https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/8799f08819d026a3fe7cb3cfdf5a0475.pdf 35fef137b77a93615f3fa2351bfbe6e3 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3843 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1948 Subject The topic of the resource kowalstwo ludowe Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3603 Title A name given to the resource Okucia wozów z okolic Makowa / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1948 t.2 z.11-12 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1948 t.2 z.11-12; s.27-34 Creator An entity primarily responsible for making the resource Cieśla-Reinfussowa, Zofia Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text OKUCIA WOZÓW Z OKOLIC MAKOWA CZĘŚĆ I. ANALIZA FORM ZOFIA (c z a s i e dzonych przez Instytutu na i poszukiwań Sekcje Badania znacznym Sztuki ornamentowania i inne nym żelaznych zdobione części z Z i bogatym i nagromadzonego że na terenie pod względem i rodzajem, Grupy centrami w 212 stanowią dają obejmującego krakowskiego wozów układają się m i ę d z y sobą poszczególnych s i ę na n i c h się z w y k l e powiązać niniejszej Makowa pracy jest Jordanowa, itd., k t ó r e Cechą jącego dyszel bardzo często w wozach i śnicę, z pewnymi w analiza Bystrej, skrócie będę nazy­ charakterystyczną z Makowa i tej obejmu­ się miejscowości wymienionych. głównie na przedniej dyszlu i tzwspotykany r y c . 1. J a k nas okuć Sidziny, ( r y c . 1, 8) p o w t a r z a j ą c y Okucia ozdobne w y s t ę p u j ą ce części ornamen­ g r u p y jest k s z t a ł t p i e r ś c i e n i a ś r o d k o w e g o , na sic tak kowalskimi. „makowskimi". okuć zdob­ miejscowościach województwa kształtów Przedmiotem wyżej zaś artystycz­ ludowego materiału, znajdujących zdobionych z okolicy Osielca, czasem dzięki ornamentom ozdobne okucia jak wać dyszla, te pewne grupy, które różnią tów. przy Małopolsce. kieleckiego w zwyczaj wozach. dziedzin 596 o k u ć w o z ó w , z e b r a n y c h wynika, krakowskiego okuć Okucia ciekawszych nictwa w stwierdzono dzisiejszego są okucia żelazne. kształtom jedną Ludowej, do d n i a prowa­ Państwowego obszarze w o j e w ó d z t w kieleckiego ż y w y Przeważnie terenowych, Zdobnictwa CIEŚLA-REINFUSSOWA części śnicach. na tych w okolicach wozu, a Najpełniejszy częściach skupiają się przede zespół przedstawia widać z załączonej ilustracji okucia Makowa mianowicie interesują­ wszystkim na f2 a 27 �T ABLICA I 9 10 k o ń c u dyszla i w miejscu jego osadzenia w Takie rozmieszczenie wynika ze względów tech­ cową a najwięcej (ryc. narażone na końcu dyszla 1) w ą s k i e j , p r o s t o k ą t n e j hakowatego rzchnię blachy 3) d o l n e g o wymagają 6a, wzmocnienia. Okucia na 2) uszkodzenia wyrostka, zwanego składają się z 4 blachy górnej sterczącego tu ( r y c . 1, 3), nad ,,kaczka" okucia, o d p o w i a d a j ą c e g o części: (ryc. blasze ( n i e w i d o c z n e g o n a r y c . 1 i 4) p i e r ś c i e n i a , powie­ 1, 2 ) , górnej obejmują- cego k o n i e c d y s z l a w r a z z b l a c h a m i z w a n e g o „koń­ witką" ( r y c . 1). D r u g i jący się u nasady dyszla nicznych, g d y ż oba w y ż e j w y m i e n i o n e p u n k t y j a k o specjalnego 28 śnicach. mianowicie: z 4 pierścieni 1, 5, 7, 8, 11), d w ó c h 6b), nazwie, samym ozdoby a w leżącej między 9, okuć, znajdu­ zwanych „witkami" blach bocznych formie iglicy o blachami ( r y c . 1, nieznanej bocznymi w i e r z c h u d y s z l a , ( r y c . 1, 4) o r a z h a k a , ż ą c e g o do zawieszania 1, zespół złożony b y w a z 9 części; 10). Jako ,-wagi" czy „ p ó ł w a ż k a " ostatnie blachy wzmacniające okucie drewniane należy mi na słu­ (ryc wymienić ś n i c e ( r y c . 1, 12a, b). Hak stanowi punkt graniczny, rozdzielający �TABLICA wszystkie p i e r ś c i e n i e na d w i e części w ten że znajdujące zywają w się „ w i t k a m i tyle „ w i t k ą Pierwszy (ryc. poza poprzed 1, 7 ) , k t ó r y i „witka" jeszcze leżąca bocznych dodatkowe śnice również posiada z dyszlem dolny poza określenie koniec „skupienie „iglicy", okuwane. 5 w i t e k i blachy boczne a nie inne w znów mają „iglicę" bez ma­ blach nie znaj­ ani drugiego t y l k o same witki l i c z b i e 4, w ł ą c z a j ą c sych, których w to j u ż pierścień s i ę czasem w ó z k i o dyszlach posiadających zaledwie końcowy. prawie bo-, dwie witki, a to na k o ń c u dyszla i w miejscu jego osadzenia w śnicach. Różnice występujące w sposobie o k u w a n i a dysz­ la i l u s t r u j e p o n i ż s z a t a b e l k a , u w z g l ę d n i a j ą c a tylko żelazne Nie wszystkie w o z y są jednako bogato zaś i takie, w dziemy ani jednego mianem z dyszlem". Jedne posiadają ją zaś bocznych- b y w a j ą Zdarzają związujący obejmuje blach hakowi", na­ hak". pierścień, „iglicy" śnica sposób, się od niego k u p r z o d o w i dyszla II witki, blachy te c z ę ś c i , k t ó r e j a k h a k widzenia technicznego w wozie. każdym i „iglice", pomijająca lub „kaczka" niezbędne ' zaś są z punktu i występują 29 �występ. Nazwa okucia Witka (ryc. końcowa l-l) Wilka Jak tabelki 47 Przystępując dyszla 68 7) środkowa 3 (ryc fryc. Blachy Iryc. boczne 22 1, 2) ma okuć tzn: witki stał „makowskiego" zasadniczo środko­ się p o d s t a w ą od formę 6-cio boku o k o ł o 10 c m , k t ó r e g o wierzchołki wydłużają się, do innych. dwa tworząc dyszel i śnice. B o k i tego sześ- c i o b o k u s ą c z a s e m p r o s t e ( t a b l . I . 5), z w y k l e j e d n a k mniej lub więcej „Iglica" (ryc. 1-4) 20 r 57 14 ()() ) >l 1» w k l ę s ł e (tabl. I. 6 — 14), o n a r o ­ ż a c h o s t r y c h ( t a b l . I . 5, 6, 7, 8) n i e k i e d y n a r o ż a t e s ą ścięte Snicc 1-I2(i. 1 — charakterystycznego kształt ośrodku obręcz, obejmującą 4<) (ryc. b). umiarowego o przekątni b) przewa­ dyszla (ryc. 1 — „makowskich" ten przeciwległe l~(,a, (ryc. końcu najbardziej 8). J e j wyodrębnienia 71 I - 11) od 1 — Pierścień ostatnia zdecydowaną z 4 witek do o p i s u f o r m p o s z c z e g ó l n y c h zacznę elementu wozów OH J-ti) Wilka wynika zespół okuć złożony i ś n i c a c h ( r y c . 1 — 12a, 24 wej Wilka iryc. z tej gę ma 7, 8, 11) o r a z b l a c h y n a środkowa I wysl. 71 Wilka mula fryc. !-•>) (ryc nic pojedynczo (tabl. wójnie (tabl. I . 14), I . 10 — rzadziej 13), t o z n ó w bywają pod­ zaokrąglone ( t a b l . 1. 9). Blacha (ryc. końcowa I - 'i) Z d a r z a się r ó w n i e ż , przez dalsze p o m n a ż a n i e przy­ biera postać tarczy okrągłej otoku ( t a b l . I . 15, Jak z załączonego zestawienia wynika najczę­ s t s z y m i o k u c i a m i są d w i e w i t k i na k o ń c u i u dy dyszla, po nich idą dwa pierścienie nasa­ środkowe ( r y c . 1 — 7, 8) a n a s t ę p n i e b l a c h a k o ń c o w a i ś n i c e . wy­ cięć, że zaciera się k s z t a ł t p i e r w o t n y i w i t k a Obok 16). tych, nazwijmy je, ścieni spotyka się r ó w n i e ż i witki o ząbkowanym owalne podłużnie „gwiaździstych" na omawianym pier­ terenie ( t a b l . I . 2) w z g l ę d n i e p r z e c z n i e ( t a b l . I . 3), k o l i s t e ( t a b l . I . 4) c z y też po­ zu­ S t o s u n k o w o dość r z a d k i e są b l a c h y boczne i ,,iglice" p e ł n i e p r o s t e w k s z t a ł c i e o b r ę c z y ( t a b l . I . 1). J e d n a k Oba te ostatnie te f o r m y przy bardziej ozdobnych razy zdarzyło się, na ostatnie d y s z l u bez okucia że zwykle występują wozach. „iglice" razem, Zaledwie pojawiły się i „iglic" jest k t ó r a je obejmuje witka i u m a c n i a na Jeśli chodzi teraz o k w e s t i ę pewnymi mała zespołami, tłumaczy poniższa to to (ryc. struje same blach bocznych i odwrotnie. W s ł y m z w i ą z k u i u z a l e ż n i o n a od w y s t ę p o w a n i a bocznych kilka Na to okuć okuć Wszystkie lazne dyszlu owalnych 13 18 okrągły,!, obręczy 7 3 10 Brak lego części mówi % 11) j witek-i-blachy -f- blachy boczne końc. - f zauważyć nych materiałów podanego razem s a m a za s i e b i e . J e d e n r z u t „gwiaździstych" w śnice 8% terenie, mają innymi. które zestawienia. większości zdecydowaną nad oka przewagę Oprócz zebra­ ponadto szereg potwierdziły wynik przeprowadzono Jordanowa, Bystrej, 0 % 4 4 °0 3 pierścienia form wywiadów że­ (,4 najlepiej T a b e l k a ta wyslep. r 4> 5), tabelka:: na zestawienie. okuć: „gwiaździstych'- wystarcza, żeby Zespól ilu­ ści­ dyszlu. zagadnienie następujące 71 w o z ó w b y ł o blach 1 — występowania są d a l e k o rzadsze. N a j l e p i e j Wozy z okolic Sidziny itd., w „gwiaździstą" Makowa, przeważającej witkę środkową. Czasem zdarzy się j a k i ś ozdobnie k u t y wóz, pocho­ •7 witek blacha -f „iglica" końc. 4- 2 śnice 2% dzący o 4 witki inice + (lub i wilki (lub bez + blacha kom . wywiad 44 bez) śnice 2 śnie. 2 witki na końcu sady dyszla 2\ na­ 1 okolic Makowa czy pierścieniu. okazuje jednak Jordanowa Przeprowadzony z reguły, że okucie to jor­ wy­ uczył się w przeniósł poznane tamtejszych formy w stronach, a swoje później okolice. Powyżej witki „gwiaździstej" mniej więcej w 71 ro­ d a n o w s k i c h , w z g l ę d n i e k o w a l , k t ó r y to okucie ległości razem dalszych b i o n e b y ł o w k t ó r e j ś z w s i p o d m a k o w s k i c h czy konał i u z „gwiaździstym" lazny 10 (ryc. cm 1 natrafiamy — 7), na zwany drugi też pierścień ,-skupienie od­ że­ śnica �TABLICA 1 III 2 3 TABLICA 1 z IV 2 3 dyszlem", którego charakterystyczny dla ka ta k ą na przypomina 7 — 4 4 kształt wozów swym jest 5 również bardzo „makowskich". wyglądem koronę, Wit­ wyso­ 11 c m ( c z a s e m d o c h o d z i d o 16 c m ) , lek­ ko z w ę ż a j ą c ą się k u podstawie. K r a w ę d ź d o l n a jest zawsze prosta, górna wycięta w zęby o urozmai­ końcami ku witce środkowej ce zębów zaś tych 14, 15), kiedy czasem wykrój bywają ścięte ich 1 — 7, 8). Koń­ ostre (tabl. (ryc. I I . 6, 7, (tabl. jest jeszcze I I . 10, Konusowata forma omawianej wana jest rozszerzaniem się śnie raz ścień ten stale zwrócone 12). Nie­ profilo­ w a n y ( t a b l . I I . 13). c o n e j f o r m i e . R a z s ą o n e d r o b n i e j s z e ( t a b l . I I . 7, 12), w i ę k s z e ( t a b l . I I . 6. 1 1 , 13), a l e 11, dodatkowo 8, niezawsze jest w witki na całym spowodo­ dyszlu. swym Pier­ otoku $ \ �R u 2 1 4 7 j e d n a k o w o szeroki. Z d a r z a się czasem, że g ó r ą szerszy, z a ś s p o d e m cej) węższy jak pierścień Spod „gwiaździsty" tak i oprócz f o r m charakterystycznych dla o ś r o d k a kowskiego" przybiera też i kształty we dla tych okolic inne ten „ma­ nietypo­ dyszla tabel­ było: 46 65 °/o 15 21 ° o różne i owalna okrągła Brak tej Porównując s i ę do witek prawie jednakową 6 1 « % 1 % :i 4 '7o z poprzednim, „gwiaździstych" odno­ zauważymy częstość w y s t ę p o w a n i a jednych i d r u g i c h . N i e znaczy to b y n a j m n i e j , że te ozdobnie profilowane na 32 witki to zestawienie pierścienie t y m samym spotyka się pierścienia blachy 1 — 6X30 „korony" witka. środkowego umieszczone na nimi „iglica" (ryc. 1 — wycho­ bokach 6a, b ) i l e ż ą c a n a w i e r z c h u w cm, względnie 8X35 bok dłuższy, znajdujący jest zupełnie prosty, dyszla pośrodku 4). cm, przy się drugi pod czym spodem zaś widoczny jeden dyszla wycięty towarzyszy prosty „gwiaździ­ pierścień. (tabl. I I I . 5, 6, 7 ) . K o ń c e t y c h z ę b ó w , z w r ó c o n e s ą z a w s z e do ś r o d k a dyszla, m o g ą albo ścięte (tabl. 1). D w a boki Podchodzący b y ć ostre (tabl. I I I .1 —7) I I I . 8). Z d a r z a j ą boczne o z u p e ł n i e się też prostych krawędziach krótsze również pod w i t k ę jest nie prosty są blachy (tabl. I I I . jednakowe. zaś drugi by- 'W cl t r ó j k ą t n y (tabl lub łukowato Zwykle równocześnie dyszlu. Często b o w i e m stej" witce ś r o d k o w e j dwie lub okrągła j e s t w z ę b y d u ż e ( t a b l . I I I . 2, 3 ) , l u b d r o b n e „korona" równa obręcz szerokości drugiego między ( t a b l . I I . 1, 2, 3, 4, 9, 1 6 ) . najlepiej u j m u j e to niżej podana ,Va 71 okuć dzą (ryc. i odwrotnie obok pięknej się owalna B l a c h y boczne są k s z t a ł t u p r o s t o k ą t n e g o o w y m . ka. szącym czy p ó ł o w a l n y znajduje ( t a b l . I I . 4, 9). Podobnie Cyfrowo jest dyszla jest o p o ł o w ę (lub w i ę ­ 8 stępuje I I I 4) wygięty o w a l n y (tabl (tabl w wozach, m a j ą c y c h dodatkowo jeszcze III 2 5 8) I I I . 2) blachy boczne w y ­ jedno okucie żelazne n a z w a n e p r z e z e m n i e , , i g l i c ą " ( r y c . 1 — 4). O k u c i e to składa się jakgdyby z dwóch części, dolnej �TABLICA V r V l i 10 w kształcie 5 — cokołu trójkątnego (tabl. I V . 1, 2, 9) c z y c z w o r o b o c z n e g o ( t a b l . I V , 4), cego s i ę p o d s t a w ą nie pozwalając Do o witką środkową tejże obsunąć przeciwległego boku 3, wspierają­ (ryc. 1 — 7), się. „iglicy" Blachy witka mała pomocy obręczy spiralnie zwiniętego zwoju, przechodzącego następ­ 10 ma d ł u g o ś c i o d 30 — 60 c m . „ I g l i c e " b e z spiralnych cm, prawie jednakowe o tyle wśród „cokołów" do c z y n i e n i a z w i e l k ą r ó ż n o r o d n o ś c i ą W ogólnym zarysie w y g l ą d a j ą wszystkie one mamy 6). B o k i tego t r ó j k ą t a jak nawet lecz p r o f i l o w a n e równomiernie w z w y k l e nie różnorodny ząbkowane od są sposób. podstawy równe Czasem ku wierz­ c h o ł k o w i ( t a b l . I V . 1), w z g l ę d n i e m n i e j w i ę c e j w łowie wysokości przewężone, rozszerzające się (tabl. I V . 5, a następnie ku 6, 9 ) . N i e k i e d y s ą l e k k o ł u k o w a t e ( t a b l . I V . 7), a b y w a j ą g i ę t e p ó ł k o l i ś c i e ( t a b l . I V . 8). po­ górze boki też i w y ­ dyszlu. prostym jest w i t k a duża obejmująca w pierścieniem (ryc. w formie 1, 11) s z e r o k a najszerszym środkową zakładania główka podkłada w r ó w n o r a m i e n n e , s t o s u n k o w o s m u k ł e ( t a b l . I V , 1, 2, 3, 5, mocno na takim około miejscu śnice 9). do form. trójkąty okucia, (ryc. Ażeby są prostej obydwa się hak „dzidy" kształcie dy­ r ó w n i e ż , ale z d a r z a j ą s i ę b a r d z o ile w części znajduje 1). O która górnej szla i w i t k ą rzadko IV. 1, 5), 15 w i dyszel. M i ę d z y ostatnim p i e r ś c i e n i e m u nasady zwojów występują (tabl. je Drugim przy Całość (ryc. przytrzymuje w ą s k i e j o b r ę c z y nasadzona jest na wierzchołka nie j a k b y w w ą s k ą , ostro z a k o ń c z o n ą dzidę. 14 i „iglice" spinając względnie' doczepiona jest część d r u g a 13 12 11 wagi śruby się pod „gwiaździstą" czy nie nią półważka wrzynała żelazny 1, drzewo pasek blachy, który „gwiaździście". Mało urozmaicone pod względem wydłużone prostokątne (ryc. formy są 1, 12a, b). blachy o dłuższych k a c h zawsze prostych, zaś b o k i k r ó t s z e są w o k ó ł h a k a k o ń c z y się owalnie, o k r ą g ł o a czasem lazne okucia d r e w n i a n y c h śnie to się z jednej strony pod witkę ostatnią, są lekko zaokrąglone. ścią c h a r a k t e r y z u j ą wice, wsi położonej Pewną względnie Makowa. trój­ odrębno­ się w o z y z Białej pow. niedaleko Są bo­ podsunięte jeśli pod n i ą nie p o d c h o d z ą z a k o ń c z o n e b y w a j ą kątnie lub że­ Wado­ Otóż we 33 �wszystkich okuciach zebranych w blachy na śnicach były w tej połowie wsi, swej żelazne długości w y g i ę t e półkoliście i odchylone na z e w n ą t r z nianych Z różnorodna Jest ona a długa (tabl. V) na końcu formie jest dyszla blacha 70 c m - B l a c h y t e w się k u witce i podchodzący jest rozmaicie pod na nią. blachy zeby (tabl V Rzadziej wej witce osadzony jest h a k o w a t y w y r o s t e k zwany tu dyszla bok względnie 11) o s z p i c a c h 13). prosto­ końcu „ k a c z k ą " . Jest on z w y k l e nego klocka końcu wycięty w dwa 12, najpro­ V . 5, 6 7, 9 12, 13. 14 15). N i e k i e d y z d a r z a s i ę , ż e b o k 10) V. spiral­ (tabl. V (tabl. końco­ V . 1), p ó ł k o l i ś c i e ( t a b l . V . 3, 8), l u b t r ó j k ą t n i e zęba (tabl ścięte two­ końce 15). W b l a s z e g ó r n e j w z g l ę d n i e 6 bokiem kształt zostają po­ obu­ nie (tabl. V 5 — Przeciwny zakończony, czasami (tabl. ma tej spotyka się blachy g ó r n e częściowo z w i n i ę t e owalnie ten forma r z ą s i ę o s t r e z ę b y ( t a b l . V . 9, 10, 11), k t ó r y c h naj­ górna mniej w i ę c e j szeroka na kształcie wyglądają jak długi kąt lekko zwężający krótszy się w o d 20 d o stszym s w y m Rozwinięta s t r o n n i e w y g i n a ć s i ę , f a l o w a ć ( t a b l . V . 5 — 8) znajdujących (ryc. 1-3). zewnątrz. to p r o s t o k ą t , z a t r a c a j ą c y m n i e j w i ę c e j w łowie swej długości proste linie, zaczynający śnie. okuć bardziej cm drew­ conych na górnej Na jest w zwró­ formie prostopadłościanu, dłuższym na blasze czy równociosa- umieszczonego pierścieniu na dyszla. tym części cymi w kończę drugiej ich opis k s z t a ł t ó w zajmę żelaznych się o r n a m e n t a m i , okuć, zdobią­ powierzchnię. OKOBKfl B 0 3 0 B B OKPECHOCT9X MAKOBA. OKOBK3 B O 3 0 B cocTaBjiaeT H3 H a n 6 o j i e e M H T e p e c H h i x cupacnefi HapoflHoro npnK/iaflHoro nc.Kycc.TBa. B HacToamefi c r a T b e , c o c r a B A s n o m e f i 1 naerb Tpyfla, paccMaTpHBarojCH cpopMbi w e / i e s H t i x O K O B O K , BCTpenaio- Bjiaroflapa apTHCTHMecKHM cpopMaM u 6oraTt>iM opHaMeHTaM >«ejie3Haa oflHy HopAaHOBa H MaKOBa — AByx HeÖOJlbUJHX 3 T H O K O B K H AeAHTCH H a A B e r p y n n b i : n e p B y K ) r p y n n y C O C T 3 B J I 5 I K 3 T Konbu,a B cpopMe o o p y w e f i , oxBaTbiBaiomnx Abiujjio B HecKOJibKMx M e c T a x ; BTopyro r p y n n y c o C T a B / i a i O T npoAOArOBaTbie >KeAe3Hbie ncmocbi, npeAHa3HaneHHbie A-na yKpenAeHHH AepeBHHHbix n a c T e f l u npnAep>KHBaeMbie BbiLueynoMsmyTbiMM Ko/ibu,aMH. Han6ojiee H H T e p e c H y K ) cpopMy, x a p a K T e p H y r a TOJibKO A J I H B O 3 0 B H 3 O K p e c H O C T e f i MaKOBa H MopAaHOBa, LUHXCH Ha MecTeneK, nepeAHefi B 0 3 0 B B OKpeCHOCTHX nacTH pacnono>KeHHbix B IO>KHOH Majiono/ibLue. MMeeT cpeAHee KOJibu,o, BbiKOBaHHoe B cbopMe, KOAbu,o, H a x o A s i m e e c s i BepxHero Kpyra. FERRURE DES HecKO/ibKO CHARS DANS Bbiuje LA L e s f e r r u r e s des c h a r s , c o n s t i t u e n t u n formes artistiques richement ornées. noxowefi nepBoro, CONTRÉE aspect DE Ha ujecTHKOHeMHyra B cbopMe KopoHbi 3 B e 3 A y H BTopoe c npeKpacHbiM npochw/ieM MAKÓW. intéressant d'ornementation populaire grâce à leurs D a n s l ' a r t i c l e p r é s e n t q u i est l a p r e m i è r e p a r t i e d ' u n o u v r a g e p l u s l o n g , i l est t r a i t é des f o r m e s d e f e r r u r e s , p r o v e n a n t des a l e n t o u r s d e J o r d a n ó w e t M a k ó w , d e u x p e t i t e s b o u r g a d e s s i t u é e s d a n s l e S u d d e ' l a P o l o g n e . L e s f e r r u r e s se d i v i s e n t e n d e u x g r o u p e s . L e p r e m i e r se c o m p o s e d ' a n n e a u x e n f o r m e de c e r c l e s q u i e n s e r r e n t l e t i m o n e n p l u s i e u r s e n d r o i t s : l e s e c o n d , d e l a m e l l e s de t ô l e o b l o n g u e s s e r v a n t à c o n s o l i d e r les p a r t i e s e n b o i s e t m a i n t e n u e s p a r l e s a n n e a u x e n q u e s t i o n . L a f o r m e l a p l u s c a r a c t é r i s t i q u e et q u ' o n ne v o i t q u e d a n s l e s c h a r s d e l a c o n t r é de M a k ó w e t d e J o r d a n ó w , se d i s t i n g u e p a r u n a n n e a u c e n t r a l f o r g é à l a r e s s e m b l a n c e d ' u n e é t o i l e s é x a g r a m m e et un s e c o n d q u i se t r o u v e u n p e u p l u s h a u t q u e l e p r e m i e r e t q u i est u n e couronne au cercle supérieur ingénieusement profilé. THE IRON — BINDINGS OF CARTS IN THE M A K Ó W T h e i r o n — b i n d i n g s of carts are because of t h e i r interesting feature of p o p u l a r art. REGION. artistic f o r m and rich ornamental design a very I n t h e p r e s e n t a r t i c l e w h i c h is t h e I . p a r t o f a l o n g e r w o r k , a t t e n t i o n i s d r a w n t o t h e f o r m o f t h e i r o n — b i n d i n g s w h i c h o n e sees i n t h e r e g i o n o f J o r d a n ó w a n d M a k ó w t w o s m a l l t o w n s s i t u a t e d i n S o u t h - P o l a n d . These i r o n b i n d i n g s are d i v i d e d i n t o t w o g r o u p s . One of t h e m consists of r i n g s i n the f o r m of b a n d s e n c i r c l i n g the shaft i n s e v e r a l places, and t h e o t h e r one of o b l o n g l a m e l s w h i c h serve to consolidate the w o o d e n parts, and h e l d i n place by the above m e n t i o n e d rings. The most characteristic f o r m w h i c h one r e m a r k s o n l y i n c a r t s o f t h e M a k ó w a n d J o r d a n ó w — r e g i o n , is the one with a middle ring w r o u g h t i n t h e f o r m of a s e x a g o n a l star, a n d a n o t h e r r i n g s o m e w h a t a b o v e t h e f i r s t one, w h i c h has the s h o p e o f a c r o w n w i t h a f i n e l y p r o f i l e d u p p e r c i r c u l a r b a n d . �