https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/af3ff3fdf8958f6f6ed98828c44f09d9.pdf b7e2a309de89c6653dbcd1dce2a279a6 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6159 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2010 Subject The topic of the resource globalizacja - aspekt antropologiczny Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5744 Title A name given to the resource Antropologiczne spojrzenie na globalizację - wprowadzenie/LUD 2010 t.94 Description An account of the resource LUD 2010 t.94 s.13-14 Creator An entity primarily responsible for making the resource Posern-Zieliński, Aleksander Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Lud, t. 94, 2010 I. ANTROPOLOGICZNE SPOJRZENIE NA GLOBALIZACJĘ W PROW ADZENIE Tematyczna część niniejszego rocznika „Ludu” poświęcona jest problematy­ ce globalizacji. Zebrane w niej artykuły powstały na kanwie referatów przedsta­ wionych na konferencji zatytułowanej „Antropologiczne spojrzenie na globaliza­ cję”. To naukowe spotkanie odbyło się w Poznaniu w 2007 roku pod patronatem Komitetu Nauk Etnologicznych Polskiej Akademii Nauk oraz Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Celem tej kon­ ferencji była próba zorientowania się, w jaki sposób tematyka globalizacji ujmo­ wana jest przez polskich etnologów/antropologów kulturowych oraz na ile te in­ terpretacje odzwierciedlają specyfikę dyscyplinarną studiów antropologicznych. Nie ulega dziś kwestii to, iż niemal wszystkie nauki społeczne przystąpiły do intensywnych, choć - przyznać trzeba - nie zawsze pogłębionych i opartych na solidnych dociekaniach empirycznych, studiów na kulturowymi aspektami pro­ cesów globalizacyjnych. Obok przewodzących w tej debacie nauk ekonomicz­ nych i politologicznych problematyką globalizacji zajm ują się również socjolo­ gowie, filozofowie, historycy i religioznawcy. Każda z tych dyscyplin stara się na globalizację spoglądać z własnej perspektywy badawczej, wykorzystując do tego celu właściwe dla niej narzędzia i metody postępowania. Także antropologia społeczno-kulturowa „odkryła” ten obszar badań, czyniąc z niego jedno z cen­ tralnych pól obserwacji i interpretacji. Poszukiwania własnej, odrębnej specyfiki dociekań nad procesami globalizacji i ich kulturowymi skutkami doprowadziły do uformowania się wewnątrzdyscyplinamej specjalizacji nazwanej „antropolo­ gią globalizacji”. Podążyła ona, z jednej strony, śladem klasycznych studiów nad globalizacją zajmując się współczesnymi makroprocesami prowadzącymi do powiązań i przepływów idei między kulturami wszystkich kontynentów i krajów. Z drugiej natomiast strony, zajęła się kulturowymi konsekwencjami tych zjawisk rozpatrywanymi w skali mikro, a więc w typowym dla badań antropologicznych środowisku lokalnym czy regionalnym. W ten sposób tak zwane procesy i strate­ gie glokalizacyjne stały się niezwykle popularnym przedmiotem zainteresowań antropologicznych. Terenowe badania etnograficzne, ukazujące, jak w konkret­ nej społecznej przestrzeni ścierają się wpływy globalne z lokalnymi, rodzimymi wzorcami oraz co z tej konfrontacji wynika dla niewielkich grup dostosowujących �14 Wprowadzenie się do nowych, niespotykanych wcześniej wyzwań, są dla tego rodzaju studiów głównym źródłem refleksji o współczesnych transformacjach kulturowych. Tak więc rzec można, iż przedmiotem „antropologii globalizacji” jest globali­ zacja kulturowa, która dla celów identyfikacyjnych określana jest coraz częściej mianem „mundializacji” lub „mondializacji”. W centrum tak zdefiniowanych studiów antropologicznych nad globalizacją znalazły się więc między innymi ta­ kie istotne zjawiska charakteryzujące współczesną kulturę, jak formowanie się „warstwy kultury uniwersalnej”, zjawiska hybrydyzacji kulturowej, powstawa­ nie transnarodowych tożsamości czy też odrywanie się elementów kulturowych od swych pierwotnych kontekstów terytorialno-etnicznych i ich swobodny prze­ pływ do odległych społeczności. Dodatkowym zjawiskiem jest dziś także globalizacja samej antropologii, któ­ ra jak nigdy wcześniej funkcjonuje coraz wyraziściej w przestrzeni wyzwolo­ nej z etnonarodowego partykularyzmu, skłaniającego do badań własnej kultury i interpretowania jej z pozycji „narodowej” szkoły etnologicznej. Globalizacyjne procesy z jednej strony, a globalizacja antropologii z drugiej strony ułatwiły ba­ daczom kompetentne prowadzenie studiów, porównywalnych między sobą, za­ równo w bliskim kulturowo kontekście, jak i w rejonach terytorialnie odległych. Przy tym, zarówno w jednym, jak i drugim przypadku ich przedmiotem sązbliżone, uniwersalne zjawiska, rozpatrywane jednak w odmiennych kontekstach i ob­ serwowane z punktu widzenia specyficznych, lokalnych strategii adaptacyjnych. Tak więc, rzec można, iż dzisiaj tradycyjna kontradykcja między studiami typu Volkskunde, określanymi często jako „europejska etnologia”, a badaniami przy­ należącymi do kategorii Völkerkunde, zorientowanymi na poznawanie „egzo­ tycznych” kultur, została dzięki globalizacyjnym procesom przełamana. Zasygnalizowane wyżej zjawiska odzwierciedla także zestaw artykułów pu­ blikowanych w tej części tomu. W istocie próbują one ujmować globalizacyjne procesy z trzech perspektyw. Jedną z nich jest refleksja ogólnoantropologiczna prowadząca do dociekań nad charakterem związków zachodzących między globalizacją a tożsamością, etnicznością, urbanizacją czy trybalizmem. Druga perspektywa obejmuje studia nad oddziaływaniem globalizacji na konkretne społeczności lokalne, regionalne, etniczne czy narodowe, poczynając od ziemi kaszubskiej i cieszyńskiej, a kończąc na Japonii i Kazachstanie. Wreszcie trzecie ujęcie to próby uchwycenia i interpretacji glokalizacyjnych strategii realizowa­ nych w różnych częściach świata i ukazujących twórczy aktywizm adaptacyjny tych społeczności, które choć poddawane są ciśnieniu wielkich zmian, to starają się zachować swą tożsamość i zmodernizować swą egzystencję, wykorzystując w tym celu nowe instrumenty dostępne im dzięki globalizacji. Aleksander Posern-Zieliński �