autonomii, wy­ aktywnej aktywnej imagi­ imaginacji j a w i się n a m s m o k , t o m u s i m y s t a w i ć m u c z o ł a t a k , „ j a k był s m o k i e m rzeczywistym. w aktywnej gdyby" N a t y m polega respekt dla o b i e k t u imaginacji. stopniu zastępuje nieświadomych regu­ l a t o r ó w , k t ó r e ze w z g l ę d u n a i c h s p o s ó b f u n k c j o n o w a n i a o k r e ś ­ że określona a k t y w n a i m a g i n a c j a jest t y c z n a i że n i e jest j e d y n i e fantazją czy marzeniem 0 że p o d o b n i e j e j autentyczności świadczy f a k t , auten­ na jawie ? j a k marzenia sonne, p r z y n o s i n a m o n a n i e s p o d z i a n k i . F a n t a z j a m a c h a r a k t e r bardziej kontrolowany, ponieważ kieruje nią ego zgodnie ze s w y m i p r a g n i e n i a m i . Marzenie n a jawie jest kierowane w m n i e j ­ s t o p n i u , ale łączy się z n i e m n i e j s z ą przeprowadzona transcenduje poczucie odpowiedzialnością właściwie a k t y w n a „ j a t o r o b i ę " i p o k a z u j e , że imaginacja imaginowane o s o b y i p r z e d m i o t y z a c z y n a j ą d z i a ł a ć ze z d u m i e w a j ą c ą a u t o n o m i ą Hochheimer może zwraca znaleźć p u n k t u w a g ę n a t o , że a k t y w n a zaczepienia w dowolnym imaginacja status praesens. J u n g pisał n a t e n t e m a t : naz­ indywiduacji. „ D z i ę k i t y m doświadczeniom że o oznacza r z e c się w y o b r a ż e n i o w e g o , w malarskiej, rysunkowej ego regułom, m ó w i ą c sobie, że s m o k t e n imaginowany ego. N a t o m i a s t tej przeciwko psychiczną, szym dramatycznej, z maksymalną jest „ j o d y n i e t w o r e m naszej w y o b r a ź n i " , i zmieniając go w psa. t o dokonać w zależności o d i n d y w i d u a l n y c h skłonności i t a l e n t u formie z a k t y w n e j i m a g i n a c j i jesteśmy a t a k o w a n i przez to wykroczymy 4 ze s w y c h nie związane funkcjonować Unbewus- „ J a k i ś o b r a z ze s n u p a c j e n t a c z y j a k i ś j e g o p o m y s ł tanecznej, imaginacji powinny Skąd w i e m y , odkrycia metody pisał w j e d n e j der goldenen zwischen trak­ aktywnej imaginacji. treścią aktywnej opisał ją w s w y m alchemicznego i w s w y c h Hie jak imagi- analitykiem a samym o p t y m a l n y m . N a t y m p o l e g a odpowiedzialność ego w technik fizyczne i opracowanego przez R i c h a r d a W i l h e l m a starochiiiskiego tatu ana­ jednej psj'chodrama). pracy a po raz pierwszy zaś z e s p ó l formy prowadzenie (hipnoterapia, Interesującą należy z w glinie, m o k r y m piasku czy plastelinie, kierowana, taniec, dialog zaczął metod z drugiej 2 pisanie wyobrażeniowe uacja sennych , przybierających lowanie, modelowanie pisanie w ramach psychologii do stosowanych 1 JUNGA* „Zastosowanie kiedy już „rozkład" taki (aktywnej imaginacji) (analiza) przeciwieństw stopień, że i c h połączenie, stała się n i e o d z o w n ą koniecznością... czyli w sposób metodyczny... w jest wtedy, synteza osiągnął osobowości, J a k powiedzieliśmy, ces t e n m o ż e p o j a w i ć się s p o n t a n i c z n i e ny wskazane psychicznych l u b też zostać ostatnim wypadku pro­ wywoła­ w sposób c e l o w y w y b i e r a m y jakieś m a r z e n i e senne l u b i n n y twór f a n t a z j i 1 k o n o o n t r u j e m j ' się n a n i m , p o p r o s t u u t r z y m u j ą c g o w ś w i a d o ­ m o ś c i i o g l ą d a j ą c w w y o b r a ź n i . Z a p u n k t w-yjścia m o ż e m y w z i ą ć również jakiś nastrój uczuciowy. W t y m wypadku zaleca się w y k r y c i e , j a k i t w ó r f a n t a z j i w j l a n i a się z t e g o n a s t r o j u w z g l ę d n i e r lałem niekiedy jako dominanty, wydawało w a ż n y m , że o p a r ł e m n a n i c h m o j ą zbiorowej nieświadomości." imaginacji Aktywną jednej słowy: jesteśmy w s t a n i c odkryć posługiwania z Innymi 6 m i się czymś t a k hipotezę t z w . bezosobowej, „Dzięki aktywnej archetyp" . 7 imaginację można najlepiej opisać j a k o się kontrolowany, strony wyobraźnią zachowuje w sposób maksimum technikę d r u g i e j zaś p o z w a l a o b r a z o m s e n n y m n a m a k s y m a l n i e rozwój, t j . umożliwia James A. Hall syntezę świadomości słusznie z w r a c a który odpowiedzialności, i z sw obodny 7 nieświadomości. u w a g ę n a t o , że i m a g i n a c j a p o s ł u g i w a l i ś m y się w s z y s c y j a k o d z i e c i , aktywną zapominając o t y m j a k o d o r o ś l i . Jeśli m o g ę s o b i e p r z y p o m n i e ć , ż e j a k o d z i e c ­ k o wymyślałem f a n t a s t y c z n y świat, o którym byłem p r z e k o n a n y , iż jest realny, t o potrafię odtworzyć które s t a n o w i podstawę aktyw-nej W aktywnej imaginacji ego sobie rodzaj przeżycia, imaginacji. musi traktować wyobrażany epizod j a k g d y b y był epizodem r e a l n y m . Toteż nie wolno sobie, że wybory, były jest przed osobami o n t y l k o wyobrażeniem, i zlekceważyć którymi trzeba i przedmiotami guła m a w c i ą g n ą ć ego w b y stanąć, g d y b y ze ś w i a t a wyimaginowaną sytuację w daje m u wyraz. Następnie z a t r z y m u j e m y t e n obraz z re­ guły fakt, zaczyna się on zmieniać, że j e s t p r z e d m i o t e m Aktywna stanowi czynnikowi obserwacji..." imaginacja czysty ożywiając — w przeciwieństwie który — do s n u , który daje J u n g nazwał wyraz „funkcją c e n d e n t n ą " , t j . f u n k c j i , która d o p r o w a d z a do s y n t e z y 9 świadomej czynia i nieświadomej. Dlatego się d o i n t e n s y w n i e j s z e g o i — aktywna którzy n i e uprawiają temu trans­ osobowości imaginacja przy­ w porównaniu z samą a n a ­ lizą m a r z e ń s e n n y c h — p r z y s p i e s z o n e g o d o j r z o w a n i a Ludzie, sam 8 p r o d u k t nieświadomości psychicznemu, się p r z e z aktywnej osobowości. imaginacji, łatwo m y l ą ją z t z w . i m a g i n a c j a bierną, z o w y m „ w e w n ę t r z n y m f i l m o m " , k t ó r e m u w i e l u z n a s p o z w a l a się r o z w i j a ć p r z e d s w y m wownętrz- mówić moralne wyobrażenia zewnętrznego. j a k i obraz w ś w i a d o m o ś c i , koncentrując n a n i m naszą u w a g ę . W t e d y T a re­ stopniu * W y k ł a d w L a b o r a t o r i u m Samorealizacji „Studium o W y ­ c h o w a n i u " w Warszawskim C e n t r u m Studenckiego R u c h u Nauko­ wego, zamieszczony w pracy zbiorowej p o d red. J . Prokopiuka, Medytacja — historia i zastosowanie, Studium, o wychowaniu, zeszyt 4 (do użytku wewnętrznego), W a r s z a w a 1981 �iiym шэ wzrokiem, n p . przed wolno również własnym zaśnięciem. mylić Z aktywną wewnętrznych kompleksem, afektem imaginacją solilokwiów czy z wyobiażaną jakimś sytuacją, j a k i e często p r o w a d z i m y . A l b o w i e m w o b u t y c h f o r m a c h i m a g i nowania zainteresowany przez cały czas „wie", że co sobie w y o b r a ż a , jest „ t y l k o " fantazją. A k t y w n a k t ó r ą J u n g c u m g r a n o s a l i s określił także j a k o psychozę" 1 0 , że człowiek różni się bierze w j a k i j a k o człowiek od tamtych form niej wszystko, imaginacją, ,,antycypo%vaną fantazjowania udział zarówno jako cały człowiek, świadomy. przebiega „wewnętrzny f i l m " coś niezgodnie z icli procesio życzeniem, to m o ż n a n i e j a k o cofnąć i odegrać r a z jeszcze, t y m r a z e m i n a c z e j . M y l ą się o n i , a l b o w i e m w a k t y w n e j i m a g i nacji, podobnie jak w ż y c i u , t o , co s t a j e się f a k t y c z n i e , jest nieodwracalne. Inny imaginację wchodzi w n a t y m , że uprawiający wownętrzny tok o n s a m , lecz j a k o osobowość f i k c y j n a bawia a charakteru prawdziwego aktywną wyobrażeń nio jako , p r z e z co t o k t e n p o z ­ 1 1 dialogu między świadomością nieświadomością. Duża bywa przykład z jaką podejrzana, przychodzi ponieważ ginacją s t a n o w i z d e c y d o w a n e lekko t a wynajmowała całej okolicy, częła ją szykanować oddziaływało między prawo przy a każdej lokatorką k ą p a ć się w R e n i o , d o m u . Jednakże powodów, zabroniła się n a t y l e komuś imaginowanie, prawdziwa aktywna osiągnięcie, z r a z u b o w i e m ima­ rzadko również do najbardziej pojawiają się trudności, z n a n y c h należy rodzaj wśród „skurczu świa­ d o m o ś c i " , k t ó r y p o w o d u j e , że n i c n i e p r z y c h o d z i n a m n a m y ś l . trudności przejawiają się j u ż to w lenistwie i n i e p r z e p a r t e j n i e c h ę c i , j u ż t o w t y m , że n e g a t y w n y g l o s w e w ­ n ę t r z n y p o w t a r z a n a m ciągle, iż w s z y s t k o t o j e s t że j e s t t y l k o t w o r e m naszej nie — powiada „zgodzie pomocą Jung — na wszystko" którego nieprawdziwe, w y o b r a ź n i . , , W zgodzie n a działa­ w „działaniu—w—niedziałaniu", m i s t r z a E c k h a r t a znalazłem udało m i się o t w o r z y ć klucz, d r z w i prowadzące w ł a ś c i w ą d r o g ę : t r z e b a u m i e ć p o g o d z i ć się z a u t o n o m i ą procesów psychicznych. Jost to chicznych, pomagając dla nas p r a w d z i w a obie pierwsze i m , korygując trudności je i negując... można ną rzeczywistością, odpowiedzieć: to „sceptykowi ,,Być może coś, c o p r z e k o n y w u j e psy­ jedynie się z o b i e k t y w ­ po prostu jest nieprawdziwe, wysiłek". Najczęściej nas o niesamowicie ale staje żywej n o m i i i realności p a r t n e r a naszego wewnętrznogo iż z d o b y w a m y na Podczas 1 2 n a s " należy to wszystko narazie będę kontynuować mój wtedy w za sztuka... przezwyciężyć oierpliwością, względnie o d w a ż n y m p o g o d z e n i e m w naszych p o n i e w a ż ś w i a d o m o ś ć n i o u s t a r m i e w t r ą c a się d o p r o c e s ó w gdy się auto­ dialogu, t a k p e w n o ś ć , że n i e j e s t o n w y t w o r e m n a s z e j ś w i a d o ­ To, czy a k t y w n a imaginacją jest prawdziwa, poznajemy n a j l e p i e j p o j e j s k u t k a c h , a l b o w i e m są o n e z a r ó w n o w nym, jak i negatywnym walne. Dlatego bardzo niebezpiecznym wiadczonego prowadzić sensie aktywna imaginacją pozytyw­ i bezpośrednio jest odczu­ instrumentem tak i n i e p o w i n n a b y ć u p r a w i a n a bez doś­ instruktora. do ogromne Może o n a , j a k podkreśla wybuchu latentnych psychoz . 1 3 Jung, do­ Innym niebez­ p i e c z e ń s t w e m , j a k i e się z n i ą ł ą c z y , m o ż e b y ć w y s t ą p i e n i e s y m p ­ tomów somatycznych. Najważniejsze umożliwia jednak jest samodzielność t o , żo aktywna analizowanych. imaginacją w Przyswojenie s o b i e i p r a k t y k o w a n i e t e j f o r m y m e d y t a c j i (za j a k ą M . L . v o n F r a n z słusznie u w a ż a a k t y w n ą i m a g i n a c j ę ) J u n g uznał z a terium dojrzałości analizowanego, jego odpowiedzialności kry­ za s i e b i e i u n i e z a l e ż n i e n i a się o d a n a l i t y k a . Wyzwalające również w działanie t y m , żo lub odreagowania, aktywnej umożliwia e f e k t u , które w y p r o w a d z a naturalnie którego w o d y że Umowa ta ostatnia przepływały stara, bez Studentka pozornie nie­ wyraźnych potrafiła pogodziła się z n o w ą s y t u a c j ą , a l e w p a d ł a w t a k ą w ś c i e k ł o ś ć , iż j e s z c z e n a w e t p o dwóch g o d z i n a c h stłumionych wymysłów i odreagowywania n i e b y ł a w s t a n i e z n o w u z a j ą ć się s w ą p r a c ą . J a k w i a d o m o , t a k i e zaś, n i c n a m n i o przynoszą, że „mamy zalewa". a na Rzeką słuszność", a jedynie nie zmienia nas wyczerpują, faktu, iż „krew O t ó ż w a k t y w n e j i m a g i n a c j i s t u d e n t k a ujrzała jej brzegu płynęły alo tablicę z wysokie n i e pozwoliła rzeki rozdzieliły napisom: fale. „Pływanie Natychmiast też to nas rzekę, wzbronione". usłyszała głos przerwać się i sobie wyszedł swych z nich fantazji. W t e d y fale przypominający żabę, c z a r n y g n o m , m ó g ł mieć około m e t r a w z r o s t u . „ A c h , o t o uosobie­ mojego afektu" — pomyślała s t u d e n t k a , ale w dalszym się o b i e k t y w n i e s y t u a c j ę . zaś ruszył n a s w y c h żabich łapach w k i e r u n k u d o m u . to, dziewczyna pewno pomyślała zamorduje z przerażeniem: starą a l b o n a g l e „O eksploduje Gnom Widząc Boże, on j a k wiązka na dy­ n a m i t u ! " T e r a z zaczął ją dręczyć p r o b l e m m o r a l n y ; „ C z y wpuś­ cić g o d o d o m u ? N i e m o g ę przecież dopuścić d o morderstwa! J e ś l i j e d n a k g o n i e w p u s z c z ę , t o j e g o g n i e w z w r ó c i się p r z e c i w k o mnie..." który Ostatecznie postanowiła wpuścić już dzwonił d o d r z w i , i zapytać do domu go, czego gnoma, chce. Gnom zrobił gest wskazujący, że chce wejść n a górę, d o s t a r e j właś­ c i c i e l k i d o m u , co w s t u d e n t c e p o n o w n i e wzbudziło wątpliwości n a t u r y m o r a l n e j . T o t e ż w p r a w d z i e z d e c y d o w a ł a się z a p r o w a d z i ć g n o m a do mieszkania starej, towarzyszyć m u jednak, a b y unie­ możliwić Wtedy wyrządzenie jej krzywdy. Stara podeszła starą kobietę w i d o k j e j l o k a t o r k i składającej warzystwie 0 tej czarnego komicznej karla scenie wiścio zrobiła b a r d z o o żabich drzwi. wybuchnęła jej wizytę w t o ­ łapach, i n a samą śmiechem. Stara d e n t k a powiedziała: „ T e n p a n chciałby z panią z wyraźnym myśl rzeczy- głupią i zdziwioną minę n a w i d o k l i w e j p a r y stojącoj p r z e d j e j d r z w i a m i . W s k a z u j ą c Stara do s t u d e n t k a uzmysłowiła s o b i o , w j a k i e osłupienie w p r a w i zakłopotaniem zaprosiła osob­ gnoma stu­ porozmawiać". gości do swego imaginacji przejawia o n a bezpośrodnie z których pierwsze jest n i g d y jeszcze n i e była. ( K i e d y znalazła że wyglądał o n dokładnie w imaginacji). aktywnej na pluszowej gospodyni sofie t a k samo, Kiedy naprzeciw dwuznaczne już j a k wyobraziła zasiedli s t a r e j , karzeł erotyczne dowcipy, wraz go z zaczął opowiadać które rozbawiły t a k b a r d z o , że wyprosiła studentkę z p o k o j u , b y m ó c sam na sam z studentka t y m „sympatycznym powróciła do świadomości panem". w Z śmiechu. na schodach, Na koniec z trudem jeszcze jeden tylko mogła wieczorem powstrzymała niespodziewany całego z a b i e g u : również s t a r a k o b i e t a uległa w y r a ź n e j nie — tej zadowolenia 1 z p o c z u c i e m d y s t a n s u w o b e c całej s p r a w y , t a k że t e r a z od ją pozostać fantazji nastroju s p o k o j n i e z a b r a ć się d o s w e j p r a c y . A k i e d y s p o t k a ł a gospodynię sobie gnomem się skutek przemia­ a ż d o ś m i e r c i n i o z d a r z y ł o się j e j d o k u c z a ć m ł o d e j stu­ 1 4 się opracowanie niezdrowe, w dłuższy czas p o t e m się w t y m p o k o j u , s t w i e r d z i ł a k u s w e m u w i e l k i e m u z d z i w i e n i u , dentce." c z ł o w i e k a ze ś l e p e j u l i c z k i s t ł u m i e n i a zewnętrznie często n i e m o ż l i w e . .4 eo studontki. przewidywała, jej t e j przyjemności. w p o k o j u , w k t ó r y m n a w i a s o m mówiąc, s t u d e n t k a w rzeczywistości mości. ogóle znanej n a t y c h m i a s t za­ sposobności, o p a n o w a ć , żo p r z y n a j m n i e j niu początku typowe u pewnoj, sytuację pewnego dnia ciągu obsorwowała rozwijającą Inne i s t u d e n c k i pokój n a subiektywną gospodynią opodal matki s t a r e j i złej p a r a n o i c z k i , która cząca. których -•• dziew­ źle kompleksu k i e d y t r w a dłużej niż 1 0 — 1 5 m i n u t i jost o d c z u w a n a j a k o m ę ­ Na dziewczyny przejawiała czyna negatywnego młodej która cierpiała z p o w o d u b a r d z o w y ­ „ s c e p t y k a " : „ T o przecież t y l k o obraz t w o i c h własnych uczuć", łatwość, często raźnego efokty częsty błąd polega sobie p a r a n o i d a l n e wyobrażenia. I r o n i c z n y m zrządzeniem losu ma W i e l u p o c z ą t k u j ą c y c h m n i e m a również, że jeśli w fantazjowania tym, „Przypominam pisze M . L . v o n F r a n z — a drugie Niesamowity fakt, dalna staruszka, zwraca niebezpieczeństwo że przemianie uległa także naszą u w a g ę n a jeszcze i n n e związane z praktyką aktywnej paranoimożliwe imaginacji, a m i a n o w i c i e niebezpieczeństwo nadużycia jej j a k o s u i generis �„czarnej m a g i i " : d l a celów e g o i s t y c z n y c h wpływu na innych ludzi imaginacji przeciwko szczególnie l u b w celu (np. przez przeprowadzenie komuś). Takie niobezpieczne; i c h z grożącego osiągnąć, aktywnej tematów m e d y t a c y j n y c h , nie przepisuje nadużycie i m a g i n a c j i wywiera ono bardzo przede w s z y s t k i m n a ludzi o tendencjach wyciąga wywarcia silny schizoidalnych i m niebezpieczeństwa jest wpływ i nie psychozy, lecz p r z e c i w n i e , w p ę d z a w n i e w ł a ś n i e . X)o t e j s a m e j k a t e g o r i i n a l e ż y wykorzystywanie lub w służbie aktywnej własnej imaginacji jako manii wielkości." „czaru Takie 1 5 miłosnego" praktyki nie cielesnych puszcza jakiś modelu, a n i żadnej żadnego kontroli całkowitą zakłócający, swobodę to decyzji czy tekstu się t u ż a d n y c h oddechu, się d o w s p ó ł f a n t a z j o w a n i a czynnik obrazu jako postaw j a k również nie do­ a n a l i t y k a , . Jeśli p o j a w i a medytującemu co d o togo, się pozostawia c z y uznać g o z a taki, j a k i co d o t o g o , j a k n a n i e g o zareagować. T y m s a m y m k r o k s t a j e się t u n i e p o w t a r z a l n ą , o d p o w i e d z i a l n ą się każdy indywidualną decyzją, a z a t e m także jedyną w s w y m r o d z a j u syntezą t e n d e n c j i mają n i c wspólnego z właściwą aktywną i m a g i n a c j a , której j e d ­ świadomych i nieświadomych. Przeprowadzający nym g i n a c j ę s a m m u s i s t w i e r d z i ć , c o m u się j a w i i s a m d e c y d o w a ć , z najistotniejszych tywów łudzi wypadkach, naporem założeń uprawiającyoh Stosowanie aktywno] kiedy jest czystość blokadzie do czynionia zalecić albo ze trętnych afoktów i w zbyt tych wielkim zbyt wiele życie senne uległo i skutecznego wyobrażeń uwolnienia czyni z się aktywnej od na­ imaginacji szczególnie c e n n y i n s t r u m e n t w rękach s a m e g o p s y c h o t e r a p e u t y . Opanowanie tej f o r m y medytacji dla analityka. J a k wiadomo, J u n g uważał za chiczną czy by móc perweisyjnymi W pomagać zakłóca również innym. Jego i prze­ potrzebuje równowagę konieczność k o n t a k t u fantazjami takich wypadkach nieodzowne s i l n e e m o c j o są z a r a ź l i w e , a cież l e k a r z o w i t r u d n o j e s t i c h uniknąć a l b o w i e m współczucia, zewnętrznym z on psy­ chorobliwymi wyobrażeniami pacjentów. t r u d n o j e s t oczekiwać n a działający lecz­ aktywnej mując mu niebezpieczna kilku pierwsi pacjentów jost sytuacja, dziennie, zaraża n i e j a k o kiedy emocjami, lekarz, jakie przyj­ pozostawili następnych. N a t o m i a s t krótka ak­ t y w n a i m a g i n a c j a , t r w a j ą c a n i e d ł u ż e j n i ż 10 m i n u t , a p r z e p r o ­ wadzona czająco między poszczególnymi i uwalnia terapeutę spotkaniami, od szkodliwej działa oczysz- indywiduacji urzeczywistnienia tym ego formę 1 6 , t j . całkowitego indywidualnej przeżywa podporządkowując narzędzie, bez którego do i świadomego człowieka. mu się czynienia W tylko ona małymi samoprocesie jako jako przytaczanych z W jaźń jej zresztą n i e m o g ł a b y się w naszej c z a s o p r z e s t r z e n i . mieliśmy pełni nadporządkowaną osobowości, wyższą śefadomo „inkarnować" t u przykładach fragmentami indywi­ d u a l n y c h f o r m procesu i n d y w i d u a c j i , w których a r c h e t y p w jaźni ogóle n i e występował. Jeśli j e d n a k a k t y w n ą imaginację s u j e się z a r ó w n o d ł u ż e j , j a k i w problemów życiowych, doświadczeniu stanowi to jaźń odniesieniu do ujawnia się paralelną do różnych sto­ istotniejszych w empirycznym n i o m a l zawszo. O t y l e też a k t y w n a metodę religijnych imaginacja metod me­ dytacyjnych. indyjska i buddyjska), styka (np. ta prawosławna, alchemia) ostatnia. nauczyciel; w 1 7 W również zajmuje i protestancka) technice metodach o r i e n t a l n e j (joga t a o i s t y ­ chrześcijańsko-ortodoksyjnej katolicka najbliższą aktywnej i teksty mają pomóc metodami o wiele uczniowi nau­ Chrystus zarówno j a k o p r z e w o d n i k , j a k i cel, d o którego uczeń z m i e r z a tymi jest odgrywa p r a k t y k a c h chrześcijańskich miejsce w swej m i s t y c z n e j drodze; z a l e c a się u c z n i o w i lekturę s t o s o w n y c h tekstów. W jest (mi­ gnostycznej medytacji w s c h o d n i c h rolę wiodącą określone realizacji jaźni. W czyciela do Jungowska bardziej technika spontaniczna i t u także porównaniu aktywnej i bezprogramowa. o n a ż a d n e g o c e l u , d o k t ó r e g o się z m i e r z a Ten wolności „imaginatio form vera" z wymóg odróżnia od innycli eksperymentowali pozostawienia Jungowska medytacji alchemików. całkowicie i metodę najbardziej Alchemiey i m nieznaną bo­ istotą rze­ czywistości m a t e r i a l n e j i z j e j a s p e k t e m p s y c h i c z n y m , n i e mając przy t y m żadnego p r o g r a m u , lecz j e d y n i e p o o m a c k u autentycznego, własnego i niepowtarzalnego n i e w i e d z i o l i l u b m i e l i t y l k o niejasną tym procesie, i n i e k i e r o w a l i się w szukając doświadczenia: intuicję, o co c h o d z i n i m żadnymi w przyjętymi z zewnątrz z a s a d a m i postępowania, lecz j e d y n i e własnym głosem wewnętrznym. nunc Szukali egzystencji rodzaj o n i „boskiej materialnej symbolicznych i przeżyciom rzeczywistości" i dlatego przeżyć jest człowieka n a s z y c h w hic et i c h postępowanie t a k bliskie oraz postępowaniu czasów. W światowym parlamencie psychoterapii J u n g broni sprawy wolności j e d n o s t k i w sposób n a j b a r d z i e j s t a n o w c z y . "W t r e n i n g u autogennym J . H . Schultza n p . wprowadza się j e s z c z e fizyczne ćwiczenia relaksacyjne. C a r l H a p p i c h zaleca t a k i o t e m a t y t a c y j n e , j a k „łąka z czasów dzieciństwa", „ g ó r a " c z y a terapeuta prowadzi pacjenta tycznej. Podobnie w metodzie eveille", której w świat medy­ „kaplica" określonej fantazji. imaginacji Nie ma i który p o w i n n o się twórca terapeuta dodaje Roberta Desoille'a, zresztą swe reakcjo wiele zwanej zapożyczył z idei d o wewnętrznych „rove Junga, symbolicznych p r z e ż y ć p a c j e n t a ; n p . m ó w i p a c j e n t o w i , co t e n m o ż e l u b p o w i ­ nien zrobić równioż w żąda świadomości ramach okioślonoj zbiorow ej oraz T autorytarne prowadzenie chowej o i sytuacji o d niego przeżywania moralnej Jungowska symbolicznej, archetypowych i c h opanowa,nia. aktywnej W Natomiast 1 8 imaginacji, to jak treści ten pacjenta c z y n i uszczerbek samodzielności. metodę nie­ sposób w jego d u ­ jeśli chodzi terapeuta wy­ p o w i a d a się j e d y n i e w k w e s t i i a u t e n t y c z n o ś c i l u b n i o a u t o n t y c z ności fantazji. rezultacie Poza aktywnej symptomami nim pacjent t y m interweniuje imaginacji tylko psychika wtedy, trzeba, że tego są z j a w i s k i e m odkrywa źródło rodzaju kiedy nieświadoma l u b snami, a mianowicie przeprowadza pretację. D o d a ć nieświadomości Spośród t r z e c h f o r m m e d y t a c j i — czna, ima­ T a k też postępuje R o b e r t o A s s a g i o l i w s w e j t e r a p i i p s y o h o s y n t e - emocji. A k t y w n a i m a g i n a c j a j e s t n a r z ę d z i e m t e g o , co J u n g nazwał procesem człowieka. absolutnej imaginacji upodabnia n i c z o sen c z y też n a interwencję własnej siły a u t o t e r a p e u t y c z n e j . Szczególnie każdego człowiekowi wiem normalnie. szybkiego aktywną co m a z t y m r o b i ć — d o k ł a d n i e t a k , j a k t o m a się d z i a ć w ż y c i u można też, o d w r o t n i e , k i e d y i nie płynie Moment mo­ ją. imaginacji mamy etycznych treści nieświadomości, t j . k i e d y w y s t ę p u j e snów i f a n t a z j i , albo z żadnego ich inter­ spontaniczne reakcje dość c z ę s t y m . A swej „mistrza", wolności; żyje w jego własnej d u s z y . M e d y t a c j e w reaguje właśnie dzięki który o r i e n t a l n a i chrześcijańska o p i e r a j ą się n a p r a s t a r e j t r a d y c j i i m a j ą t ę z a l e t ę , iż d a j ą w s k a ­ z ó w k i i t e c h n i k i w y p r ó b o w a n e już p r z e z w i e l u , jednakże p r z e z t o właśnie zagrażają woczesny ciony jak odpowiedzialności j e d n o s t k i . Człowiek n o ­ t o J u n g w i e l o k r o t n i e podkreślał, jest kolektywnymi sugestiami wszelkiego rodzaju s t o p n i u , że szczególnie s i l n i e o d c z u w a (jeśli j e s z c z e — — swej ją o d c z u w a ) przymusu i tej potrzeby w potrzebę realizowania pełni odpowiedzialności. przygnie­ w takim l u b już własnej i s t o t y Możliwość stwarza m u , w ramach Jungowskiej bez realizacji psychoterapii, m e t o d a a k t y w n e j i m a g i n a c j i . I t a k a m o r a l n a f u n k c j a j e s t funkcją ostatnią. 5 [ �Р К Z У P I S У N a t e m a t p s y c h o l o g i i a n a l i t y c z n e j C. G . J u n g a u k a z a ł y się w P o l s c e n a s t ę p u j ą c e k s i ą ż k i : C. G . J u n g , Psychologia a re­ ligia, przeł. J e r z y P r o k o p i u k , W a r s z a w a 1 9 7 0 ; tenże, Archetypy i symbole, przel. Jerzy Prokopiuk, Warszawa 1976; Jolande J a c o b i , Psychologia C. G. Junga, przeł. Stanisław Ławicki, Warszawa 1 9 6 8 ; A n t o n i o M o r e n o , Jung, bogowie i człowiek współczesny, przeł. Stanisław Ł a w i c k i , W a r s z a w a 1973 oraz Jolande J a c o b i , Zamaskowanie, przeł. Czesław Tarnogórski, W a r s z a w a 1979 1 N a temat psychologii Jungowskiej, por. Wolfgang Hochh e i m e r , Die Psychotherapie von C. 67. Jung, Bern und Stuttgart 1966 P o r . J a m e s A . H a l l , Clinical Uses of Dreams. Jungian Interpretations and Enactments, N e w Y o r k 1977 J u ż w 1 9 1 6 r . J u n g n a p i s a ł r o z p r a w ę p t . Die transzendente Funktion, ale opublikował ją d o p i e r o p o w i e l u l a t a c h ( w : Geisl und Werk. Festschrift zu Dr D. Brody 75, G e b u r s t a g , Z u r i c h 1958) 2 3 Das Gcheimnis der goldenen Blute. Aus dem Ohinesischen iibersetzt von Richard Wilhelm, Europśiischer K o m m e n t a r v o n C . G . J u n g , M u n c h o n 1 9 2 9 o r a z C. G . J u n g . Die Beziehungen zwischen dem Ich und dem, Unbewusten, D a r m s t a d t 1928 4 C. G . J u n g , Von den Wurzeln des Bcwusstseins, Zurich 1 9 5 4 , s. 5 6 0 — 5 6 2 T a m ż e , s. 5 6 3 T a m ż e , s. 5 7 3 C. G . J u n g , Mysterium coniuctions, I I , Z i i r i c l i 1 9 5 7 , s. 267—268 O „ f u n k c j i t r a n s c e n d e n t n e j ' ' J u n g pisał (Psychologische Typen, Z u r i c h 1 9 5 0 , s. 6 5 1 ) : przez „funkcję" r o z u m i e m t u t a j nie f u n k c j ę p o d s t a w o w ą , a l e f u n k c j ę z ł o ż o n ą , s k ł a d a j ą c y c h się z i n ­ n y c h f u n k c j i , a p r z e z „transcendentną" n i e r o z u m i e m jakiejś cechy m e t a f i z y c z n e j , lecz f a k t , że dzięki t e j f u n k c j i m o ż l i w e j e s t przejście o d j e d n e j p o s t a w y d o d r u g i e j " . F u n k c j a t r a n s c e n d e n t n a 5 6 7 8 9 O b o k m a r z e n i a sennego J u n g w y m i e n i a p r o w a d z i do zjednoczenia różnych p a r przeciwieństw p s y c h i k i w u d a n e j s y n t e z i e ; j e j n a r z ę d z i e m są w s z y s t k i e s y m b o l e i p o s t a c i e archetypowe procesu i n d y w i d u a c j i . Synteza t a jako coincidentio oppositorum znajduje wyraz w tzw. symbolu jednoczącym, który reprezentuje częściowe s y s t e m y p s y c h i k i zjednoczone w jaźni. S y m b o l jednoczący j a k o w y r a z a r c h e o t y p u jaźni p r z y ­ b i e r a często postać m a n d a l i . '** C . G . J u n g , Mysterium coniunctions, o p . c i i . , s. 3 0 9 T a m ż e , s. 3 0 7 C y t a t w : M . L . v o n F r a n z , Die aktive Imagination in der Psychologie G. G. Junga, (w:) W i l h e l m B i t t e r , Herausgegen, Meditation in Religion und Psychotherapie, M u n c h e n b . d . , s. 1 3 6 C . G . J u n g , Mysterium coniunctions, o p . c i t . , s. 3 0 8 M . L . v o n F r a n z , o p . c i t . , s. 1 2 8 — 1 2 9 T a m ż e , s. 1 3 0 N a t e n t e m a t p o r . J e r z y P r o k o p i u k , Posłowie ( w : C. G . J u n g , Psychologia a religia, o p . c i t . ) , e. 4 2 0 — 4 2 4 i t e n ż e , С. O. Jung, czyli gnoza XX wieku ( w s t ę p d o : C. G . J u n g , Archetypy i symbole, o p . c i t . ) , s. 1 3 — 2 9 o r a z t a m ż e , s. 5 9 — 1 1 9 . P o r . r ó w n i e ż : J o l a n d e J a c o b i , Psychologia C. G. Junga, o p . c i t . , s. 1 3 8 — 1 8 2 o r a z A n t o n i o M o r e n o , o p . c i t . , s. 4 0 — 1 1 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6 P o r . C. G . J u n g , Psychologie und Alchemie., Z i i r i c h 1944, w s z c z e g ó l n o ś c i j e d n a k t e n ż e , Mysterium coniunctions, op. cit., s. 3 0 6 i n a s t . N a t e n t e m a t p o r . a r t y k u ł W o l f g a n g a K r e t z s c h m c r a Die meditativen Verfachren in der Psychotherapie [ w : ] Zeitschrift fur Psychotherapie und medizinische Psychologie, 1951 S y n wielkiego psychologa, omawiając w swej p r a c y różne m e t o d y m e d y t a c y j n e stosowane w p s y c h o t e r a p i i współczesnej, pominął, n i e s t e t y , m i l c z e n i e m pionierską rolę J u n g a w t e j d z i e d z i n i e . ( N a g r u n c i e p s y c h o t e r a p i i J u n g o w s k i e j metodę analogiczną d o m e t o d y Desoille'a — zwaną imaginacją kierowaną — wprowadził E . C . W h i t m o n t , a r o z w i n ą ł R u t h T . F r y z C. G . J u n g E d u c a t i o n Center, H o u s t o n , Texas, U S A ) . J 7 1 8 f a n t a z j e i w i z j e d o m o ś c i . Są o n o p o k r e w n e m a r z e n i u s e n n e m u i w y s t ę p u j i jako przejawy nieświa­ wówczas, g d y człowiek przeja­ w i a zmniejszoną świadomość. Mają one zarówno j a w n e , j a k i u k r y t e znaczenie i pochodzą z nieświadomości i n d y w i d u a l n e j l u b z b i o r o w e j , w s k u t e k czego d l a i n t e r p r e t a c j i p s y c h o l o ­ g i c z n e j s t a n o w i ą t a k i s a m mo,teriał, j a k m a r z e n i a senne. Jolande (...) elementy obrazowe, które n i e odpowiadają światu zewnętrznemu, muszą się z „ w n ę t r z a " c z ł o w i e k a . P o n i e w a ż „ w n ę t r z e " t o j e s t n i e w i d z i a l n e Jacob wyłaniać i niewyobrażalne, a m i m o t o p o t r a f i wywierać n i e z w y k l e trwały w p ł y w n a świadomość, p r z e t o t y c h m o i c h p a c j e n t ó w , k t ó r y m o w o o d d z i a ł y w a n i e n a j d o t k l i w i e j d a j e się w e z n a k i , n a m a w i a m , a b y przedstawili je obrazowo, uchwycenie najlepiej j a k potrafią. Celem treści n i e ś w i a d o m y c h i t y m s a m y m tej „metody ekspresyjnej" ułatwienie icli z r o z u m i e n i a . jest Terapeu­ t y c z n i e o s i ą g a się p r z y t y m t o , żo n i e d o p u s z c z a się d o n i e b e z p i e c z n e g o o d e r w a n i a proce­ sów nieświadomych o d świadomości. W s z y s t k i e o b r a z o w o p r z e d s t a w i o n e procesy i o d d z i a ­ ł y w a n i a , mające źródło w z a p l e c z u p s y c h i k i , noszą — w przeciwieństwie do p r z e d s t a w i e n i a przedmiotowego, czyli „świadomego",— charakter s y m b o l i c z n y , i n a t y l e , n a i l e t o jest osiągalne, w s k a z u j e t j . w przybliżeniu n a p e w i e n sens, k t ó r y z r a z u j e s t nieznany. Carl Gustaw 6 Jung �Jan Mitarski INSPIRACJE FANTASTYCZNE WOJCIECHA GIZY ' Są l u d z i e można by obdarzeni nazwać rzeczywistość, ginacyjny co egzotycznie typem wyobraźni, którą, sobie drugą Stwarzają odległą od i z przeżyć mistycyzmem. codzienności. kontrolowania i emocjonalnych, Ten ima- Ponad rozsądkiem autoanalizy uczucia biorą i c i fa,ntaści, t w o r z ą c y p o p r z e z górę popędy. Niełatwo z ze s t a r y c h t r a d y c j i W s c h o d u . magiczno-ozoterycznych nowoczesnymi mitami rzekomo przekazów kultur świata, i symboli, N i e gardzą naukowej, dla rzeczywistości. bariery wieków i czerpanych nie­ trudne do j a k b y związek w t a j e m n i c z o n y c h w a r k a n a pozarealnego korzystają tego, zabarwionych n i c h znaleźć właściwą nazwę i kształt w języku Dlatego oni ś w i a t r o d z i się z l ę k ó w , z m a r z e ń i p o z n a n i a tajemnicze kiedy szczególnym fantastyczną. również modnej obecnie psychotron iki. Ich język jest wieloznaczny, ciemny, j a k język majaków s e n n y c h . P o w s t a w a ł o n w obszarach n o c y mistyków, samotności eremitów gicznej i zuchwałych potędze dostrzegał poetyckich wiedzy Novalis, mówiąc, że Te kreuje magów związki czarownik obłędu. T a k j a k m a g i człowiek nierealnego marzeń tajemnej. jest zabobonny n i e skrępowane de la razon potwory) zum umieścił stwarza rygorami Nie produce uwagę: potwory, sztuki i tworzy język wypełniał pustkę rozsądku. ma jednoznacznego tego się w m a n i e r y c z n e j interpretacjo demonów zafascynowany je z i l u s t r o w a ć nie okazywał znal klucza i Giza. W matką przetłumaczenia fantazji, jungowskiej żadnych podjął PEMODzio. są z wyobraźni zatem umotywo­ twórcy Apo­ wówczas student A G H . malarską, m i m o postanowił że z a i n t e r e s o w a ń tą d z i e d z i n ą uprzednio sztuki i nie m a l a r s k a opanowała go t a k ryzykowną mieć na lubującej niesamowitą p c o t y k ą tego dzieła, b y pracując j a k o m e t r o l o g nickim dla 1971 — swą własną w i z j ą że się naukowo. zrodzonych jej w a r s z t a t u . W k r ó t c e pasja całkowicie, z n i m staje szyfru freudowskiej k a l i p s y uległ W o j c i e c h — stwarza przez ro­ 2 tajemnego a r t y s t y c z n i e niż "Urokom opuszczona mroczności i nieokreśloności. N a w e t szkoły raczej „Wyobraźnia dzieła." zatytułowanego (Son rozsądku monstruos lecz s k o j a r z o n a cudowne racjonalny wane magii artystą świata wyobraźni d e m o n a m i i m o n s t r a m i , f a n t a s i a wizje sueno i poetą, G o y a n a o d w r o c i e s z t y c h u z c y k l u Caprichoa, El o derniur- poezji decyzję (mierniczy porzucenia studiów', detali maszyn) czas n a t w o r z e n i e w obrazów myśle­ przedsta­ w i a j ą c y c h według j e g o słów „ w i e l k i p r o g r a m s t w o r z e n i a p r z y r o d y , m i n i o n y c h i przyszłych świata kultur, ich mitów i religii." T o n „ p r o g r a m " jawń m u się j a k o c y k l a p o k a l i p t y c z n y c h k a t a s t r o f s t a r y c h i r o d z e n i a się n o w y c h e p o k a,ż d o o s i ą g n i ę c i a p r z e z ś w i a t „bytu doskonałego". W k o n c e p c j a c h G i z y m i e s z a j ą się w ą t k i f i l o z o f i c z n e , fantazjo wencji są mitologiczne, na ziemi może te z m o d n y m i dzisiaj cywilizacji próby pozaziemskich. synkretycznego treści, i l e o r y g i n a l n y w y r a z , Najwidoczniej pogodny świat jaki zafrapowany wizji"; symboliki powiada i i m twórca że jego dawne o inter­ nie t a k istotne heterogennych nadaje. w i e l k i e g o życia człowieka n a Z i e m i i sprawiać wrażenia wycięoia orientalną, bajeczny, uzupełnień dalej, I pogodzenia sztuką kolorystycznie, bardziej „własnej własnej marzeniami niż stwarza z apokaliptyczny mitów ornamentem ,,improwzacje mają dużego obrazu, być kadrem z filmu wszechświata". A r t y s t ę pociąga eschatologiczna potęga granicznycłi s y t u a c j i końca i początku następujących p o sobie b y t ó w , lecz r o z d ź w i ę k pomiędzy katastroficznym tematem i dziecięcooptymistyczną tworzyć j a k b y s y m b o l w s y m b o l u ; t y m s a m y m trudną d o i n t e r - jego własną interpretacją u z a s a d n i a t y m , że t r a k t u j e protacji jako: Apokalipsę podnoszę do jeszcze większej trudności, g d y ż n i e c h o d z i m i o p r a w d z i w y o d c z y t s y m b o l u , lecz s t w o r z e n i e każdemu wolności i n t e r p r e t a c j i i możliwości tania obrazu". Obrazy Gizy mają być osobistego „małym pogodną, konieczną, ucieczkę przód m a t e r i a i odczy­ wycinkiem „rzecz Po i cyklu dziwaczość nasze w y z w o l e n i e Gizę zafrapowało oraz czasem". apokaliptycznym form natury, Apokalipsę jako bogactwo co dało i m p u l s d o s t w o r z e n i a serii 7 �obrazów zatytułowanych mity greckie to Apokalipsą. z dalsze cykle: —- p o d o b n i e tacji w Paradoksy równie s w o i s t y W natury. d l a siebie następnym Marzenia roku indyjskie i tworzy przyjętej w naszej 1973 ilustruje następne dwa I c h .symbolika Atlantydę. j a k w poprzednich latach — konwencjonalnie W sposób, j a k uczynił odbiega od interpre­ kulturzo. W pojęciu wyrazem przełomu tastyki. Niezależnie obrazy Gizy duchowego od nie wyróżniają się dzięki fascynacji pozbawionej swą światem wdzięku samorodną oryginalnością f o r m i kolorów, m o ż e nieco stereotypową, lecz w y i a ź n i o n a l ą c ą się t e c h n i c z n i e i k o m p o z y c y j n i e , fan­ naiwności co m o ż n a dosko­ prześledzić w k o l e j n y c h c y k l a c h , poświadczających rozwój t a l e n t u a r t y s t y . G i z y m o n s t r u a l n e kształty k r y j ą w sobie p i e r w o t n ą szlachetność duszy i dlatego kojarzą m u się z formami prehistorycznych d o kręgu s z t u k i nieprofesjonalnej. gadów. Twórczość Gizy należy Pochodzi o n z rodziny robotniczej z Nowej Soli w zielonogórskim. W P R Z Y P I S Y województwie s w o i m środowisku miał n i e w i e l k i e możliwości F r a g m e n t k s i ą ż k i Inny Świat, p r z y g o t o w y w a n e j d o d r u k u . P u b l i k o w a n y za „ P r z e k r o j e m " , n r 1555, 26.01.1975 C y t . z k s i ą ż k i C . R o y a , Goya, P a r i s 1 9 5 2 , s. 4 1 1 z e t k n i ę c i a się ze s z t u k ą . T w ó r c z o ś ć t a , j a k c z ę s t o b y w a tystów nieprofesjonalnych, ujawniła się spontanicznie. u ar­ Była 2 F o t . оЬгадбт» na s. 7 — 9 , 1 1 , 1 8 : J . Swiderski. Obrazy z k o l e k c j i Zlmmererów. �Wojciech Giza ŻYCIORYS WŁASNY Pochodzę, w Nowej do z rodziny Soli. Technikum towej. Po robotniczej. skończeniu Odlewniczego P o d koniec Urodziłem szkoły na n a u k i , miałem się w podstawowej wydział wtedy 1952 r. poszedłem metrologii warszta­ H i l a t , zacząłem c z u w a ć n i e o d p a r t ą chęć r y s o w a n i a , c o u s k u t e c z n i a ł e m w ehwili na wszystkich dostępnych stawał metodą improwizacyjną tem i manierą. K i l k a z nich materiałach. Rysunek od­ każdej pow­ i s a m e g o m n i e zadziwiał kształ­ nawet wypełniłem barwą (farbą Matura, egzaminy wstępne c z a s , że m o j a p i e r w s z a p r z y g o d a w mroczną na A G H przepaść. S t u d i a , b i e g a n i o , t a n i e z A p o k a l i p s ą św. J a n a — dłoni zobaczyłem postacie t a k wypełniły mój z m a l o w a n i e m została odsunięta nauka gigantyczne i wreszcie spot- wrażenie! J a k n a jednym dniu p r z e s t a j ę i n t e r e s o w a ć się n a u k ą , p o s t a n a w i a m za wszelką cenę namalować farby, 7 wizji z m o i c h rysunków. W apokaliptycznych, kupuję k i l k a pędzli. N i e z n a m palety, r o z r a b i a m farby w brystole, nakrętkach, plakatową n a papierze) i przedstawiłem je n a studniówce. Z a i n t e ­ n i e daję żadnych podkładów, maluję n a j p i e r w p o s t a c i e , potem r e s o w a ł się n i m i tło. nikogo dyrektor k o n t y n u o w a n i a tego szkoły i gorąco m n i e zainteresowania. namawiał do Maluję wszędzie gdzie możliwe, w akademiku jak nie m a , w mieszkaniu k u z y n k i , w mieszkaniu wynajętym przez 9 �mojego przyjaciela... Odbierają, m i s t y p e n d i u m i p r a w o miesz­ w Stowarzyszeniu Historyków Sztuki, cudowny k a n i a w a k a d e m i k u , s p r a w a poważna, załatwiam u r l o p dziekański. n a d 100 osób, o g r o m n e z a i n t e r e s o w a n i e , M a m t e r a z dużo czasu d o m a l o w a n i a , ale n i e m a m g d z i e n i a m się z p r a c y . P o s t a n a w i a m miesz­ wernisaż, p o ­ audycja w radiu i zwal­ malować. W i z y t a w Wytwórni kać i żadnych środków d o życia. N a chwilę zamieszkuję u k u ­ F i l m ó w O ś w i a t o w y c h w Ł o d z i . I n a g l e k r a c h . . . n i k t się n i e i n ­ z y n k i (3 m - c e ) ś p i ę n a p o d ł o d z e w m a l e ń k i e j k u c h n i i t a m m a ­ teresuje luję. P o skończeniu w i z j i a p o k a l i p t y c z n y c h maluję 100 o b r a z k ó w zapłacenia za m i e s z k a n i e . pod wspólnym tytułem czasie, a b y mieć Improwizacje W tym pierwszy mieszkania, myję zapominam apokaliptyczne. środki n a życic, sprzątam o k n a , pilnuję d z i e c i . K t ó r e g o ś d n i a p o d namową k u z y n k i , która Ludwig widocznie okres kazać ma mnie je prof. wchodzę już dość z w i j a m Karolowi prace Estreicherowi. do g a b i n e t u . Profesor Z i postanawiam sercom trochę z d z i w i o n y jaciół S z t u k Pięknych do kopniak dziś. Zimmeror prywatne Na zobowiązuje uczono Przy­ dwóch tygodniach już po wynajęciu następnego Try- naprzód. Zaczyna którzy o d t e j p o r y będą w y w i e r a l i o g r o m n y podejmowałem „Bakałarz". obrazy wg próbę Dalej dotyczące Roberta Krótki pobyt współpracy' powracam do Apokalipsy. w z Opolu, i Fascynacja Giavesa. Spotkauie z wpływ d w a d n i , gdzie czasopismem Krakowa studenckim maluję ostatnie mitami greckimi Zimmererom. szczególnych klubu nych rozmiarów waniu jako syn marnotrawny malować łymi dniami i nocami pracę w D Z M Nowa Sól j a k o Krzywo greckie. patrzą, maluję W końcu robotnik fizyczny ca­ ku wynaj­ cudownie interesuję mitologią i religią narodów w s c h o d u , u l e g a m m i t y c z n e j się historii A t l a n t y d y , interesują m n i e t a j e m n i c e p r z y r o d y i t e o r i a D a r w i n a , przerabiam historię f i l o z o f i i , p r z e r a b i a m teorię t e c h n i k skich. Pierwsza wystawa w „Kossakówec". Zaczynam tajniki tempery, zniszczonych, eksperymentuję, przez co w i e l e malar­ odkrywać prac zostaje w z b o g a c a m f a r b y p r z e z d o d a w a n i e różnych skład­ n i k ó w , u s z l a c h e t n i a m p o d k ł a d y . Z a t r z y m u j ę się w pracowniach k i l k u z n a n y c h artystów k r a k o w s k i c h (Stanisław W a ł a c h , K o l o n k a , J e r z y P a n e k , Ł u k a s z K a r w o w s k i , d o e . W a l c z e w s k i ) u c z ę się i podpatruję, r o z m a w i a m towych, owocuje Malowanie o trudnościach i p r o b l e m a c h to potem w przyszłości. Z m i a n a obrazów o m i t y c z n e j warszta­ mieszkania. Atlantydzie. P i e r w s z y artykuł w gazecie, zaraz następny, f o t o m 10 w Myślenicach do malowania. Jest znowu w po z postacie staremu. obraz, w w Wstępuję Myślenicach, w y s t a w a następnym ciąży. wynajętym Wystawa w postanawiam w akrylami, wracam do oraz z M D K Kultury Wystaw gigantycz­ mieszkaniu w Myślenicach i zaraz malowania maluję następna w K r a k o w i e . P o d koniec w Desie. ekspono­ n a płótnie. tempery, biorę przykrym urlop dalszym doświadczeniem na jedwabiu. Wystawa Miejskim 197!) r . c u d o w n a bezpłatny nie rezygnuję i przygotowuję, prace do z na Zaczynam Domu informacja 0 możliwościach w y s t a w i e n i a prac w B e r l i n i e Z a c h o d n i m . czony do Myś­ Krakowskiej zrezygnować na deskach krok nabierają obrazów. Ze w z g l ę d u n a trudności p r z y i malować Nau­ pracy, ale wystawy. W ciągu n i o m a m własnego m i e s z k a n i a , t o które m u j ę s k ł a d a się z d w ó c h p o k o i , z k t ó r y c h j e d e n wynaj­ przeznaczony jest n a pracownię. O d l a t w swoj twórczości zajmuję się m i t a m i stworzonymi p r z e z z a m i e r z c h ł e c y w i l i z a c j o , g d y ż są o n e d l a m n i e drogowska­ zami do o d k r y w a n i a kosmitów-bogów. J a k o pierwszych jedne z opowieści traktują o i n t e r w e n c j i n a z i e m i i s t o t z i n n y c h p l a n e t 1 gwiazd, są t o r e m i n i s c e n c j e niebios", dlatego tych mitów, stanowią 'jakby pierwszych kontaktów z trzon mojej zdeformowanych, twóiczości. „panami Sceny hybrydalnych forowane na swoją karty tych, przeszłych które i przyszłych dziejów miały wyjątkowe znaczenie katastroficzność i zasięg. z postaci l u d z i , zwierząt i roślin, traktuję j a k o z a p r o g r a m o w a n e szczególnie wystawa jeszcze Znów w 2 się n a p r a c o w n i ę . M a l u j ę t a m i n t e n s y w n i e p r z e z 1,5 r o ­ dziennie, dużo c z y t a m , mieszkania przystępuję pracuję — Myślenicach, jadę, zakładam izbę p o m i a r ó w . Zakład p o kilkanaście g o d z i n pewien niepowodzeniom, R a z jeszcze w r a c a m d o a k r y l i i już p r z y n i c h zostaję. m u j e m i mieszkanie w d o m k u j e d n o r o d z i n n y m , pokój nadajo zrażony podejmuję t y g o d n i e . D o w i a d u j ę się, ż e j e s t p r a c a d l a m n i o w m o i m z a w o d z i e w pracuję, Amatorów Zona obrazów kartonach mity Pan miesięcznic, A r t y s t y c z n y c h i w M i e j s k i m D o m u K u l t u r y . Maluję - - pracowni. z n ó w n a c h w i l ę s p o t k a n i e ze s t u d i a m i , a l e j u ż b e z p r z e k o ­ do d o m u . m i przez 2 0 0 0 zł. lenicach w dwóch miejscach, w m i e j s k i c h salach B i u r a n a n i a , w z a p a t r z e n i u n a jedną sprawę. Z w i j a m m a j d a n i w r a c a m — udzielić wysokości Nie, wyczerpania grać światło, p r e s p e k t y w a , gestów. Plastyków Zakup kilku I się kresu obrazów, nauczka. trudnościami m i e s z k a n i o w y m i , z a p o m i n a m o m a l o w a n i u . J e d n a k naję c u d o w n y c h l u d z i , d r .Jana M i t a r s k i o g o i d r I g n a c e g o malarstwo. u sprzedać wielka d l a m n i e t o b a r d z o d u ż o . P o s t a n a w i a m się o ż o n i ć i p o d j ą ć p r a c ę . większa, z a p a l c z y w o ś o i ą moje i Po zaskoczony Poz­ na życia szczęście stypendium w na spotkanie. bowskiego, od na ramieniu do Pałacu S z t u k i T o w a r z y s t w a gdzie rnnic u m a w i a po­ porządny bez środków do życia i możliwości N i e mogę nigdzie i k a ż e m i l o z w i n ą ć k a r t o n y n a p o d ł o d z e , p y t a się g d z i e mnie malarstwa, dzwoni Pół r o k u wegetacji — per­ ludzkości, z uwagi �