https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/f8cac87eb4e9ab7f6309ecf655197c63.pdf 9f3ebc184afe487ae02a83237c8f2c21 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3516 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1979 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3295 Title A name given to the resource Recenzje / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.3, s.187-189 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text R ANTONI zł. 45.—. E C E N Z K R O H , Współczesna rzeźba ludowa Karpat Połskicl, Wrocław—Warszawa Z prac I n s t y t u t u Sztuki P A N , Wydawnictwo „Ossolineum". M ą d r a , uczciwa, z p a s j ą napisana książka. Bez l u d o m a ń s k i c h u n i e s i e ń , ale i bez dezynwoltury i kokie­ t e r i i z d a r z a j ą c y c h się, gdy „ludzie z miasta" piszą o „wiejskich prostaczkach". K s i ą ż k a pisana przez etno­ grafa, dobrze wprowadzonego w sprawy k u l t u r y ludo­ wej, komisarza obu dotychczasowych k o n k u r s ó w na rzeźbę k a r p a c k ą (zorganizowanych przez Muzeum w N o w y m Sączu). W ł a ś n i e zrozumienie ludzi i spraw, a t a k ż e c z y n n i k ó w w p ł y w a j ą c y c h na rozwój i cha­ rakter ludowej r z e ź b y s p r a w i a j ą , że książka ta m o w i nie t y l k o o rzeźbie karpackiej, ale i o naszej kulturze. „Aby zrozumieć dane zjawisko trzeba j e d n ą nogą t k w i ć w n i m , a d r u g ą poza n i m " — powiedziała k i e d y ś Si­ mone Weil, i jest to dla badacza k u l t u r y konstatacja bardzo w a ż n a . Tak w ł a ś n i e czyni K r o h i dlatego jego k s i ą ż k a jest tak i n t e r e s u j ą c a i tak uczciwa. Dodam od razu, jest to książka etnografa piszącego o zjawisku s p o ł e c z n y m , k u l t u r o w y m , a nie o w y b r a ­ nych dziełach, ocenianych w e d ł u g k r y t e r i ó w estetycz­ nych. Ta ocena — jeśli jest dana przez autora, to niejako p o ś r e d n i o w wyborze r z e ź b i ich fotograficznej interpretacji. ( K r o h jest r ó w n i e ż autorem zdjęć i l u ­ s t r u j ą c y c h książkę.) Praca, jak p r z y s t a ł o na p u b l i k a c j ę n a u k o w ą , za­ czyna się od z a g a d n i e ń teoretycznych, od r o z w a ż a ń r.a temat przemian i wieloznaczności pojęcia „sztuki l u ­ dowej". (Autor dochodzi do wniosku, że ludowy znaczy obecnie tyle, co n a w i ą z u j ą c y do t r a d y c j i chłopskiej, u w a ż a j ą c y się i u w a ż a n y za b e z p o ś r e d n i ą k o n t y n u a c j ę ludowej tradycji). W dalszej części tekstu K r o h refe­ ruje stan wiedzy o dawnej ludowej twórczości rzeź­ biarskiej — z a r ó w n o w kamieniu, j a k i drewnie, w y ­ k a z u j ą c różnice w jej sytuacji na terenie K a r p a t Za­ chodnich i Wschodnich. (W części Zachodniej, od S ą ­ cza po Cieszyn, zainteresowanie n i ą było znacznie sil­ niejsze m.in. ze strony inteligencji miejskiej, kura­ cjuszy, l e t n i k ó w itp.). Zasadnicze partie k s i ą ż k i dotyczą jednak okresu powojennego, w k t ó r y m odbiorcą r z e ź b stało się „ m i a s t o " . Relacja ta rozpoczyna się od o m ó ­ wienia twórczości J ę d r z e j a W o w r y i r o l i , j a k ą o d e g r a ł w jego życiu E m i l Zegadłowicz. I od tej c h w i l i k s i ą ż k a staje się p a s j o n u j ą c ą opowieścią o ludziach, polityce k u l t u r a l n e j , nadziejach i złudzeniach. Rzeźba w s p ó ł ­ czesna jest bowiem zjawiskiem zdecydowanie r ó ż n i ą ­ cym się od dawnej, w stopniu n i e p o r ó w n a n i e w i ę k s z y m niż to ma miejsce w innych dziedzinach sztuki ludo­ wej. Cechują j ą inne funkcje, inna motywacja powsta­ nia, w i ę k s z a rola ś w i a d o m o ś c i , inwencji, fantazji. K a r p a t y , j a k ż a d e n inny teren, p o z w a l a j ą na poka­ zanie r ó ż n y c h zjawisk i postaw t w ó r c z y c h — zresztą reprezentatywnych dla sytuacji w c a ł y m kraju. Do­ strzegamy więc w rzeźbie karpackiej obok fenomenu grupy p a s z y ń s k i e j (piękny rozdział w książce) rodzaje rzeźb spotykanych r ó w n i e ż na innych terenach. Są to r z e ź b y : — „na ludowo", b u d z ą c e często opory w y k o n a w c ó w , nie p o d o b a j ą c e się otoczeniu, wykonywane na konkursy, dla m u z e ó w , Cepelii; — „na realistycznie", odpowiadające aktualnym gustom m i e s z k a ń c ó w wsi i m a ł y c h miasteczek, J E 1979, s. 136, i l . 99. Cena o d o k ł a d n y c h proporcjach, starannym w y k o ń ­ czeniu szczegółów, d ą ż e n i u do doskonałości; — „nowoczesne", przez co rozumie się korzeniop l a s t y k ę , kompozycje z huby i opalanego drew­ na. Ten rodzaj rzeźby modny jest zwłaszcza w ś r ó d młodego pokolenia; — samodzielne, oryginalne, ś m i a ł e w rozwiąza­ niach, w y k o n y w a n e przez ludzi m a j ą c y c h u t r u d ­ niony kontakt z otoczeniem; — „ l u d o w o - a m a t o r s k i e " prace inteligentów, dla k t ó ­ rych konwencja ludowa jest ś w i a d o m y m wybo­ rem. Jako k r y t e r i u m takiego podziału w y s t ę p u j e więc ś r o d o w i s k o odbiorców. S ą d z ę jednak, że z w r a c a j ą c uwa­ gę r ó w n i e ż na tradycje i zaplecze k u l t u r o w e t w ó r c ó w , g r u p ę „ l u d o w y c h a m a t o r ó w " m o ż n a b y dodatkowo po­ dzielić na a m a t o r ó w wiejskich., z w i ą z a n y c h jeszcze z r y t m e m zajęć rolnych, ze specyfiką zależności od przyrody, z i n n y m poczuciem czasu itp. — oraz na a m a t o r ó w miejskich n a w i ą z u j ą c y c h już t y l k o do sty­ l i s t y k i dawnej rzeźby sakralnej. Nasycone k o n k r e t n y m i informacjami, wypowiedzia­ mi, fragmentami listów są ostatnie rozdziały, t r a k t u ­ jące o w s p ó ł c z e s n y c h r z e ź b i a r z a c h , uczestnikach obu Karpackich K o n k u r s ó w (w 1975 i 1977 r.) — K r o h zna ich prawie wszystkich, z ramienia Muzeum oraz I n ­ stytutu Sztuki P A N p r o w a d z i ł z n i m i , w ich domach, wywiady. Spośród 248 rzeźbiarzy podaje w z a ł ą c z ­ n i k u dobrze i ciekawie opracowane biogramy 99 csób. Znakomity m a t e r i a ł do przyszłego s ł o w n i k a t w ó r c ó w ludowych. W ł a ś n i e konkrety, szczegółowe obserwacje, odnoto­ wywane z p a s j ą rasowego publicysty i pisarza spra­ wiają, że k s i ą ż k ę czyta się c h ę t n i e , z d u ż y m zainte­ resowaniem. Trafnie w y b r a n a anegdota nieraz uzmy­ s ł a w i a lepiej s y t u a c j ę niż uczony w y w ó d . W e ź m y pier­ wszy z brzegu p r z y k ł a d : „ P a n i e , cn wcale nie jest ludowy — denuncjuje jeden r z e ź b i a r z drugiego — on ma w domu p r a l k ę , l o d ó w k ę i telewizor". Inny t w ó r c a ludowy przebiera się w ł a c h m a n y , dzieciom za­ brania się m y ć — aby zrobić odpowiednie w r a ż e n i e na turystach. W konkurencji wszystkie chwyty s t a j ą się dozwolone. Taka jest sytuacja. Dochodzi do tego, że etnograf musi p i l n o w a ć , „aby ludzie z w y k s z t a ł c e n i e m nie uzur­ powali sobie praw ludzi n i e w y k s z t a ł c o n y c h " . Coraz w i ę k s z a liczba m e c e n a s ó w , często jednorazowych, nie zdaje sobie nawet sprawy z d e l i k a t n o ś c i m a t e r i i . Oby przeczytali t ę książkę, p r z e m y ś l e l i sobie choćby takie dwa fakty, k t ó r e tu przytoczę. Pierwszy: pewien rzeźbiarz, chwalony ponad m i a r ę , m ó w i ,,kiebyk jo w i e d z i a ł przódzi, że mom t a k i w i e l g i talent, to byk nie m u s i a ł telo o r a ć i gnój czkiidować". D r u g i : m ł o d y uczeń z Paszyna, autor ł a d n e j rzeźby przedstawiającej Kopernika, otrzymuje zamówienie z B H Z „Desy" na wykonanie w k r ó t k i m czasie sporej ilości tych K o p e r n i k ó w . P o m i ń m y nawet aspekt artystyczno-dydaktyczny, zajmijmy się skutkami bardziej w y ­ m i e r n y m i : „...Koperiniki wykonano, c h ł o p a k nie z d a ł do n a s t ę p n e j klasy i bardzo ciężko to przeżył". 187 �K r o h nie ma złudzeń, nie u k r y w a faktu obniżania się poziomu rzeźb, braku zainteresowania w i e l u me­ c e n a s ó w i k u p u j ą c y c h poziomem artystycznym w s p ó ł ­ czesnej produkcji r z e ź b i a r s k i e j . Są one bowiem w ś w i a ­ domości odbiorcy (i w y k o n a w c y ) b e z p o ś r e d n i ą k o n t y ­ n u a c j ą tradycyjnej rzeźby ludowej, a n a w i ą z u j ą c do niej, zaspokajają popyt na p l a s t y k ę c h ł o p s k ą . „Co więc nas czeka? N a d c h o d z ą czasy gdy chłopscy plastycy b ę d ą się uczyli sztuki ludowej w muzeach." W n i k l i w o ś ć i trzeźwość obserwatora u s t ę p u j ą przy k o ń c u tekstu nadziejom człowieka r o z m i ł o w a n e g o w l u ­ dowej kulturze artystycznej. „ E t a p budzenia sympatii dla sztuki ludowej w mieście mamy j u ż za sobą. Te­ raz p r z y s t ą p i ć trzeba do n a s t ę p n e g o etapu: budzenia sympatii dla sztuki ludowej na w s p ó ł c z e s n e j wsi". Do­ piero wtedy „Będzie m o ż n a m ó w i ć o r e a k t y w o w a n i u artystycznej k u l t u r y chłopskiej, o b e z p o ś r e d n i m na­ w i ą z a n i u do tradycji w nowych warunkach ustrojo­ wych, społecznych". Rozumiem t r o s k ę K r o h a i jego intencje. Ale s f o r m u ł o w a n i e , chociaż ł a d n e , nie jest precyzyjne. Wieś powinna n a b r a ć szacunku dla swo­ jego dorobku historycznego. A l e to znaczy coś innego niż reaktywowanie dawnych tradycji. W końcu wszyscy żyjemy w o k r e ś l o n y m ś r o d o w i s k u współczesnej k u l ­ tury. Awans k u l t u r o w y — z a r ó w n o ludzi z miast, jak i wsi — prowadzi k u w s p ó l n y m formom i treściom. Chodzi w i ę c o to, aby w kanonie k u l t u r y całego na­ rodu ż y w a b y ł a p a m i ę ć i i n s p i r u j ą c a idea dorobku chłopskiej k u l t u r y . K r o h a ponosi niekiedy temperament publicysty, działacza. Rzecz cenna, zwłaszcza gdy pisze o w s p ó ł ­ czesności i kiedy zdanie autora m o ż e stać się argu­ mentem w a ż ą c y m na dalszych d z i a ł a n i a c h m e c e n a s ó w k u l t u r y . A l e czasem swada utrudnia p r e c y z j ę sądu. Dosłownie w d w ó c h — trzech miejscach książki dostrze­ gam takie w ł a ś n i e zdania, jakby nie r o z s t r z y g a j ą c e za­ gadnienia do k o ń c a . Nie zmienia to zresztą ich ogól­ nej słuszności. Chodzi o drobiazgi. Np. autor u w a ż a za n a j w a ż n i e j s z e wydarzenie w historii sztuki ludowej pojawienie się n i e - c h ł o p s k i c h o d b i o r c ó w tej sztuki. Oczywiście, to było w a ż n e , ale n a j w a ż n i e j s z e wydaje m i s i ę rozbicie dawnego „orbis interior" k u l t u r y l u d o ­ wej, a więc zmiany zachodzące w samej kulturze c h ł o p ­ skiej. Kiedy indziej, t ł u m a c z ą c o b n i ż a n i e się poziomu ar­ tystycznego dzisiejszej rzeźby, K r o h pisze: „ N a j w y b i t ­ niejsze talenty wiejskie trafiają do ASP, a do sztuki ludowej g a r n ą się i n d y w i d u a l n o ś c i mniejsze". Ł a d n i e powiedziane, ale chyba n i e z u p e ł n i e ścisłe. Pewna prze­ sada jest w t y m twierdzeniu o łatwości dostania się do ASP w y b i t n i e utalentowanej młodzieży wiejskiej. Z r e s z t ą nie m a m y nawet metod ujawniania potencjal­ nych t a l e n t ó w , a jak m o ż n a p r z y p u s z c z a ć uzdolnienia są uwarunkowane nie tylko genetycznie, ale i k u l t u ­ rowo, a nawet — jak przekonuje Kufoler — zależą od zastanej sytuacji. W a r u n k i d e t e r m i n u j ą s z a n s ę k r y s t a l i ­ zacji, rozwoju, a nawet ukierunkowania uzdolnień. Są to jednak uwagi m a ł o istotne, zupełnie m a r g i ­ nesowe. W a ż n e jest bowiem to, co autor m ó w i w swej książce o r z e ź b i a r z a c h , o ich sytuacji, o modzie na s z t u k ę l u d o w ą . Ważne jest też, jak mówi. N i e k t ó r e partie książki czyta się jak p a s j o n u j ą c e opowiadania. R a n g ę dobrej l i t e r a t u r y m a j ą takie fragmenty jak opo­ wieści o J ę d r z e j u K r a m a r z u , Józefie Oleksym czy Jano­ sie z Dębna; poruszają czytelnika głęboko. W sumie o t r z y m a l i ś m y k s i ą ż k ę d o b r ą , i n t e r e s u j ą c ą i p o t r z e b n ą . Na t y m stwierdzeniu m o ż n a by r e c e n z j ę zakończyć. Jest jednak k i l k a z d a ń w książce, k t ó r e c h c i a ł b y m s k o m e n t o w a ć jako naoczny ś w i a d e k . Autor pisząc o Wowrze i książce, k t ó r ą mu poświęcił znako­ mity znawca sztuki ludowej prof. Tadeusz Seweryn — podaje, iż j a k chodzą słuchy jest to w dużej części „licentia poetica". Otóż z W o w r ą s k o n t a k t o w a ł Sewe­ ryna zbieracz, nauczyciel p. Horbacki. W czasie gdy przeprowadzaliśmy w Krakowie dokumentację jego zbiorów sztuki ludowej dla naszego I n s t y t u t u zape­ w n i a ł nas, że Seweryn p r z e p r o w a d z i ł z W o w r ą t y l k o dwie lub trzy rozmowy. Od prof. Seweryna otrzy­ m a ł e m w t y m czasie p i e r w s z ą w e r s j ę maszynopisu jego książki o beskidzkim ś w i ą t k a r z u . K o p i ę . O r y g i n a ł poszedł do k t ó r e g o ś z w y d a w n i c t w . B y ł to okres tzw. soc-realizmu, redaktorzy w książce dopatrzyli się w i e l u g r z e c h ó w g ł ó w n y c h i pomniejszych, tekst odrzucono. W ó w c z a s autor o p r a c o w a ł w e r s j ę d r u g ą . Zakwestiono­ wane wypowiedzi W o w r y najspokojniej z a m i e n i ł teksta­ m i diametralnie r ó ż n y m i , w k ł a d a j ą c je oczywiście w usta Wowry. Zmianie uległ cały ostatni rozdział, ais została konwencja gwarowej relacji. Ten drugi tekst m a m r ó w n i e ż , w y k o r z y s t a ł e m go m.in. p u b l i k u j ą c w „Pol. Szt. L u d . " a r t y k u ł Seweryna o Wowrze. Inda­ gowany przeze mnie w tej sprawie Seweryn r o z e ś m i a ł się. Był a r t y s t ą i wcale nie u k r y w a ł tego. Ale w y c z u ­ cie tego co ludowe m i a ł rzeczywiście znakomite. Można powiedzieć, że w tej dziedzinie m i a ł słuch absolutny Ma więc r a c j ę K r o h , że wierzy w sens Sewerynowych opowieści. To znakomita i prawdziwa k s i ą ż k a o w i e j ­ skim ś w i ą t k a r z u , choć w znacznym stopniu zmyślona. Seweryn „ r e t u s z o w a ł " zresztą r ó w n i e ż eksponaty m u ­ zealne, zabytki. Sam b y ł e m tego ś w i a d k i e m , m.in. w czasie organizacji wystawy polskiej sztuki ludowej w Londynie. Z p u n k t u widzenia muzealnika było to nie­ dopuszczalne, ale m u s z ę p r z y z n a ć , że rzeźby „ s k o r y ­ gowane" przez Seweryna w y g l ą d a ł y prawdziwiej i le­ piej od a u t e n t y k ó w . Oczywiście metod znakomitego etnografa nie pochwalam, ale jego talent i znajomość rzeczy w i e l b i ę . To b y ł artysta! A k s i ą ż k ę K r o h a po­ lecam k a ż d e m u . Pozwala na r ó ż n e refleksje, nie t y l k o nad rzeźbą k a r p a c k ą . Aleksander .Jackowski M A R I A N POKROPEK, Jarmark Płocki, cz. V, Katalog twórców ludowych biorących po raz pierwszy udział w kiermaszach sztuki ludowej w Płocku w latach 1977 i 1978. U r z ą d Miejski w P ł o c k u , czerwiec 1979 r. Pożyteczne, warte odnotowania w y d a w n i c t w o . Niski n a k ł a d , 1000 egz., sprawia, że nie wszyscy o n i m wie­ dzą. Tymczasem pięć zeszytów, k t ó r e u k a z a ł y się od 1974 r. zawiera cenny, doskonale opracowany m a t e r i a ł . 260 b i o g r a m ó w , p r z e w a ż n i e 2—4 stronicowych, u z u p e ł ­ nionych fotografią t w ó r c y i 1—3 zdjęciami prac, po­ zwala na o r i e n t a c j ę w charakterze ich działalności. 188 M a r i a n Pokropek o p r a c o w u j ą c teksty o p a r ł się na ankietach — życiorysach w y p e ł n i o n y c h przez t w ó r c ó w , na ich listach i wypowiedziach a także na katalogach, artykułach i notatkach prasowych. Ostatni zeszyt nie o d b i e g a j ą c y w swej koncepcji od poprzednich objął 53 t w ó r c ó w , k t ó r z y po raz pierwszy uczestniczyli w kiermaszu płockim w 1977 i 1978 r. �S t ą d czytając „ J a r m a r k P ł o c k i " odnosi się w r a ż e n i e , iż jest raczej dobrze i pięknie. Tymczasem rzeczy­ wistość płockich kiermaszy może co w r a ż l i w s z e g o w i ­ dza p r z y g n ę b i ć , zwłaszcza gdy się p a m i ę t a czym nie­ dawno jeszcze była sztuka ludowa. O tej poprawce „na r z e c z y w i s t o ś ć " też w a r t o p a m i ę t a ć . Na k o ń c u n a l e ż a ł o b y odpowiedzieć sobie na p y t a ­ nie, w jakiej mierze biogramy zawarte w zeszytach „ J a r m a r k u . . . " m o g ą być przydatne przy opracowywa­ niu s ł o w n i k a t w ó r c ó w ludowych. Wiele z nich jest już gotowymi h a s ł a m i , n i e k t ó r e — wcześniejsze — w y m a ­ gają uzupełnień. N a l e ż y jednak z a s t a n o w i ć się nad t y m , co jest jeszcze rzeczywistym, „od ś r o d k a " p r z e d ł u ż e ­ niem tradycji, a co j u ż lepszą czy gorszą s p e k u l a c j ą na ludowości (zwłaszcza w rzeźbie drewnianej, a na­ wet ceramicznej). Co jest jeszcze „ s z t u k ą " , a co już t y l k o p a m i ą t k a r s t w e m , czy gorzej — kiczem. Jest to oczywiście zagadnienie ogólne, dotyczące nie tylko płockich kiermaszy. Wspominam o n i m j e d y ­ nie na marginesie bardzo cennego i przydatnego w y ­ dawnictwa, za k t ó r e należą się słowa uznania za­ r ó w n o A u t o r o w i j a k i w ł a d z o m płockim, dzięki k t ó ­ r y m może się ono regularnie u k a z y w a ć . Może i n t e r e s u j ą c e będzie wskazanie na dziedziny, k t ó r e r e p r e z e n t u j ą zamieszczeni w ostatnim zeszycie t w ó r c y . Rzeźbiarzy jest 22, w większości zresztą ama­ t o r ó w , rzeźbiących „ n a ludowo", Zabawkarstwo, meblar­ stwo i s p r z ę t a r s t w o reprezentuje 6 osób, c e r a m i k ę (w t y m figuralną) — r ó w n i e ż 6, plecionkarstwo — 2, w y ­ c i n a n k ę i zdobnictwo w n ę t r z — 5, kowalstwo, malar­ stwo na szkle, zdobnictwo w metalu i skórze, f a j czarstwo — po 1. M i m o d u ż e j ilości nazwisk biogramy p o k a z u j ą ob­ raz współczesnej twórczości ludowej n i e z u p e ł n i e pra­ wdziwy. Reprezentowani są bowiem t y l k o t w ó r c y , a w w i e l u przypadkach jedynie w y t w ó r c y znani, udziela­ jący się, wciągnięci w o r b i t ę d z i a ł a ń instytucji handlo­ wych, STL. Obraz sytuacji rzeczywistej n a l e ż a ł o b y więc s k o r y g o w a ć , biorąc pod u w a g ę z a r ó w n o k o n t y n u a t o r ó w dawnych tradycji, p r a c u j ą c y c h dla siebie i w ł a s n e g o ś r o d o w i s k a , j a k też liczną g r u p ę , chyba d o m i n u j ą c ą , ludzi w y r a b i a j ą c y c h współczesne przedmioty dekora­ cyjne w duchu obecnie p a n u j ą c y c h mód, te p r z e r ó ż n e s z k a r a d z i e ń s t w a ze słomy, lakierowanego drewna, gąbki czy plastiku. Nawet zeszyty Pokropka, co z r o z u m i a ł e , przedsta­ wiają tylko najlepsze prace omawianych w y t w ó r c ó w . O Aleksander Jackowski IV-VI Konkursy i wystawy 6.IV — w Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu pokazano wystawę „Tradycyjne zdobnictwo wnętrz c h a ł u p podlaskich". Zgromadzono ok. 200 e k s p o n a t ó w , r ę c z n i k i do ozdobienia ikon, f i r a n k i osłaniające ikony i okna, pająki, bukiety sztucznych k w i a t ó w i m a k a t k i . * 7.IV — w Opocznie r o z s t r z y g n i ę t o konkurs otwarty na haft p ł a s k i regionu opoczyńskiego, zorganizo­ wany przez Spółdzielnię „Opocznianka". Wzięły w n i m udział 43 osoby, nagrody o t r z y m a ł y : Franci­ szka D ą b r o w s k a , Jozefa D ą b r o w ­ ska i Zofia Jobczyk z Bielowie. * 28.IV — w Muzeum Etnograficz­ n y m w K r a k o w i e otwarto w y s t a w ę twórczości Józefa Janosa z D ę b n a , na k t ó r e j zgromadzono cały do­ stępny dorobek rzeźbiarza, jego wiersze, listy, fotografie. Komisa­ rzem wystawy b y ł dyrektor M u ­ zeum, mgr E d w a r d W a l i g ó r a . W k w i e t n i u organizowano w w i e ­ l u regionach konkursy na pisanki wielkanocne. Konkurs pn Zwyczaje i pi­ sanki wielkanocne w Radomskiem ogłosiło Muzeum Wsi Radomskiej, przy w s p ó ł u d z i a l e Cepelii i M u ­ zeum Etnograficznego w Warsza­ wie. Wzięło w n i m udział 25 p i sankarek. P i e r w s z ą n a g r o d ę otrzy­ m a ł a Maria Pogoda z W e r ó w k i . Na wystawie pokonkursowej poka­ zano r ó w n i e ż rzeźby i obrazy t w ó r ­ ców z okolic Radomia. К N 1979 Ogólnopolski konkurs na pi­ sanki r o z s t r z y g n i ę t o w Gorzowie. Organizatorem było Koło U k r a i ń ­ skiego Towarzystwa Społeczno-Kulturamego. Pierwszej nagrody nie przyznano, dwie I I otrzymali Zofia Monczak (motywy ł e m k o w ­ skie) i P a w e ł Kiłoczko (motywy przemyskie) nagrody I I I — Tekla Szafran z H a ń c z o w e j i S t a n i s ł a w a Koczan.z Zagania. Konkurs, którego plon poka­ zano w wolińskiej bibliotece, ogło­ siło Muzeum Regionalne w W o l i ­ nie. Kiermasze pisanek zorganizo­ wano w Z a m o ś c i u i Krasnymstawie. * 29.IV — r o z s t r z y g n i ę t y został kon­ kurs pod h a s ł e m Malowany Dzban, ogłoszony w styczniu przez redak­ cje „ R o b o t n i k a Rolnego" i „ G o ­ spodyni Wiejskiej" dla p r a c o w n i ­ ków rolnych, zorganizowany przez Z w i ą z e k Zawodowy P r a c o w n i k ó w Rolnych, F e d e r a c j ę Stowarzyszeń Przyjaciół Sztuki. Przyznano na­ grody: I , za rzeźbę, o t r z y m a ł Ja­ r o s ł a w F u r g a ł a z Polwicy, w o j . w r o c ł a w s k i e , dwie I I — Zygmunt Bukowski z Mierzeszyna, woj. g d a ń s k i e , za p ł a s k o r z e ź b ę i B r o ­ nisława Trzaskuś z Jaźwin, woj. tarnowskie, za malarstwo. Przy­ znano j e d e n a ś c i e n a g r ó d I I I , ot­ r z y m a l i j e : B o l e s ł a w Grabski z L o śmierza, Teresa Dziob z Gidlarowej, A l f r e d H o f l i k z Lenartowic i W ł a d y s ł a w Kochalski z Jam za rzeźbę, Blandyna Rykowska z Czernina i AJnna Piotrowska z Bartosiewic za malarstwo, Maria Maczkowska z Sobieszowa za l a l k i regionalne, Eugenia Hanusiak z Białegostoku za hafty, Janina Ż ą dełek z Domaszewnicy za d y w a ­ ny, Helena Kowalczyk z B ł ą k a ł za narzuty, A n n a Wojnarowska z Pia­ seczna za gobeliny. Nagrody spe­ cjalne za t r a d y c y j n ą t w ó r c z o ś ć l u ­ d o w ą o t r z y m a ł y hafciarki k u r p i o ­ wskie, K r y s t y n a i Maria Marczak z Mystkowic. I V — w Starej Kordegardzie w Warszawie Muzeum T a t r z a ń s k i e w Zakopanem pokazało wystawę „Podtatrzańskie malarstwo na szkle z okresu 1948—1978" obejmu­ j ą c ą prace t w ó r c ó w ludowych oraz artystów plastyków. Komisarzem wystawy była m g r H . Sredniawa. * I V — w Zielonej Górze rozstrzyg­ nięto konkurs na rękodzieło ludowe i artysty c n e w o j . zielonogórskiego. Przyznano nagrody w dziedzinie rzeźby ( I o t r z y m a ł Marceli Potas z Lutowa) i w dziedzinie tkactwa (I o t r z y m a ł B o l e s ł a w P a w l i c k i z Wolsztyna). W dziedzinie haftu i stroju pierwszej nagrody nie przyznano ( I I nagroda — Jadwiga H i r t z C h r e ś n i c y i Gertruda K u ­ bicka z Przyprostyni), w dziedzi­ nie p l a s t y k i o b r z ę d o w e j i w y c i n a n ­ k i nie przyznano nagrody I i I I . Przyznano n a g r o d ę s p e c j a l n ą za I n ­ strumenty muzyczne Florianowi M o d r z y k o w i z N ą d n i koło Zbąszy­ nia. I V — w Wieluniu r o z s t r z y g n i ę t o konkurs sztuki ludowej regionu 189 I �