https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/263b2e86e2fa943ce0ef1eda0e232f70.pdf 8248a58f1366df0ca8427df843d94aa4 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4265 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1951 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3975 Title A name given to the resource Sprawozdania, recenzje, drobne wiadomości / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1951 t.5 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1951 t.5, z.1-2; s.60-67 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text KURSY MALOWANIA ORRAZÓW NA SZKLE ROMAN Ryc. 1. K. Duda l. 11 i S. Sieczka l. 14 najzdolniejsi uczestnicy kursu malowania obrazów na szkle odby­ wającego się w Maniowach, pow. Nowy Targ. Fot. R. Reinfuss. 1951 r. Z inicjatywy Departamentu Twórczości Artystycznej Ministerstwa Kultury i Sztuki, przy współudziale Wy­ działu Kultury Wojewódzkiej Rady Narodowej w K r a ­ kowie zorganizowane zostały na terenie powiatu no­ wotarskiego 3 kursy, których celem było zapoznanie ludowych artystów góralskich z zapomnianą już dziś techniką malowania na szkle i wyłowienie nowych ma­ larskich talentów. Kursy prowadziła znana malarka podhalańska He­ lena Rój-Kozłowska, której obrazy malowane na szkle wystawiane były na licznych pokazach sztuki ludowej Jako miejsca, gdzie kursy miały się odbyć wybrano trzy wsie położone w północno-wschodniej części po­ wiatu nowotarskiego a mianowicie: Dębno, Szlembark i Maniowy. W czasie kiedy kurs odbywał się w Maniowach, ko­ rzystając z zaproszenia ref. Wydziału Kultury i Sztu­ ki w Krakowie Ob. Bieszczanina miałem możność za­ poznania się ze sposobem prowadzenia nauczania, a po części i z wynikami. W opuszczonej chałupie góralskiej, dobrze ogrzanej, urządzonej prowizorycznie sprzętami wypożyczonymi 60 REINFUSS z przedszkola, siedziała gromadka chłopców nachylo­ nych nad stołem zasłanym papierami, kawałkami szyb i słoiczkami z farbą. Jedni z nich rysowali na papie­ rze podkłady, inni ze sporządzonych przez siebie pod­ kładów przenosili konturowy rysunek na szybę, lub uważnie zakładali kolorem partie rysunku uwidocznio­ nego na szkle. Dookoła stołu krążyła Rój-Kozłowska przyglądając się uważnie pracom swych wychowan­ ków. Zasadniczo starała się swym uczniom zostawiać możliwie największą swobodę, ograniczając się jedynie do uwag technicznych. Niemniej jednak, w niektórych wypadkach pomoc jej okazywała się niekiedy potrzeb­ na. Właśnie zgłosił się nowy uczeń, chłopiec lat około 12. Dostał ołówek i papier z poleceniem skomponowa­ nia projektu obrazka. Chłopiec nie może się zdecydo­ wać, rysuje góry, przekreśla je i zaczyna rysować ko­ ściół, ale po chwili przerywa tę pracę i patrzy przed siebie niezdecydowany, nie może wybrać tematu. R ó j Kozłowska wdaje się z nim w krótką rozmowę, po pa­ ru minutach chłopiec już wie, że tematem projektu może być nie tylko kościół czy góry, ale także np. co­ dzienna praca. Zabiera się więc żywo do rysowania i po chwili na papierze ukazuje się scena dojenia owiec. Chłopcy malują swe prace posługując się materia­ łem dostarczonym w całości przez organizatorów kur­ su. Malują farbami temperowymi ręcznie na miejscu przez Rój-Kozłowską ucieranymi. Zastosowanie farb temperowych jest pewnego rodzaju uproszczeniem, wiemy bowiem, że w dawnych obrazach ludowych naj­ częściej używane były farby rozrabiane z pokostem, te jednak nie dałyby się na kursie zastosować z powodu zbyt powolnego wysychania. Nauka na kursie odbywa się od rana do zmroku, gdyż część dzieci uczęszcza do szkoły rano, a część po południu. W dniu, w którym odwiedziliśmy Maniowy, prócz prac znajdujących się na warsztacie, widzieć już moż­ na było kilka robót całkowicie wykończonych. �Tematyka tych prac jest dosyć różnorodna, Spotyka­ my wśród nich bacę z owcami na hali, odbudowę War­ szawy w naiwnej interpretacji dziecka, które nigdy Warszawy nie widziało (ryc. 3), pustelnika pieniń­ skiego (ryc. 2), sceny przedstawiające pracę codzien­ ną, czy obrazy z życia zbójników (ryc. 4). Poza jed­ nym wypadkiem, jawnie zresztą inspirowanym przez Rój-Kozłowską, gdzie 12-letni Kazimierz Duda nama­ lował zbójników (ryc. 5) w ujęciu powtórzonym z ob­ razów janosikowych przechowywanych w zakopiań­ skim Muzeum, reszta prac ani w tematyce, ani w for­ mie nie nawiązuje do dawnych góralskich obrazów na szkle malowanych. Nić tradycji między dawnymi obrazami na szkle a tymi, które powstają dziś na omawianych kursach nie została nawiązana. Nic zresztą w tym nie ma dziwnego, skoro uświadomimy sobie, że w kursach bio­ rą udział prawie wyłącznie dzieci (ryc. 1), których większość nigdy obrazu na szkle nie widziała. W ta­ kich warunkach nie może być mowy o kontynuowaniu i rozwijaniu zamarłego (przed niemal 100 laty) ma­ larstwa tradycyjnego. Ryc. 2. Pustelnia w Pieninach, obraz na szkle 20x18 cm, mai. Józef Sekuła, Maniowy. Fot. R. Reinfuss. Zresztą gdyby nawet tego rodzaju próby zostały na szeroką skalę podjęte, wynik ich byłby prawdopodobnie z góry przesądzony. Nowa bowiem produkcja „sta­ rych" obrazów raziłaby swą nieszczerością, sztuczno­ ścią i nasuwałaby takie same zastrzeżenia jakie przy­ chodzą na myśl podczas oglądania obrazu K a z k a Du­ dy, powtarzającego mechanicznie motyw janosikowy. Wspomniany wyżej brak ciągłości powiązań między tradycyjną sztuką podhalańską a dzisiejszym malar­ stwem uprawianym przez młodzież na kursach powo­ duje, że twórczość tę trudno jest uważać za sztukę w sensie ścisłym „ludową". Jest to raczej sztuka dziec­ ka i to dziecka słabo już zżytego z tradycyjną kulturą swojej grupy. Młodzi malarze w małym stopniu są „Góralami". Zainteresowania ich kierują się raczej ku współczesności i ku przyszłości, dlatego w twórczości ich trudno byłoby doszukiwać się choćby tylko wpły­ wów dawnej podhalańskiej sztuki ludowej. Kursy w Dębnie, Szlembarku i Maniowach nie były więc reaktywowaniem tradycyjnego ludowego malar­ stwa podhalańskiego na szkle, niemniej był to nie­ zwykle ciekawy eksperyment, dający przegląd możli­ wości malarskich młodzieży góralskiej i sposobność wyselekcjonowania jednostek utalentowanych. Oceniając wynik kursów pod tym właśnie kątem wi­ dzenia należy podkreślić ich pozytywne znaczenie. Nie­ wątpliwie spośród 28 chłopców i dziewcząt, uczęszcza­ jących na kursy we wszystkich trzech wsiach, da się wydzielić grupę bardziej utalentowanych. Według in­ formacji Rój-Kozłowskiej w Szlembarku do tej grupy zaliczyć można Wincentego Harendzę (1. 14), Czesła­ wa Budzą (1. 15), Ludwika Szlembarskiego (1. 12), w Dębnie Franciszka Jonasa (1. 15) (.krewniaka ludo­ wego rzeźbiarza), Jana Głodka (1. 15), w Maniowach Stanisława Sieczkę (1. 14), Kazimierza Dudę (1. 11) i syna miejscowej nauczycielki Andrzeja Paszkowskie­ go. Wymienieni tu chłopcy wykazali duże zaintereso­ wanie w kierunku malarstwa na szkle i talent. Nasu­ wa się teraz pytanie czy i w jaki sposób nabyta na Ryc. 4. „Zbójnicy idą wyrabować zamek w Czorszty­ nie", obraz na szkle, 16 r 11 cm, mai. Kazimierz Duda l. 11 Maniowy. Fot. R. Reinfuss. Ы �kursach umiejętność zostanie w przyszłości przez tych młodocianych malarzy zużytkowana. Znając upodoba­ nia artystyczne współczesnej wsi góralskiej wątpię aże­ by prymitywne malatury naszych kursistów mogły znaleść się kiedyś na ścianach izb wiejskich. Jakież więc będą dalsze losy produkcji artystycznej świeżo wyszkolonych malarzy ? Gdzie znajdą one odbiorców ? Skoro na wieś w tym względzie liczyć nie można, po­ zostaje miasto, ale i ta sprawa nie wydaje się taka całkiem prosta. Do niedawna artysta wiejski sprze­ dawał swe wyroby w mieście, gdzie nabywali je róż­ ni zbieracze, wśród których nie brakowało również zwykłych snobów rozpływających się w płytkich po­ chwałach ludowego prymitywu. Obecnie stosunek do tych zagadnień uległ zasadniczej zmianie. Dziś arty­ sta nie pracuje już dla zadowolenia prawdziwych czy udanych potrzeb garstki (przypadkowych odbiorców lecz na zamówienie społeczne szerokich mas. I teraz właśnie należałoby gruntownie przedyskutować na­ suwające się pytanie: czy i w jakiej mierze twórczość artystyczna w rodzaju omawianych tu obrazów na szkle odpowiada zamówieniu społecznemu chwili obecnej. R y c . 5. Jan osikowa banda, obraz na szkle 31 x 32 cm. Mai. Kazimierz Duda l. 11 Maniowy. Fot. R. Reinfuss. RUDOLF BEDNARIK Ludove nahrobniky na Slovensku Turc. sv. Martin 1949 Wyd. Matica Slovenska str. 113, 33 rysunki, L X X I I tablice na kredowym papierze. Pracę swą o ludowych nagrobkach na Słowacji roz­ poczyna autor od przedstawienia w skrócie wierzeń ludu słowackiego związanych ze śmiercią i dawnych form grzebania. Jeszcze w X V I I I w. notują źródła hi­ storyczne wypadki kar pieniężnych nakładanych na chłopów, którzy pomijając formę pogrzebu chrześci­ jańskiego grzebali swych zmarłych wprost pod drze­ wami, śladem tego zwyczaju jest późniejsze sadzenie drzew na grobach, co łączy się z rozpowszechnioną u ludu wiarą, że dusza zmarłego znajdzie w drzewie swą trwałą siedzibę. Na drzewie siadają nosiciele dusz •— ptaki. Drzewa zasadzone na grobie jako miejsca schronienia dla duszy były równocześnie najpierwot­ niejszymi nagrobkami. Inne formy oznaczania grobów w postaci domków, słupów, krzyżów itp., były w isto­ cie formami wtórnymi zastępującymi owo drzewo i też służyły jako siedlisko dla duszy zmarłego. Niekiedy drewnianemu pomnikowi stawianemu nad grobem na­ daje się nawet kształty ludzkie, co uzmysławiać ma opiekuńczego ducha zmarłego przodka. Zdeformowane nagrobki człeko-kształtne przybrały postać słupków przypominając kształtem niektóre „pazdury" z da­ chów podhalańskich. Nagrobki te posiadają często wy­ 62 ryte na s .vej powierzchni znaki magiczne i apotropeiczne. Krzyż jako symbol przyjęty przez chrześcijań­ stwo zjawiając się na cmentarzach słowackich już w pierwszycń wiekach po przyjęciu chrześcijaństwa miał na celu usunięcie z tych miejsc resztek pogańskiego kultu przodków. Od czasów baroku, krzyże bywają pięknie zdobione i zaopatrywane w symbole czerpane z wierzeń chrześcijańskich. Starsze przedchrześcijań­ skie znaki i symbole utrzymują się nadal na słupkowatych pomnikach nagrobnych wykonanych bądź z drzewa bądź kutych w kamieniu, które według auto­ ra są naśladownictwem drewnianych. W pracy swej autor stara się przeciwstawić poglą­ dom niektórych autorów, dopatrujących się w słup­ kowych nagrobkach słowackich wpływów obcych, madziarskich czy tureckich. Posługując się rozległym materiałem czerpanym z etnografii słowiańskiej udawadnia, że opisywne przez niego formy nagrobków (z wyjątkiem oczywiście krzyża) są zabytkami rodzi­ mymi, wiążącymi się ściśle z wierzeniami dawnych Słowian, rozwiniętymi na tle ogólnego podłoża indoeuropejskiego. R. Reinfuss �MELODIE TANECZNE POWIŚLA Zebra) i objaśnieniem zaopatrzył Chorosiński Jan. Przedmowę napisał prof. dr. Adolf Chybiński. Kraków 1949. P W M . Str. 88 + 1 mapka. Okładka i rysunki M. Makarewicz. Zbiór ten ma wprowadzić czytelnika w świat ta­ necznych melodii ludowych części woj. kieleckiego i niewielkiego skrawka woj. lubelskiego na przestrzeni biegu Wisły od Tarnobrzegu przez Sandomierz, Puła­ wy pod Dęblin po Kozienice czyli w teren zwany przez jego mieszkańców „Powiślem". Uderzającą, jednak większość melodii zebrał autor z powiatu iłżyckiego, co stanowi uderzającą dysproporcję w stosunku do ilo­ ści przykładów z powiatów pozostałych (na 125 poda­ nych melodii — 93 pochodzi z pow. Iłża). Zbioru więc nie można pojmować jako zobrazowanie całego oma­ wianego regionu. Ponieważ jednak Jan Chorosiński gromadzi melodie ludowe interesujących go okolic od lat kilkunastu — można się spodziewać, że posiada on w swoich tekach równie liczny materiał z pozostałych powiatów „Powiśla" i ujawni go w dalszych zapowie­ dzianych wydawnictwach. Dyspozycja pracy przemyślana, podział materiału - przejrzysty, poruszone zagadnienia i obserwacje — liczne. Trafny tytuł dał autor swojemu zbiorkowi: „Melodie taneczne" a nie „Tańce". Temat „Tańce" w y m a g a ł b y od autora sklasyfikowania typów tanecz­ nych i pod względem muzycznym i choreograficznym. Tytuł „Melodie taneczne" uwolnił autora od tych obo­ wiązków. T y m niemniej Jan Chorosiński omawia po­ szczególne „grupy tańców" i wylicza ich 15. Rozdrob­ nienie to ma swe uzasadnienie w czysto praktycznym zastosowaniu tańców i w okolicznościach w jakich ta­ niec jest wykonywany. Stąd owe „flisackie", „leśnioki", „kopanioki" itd. W rzeczywistości zaś nie są to pod względem muzycznym osobne grupy tańców — lecz wszystkie one stanowią jedną grupę, jeden typ melodii tanecznej, mianowicie typ oberka. I przede wszystkim to właśnie należało — przy dość szeroko potraktowanym omówieniu tańców — podkreślić. Po przeanalizowaniu zbiorku okazuje się bowiem, że jest w nim nie 15 grup tańców lecz 7: oberki, „stare tańce", marsze, walczyki, poleczki i dwie grupy niesklasyfikowane przez autora a umieszczone w innych grupach -— polonezy i kra­ kowiaki. Tak więc ta czysto użytkowa podstawa po­ działu, bez jednoczesnego zwrócenia uwagi na stronę muzyczną, wprowadza nieobeznanego czytelnika w błęd­ ne przeświadczenie, że na „Powiślu" istnieje taka mno­ gość typów tanecznych. Wszak w innych regionach Polski oberek ujawnia się również pod różnymi nazwa­ mi (w Lubelskim — „majdaniak", w Rzeszowskim — „chaciok" itp.) nie mówiąc już o tym (co zresztą autor zaobserwował też na swoim terenie) — że melodie taneczne otrzymują często nazwy od imion lub nazwisk znakomitszych intrumentalistów, którzy je ze specjal­ nym ulubieniem grywali (np. „jastkowiak", „paster­ nak" itp.) co nie znaczy bynajmniej, by miał to być jakiś odrębny typ tańca. Tak też i tutaj niemal wszyst­ kie melodie taneczne, zaklasyfikowane przez autora do 10-ciu grup, stanowią jeden zasadniczy typ ludowego oberka. — W dalszej grupie „stare tańce" znajdujemy powszechne i znane w innych regionach tańce — zabawy jak „mietlorz" „smit" (w Wielkopolsce czy Opoczyń­ skim -— „kowal"), popularny „gołąbek", „foter" („ojciec") itd. Nazwa „stare tańce" uzasadniona tu jest widocznie cytatem wziętym z ust ludu, w rzeczy­ wistości jeśli idzie o wartości melodyczne i rytmiczne tej grupy — to przymiotnik „stare" jest tu mniej uza­ sadniony, a należy się on właśnie owym „okrąglokom", „powiślokom", „węglorzom" itp. Najmniejsze wartości etnograficzno-muzyczne wykazuje grupa „walczyków", w której łatwo dopatrzyć się powiązań z innymi regio­ nami Polski (nr 114, 118) oraz reminiscencji z przeminionego repertuaru muzyki lekkiej (nr 117). Nato­ miast piękny okaz ludowego walca umieścił autor w grupie „oczepinowych" (nr 74) pod nagłówkiem „chodzony". W grupie „marszów" melodyka ludowa również nie wypowiedziała się bogato, co zresztą za­ obserwować można i w innych regionach Polski. W grupie tej autor zasugerowany przeświadczeniem, że marsze muszą być napisane w takcie parzystym, wkleszczył w ramy 2ji melodię „oczepionego chodzonego" (nr 112), który jest wyraźnie na 3/4 i w 3^4 powinien być zapisany. W grupie „poleczki" doszło do w i ę k s z e ­ go zamieszania: na cztery zamieszczone polki pierwsza (nr 122) jest typowym krakowiakiem (znanym zresztą szeroko w całym Rzeszowskim), dwa następne numery to bardzo silnie, że się tak wyrażę „zkrakowiaczone" polki, a dopiero ostatni numer grupy (nr 125) jest właściwą polką, nie nasuwającą żadnych podejrzeń. W grupie „weselne i obrzędowe" znajdują się bardzo piękne a niesklasyfikowane przez autora okazy polone­ za (nr 75, 77). W samym omówieniu i objaśnieniach podszedł Choro­ siński do ludowego materiału muzycznego w sposób bardzo słuszny i rozumny, mianowicie od strony jego związku z życiem i warunkami życia. Zapatrzony w ideę takiego podejścia stara się autor podciągnąć pod nią cechy i wartości melodyczne tańców. W niejednym przypadku operacje te są wyraźnie sztuczne i nie można się oprzeć wrażeniu, że te brzmiące przykłady siłą zo­ stały wciągnięte pod linię takiego wytłumaczenia. Tym więcej, że autor sam wpada z sobą w sprzeczność, bo okazuje się, że te same melodie, które określa i uza­ sadnia jako — można powiedzieć — „zawodowe", a więc właśnie owe „leśnioki" czy „kopanioki", grane i tańczone w specjalnych i określonych okolicznościach łącznie z pracą zawodową, mają zastosowanie jako melodie taneczne na weselach czyli są zwykłymi ober­ kami tak samo chętnie tańczonymi na weselach jak i np. na porębie. Nie wyszliśmy jeszcze z tego okresu, w którym o muzyce ludowej pisze się frazesami, poetyzując, ślady 65 �tej maniery widoczne są jeszcze i u Chorosińskiego, trzeba jednak z góry zaznaczyć, że są one u niego zrównoważone rzetelnymi i treściwymi spostrzeżeniami poczynionymi w terenie zwłaszcza odnośnie kapel daw­ nych i dzisiejszych oraz praktyki instrumentalnej. Spo­ strzeżenia te nadają omawianej pracy dużą wartość. Zapis nutowy Chorosińskiego dobry i przekonywujący posiada cechy „porządnej roboty". Zapis wystarczający jest dla użytku praktyki muzycznej, wystarczy też kompozytorowi pragnącemu zaznajomić się z melodyką ludową regionu, odda usługi ruchowi amatorskiemu pragnącemu go zużyć do swoich celów. Rozmach melo­ dyczny skrzypków kieleckich każe przypuszczać, że powtórki melodii nie przebiegają u nich w sposób iden­ tyczny jak to podaje zapis, zrozumiałe jednak, że za­ pisanie tego w terenie, bez oparcia o nagranie, jest w większości przypadków niewykonalne. N a specjalnie dodatnie podkreślenie zasługuje w notacji Chorosiń­ skiego fakt, że podał on za pomocą metronomu tempo melodii, co w ogóle — a w tańcach w szczególności — ma znaczenie decydujące i pozwala na scharakteryzo­ wanie regionu. Chorosiński jest w notowaniu o tyle szczegółowy, że wypracowuje smyczkowanie, a nawet palcowanie. W przyszłości zapisy jego nabiorą jeszcze większej wartości, gdy wypracowane zostaną szcze­ gółowiej akcenty, które w tańcach odgrywają tak za­ sadnicza rolę, a które w łączności ze smyczkowaniem można zanotować i opracować. Wydanie P W M jak zawsze na poziomie, korekta staranna. Natomiast zasadnicze zastrzeżenie nasuwa strona ilustracyjna. Ilustrator, pragnąc być najwidocz­ niej w zgodzie z treścią wydawnictwa, które przedsta­ wia czysto ludowe, prymitywizmem tchnące melodie, postawił sobie słusznie za cel danie rysunku również prostego i prymitywnego. Niestety, w tej słusznej skądinąd tendencji, doszedł do przejaskrawienia i stwo­ rzył ilustracje nie proste lecz karykaturalne. Tym sa­ mym wpadł w konflikt z treścią wydawnictwa, czyli wynikł z tego błąd, którego ilustrator właśnie chciał uniknąć. Zbiorek, wykazujący piękno melodii ludowych, zilustrował karykaturami postaci ludowych. Szkoda tym większa, że pomysły rysownika w nawiązaniu do treści śpiewek i objaśnień słownych autora są na ogól dobre. Poruszam to i z tego względu, że w przypadku gdy zbiorek dostanie się do rąk ludzi wsi ilustracja taka może wywołać wrażenie wprost przeciwne niż to jakie ilustrator miał na myśli. Jadwiga Sobieska L U D O W E M O T Y W Y W W Y R O B A C H DZIANYCH Parę kilometrów na zachód od Krakowa położona jest wieś Tyniec znana niegdyś jako miejsce wyrobu, słynnych w okolicy, białych, bogato haftowanych chust czepcowych i magierek tj. czapek wełnianych (ryc. 1) robionych szydełkiem, które stąd rozchodziły się daleko, roznoszone przez wędrownych przekupniów docierają­ cych w okolice Rzeszowa, Sanoka, Gorlic a na północ prawie po Kielce. „Magierka" z Tyńca. pow. Kraków, wykonała Marcjanna Siwkowa. (Balaskowa). Fot. w r. 1947 R. Reinfuss. Po I wojnie światowej wyrób „sytych chust" tyniec­ kich poszedł w zapomnienie, a zamiast magierek za­ częto wyrabiać na sprzedaż do miasta grube skarpety zimowe, i rękawiczki. Szydełkarstwo jest w Tyńcu tak rozpowszechnione, że zajęciu temu oddają się nie tylko kobiety, ale i dzieci, a nawet mężczyźni. W okresie międzywojennym wyrabiane w Tyńcu rękawice zaczę­ to zdobić spotykanymi dziś na każdym kroku motywa­ mi norweskimi. Obecnie na terenie Tyńca została zorganizowana spółdzielnia pracująca w ścisłym kontakcie z kra­ kowską Delegaturą C.P.L. i A. W trosce o podniesienie poziomu estetycznego wyro­ bów tynieckich i dla nadania im charakteru twórczości rodzimej Delegatura krakowskiej C . P . L . i A. postano­ wiła wyeliminować wzory norweskie, zastępując je po zasiągnięciu rady w Zakładzie Badania Plastyki i Zdob­ nictwa Ludowego P.I.S. motywami zaczerpniętymi ze zdobnictwa dawnych magierek. Próbny komplet składa­ jący się z czapki, szalika, rękawic i skarpetek po­ wierzono do wykonania Marejannie Siwkowej zw Balaskowa, starej kobiecie, która w młodości swej sama jeszcze magierki wyrabiała. Próba wypadła nadspodzie­ wanie i należy przypuszczać, że już w przyszłym sezo­ nie zimowym w sprzedaży ukażą się wyroby tynieckie wykonane według obecnie opracowywanych wzorów. R. R. �