https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/f5ec26092ecb478d51876f9756d418f0.pdf fa6e06090074023e66c107742b29ec20 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1051 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1980 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:966 Title A name given to the resource Kronika / ETNOGRAFIA POLSKA 1980 t.24 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1980 t.24 z.2, s.173-183 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text K R O N I K A „Etnografia P o l s k a " , t. X X I V z. 2 I S S N 0071-1861 OŚRODKI ETNOGRAFICZNE W PRADZE W P r a d z e c z e s k i e j , będącej — j a k w i a d o m o — w a ż n y m c e n t r u m życia n a u k o ­ wego i kulturalnego o odległych t r a d y c j a c h h i s t o r y c z n y c h , s k u p i a się działalność l i c z n y c h placówek reprezentujących poszczególne d y s c y p l i n y n a u k o w e . W ś r ó d wymienić także należy etnografię, która c z e s n y c h n a u k a c h społecznych . W określające w określone miejsce we p r a s k i m środowisku e t n o g r a f i c z n y m 1 t o w a n e są poglądy zajmuje sposób n o w a t o r s k i p r z e d m i o t , nich współ­ reprezen­ z a k r e s oraz cele n a u k o w o - b a d a w c z e s t a w i a n e p r z e d etnografią j a k o p r z e d dyscypliną o d z w i e r c i e d l a ­ jącą niektóre a s p e k t y życia, p r a c y i k u l t u r y społeczeństwa s o c j a l i s t y c z n e g o . W w y ­ niku zajęcia takiego stanowiska badania etnograficzne ukierunkowane są przede w s z y s t k i m n a s z e r o k o potraktowaną współczesność, co j e d n a k n i e o z n a c z a , b y n i e uwzględniano w n i c h także d z i e d z i c t w a t r a d y c j i p r z e k a z a n e j p r z e z przeszłość. W p a ­ r z e ze znaczną dynamiką cechującą r o z l i c z n e p r a c e b a d a w c z e w t e r e n i e i d z i e b a r ­ dzo ożywiona i b o g a t a działalność w y d a w n i c z a interesujących n a s placówek, w ś r ó d których wymienić należy przede wszystkim Instytut Etnografii i Folklorystyki Czechosłowackiej A k a d e m i i N a u k i Katedrę E t n o g r a f i i p r z y U n i w e r s y t e c i e K a r o l a , a także M u z e u m E t n o g r a f i c z n e . 2 W niniejszym artykule przedstawione zostaną głównie s t r u k t u r a , działalność n a u k o w o - b a d a w c z ą i w y d a w n i c z a powyższych i n s t y t u c j i . A. I N S T Y T U T E T N O G R A F I I I F O L K L O R Y S T Y K I CZECHOSŁOWACKIEJ A K A D E M I I N A U K (ÚSTAV P R O E T N O G R A F I I A F O L K L O R I S T I K U OSAV) Struktura demii Nauk organizacyjno-naukowa w Pradze wiąże Instytutu Etnografii się z wyodrębnieniem i Folklorystyki czterech podstawowych Aka­ od­ działów. Są t o : I. II. Oddział K u l t u r y R o b o t n i c z e j ; Oddział Świadomości Narodowej; III. Oddział B a d a n i a Współczesnej W s i S o c j a l i s t y c z n e j ; IV. Oddział D o k u m e n t a c j i N a u k o w e j . Funkcję d y r e k t o r a I n s t y t u t u pełni D o c . P h . D r . Antonín R o b e k , stępcą j e s t P h D r . Zdeňka V a n & c k o v a , C S c , jego z a ­ poszczególnymi oddziałami kierują stępujący p r a c o w n i c y n a u k o w i : P h D r . M i r j a m Moravcova, zaś n a ­ C S c . (Oddział I ) , P h D r . J o s e f Vařeka, C S c . (Oddział I I ) , D o c . P h D r . Antonín R o b e k , C S c . (Oddział I I I ) o r a z P h D r . M i r o s l a v J a n o t k a (Oddział I V ) . N a t e m a t p r z e d m i o t u i założeń c z e s k i e j e t n o g r a f i i por. Z. S z r o m b a - R y s o w a , „Cesky lid", R. 51: 1964, „Etnografia P o l s k a " , t. 10: 1966, s. 518-523. Powyższy artykuł został n a p i s a n y n a p o d s t a w i e i n f o r m a c j i u z y s k a n y c h w c z a ­ sie t y g o d n i o w e g o p o b y t u w I n s t y t u c i e E t n o g r a f i i i F o l k l o r y s t y k i A k a d e m i i N a u k w P r a d z e (październik 1977). 1 2 �174 KRONIKA W Instytucie zatrudnionych jest 46 p r a c o w n i k ó w (wraz z aspirantami „we­ wnętrznymi" ) , w t y m 34 stałych. 3 Wymienione powyżej oddziały I n s t y t u t u dysponują n a s t a w i o n y m i n a specyfikę p r o w a d z o n y c h wydawanym własnymi z myślą o s z e r o k i c h kręgach odbiorców p r o f e s j o n a l n y c h „Český l i d " , założony j e s z c z e w 1891 r . 4 Instytutu jest periodyk P u b l i k a c j e związane z działalnością n a u k o ­ w o - b a d a w c z ą t e j placówki d r u k o w a n e są w ł a s n y m n a k ł a d e m twie wydawnictwami w i c h obrębie p r a c . O r g a n e m 5 l u b też w Národopisná Knižnice. S y s t e m a t y c z n e i s z y b k i e p u b l i k o w a n i e wydawnic­ p r a c oraz m a ­ teriałów możliwe jest dzięki dość często s t o s o w a n y m t e c h n i k o m p o w i e l a n i a i r o t a printu. Praca Instytutu jako placówki n a u k o w o - b a d a w c z e j realizowana jest w płaszczyznach, co w p ł y w a n a f a k t , iż w obrębie poszczególnych oddziałów wydzielone sekcje. T e m a t e m wiodącym, podjętym w związku bieżącej pięciolatki (1975-1980) jest „Kultura l u d o w a w z realizacją warunkach wielu pracują zadań społeczeństwa s o c j a l i s t y c z n e g o " . Oprócz działalności r o z w i j a n e j pod t y m kątem w r a m a c h w s z y s t ­ 6 k i c h w y m i e n i o n y c h oddziałów aktywność I n s t y t u t u p r z e j a w i a formach współpracy z poszczególnymi placówkami się także w naukowo-badawczymi różnych zarówno n a t e r e n i e Czechosłowacji, j a k też z e t n o g r a f i c z n y m i ośrodkami z a g r a n i c z n y m i . Instytut Etnografii i F o l k l o r y s t y k i w P r a d z e posiada rowaną p r z e z D o c . P h D r . dzone są p r a c e związane z edycją Etnografii cowywaną p r z e z k o l e k t y w swoją filię w B r n i e , k i e ­ Karela Fojtika, C S c . Aktualnie w Słowian placówce t e j p r o w a ­ (Słowianie Z a c h o d n i ) opra­ międzynarodowy. I n s t y t u t p r a s k i współpracuje w s z e r o k i m z a k r e s i e z I n s t y t u t e m E t n o g r a f i c z n y m Słowackiej A k a d e m i i N a u k w Bratysławie (Národopisný Ü s t a v S A V ) . Współpraca t a dotyczy badań prowadzonych w związku z p r a c a m i n a d e t n o g r a f i c z n y m Czechosłowacji . Równolegle p o d e j m o w a n e są wspólne t e m a t y a r e z u l t a t y p r a c w r a m a c h tego współdziałania mają być p u b l i k o w a n e s e r i i studiów. W w specjalnej związku z a k t u a l n i e podjętym t e m a t e m „Tradycyjna k u l t u r a l u ­ d o w a n a z i e m i a c h c z e s k i c h i słowackich" p r z e w i d z i a n o W atlasem naukowo-badawcze, 7 r a m a c h współpracy Instytutów w Pradze i w publikację Bratysławie również t r z y wspólne z a d a n i a n a u k o w o - b a d a w c z e koncentrujące pujących p r o b l e m ó w : 1) i n t e r e t n i c z n e związki k u l t u r l u d o w y c h 11 studiów. realizowane są się wokół nastę­ w Czechosłowacji; 2) dzieje i t e o r i a c z e s k i e j i słowackiej e t n o g r a f i i i f o l k l o r y s t y k i ; 3) p r o c e s y e t n i c z n e n a t e r e n a c h p o g r a n i c z n y c h Czechosłowacji. Rolę kierowniczą w r e a l i z a c j i t y c h z a ­ dań spełnia I n s t y t u t w W Pradze. r a m a c h z a g r a n i c z n y c h kontaktów n a u k o w y c h Instytut Etnografii i Folklo­ r y s t y k i w P r a d z e współpracuje z ośrodkami e t n o g r a f i c z n y m i i n n y c h krajów pejskich, Demokratyczna ze t a k i c h j a k P o l s k a , Bułgaria, N i e m i e c k a Związkiem R a d z i e c k i m . U c z e s t n i c z y także w Republika międzynarodowej euro­ oraz akcji badania W y n i k i międzynarodowych k o n f e r e n c j i n a u k o w y c h znajdują s w o j e odzwier- kultury ludowej w K a r p a t a c h i n a Bałkanach . 8 T z w . a s p i r a n c i „ w e w n ę t r z n i " pozostający pod bezpośrednią opieką d y r e k t o r a I n s t y t u t u piszą p r a c e k a n d y d a c k i e w o k r e s i e 3 l a t . A s p i r a n c i e k s t e r n i s t y c z n i u b i e ­ gający się o stopień k a n d y d a t a n a u k w I n s t y t u c i e mają n a t e n c e l p r z e w i d z i a n y o k r e s pięcioletni. Rozwój tego c z a s o p i s m a od c h w i l i jego założenia o m a w i a Z. S z r o m b a - R y s o w a w r e c e n z j i „Cesky Ud", R. 50:1963, „Etnografia P o l s k a " , t. 9: 1965, s. 548-553. N a przykład „ Z p r a v o d a j e " oraz „ M a k e t y " dotyczące p r a c różnych oddziałów. Z e s t a w i e n i a szczegółowe zob. p r a c e oddziału I i I I . Całością p r a c a t l a s o w y c h k i e r u j e obecnie P h D r . S o n a Kovačevičová, C S c . z I n s t y t u t u E t n o g r a f i i Słowackiej A k a d e m i i N a u k w Bratysławie. Z r a m i e n i a I n ­ s t y t u t u p r a s k i e g o k i e r o w n i k i e m t y c h p r a c jest P h D r . J o s e f Vařeka, C S c . W r a m a c h p r a c p r o w a d z o n y c h p r z e z Międzynarodową Komisję do B a d a n i a K u l t u r y L u d o w e j w K a r p a t a c h i n a Bałkanach. 3 4 5 6 1 8 �175 KRONIKA ciedlenie w publikacjach Instytutu, a i c h przebieg relacjonowany jest w formie biuletynów i n f o r m a c y j n y c h . 9 Po wprowadzeniu ogólnym p r z e c h o d z i m y do krótkiego omówienia p r a c w o b r ę ­ bie poszczególnych oddziałów I n s t y t u t u . Oddział I — K u l t u r y R o b o t n i c z e j (Oddělení etnografie Zadaniem pierwszoplanowym ruchu robotniczego, botniczej warunkami Pragi. Problemem dělnictva) tego Oddziału jest p r o w a d z e n i e badań n a d historią bytowymi, wiodącym w kulturą społeczną oraz folklorem ro­ l a t a c h 1975-1980 jest „Kultura i sposób życia c z e s k i e j k l a s y r o b o t n i c z e j " . Wydawnictwa Oddziału I p u b l i k o w a n e teriałowych, ogłaszanych w terze „Etnografie syntetycznym, wydawanych n y m zagadnieniom 10 w są zarówno w formie opracowań m a ­ dělnictva", j a k też n a u k o w y c h poszczególnych t o m a c h przygotowania s y n t e z y k u l t u r y k l a s y r o b o t n i c z e j P r a g i . Objętość tego 1 1 wania zaplanowana odręb­ . O b y d w a t y p y w y m i e n i o n y c h opracowań — p r z e z n a c z o n y c h do użytku wewnętrznego — mają n a c e l u s k o m p l e t o w a n i e materiału do ogólnej, o b s z e r n e j o charak­ poświęconych jest n a około 500 stron. W dawczych Instytut przewiduje swych zamierzeniach sukcesywne opracowywanie opraco­ naukowo-ba­ zagadnienia kultury ro­ b o t n i c z e j także w i n n y c h m i a s t a c h C z e c h i M o r a w . W r a m a c h zadań szczegółowych Oddziału trwają i kulturą różnych g r u p z a w o d o w y c h leżą do n i c h się obróbką piaskarze, wozacy, i spławem Niegdyś były to g r u p y rębacze lodu a więc wszyscy drewna, prace badawcze n a d życiem utrzymujących się z p r a c y n a d W e ł t a w ą . N a ­ oraz proletariackie najbardziej t z w . „podskalacy" c i , których lewicowe trudniący „żywiła" Wełtawa. spośród k l a s y robotni­ c z e j P r a g i , tworzące własne, zamknięte społeczności . 12 Oddział I I — Świadomości N a r o d o w e j (Oddělení národního obrození) Problematyka W badawcza związku z t y m b a d a n i a historyków, oddziału j a k i etnografów. szych, etnografowie realizowana jest w n a d świadomością narodową Prace zaś podejmują historyków problem a więc 1848 r. W y n i k i badań p u b l i k o w a n e aspekcie historycznym. są zarówno domeną odnoszą się do epok prac wcześniej­ począwszy od o k r e s u W i o s n y Ludów, są p r z e z I n s t y t u t w s e r i i O p e r a E t i m o ­ lógica, a także w r a m a c h s p e c j a l n e g o w y d a w n i c t w a Oddziału „Etnografie národního obrození" ( o p r a c o w a n i a biegu konferencji W Oddziale materiałowe) 13 o r a z w b i u l e t y n a c h informujących o prze­ naukowych. I I działa również zespół b a d a w c z y zajmujący się zagadnieniami ' P a t r z np. Česko-německá spolupráce mezi Ústavem pro ethografii a folkloristiku ČSAV w Praze a Etnografickým Pracovištěm Akademie Věd NDR w Drážďa­ nech, Zpravodaj koorinované sité vědeckých informant pro etnografii a folkloristiku, P r a h a 1977. Zob. n p . A . R o b e k , F r . V a n ř i k , Etnografie pražského dělnictva, Ma­ k e t a I. P r a h a 1975; Zbousob bydlení a bytová kultura pražského dělnictva, (18481948), p r a c a z b i o r o w a , M a k e t a I I I P r a h a 1976. „Etnografie dělnictva" d o s t a r c z a p o d s t a w materiałowych do p r z y g o t o w y w a n i a artykułów o c h a r a k t e r z e „małych s y n t e z " , które mają posłużyć do o p r a c o w a n i a s y n t e z y ogólnej. P i e r w s z y t o m „Etnografie dělnictva" ukazał się w P r a d z e w 1974 r. D o r o k u 1977 wyszło już s i e d e m k o l e j n y c h tomów traktujących w ujęciu c h r o n o ­ l o g i c z n y m (od końca X V I I I w . poczynając) o życiu r o b o t n i c z e j P r a g i i j e j s p r o l e t a r y z o w a n e g o z a p l e c z a . A k t u a l n i e g r o m a d z o n e są materiały dotyczące współczesności. W a r t o w t y m m i e j s c u nadmienić, że właśnie „podskalacy" w c z a s i e r e w o l u c j i w 1848 r. w a l c z y l i w p i e r w s z y c h s z e r e g a c h . is p i e r w s z y n u m e r „Etnografie národního obrození" ukazał się w 1975 r. D o r o k u 1977 w y d a n o już pięć numerów. 1 0 11 12 �176 KRONIKA procesów e t n i c z n y c h , k i e r o w a n y p r z e z P h D r . Ive Oddziału — pod k i e r o w n i c t w e m związane z g r o m a d z e n i e m PhDr. Heroldova, C S c J . Vařeki — i przygotowywaniem 1 4 . W r a m a c h tego realizowane są także prace do p u b l i k a c j i materiałów do a t l a s u etnograficznego. Zadanie podjęte z problemem Prace aktualnie mniejszości badawcze przez narodowych dotyczą p r z e d e m i e c k i e g o . Odrębne z a g a d n i e n i e kontekście ludność n a stałe. W oddział Świadomości zamieszkujących w Narodowej w s z y s t k i m ludności p o c h o d z e n i a o r a z szczególny p r z e d m i o t cygańska, która n a o b s z a r z e wiąże się obrębie z i e m c z e s k i c h . greckiego i nie­ badań stanowi w t y m Czechosłowacji została osiedlona związku z e stabilizacją terytorialną C y g a n ó w rozpoczęto b a d a n i a n a d p r o c e s e m i c h a d a p t a c j i , odzwierciedlającym się w różnych d z i e d z i n a c h życia i k u l ­ tury. Oddział I I I — Badania Współczesnej W s i S o c j a l i s t y c z n e j (Oddělení výskumu s o ­ cialistické společností) Oddział t e n i s t n i e j e dopiero od 1975 r. Z a t r u d n i e n i w n i m p r a c o w n i c y się głównie z aspirantów, a opiekę naukową n a d n i m i s p r a w u j e Główne zadanie badawcze Oddziału w l a t a c h 1975-1980 b r z m i : „ W p ł y w b u d o w y s o c j a l i z m u n a sposób życia i kulturę w s i " . P o d t y m właśnie kątem badania mające n a celu rekrutują dyrektor Instytutu. opracowanie dwóch monografii, a ukierunkowano mianowicie Přerova n a d Ł a b ą o r a z w s i Jenśtejn koło Přerova. Ważnym odcinkiem prac prowadzonych przez Oddział I I I są s t u d i a n a d p a - miętnikarstwem chłopskim, począwszy od d r u g i e j połowy X I X w . Duży n a c i s k kła­ dzie się również n a pamiętnikarstwo współczesne j a k o n a szczególny d o k u m e n t b u ­ d o w y społeczeństwa s o c j a l i s t y c z n e g o . W związku z t a k i m s t a n e m r z e c z y powstała — z inspiracji Instytutu — specjalna sieć pamiętnikarzy chłopskich, co u z n a n o za początek k r o n i k a r s t w a s o c j a l i s t y c z n e g o n a t e r e n i e C z e c h . P r a c e tego Oddziału r e a l i z o w a n e są w r a m a c h k i l k u s e k c j i związanych t e m a ­ t y c z n i e z różnymi d z i e d z i n a m i k u l t u r y l u d o w e j ; t a k i m i n p . j a k a r c h i t e k t u r a , k u l t u r a społeczna (w t y m obrzędowość) oraz folklor. Wspomniany uprzednio dział k r o n i ­ k a r s t w a s t a n o w i komórkę odrębną. Oddział b a d a n i a Współczesnej Wsi Socjalistycznej — analogicznie do pozosta­ łych — p o s i a d a własną serię w y d a w n i c z ą pt. V e s n i c e . P u b l i k u j e również materiały k o n f e r e n c y j n e w s p r a w o z d a n i a c h zatytułowanych „Etnografie socialistické v e s n i c e " . P r a c o w n i c y Oddziału w r a m a c h p o p u l a r y z o w a n i a współczesnych zagadnień c h a ­ r a k t e r y s t y c z n y c h d l a w s i s o c j a l i s t y c z n e j organizują także s p e c j a l n e w y s t a w y blemowe 15 pro­ . Oddział I V — D o k u m e n t a c j i N a u k o w e j (Oddělení dokumentace) W O d d z i a l e t y m — p o d o b n i e j a k w omówionych p o p r z e d n i o — p r a c a prowadzo­ n a jest w k i l k u s e k c j a c h . Należą do n i c h : 1) s e k c j a d o k u m e n t a c j i , w której groma­ dzone są materiały t e r e n o w e , rękopiśmienne o r a z w m a s z y n o p i s i e , a także materiał i l u s t r a c y j n y ( r y s u n k i i fotografie); 2) a r c h i w u m w r a z z f o t o l a b o r a t o r i u m tacja filmowa); 3) b i b l i o t e k a (dokumen­ (licząca 20 000 w o l u m i n ó w ) ; 4) w y d a w n i c t w a i biblio­ g r a f i a w r a z z informacją naukową i bibliograficzną. Informacje dotyczące działalności w y d a w n i c z e j Instytutu przedstawione zostały p r z y o k a z j i o m a w i a n i a p r a c poszczególnych Oddziałów. W t y m m i e j s c u n a szczególZob. I . H e r o l d o v a , "Válka v lidovém podáni, P r a h a 1977, O p e r a E t i m o ­ lógica, n r 7. N a przykład d w i e w y s t a w y w s k a n s e n i e w Přerovie: „ A B C w s i s o c j a l i s t y c z ­ n e j " w g s c e n a r i u s z a A . R o b k a o r a z „Kobieta X X s t u l e c i a " w g s c e n a r i u s z a J . S v o b o d o v e j p r z y współudziale A . R o b k a . 1 4 15 �177 KRONIKA ną uwagę sprawnie zasługuje działalność zorganizowany informacja ta obejmuje tak/.e i n n e k r a j e .stopniu k r a j e zachodnie. ко studiu w národnostní serii Zpravodaj. Oddziału otázky v ČSSR oraz Bibliografie zestawień knižnice 17 w socjalistycznego Vědecké Zahraniční oraz bardzo Czechosłowacji oraz w informace znacznym Bibliografie i literatura — ukazują się postaci wydawana jest w dziesięcioletnich w formie powielanych edycji Národopisná . B i u l e t y n y i n f o r m a c y j n e z d a n y m i b i b l i o g r a f i c z n y m i , ukazjące się w l i c z ­ 12-13 z e s z y t ó w bie z bibliografią K o o r d i n o v a n é Sité V ě d e c k ý c h I n f o r m a c i i p r o E t n o g r a f i i a F o l - roczników oraz obozu Materiały i n f o r m a c y j n e k l o r i s t i k u . Česká N á r o d o p i s n á 1 6 I V związana dział i n f o r m a c j i n a u k o w e j . Oprócz t e r e n u rocznie, sukcesywnie dostarczane są p r a c o w n i k o m naukowym Instytutu. B. K A T E D R A E T N O G R A F I I I F O L K L O R Y S T Y K I U N I W E R S Y T E T U K A R O L A W P R A D Z E (KATEDRA E'INOGHAFIE A F O L K L O R I S T I K Y FILOSOFICKÉ F A K U L T Y KARLOVY UNIVERSITY) Katedra ona w 1932. M i e ś c i się E t n o g r a f i i i F o l k l o r y s t y k i w Pradze istnieje od r o k u głównym gmachu lozoficznym. u n i w e r s y t e c k i m , słynnym C a r o l i n u m , p r z y Kierownikiem naukowo-dydaktycznych, dydaktyczną, mającą tej jest placówki, Doc. P h D r . na celu kształcenie która 7 stałych posiada młodych kadr przyszłych r a m a c h zajęć wprowadzani są w Fi­ pracowników Antonín R o b e k , CSc. Poza n a u k o w y c h , K a t e d r a r o z w i j a działalność n a u k o w o - b a d a w c z ą o r a z oświatową. S t u d e n c i w Wydziale działalnością pracowników popularyzatorsko- najistotniejsze zagadnie­ n i a w s i współczesnej, zarówno o d s t r o n y ogólnej, j a k i e m p i r y c z n e j . K o ń c o w e prace dyplomowe Dużą wagę są najczęściej przywiązuje się wynikiem również działalności do w y m i a n y prowadzonej doświadczeń w terenie . 1 8 płynących z prac stu­ d e n c k i c h r e a l i z o w a n y c h w s k a l i k r a j o w e j , j a k też m i ę d z y n a r o d o w e j . T o n o w o c z e s n e podejście w m a na celu problemy nych nurtujące tendencji poświęconych ferencja jesl, poszerzenie horyzontów orgii ni . o w a n i e konkretnym zorganizowana młodej k a d r y i zaangażowanie współczesną c y w i l i z a c j ę . J e d n y m z w y r a z ó w studenckich zagadnieniom. Tak konferencji na przykład jej reprezentowa­ międzynarodowych, w roku była p o d hasłem „ E t n o g r a f i a a a n t y f a s z y z m " . 1977 kon­ N a szczególną u w a g ę zasługuje f a k t , że z o k a z j i podjęcia t e g o t e m a t u s t u d e n c i ' K a t e d r y E t n o g r a f i i w P r a d z e z o r g a n i z o w a l i w y s t a w ę w L i d i c a c h , miejscowości, która w czasie o s t a t n i e j w o j n y padła ofiarą o k r u t n e j p a c y f i k a c j i h i t l e r o w s k i e j . D z i ę k i dużej i n i c j a t y w i e k i e r o w n i c t w a K a t e d r y , e t n o g r a f i a , j a k o d y s c y p l i n a , j e s t systematycznie popularyzowana wśród szerokich m a s społeczeństwa za pośrednic­ t w e m ś r o d k ó w m a s o w e g o p r z e k a z u , szczególnie a u d i o w i z u a l n y c h . W obrębie Katedry nae" mają wydawnictw (Philosophica czasopisma uniwersyteckich Wydziału s w o j e określone m i e j s c e . U k a z u j ą się w oraz et H i s t ó r i c a ) jako samodzielne jako „Studia Filozoficznego Ethnographica" spełniające publikacje książkowe . Przy dodać, iż „ S t u d i a E t h n o g r a p h i c a " z a c z ę ł y w y c h o d z i ć w publikacje „Acta Universitatis C a r o l i 1 9 roku tej okazji 1972 z o k a z j i funkcję należy 40-lecia p o w s t a n i a K a t e d r y E t n o g r a f i i p r z y U n i w e r s y t e c i e K a r o l a w P r a d z e . Oprócz w s p o m W y p a d a w t y m m i e j s c u zaznaczyć, ż e d o r o k u 1974 b i b l i o g r a f i a u k a z y w a ł a się w czasopiśmie „ Č e s k i l i d " . Z o b . n p . H . M i i 11 e r o v a , Cesřca národoptsíiá bibliografie za leta 1953-1963, P r a h a 1976, cz. I i I I — Národopisná Knižnice 25. W 1977 r . zespół d y p l o m a t ó w k o ń c z y ł o p r a c o w a n i e m o n o g r a f i i w s i T f e b i z a . D o 1977 r . ukazało się 12 p o z y c j i k s i ą ż k o w y c h . Z o b . n p . J . Š t a s t n ý , Tra­ diční zemědělství na Valašsku, P r a h a 1971; A . R o b e k , Lidové zdroje národního obrození, P r a h a 1974; J . H r u b e š , Politycké a náboženské rozpory v Evropé v do­ bové publístice 1590-1617, P r a h a 1974; K . D v o ř á k , Humanistická etnografie Cech, P r a h a 1975; S. Š v e c o v á , Kopanicové sídla a dědina, P r a h a 1975. 1 8 1 7 1 8 1 9 12 — Etnografia Polska t. X X I V , z. 2 �178 KRONIKA nianych wydawnictw z i n i c j a t y w y K a t e d r y od 1967 r. u k a z u j e się r o c z n i k poświę­ c o n y k u l t u r z e l u d ó w A m e r y k i Łacińskiej „Ibero-Americana P r a g e n s i a e " drukowany w języku hiszpańskim . 20 Wielu spośród absolwentów e t n o g r a f i i k i e r u j e się n a d a l s z e s t u d i a a s p i r a n c k i e o d b y w a n e bądź w K a t e d r z e u n i w e r s y t e c k i e j , bądź też w I n s t y t u c i e E t n o g r a f i i i F o l ­ klorystyki Akademii Nauk, albowiem profil naukowo-badawczy obu t y c h placówek jest zbliżony. (NÁRODOPISNÉ Muzeum C. M U Z E U M ETNOGRAFICZNE W PRADZE ODDĚLENI HISTORICKÉHO MUZEA NÁRODNÍHO E t n o g r a f i c z n e w P r a d z e , założone w mieści się w okazałym b u d y n k u r o d z i n y Kinských. O b e c n i e W MUZEA PRAZE) 1901 г., a c z y n n e od r o k u 1903. w z n i e s i o n y m w l a t a c h 1827-1831 j a k o pałac l e t n i p o d l e g a ono Oddziałowi H i s t o r y c z n e m u P r a s k i e g o Mu­ z e u m N a r o d o w e g o . Początki g r o m a d z e n i a zbiorów łączyć należy z r o k i e m 1891, k i e d y to g r u p a W pracowników n a u k o w y c h problem rodzimej kultury zaangażowanych ludowej zwróciła profesjonalnie się z apelem i do emocjonalnie społeczeństwa o współudział w z b i e r a n i u materiałów r z e c z o w y c h . O w o c e m t e j a k c j i było zorgani­ z o w a n i e okazałej w y s t a w y w 1895 r. S p o r a część z a p r e z e n t o w a n y c h wówczas e k s p o ­ natów n a t r w a ł e weszła do i n w e n t a r z a przyszłego M u z e u m Funkcję dyrektora Muzeum pełni obecnie PhDr. Etnograficznego. Alena Plessingerová, C S c . Działalność kulturalno-oświatowa t e j placówki łączy się przede w s z y s t k i m z urzą­ dzaniem licznych wystaw matycznym i problemowym okresowych poświęcanych kultury ludowej pomyślana e k s p o z y c j a s.tała d a j e w i e l o s t r o n n y czeskiej kultury ludowej, poszczególnym aspektom i f o l k l o r u . Interesująca i te­ oryginalnie pogląd n a b o g a c t w o i różnorodność s z t u k i oraz folkloru, u k a z a n y c h w przekroju historycz­ nym. Publikacje Muzeum Etnograficznego cechuje zróżnicowanie tematyczne i w y ­ s o k i p o z i o m g r a f i c z n y . Są to p r z e d e w s z y s t k i m bogato i l u s t r o w a n e foldery, jące z a p o z n a n i e stawami się zarówno z ekspozycją stalą M u z e u m , okresowymi 2 1 Kończąc o m a w i a n i e oraz monotematyczne i wielostronną ilość w y d a w n i c t w . zwalają 22 dokumentację placówek sprawną organizację p r a c y , w z o r o w o naukową, przede w s z y s t k i m zaś prowa­ imponującą T e m p a i zróżnicowany c h a r a k t e r działalności w y d a w n i c z e j n a bieżąco śledzić p r z e b i e g i w y n i k i prac naukowo-badawczych. czają również t a k i s t o t n y c h w p r a c y n a u k o w e j licznych zbiorów . krótkiego przeglądu działalności e t n o g r a f i c z n y c h P r a g i , szczególnie podkreślić w y p a d a dzoną opracowania ułatwia­ j a k też r o z m a i t y m i w y ­ biuletynów informacyjnych i materiałów p o m o c n i c z y c h w zestawień bibliograficznych. łącznie ułatwia w z a s a d n i c z y sposób t o k p r a c n a u k o w o - b a d a w c z y c h , po­ Dostar­ formie Wszystko to j a k też p r z y ­ g o t o w y w a n i e k o l e j n y c h p o z y c j i do d r u k u . Krystyna Kwaśniewicz, Danuta Tylkowa P r a c a m i z z a k r e s u e t n o g r a f i i ibero-amerykańskiej k i e r u j e prof. J . Polišenský. N a przykład H . J o h n o v á , Kultura o život československého lidu, P r a h a 1967, o r a z t e j ż e , Lidové jesličky, P r a h a 1967; Z . V á c h o v á , Slezské lidové obrazy na skle malované, P r a h a 1969. A. P l e s s i n g e r o v á , Lidové jeskičky. Z e sbirek Národopisného muzea w Praze, P r a h a 1971. 2 0 2 1 M �179 KRONIKA Z ZAGADNIEÑ ETNOGRAFII BADANIA Wydana w KULTURY 1976 r. książka RUMUŃSKIEJ. LUDOWEJ REGIONU I . Vládutiu, Turism VÍLCEA cu manualul de etnografie , i dająca przegląd zabytków k u l t u r y l u d o w e j i twórczości a r t y s t y c z n e j poszczególnych województw w R u m u n i i , u k a z u j e b o g a c t w o i niesłychaną żywotność współczesnego 2 folkloru i s z t u k i l u d o w e j tego k r a j u . J e s t z a r a z e m po n i c h p r z e w o d n i k i e m , określa to a u t o r — e t n o g r a f i c z n y m podręcznikiem d l a t u r y s t y . W układzie a jak alfabe­ t y c z n y m województw, a w i c h obrębie w s i i m i a s t , omówione są w s z y s t k i e większe ośrodki rzemieślnicze, obiekty i zabytki twórcy kultury Pracę z a m y k a s e l e k t y w n a etnograficzne, ludowi, ludowej, muzea zespoły, bibliografia i zbiory etnograficzne, festiwale, oraz mapa ośrodki rzemieślnicze ( c e r a m i c z n e , targi ważniejsze folklorystyczne R u m u n i i uwzględniająca garbarskie, t k a c k i e oraz itp. muzea obróbki d r e w n a i m e t a l u ) , k o n k u r s y , f e s t i w a l e i zespoły l u d o w e . J e d n y m z s z e r z e j t a m omówionych w o j e w ó d z t w z e m interesujący r e g i o n e t n o g r a f i c z n y , rzeką O l t w Muscel Oltenii. W regionie tym, jak i w sąsiadującym (jud. Arge?), przeprowadzono penetracyjne służbowego w y j a z d u kultury ludowej do R u m u n i i w tego regionu, jest V i l c e a , stanowiąca zara­ leżący u podnóża K a r p a t Południowych n a d 1978 r 3 badania z n i m od Pozwoliły one n a p o z n a n i e a l e również praktycznej wschodu etnograficzne działalności w czasie nie tylko rumuńskich etnografów, j a k i l o k a l n y c h i n s t y t u c j i k u l t u r a l n y c h . N a szczególną u w a g ę zasługują t u a k c j e p o d e j m o w a n e p r z e z C e n t r u m Twórczości L u d o w e j Artystycznego Vilcea Za s Ruchu 4 działalności jest między i n n y m i o p u b l i k o w a n i e din i Amatorskiego z siedzibą w wojewódzkim mieście R i m n i c u V i l c e a . R e z u l t a t e m tej z b i o r o w e j p r a c y pt. Arta populará . wszystkim: dom m i e s z k a l n y z t z w . foięor, t j . g a n k i e m n a k o l u m n a c h , o t w a r t y m z t r z e c h s t r o n ; cechy c h a r a k t e r y s t y c z n e tego r e g i o n u uważa się p r z e d e cula, c z y l i obronną b u d o w l ę kamienną w kształcie wieży; ceramikę w y t w a r z a n ą w k i l k u ośrodkach; strój l u d o w y . K o b i e c y bogato zdobioną koszulą (camasu), strój c h a r a k t e r y z u j e oraz marszczoną ubieraną od tyłu, n i e r a z składającą s z a l e m (marama) biecy strój się długą sięgającą prostokątną zapaską noszoną z p r z o d u się z dwóch części n o s z o n y m n a głowie. O b o k z d o b i o n y c h ludowy interesujące są n a t y m t e r e n i e i kilimy w k i l k u ośrodkach ( j a k n p . H o r e z u , H u r e z u , Vládecti), zdobiona podwójnej lub pojedynczej g w i a z d y (6- l u b 8 - r a m i e n n e j ) , spirali. Obok z n a k i geometryczne niej (opreg) (závelca), t k a n i n stanowiących k o ­ narzuty z wełny o w c z e j , a n i e r a z też k o z i e j . C e r a m i k a l u d o w a r e g i o n u V i l c e a , elementem kostek jest b a r d z o często występują i motywy wykonane wytwarzana wyobrażenia roślinne, a ze z w i e - I . V l á d u t i u , T u r i s m cu manuálul de etnografie (Turystyka z podręczni­ etnografii), B u c u r e s t i 1976. R u m u n i a , obejmująca 237 500 k m i licząca 21 245 103 ludności (1975 г.), p o ­ dzielona jest n a 39 w o j e w ó d z t w ( j u d e t u l ; d a l e j skrót: jud.). W R u m u n i i przebywałam z r a m i e n i a I n s t y t u t u H i s t o r i i K u l t u r y M a t e r i a l n e j P A N od 23 X do 7 X I 1978 г., zwiedzając placówki e t n o g r a f i c z n e — p o z a B u k a ­ r e s z t e m — w C i m p u l u n g M u s c e l i G o l e s t i (jud. A r g e s ) , R i m n i c u V i l c e a (jud. V i l c e a ) , B r a s z o w , B r a n i K o n s t a n c j a . B y ł to d r u g i w y j a z d służbowy do tego k r a j u , P o p i e r w s z y m , trzymiesięcznym w 1972 г., n a p i s a n o artykuł: Z. S z r o m b a - R y s o w a, Etnografia rumuńska. Organizacja nauki i problematyka badań, „Etno­ g r a f i a P o l s k a " , t. 18: 1974 z. 1, s. 63-84. C e n t r u l u i j u d e t e a n a l creaf,iei p o p u l a r e s i miscárii a r t i s t i c e de a m a t o r i ; d y r . G h . D e a c o n u ; R i m n i c u V i l c e a , s t r . M i r c e a c e l B a t r i n 1. Arta populara di Vilcea, p r a c a z b i o r o w a : G . S t o i c a , E . S e c o s a n , I . Vládutiu. P. P e t r e s u c V i l c e a 1972, ss. 353. W n i n i e j s z y m s p r a w o z d a n i u w y k o r z y s t a n o m a t e ­ riały o p u b l i k o w a n e w w/w. m o n o g r a f i i , omawiającej m . i n . architekturę, wnętrze, strój, ceramikę, z d o b n i c t w o w d r e w n i e oraz współczesną twórczość artystyczną. 1 kiem 2 3 4 5 2 �180 KRONIKA rżących p o w s z e c h n y cia rogiem jest k o g u t . O r n a m e n t w y k o n u j e l u b nakładania wzoru przy j e s t t u d e k o r a c j a z w a n a jiravit, Specyficzna nych linii poprzecznych lub trzech się metodą s p r y s k i w a n i a , r y ­ drewnianej lub glinianej Kompozycja naczyń ogranicza ornamentów się z a s a d n i c z o Posiadający bogatą łalność w s p o m n i a n e g o i żywotną w region C e n t r u m Twórczości L u d o w e j Rimnicu Vilcea i członkami T o w a r z y s t w a działającymi sztukę l u d o w ą Vilcea etnografów, a także m i e j s c o w y c h i k u l t u r a l n y m . W zakresie do udzielaniu biegnie jest przedmiotem i Amatorskiego Folklorystycznego na licznych z n i m i oraz szerszym Osiąga się t o p r z e z o r g a n i z o w a n i e twórców narodowych, metodycznym są w s p ó l n i e z etnografami między i n n y m i do w imprezach „Korowód „Piosenki znad Festiwal Oltu" ludowych" (Hora Costumelor) między­ F o l k l o r u „Rumunia 69", (Cintecele r e g i o n u należą: k o n k u r s i p a r a d a strojów wykorzystaniu. lokalnych, centralnych i zespołów l u d o w y c h z okręgów, przez które przepływa dycji omawianego i sympozjów, konkursów, f e s t i w a l i i targów, zachę­ d o b r a n i a udziału czy opracowa­ polegają n a spotkaniach, popieraniu i i n ­ jej rozpowszechnianiu j a k na przykład: Międzynarodowy „Cibinium" Arty­ Vilcea b a d a n i a n a d d a w n y m i i obecnie ośrodkami rzemieślniczymi, zmierzające i c h twórczości Dzia­ Ruchu kilkoma torami: naukowym, prac n a u k o w y c h prowadzone a r t y s t o m wskazówek spirowaniu w dwóch władz i i n s t y t u c j i . n i a t y p o l o g i i stylów r e g i o n a l n e j twórczości l u d o w e j . Prace metodyczne festiwal drob­ przebiega barw. dużego z a i n t e r e s o w a n i a cając formy. polegająca n a r y s o w a n i u r o g i e m n a obrzeżu n a c z y n i a . koliście l u b promieniście. K o l o r y s t y k a stycznego pomocy Oltului), t j . spotkanie Olt. Natomiast już d o t r a ­ strojów l u d o w y c h p o d nazwą pierwszy zorganizowany 1970 г., t a r g i c e r a m i k i l u d o w e j , z w a n e „ K o g u t H u r e z u " ( C o c o s u l poraz de H u r e z ) , p o ­ łączone z k o n k u r s e m i sprzedażą naczyń, z a p o c z ą t k o w a n e w 1971 r. w oraz ekspozycja wytwórczego artystycznej i sprzedażą w 1971 r . w R i m n i c u Wypada sowanie cych prac, zwana rękodzielniczej „Złote ręce" t u podkreślić, iż s z t u k a i f o l k l o r w cały wraz (Miini Cálimánesti, z pokazem de procesu aur), zainicjowana Vilcea. i szeroko popierane przez twórczości R u m u n i i , b u d z ą c e duże przez państwo, p r e z e n t o w a n e rok imprezach i obchodach ludowych. zaintere­ są n a l i c z n y c h , D l a przykładu trwają­ można t u w y m i e n i ć : „ K w i a t y O l t u " ( F l o r i l e O l t u l u i ) — p o k a z w miesiącu k w i e t n i u w (jud. Sibiu) dawnych zwyczajów i tańców ludowych; „Czereśniowy targ" Avrig (Tirgul c i r e s i l o r ) w c z e r w c u w m i e j s c o w o ś c i B r i n c o v e n e s t i ( j u d . M u r e s ) — k o r o w o d y i tańce zespołów f o l k l o r y s t y c z n y c h niedzielę l i p c a w z o k a z j i z b i o r u czereśni; „ D ą b " ( S t e j a r u l ) Somocuta Mare z k o n k u r s e m g r y n a liściu; (jud. Maramures) „Targ dziewcząt" w M u n t e l e Gáina ( j u d . A l b a ) — zjazd nich dający sposobność do w y m i a n y „Rapsodia piszczków" (Rapsodia — (Tirgul w obchód l u d o w y de f e t e ) pod koniec ludności w i e j s k i e j z t e r e n u K a r p a t handlowej, zabawy pierwszą połączony i kojarzenia lipca Zachod­ małżeństw; t r i s c a s i l o r ) w pierwszą niedzielę września w ( j u d . B i s t r i t a — N á s á u d ) — k o n c e r t najsłynniejszych Lesu zespołów f u j a r k o w y c h z okręgu M a r a m u r e s i V i l c e a oraz w i e l e p o d o b n y c h . 6 Okazję wspomniany do p o z n a n i a współczesnej wyżej wyjazd do k i l k u twórczości artystycznej regionu Vilcea w s i , położonych koło R i m n i c u V i l c e a . z n i c h b y ł a w i e ś Bárbátesti, g d z i e mieszkają wytwórcy zdobionych dal Jedną kożuchów, t k a ­ n i n a r t y s t y c z n y c h i strojów l u d o w y c h . D o n i c h należy między i n n y m i G h . Máleanu, będąca z a r a z e m poetką l u d o w ą , która s w e w y s o k i e umiejętności a r t y s t y c z n e w z a - Z o b . r o z d z i a ł : Mały kalendarz zwyczajów i obchodów ludowych, n i f a c i u , N . D o s c á n e s c u , I . V a s i l i u - C i o t o i u , Przewodnik W a r s z a w a 1978, s. 41-42. 6 [ w : ] S. В opo Rumunii, �181 KRONIKA kresie t k a c t w a i haftu leniu dziewcząt w odziedziczone po matce przekazuje prowadzonej przez siebie szkole. obecnie młodemu Horezu jest szeroko poko­ znanym, n a w e t poza g r a n i c a m i k r a j u , ośrodkiem g a r n c a r s k i m , w którym p r a c u j e w i e l u w y ­ soko cenionych twórców l u d o w y c h , j a k n p . S. Ogrezeanu, zdobywca pierwszych nagród n a l i c z n y c h k o n k u r s a c h , a u t o r p r a c w y s t a w i a n y c h w m u z e a c h i n a o g ó l n o oraz dekoracji w domach w państwowych festiwalach widowiskowej d o m u K u l t u r y w H o r e z u . I n n y m ze z n a n y c h g a r n c a r z y j e s t V . V i c s o - r e a n u , p r a c u j ą c y w r a z ze swą żoną, p o d o b n i e mikę m . i n . na międzynarodowej w y s t a w i e wsi regionu Vilcea, Vládesti, b ę d ą c e j kultury, t y m plafonu sali j a k D . M i s c h i u , wystawiający cera­ sztuki l u d o w e j w Dusseldorfie. W innej także ośrodkiem g a r n c a r s k i m i r o z p o w s z e c h n i o n e g o w t e j części k r a j u z w y c z a j u przykładem s t a w i a n i a p r z y d r o d z e , koło s t u d n i , k r z y ż y n a g r o b n y c h w p r z e k o n a n i u o oczyszczającej w ł a ś c i w o ś c i w o d y , g o d n e u w a g i są t k a n i n y artystyczne E . Stánciucu. N a p i o n o w y m krośnie (gherghef) i bawełnianej w y k o n u j e ona k i l i m y i n a r z u t y z wełny koziej o bogatej w barwach n a t u r a l n e j wełny, o d białej przez beżową, popielatą osnowie ornamentyce i brązową do czarnej. Zdając sobie s p r a w ę z dużej w a r t o ś c i a r t y s t y c z n e j p r a c m i e j s c o w y c h l u d o w y c h l o k a l n e i n s t y t u c j e k u l t u r a l n e p r z y współpracy I n s t y t u t u w Bukareszcie muzeum niając oraz niektóre ze sposób s t w o r z o n o szer-.zemu powietrzu w zgromadzonych możliwości gronu wspomniana Wsi w Muzeum na w o l n y m z d o m ó w służy za m a g a z y n t a m domów prezentowania zwiedzających. Gh. Maleanu, stolicy i B r u k e n t h a l w Bujoreni, niedaleko W Sibiu C. części strojów i c h bogatej artystom. W i różnorodnej garncarz S. obronne budowle: Cula Greceanu tów i strojów l u d o w y c h o m a w i a n e g o m. in. Ogrezeanu. l u d o w y c h regionu Vilcea, i Cula Duca na muzeum ten twórczości ekspozycje Jeden stale w a n y c h od mieszkańców w s i . W miejscowości Máldáresti w y k o r z y s t a n o tam udostęp­ 7 poszczególnym Bánacu, zorganizowały Rimnicu Vilcea , 1978 r . p o s i a d a l i t a m s w e kożusznik twórców Etnograficznego skupy- zachowane c e r a m i k i , sprzę­ regionu. W s z y s t k i e w s p o m n i a n e t u a k c j e , ś w i a d c z ą c e o d o c e n i a n i u p r z e z rząd rumuński współczesnego f o l k l o r u i twórczości l u d o w e j , będących d o b r e m k u l t u r y są w i d o c z n e zakresie i nie t y l k o w etnograficznym przejawia Wychowania jącej w o j e w ó d z k i e także r e s o r t o w y Instytut do Etnologice centrującej się m . i n . w Socjalistycznego powołaniu p r z y rządzie R a d y (Consiluil Culturii Etnograficzny Etnologicznych ęi D i a l e c t o l o g i c e l . i w Bukareszcie, się n a o p r a c o w y w a n i u etnograficznego itp. Do Rady noszący Diałektologicznych D o j e g o zadań, o b o k do S p r a w Kultury ęi E d u c a t i e i S o c i a l i s t e ) , K o m i t e t y , C e n t r a Twórczości L u d o w e j Instytut Badań narodowej, r e g i o n i e V i l c e a . P o l i t y k a państwa w t y m pracy skupia­ t e j należy o d 1975 r . n a z w ę (Institutul de naukowej obecnie kon­ należy rów­ atlasu R u m u n i i , 8 Cercetári nież działalność p r a k t y c z n a , polegająca m . i n . n a u d z i e l a n i u r a d i p o m o c y w dzaniu możliwe ekspozycji jest o r g a n i z o w a n i e naukowej muzealnych, wystaw, na w y s o k i m poziomie dokumentacji tradycyjnej f e s t i w a l i . Dzięki t e j współpracy interesujących i m p r e z , j a k też i współczesnej kultury ludowej Zofia urzą­ tworzenie Rumunii. Szromba-Rysowa M u z e u l J u d e t e a n V i l c e a . E t n o g r á f i c a s i a r t a populará. B u j o r e n i ( j u d . V i l c e a ) . A t l a s u l E t n o g r a f i e a l Romániei, o p r a c o w y w a n y zespołowo p o d k i e r u n k i e m k o m i t e t u k o o r d y n a c y j n e g o . K o l e j n o w y d a w a n e są z e s z y t y p t . Atlasul Etnografie al Romániei ( w 1978 r . u k a z a ł się n r 3), p r e z e n t u j ą c e z a g a d n i e n i a teoretyczne i m e t o d y c z n e a k t u a l n i e p o d e j m o w a n y c h n a t e r e n i e R u m u n i i badań w 588 w y t y ­ powanych punktach. 7 8 �182 KRONIKA SYMPOZJUM „ZABYTKOWY ZESPÓŁ URBANISTYCZNO-ARCHITEKTONICZNY I KULTURA ROBOTNICZA ŻYRARDOWA" 16 m a r c a 1979 r o k u odbyło się w Ż y r a r d o w i e — w r a m a c h u r o c z y s t y c h o b c h o ­ dów 1 5 0 - l e c i a tego miasta styczno-architektoniczny pozjum sympozjum kultura były K o m i t e t y P Z P R rardowie, wum — i Urząd Miejski Państwowe Patronat w objęły: Historyczny Wojewódzki oraz w zespół urbani­ Organizatorami sym­ Skierniewicach i Miejski w Okręgowe, Wojewódzkie Towarzystwo Instytut Historii Uniwersytetu „Zabytkowy Żyrardowa". Żyrardowie, M u z e u m Żyrardowie naukowy Instytut w — naukowe robotnicza Przyjaciół Kultury Warszawskiego, Miasta Materialnej Zarząd Zabytków M i n i s t e r s t w a K u l t u r y i S z t u k i oraz Naczelna Ży­ Archi­ Żyrardowa. w Warszawie, Muzeów i Ochrony D y r e k c j a Archiwów Pań­ stwowych. Celem kulturą od sympozjum Żyrardowa. strony było zaprezentowanie Trzeba gospodarczej bowiem (rozwój wyników najnowszych podkreślić, że dzieje przemysłu miasta lniarskiego) i badań są z n a n e nad tylko społeczno-politycznej (ruch robotniczy). O b r a d o m s y m p o z j u m przewodniczył prof, d r h a b . T a d e u s z W a l i c h n o w s k i . Część plenarną ska. W rozpoczęła r e f e r a t e m rozwoju społeczno-gospodarczego cywilizacyjnego poznali rozwoju ziem się z r e f e r a t e m fabrycznej i osady prof, d r I r e n a w Polskiego. t y m zostały w skali w latach naszego bardzo związku Główną kraju W objęła k u l t u r y robotniczej. P i e r w s z y cu XIX i na początku referatu był XX w Polsce blikacji oraz 1829-1945. się n a d o k u m e n t a c j i dr A n d r z e j były archiwalnych). Woźniak robotniczym Kultura umysłowa n a d kulturą Następnie w miejscowego przedstawił w mgr referat Zwyczaje początkach robotniczym, przy miał charakter społeczności Żyrardowa gółowej a n a l i z y a k t s t a n u c y w i l n e g o wokół powstającego zróżnicowanej zakładu pod względem nego i społecznego. wieku. czym roczną. P o w s t a n i e i rozwój której zagadnieniom Żyrardowa w środowisk koń­ Potyńska swoim opierając Pozostałe i rodzinne dwa Najpierw w się n a środo­ wyni­ p r z e n i k a n i a i s e l e k c j i treści egzemplifikacją z obrzędowością komunikat w latach w badań. Opierając robot­ (przegląd p u ­ Żyrardowa Okręgowego. procesu związane odmienny była konkretnych doroczne XX o charakterze wierzeniowo-magicznym Zupełnie analizą ikonografia). Żyrardowa Elżbieta Muzeum wyników a u t o r ukazał p r z e b i e g środowisku (szczególnie staranną umysłową pierwszoplanowym prezentacją Żyrardowa k a c h pracy terenowej kulturowych zbiorów wystą­ unikalnego wygłosiła m g r B a r b a r a Dzierżanowska. T e m a t e m s t a n badań natomiast W cechy — poświęcona k o m u n i k a c i e dała r y s s t a n u z a c h o w a n i a k u l t u r y m a t e r i a l n e j wystąpienia ekono­ referat dwu sekcjach. Sekcja pierwsza, Żarnowska, z uwzględnieniem źródeł w latach zasadnicze hipoteczne, k a r t o g r a f i a , z referatów, wieku, dotychczasowy niczych Anna osady zakończył zostały u d o k u m e n t o w a n e gospodarcze, i wyrobów polityczną i plenarnych urbanistyczno-architektonicznego wnioski doc. d r zakładów sytuacją n a tle uczestnicy z a ­ n i m genezę f a b r y k i obrad ukazane d a l s z e j części o b r a d y przebiegały w przewodnictwo obrad Powstanie w Żyrardowa •— r o z w o j u źródeł a r c h i w a l n y c h ( a k t a wisku Pietrzak-Pawłow- początek X X w i e k u ) części z ówczesną część interesująco 1870-1914). R z e t e l n e dalszej Omówiono A l i n y G r y c i u k Rozwój przestrzenny pieniu (XIX — W Kazimierskiego (1829-1857). fabrycznej Królestwa Żyrardowa polskich. d r Józefa w Żyrardowie lnianych miczną dr wprowadzającym s w o i m wystąpieniu nakreśliła o n a główne e t a p y i c e c h y c h a r a k t e r y s t y c z n e mgr były rodzinną Andrzeja treści i do­ Stawarza, 1830-1865. N a p o d s t a w i e s z c z e ­ a u t o r nakreślił z a s a d n i c z e c e c h y rodzącej się przemysłowego pochodzenia zbiorowości terytorialnego, imigranckiej ciekawie narodowościowo-etnicz- �183 KRONIKA Obrady pierwszej sekcji d z o n y c h p r z e z etnografów rardowa, W wskazano potwierdziły (od niewątpliwie 1976 r o k u ) badaniach s z y b k i postąp n a d kulturą w prowa­ robotniczą Ży­ ożywionej d y s k u s j i , która odbyła sią n a zakończenie o b r a d tej s e k c j i , na walory poszerzenie dotychczas problematyki osiągniętych badawczej wyników, a m . i n . o dogłębną także zaproponowano analizę wpływu fabryki n a życie społeczne i kulturę m i a s t a . Równolegle święcone na do o b r a d zabytkowej wytworzonej listycznych, rzecz XIX dać zachowania nicznego pierwszej przebiegały dokumentacji i badaniach miały podstawę do i rewaloryzacji istniejącego budownictwa sekcji architekturze miasta. w naukowych zabytkowego a żących oraz się z zabytkową zespołu. P o n a d t o korzystania zabudową Żyrardowa wytyczne do p r o g r a m u odnotować źródeł trzeba archiwalnych bardzo oraz wystąpienie dla potrzeb ekspertyzach specja­ ciekawym socjalnego m g r . M a r i a n a Rożeja n t . problemów przedstawił interesujące po­ bazujące p r a k t y c z n y c h działań i n a początku X X w i e k u ) . W ś r ó d c z t e r e c h referatów zwróciły w y p o w i e d z i : drugiej na zespołu u r b a n i s t y c z n o - a r c h i t e k t o ­ będącego i mieszkalnego sekcji wypowiedzi, oraz zaprogramowania Żyrardowie, przemysłowego obrady Przygotowane (w przykładem drugiej połowie i komunikatów uwagę konserwatorskich wią­ m g r . inż. J . K u b i a k a , rewaloryzacji m g r Bożenny prac tegoż który zabytkowego Gałeckiej nt. w y ­ konserwatorsko-rewaloryza- c y j n y c h , a także m g r . inż. A . S e n k o o pałacyku w Ż y r a r d o w i e (letniej r e z y d e n c j i właściciela były w zakładów pewnym żyrardowskich). Należy dodać, s t o p n i u uzupełnieniem o b r a d że obrady sekcji drugiej s e k c j i p i e r w s z e j , szczególnie w z a ­ k r e s i e w y n i k ó w badań n a d kulturą materialną. S y m p o z j u m zostało p r z e z organizatorów p r z y g o t o w a n e poziom referatów planów Żyrardowa etnografów, i komunikatów, prezentowana historyków-archiwistów wystawa w Muzeum oraz kultury bardzo s t a r a n n i e (dobry materialnej Okręgowym). konserwatorów oraz dawnych Najnowszy dorobek zabytków odnoszący się do ośrodka żyrardowskiego z a p r e z e n t o w a n o l i c z n y m p r z e d s t a w i c i e l o m n a u k i z e śro­ dowisk: warszawskiego i łódzkiego oraz regionalnych (głównie w o j . s k i e r n i e w i c ­ kiego). W y n i k i n a u k o w e s y m p o z j u m będą s z e r o k o p o p u l a r y z o w a n e w ś r ó d mieszkań­ ców Ż y r a r d o w a (m. i n . n a łamach „Życia Ż y r a r d o w a " , w r a m a c h S t u d i u m o Regionie dywana też prowadzonym przez T o w a r z y s t w o jest p u b l i k a c j a (w roku Przyjaciół Żyrardowa 1980) w s z y s t k i c h materiałów Wiedzy itp.). P r z e w i ­ z sympozjum. Andrzej Stawarz �