https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/a075bfcd64bd6de925d79438917e2cd6.pdf 6a9c3d6a574fd72b4076fd2d7ff64691 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3541 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1987 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3318 Title A name given to the resource O losach archaizmów w folklorze / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1987 t.41 z.1-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1987 t.41 z.1-4, s.139-141 Creator An entity primarily responsible for making the resource Adamowski, Jan Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text I Jan Adamowski O LOSACH A R C H A I Z M Ó W W FOLKLORZE Pytanie o „losy a r c h a i z m ó w " 1 jost w p e w n y m sensie nielo- Daj n a m kielich w i n a , giezne. E l e m e n t archaiczny j ę z y k a to p r z e c i e ż t a k i , k t ó r y w y ­ Kielich jak chodzi z u ż y c i a i to najczęściej bezpowrotnie. P r z y k ł a d o m K i e l i c h j a k karawan. twierdzającym wyraz łożnica po­ „ n o r m a l n y stan rzeczy i w j ę z y k u f o l k l o r u jost 2 w znaczeniu „ k o m o r a , s y p i a l n i a " , k t ó r y w naszych 3 m a t o r i a l a c h m a t y l k o d w a potwierdzenia i oba p o c h o d z ą z n a j ­ z Radomskiego — karawon 113) także O. K o l b o r g w piośni z i n n ą j e d n a k e k s p l i k a c j ą znaczenia — jako „długi w ó z " : 2. W s z y s t k o ć to moje B i e d n a m o j a p a ma Co w kara wonie młoda. bystra w o d a . (ZP, s. t y ł k o m sobie z a p o m n i a ł a 100); w i a n k a na stolo. ( K o l . 2 0 / R a d . I , s. 1. Oj zapalajcie jare świco, idzie M a r y s i a do A idzio ona ( F K . H e j ! , s. Dosyć podobny wyraz o d n o t o w a ł dawniejszych z a p i s ó w : Za łożnice karawan, b) księżyc łożnice. nie-idący, 'syn W i t a m cię księżycu, swego wianeczka ż a ł u j ą c y . niebieski dziedzicu, tobie z ł o t a korona, a n a m w niebio fortona. (Chmiel., s. 113) 2. Oj zapalajeio jare świce id'.io Marysia i z łożnice 185); księcia': P o w y ż s z y tokst jest co p r a w d a przez a u t o r k ę z b i o r u ( K o l / 3 3 , C h e l m / I , s. 8 kwalifiko­ w a n y j a k o magiczna p i e ś ń do k s i ę ż y c a (ciała niobieskiogo), ale 340). „księżna, wydaje się, że jest to jogo w t ó r n a funkcja. C a ł y k o n t e k s t z o s t a ł p a n i " u t r w a l o n a z o s t a ł a t y l k o przez Z . D o l ę g ę - C h o d a k o w s k i e g o : przeeioż n a k i o r o w a n y bezosobowo, a z w r o t „ n i o b i o s k i dziedzicu" Analogicznych p r z y k ł a d ó w jest w i ę c e j . Księżnica — Piszczą wróble, piszczą wrony, w y r a ź n i e wskazuje adresata, znanego m . i n . z popularnoj k o l ę d y że pan m i o d y d o s t a ł ż o n y . o incipicie: Ody śliczna A żona, gdyby jost książnica, z galonom na niej s p ó d n i c a . ( D . , s. a ciemnica k t ó r e j druga z w r o t k a Wszystko stworzenie ś p i e w a j P a n u swemu, 134), — „więzienie, lochy" — ma t a k ż e wyłącznie doku­ m e n t a c j ę d z i e w i ę t n a s t o w i e c z n ą (O. K o l b e r g , J . panna syna kołysała, mstępująca: p o m ó ż r a d o ś c i wielkiej sercu m o m u : li l i l i l i łaj, wielki Królewiczu, Lompa): l i l i l i l i l a j , niebieski dziodzicu. 31. J u ż c i Kasiuleczkę I n n ą k o n s e k w o n e j ą a r c ł i a i z o w a n i a się części l e k s y k i f o l k l o r u we w ą d u ł w s t a w i l i a Jasioczka z d r a j c ę jost jej molizacja. W y r a z y sto k o ń w sonsie odbiorczym czy nawot e t y m o l o g i c z n y m , u t r w a l i ł y się 32. J u ż c i doścignęły. lorze, szczególnie na wschodzie P o l s k i , w y r a z o m O j , Łado, a Jasioczka z d r a j c ę oj t y Jasieniu Jagodo w r z u c i l i . ( K o ł / I , s. 62) ciemnice, k u n i c e ń k a kupcie, Miły, m o c n y B o ż e , od ciomnoj ciemnice. siudołeńko zróbcie, O j , Łado, odewrzala, na b r a t a z a w o ł a ł a , (PŚ1., s. 188). oj Łado] (Chm, n r 29), P r z y k ł a d y tego t y p u świadczą, o g ł ę b o k i m zanurzoniu f o l k l o r u N i o gniowaj się k a l i n o w y m o ś c i e , łado, w historię narodu. B o to j a d ą przoz ciebie g o ś c i e , łado, to s p o s t r z e ż e n i e , łado, łado. boz- Przez ciebie goście i pyszno wesołe łado, łado, powie- Pyszny starosta, pyszna s t a r o ś c i n ę , łado, łado. J e d n a k ż e nio wszystkie a r c h a i z m y w folklorze z a n i k a j ą p o w r o t n i e . M o ż u a nawet, u o g ó l n i a j ą c łado: Łado, 10. R z u c i ł a ( j ) i klucze od ciemnej 11. Gdy ciemnicę zarówno w refrenach w f u n k c j i n i o l i z m ó w . T a k jest z d o c h o w a n y m w folk­ Kasiuleczkę wszyscy zachowali w ciemnicę, dzisiaj z u p e ł n i e niejasne dzioć, że przede w s z y s t k i m nie z a n i k a j ą . Część z nich pozostaje k t ó r y o d c z a s ó w D ł u g o f z a najczęściej i d e n t y f i k u j e (FO, s. 13); się z p o s t a c i ą j a k o rodzaj „ s k a m i e l i n " p r z e w a ż n i e w j e d n y m lub d w u u t w o r a c h b ó s t w a s ł o w i a ń s k i e g o o imieniu L a d a ' , podobnie j a k i n n y inelizm o z u p e ł n i e zapomnianej, czy niejasnej semantyce, a nawet w t y c h folklorowy samych k o n s t r u k c j a c h lelum, 4 p r z y k ł a d e m jest w y r a z O d terenia do językowych. Bardzo w y m o w n y m togo Matka lelum, terenia lelum, potoczną Czy go wiezienia. ( H o l . , s. 46), B o ż e g o — do ś l u b u p a n i e ń s k i e g o . 125a) Od terema do terema — t r z a n a m się do d o m u z b i e r a ć , przoz lasy, przez bory, przez g ł ę b o k i e Jeziory. (Kol/XVI, nr 131). k t ó r y w naszych m a t e r i a ł a c h d o k u m e n t o w a n y c h dawniej i w s p ó ł ­ c z e ś n i e — (ogółom 8 p o t w i e r d z e ń ) zawsze w y s t ę p u j e w stałej k o n s t r u k c j i — „ o d terema do t o r o m a " , a jego znaczenie b y w a lub „ p a ł a c ? , d o m , 6 bozdrożo" . Oto inno p r z y k ł a d y t a k i c l i „ z a p o m n i a n y c h " w y r a z ó w m i e l i n " : a) karawan Pieczywa n a m 7 — „ w ó z do w o ż e n i a w i n a ? " : nio dasz B o ś z s o b ą nie z a b r a ł . zestawieniu ładom, ladom ( K o l / X V l , n r nazwę cala grupa 273). jest łałom, riośni o d czego w z i ę ł a obrzędowych, tak zwano 1. Cienki lenek, cienki blisko k o n o p i e ł k i , (Kol/XVI, nr 5 w „lolomy": do terenia — do ś l u b u jedziemy, odczytywano jako „ z a r o ś l a " najczęściej wiauocek w i t o , P o d l a s k ą o d m i a n ą s ł o w a łado Najświętsza, O d terema, występujący a w K r a k o w i e c h u s t e c z k ę syto, Jezus, do K o ś c i o ł a lelum' , Oj we L w ó w i? n a m terem' M y do ś l u b u dziś jedzioma, W i e to P a n 0 — ładom: „ska­ oj, nam lalom, blisko k o n o p i e ł k i . 2. Joszezo c i e ń s z a c ó r a u o j c z o ń k a , ej, n a m łałom... Melizmom, ( A O , s. szczogólnie dla 161). k o l ę d gospodarskich jost także z n a n y powszechnie z b a l l a d , archaizm dunaj 'rzeka, wielka w o d a , 1 1 woda s t o j ą c a ' : N a dunaj, I N a s t u ś , rano po w o d ę , na to ze d w o m a wiaderojkoma, rui na dunaj, dunaj] dunaj, N a s t u ś , rano po w o d ę , na dunaj. (JA, W Ł u k o w e j , w okolicaeli B i ł g o r a j a c y k l k o l ę d Łukowa). składających się z około p i ę c i u p i e ś n i , ś p i e w a n y c h do dzisiaj nosi n a z w ę „du¬ najów" a obrzęd kolędowania, głównie pannom — „dunajo- waniem". 139 �Refren dunajowy możo odnaloźć w wielu innych kolędach a t a k ż e podlaskiej p i e ś n i wiosennej „ k o n o p i e l c e " : masz konopie lkę, masz. w dole stoisz? Czy sio l a t o w y j suszy boisz? ( W i o l k o p . , s. 2. Jeszczo ciońsza niż s t a w i o ń k a , ej, na dunaju... ( A O , s. w dolo stoisz, Czemu, kalino Czy sie la to w y j suszy boisz, 1. Cienka lenka, k o n o p i e l k a , ej, na dunaju, Czomu, kalino, 207). Czemu t i , A ń d z i u , w lesie stojisz? 159). (...) Do kategorii niejasnych a r c h a i z m ó w , a w folklorze zachowa­ n y c h w f u n k c j i w y l ą c z n i o mclicznej, n a l e ż y też w y r a z leluja, o k t ó r y m Ż. f a u l i p i s a ł , ż o : „ W y k r z y k n i k ten sluszuio do odlogloj s t a r o ż y t n o ś c i odniość m o ż n a . J u ż K r o m e r str. 56 i Stryjkowski czi so 'i rannej rosi bojosz ? ( K a m . , s. 86), gdzio dochodzi do rozbicia typowogo dla t r a d y i yjnego f o l k l o r u , symbolicznego przedstawienia dziewczyny. Bezpośrednia intorpretacja s y m b o l u w p i e ś n i a c h ludowych 36 m ó w i j a k o b y Polacy podpiwszy sobie jost zjawiskiem d o s y ć r z a d k i m ale nie w y j ą t k o w y m . F . B y c z e k ś p i e w a j ą c „ L o l i u n P o l o l u m " p o w t a r z a l i . [...] L o l i Polel b ó s t w a w swoim opisie wesela z okolic K r a ś n i k a z a m i e ś c i ł i n n y p r z y k ł a d : w swoj h i s t o r y i str. miłości i ś l u b ó w m a ł ż e ń s k i c h w Polszczo i na m i a ł y p o d ł u g k r o n i k ś w i ą t y n i ę na czczono, Łysoj — Górzo w Sando- N a ś r ó d d w o r u j a w o r stoi — hej N a jaworzo z ł o t a r z ę s a — hej pani, Starsy d r u ż b a nioboracok goni, Czy pozwoli pannę Leluja! Archaiczne elemonty języka ( Ź P , s. 5). jożołi p o z o s t a j ą w to najczęściej p o d l e g a j ą t a k ż e w e w n ę t r z n y m U c i e k ł a m i przepióreczka (regułar- a j a za nio nieboracok boso, do rodzimego zasobu leksykalnego. J e d n y m z r o d z a j ó w ' t a k i c h z m i a n k t ó r o polerują, na upodobnioniu pod w z g l ę d e m fo T bliskiego d ź w i ę k o w o 1 3 Oto p r z y k ł a d y cy pozwoli przepióreczkę spytać, c h w y t a ć . ( K o l . 6, K r a k . I T , s. 70) oraz tekstowe w y t ł u m a c z o n i o symbolicznego znaczenia p r z e p i ó r k i S w o i s t y m rodzajom r o z w o j u semantycznego znacznej g r u p y takich a r c h a i z m ó w f o l k l o r o w y o h jest zjawisko u o g ó l n i a n i a z n a c z e ń w y ­ razów. 1 6 Uogólnieniu sprzyjają różno mechanizmy I t a k , archaiczna leksyka t y p u gaj, dąbrowa, ii podobny * o g ó l n o g o przez i d e n t y f i k a c j ę rybioy językowo. bór n a b i o r ą znaczonia z c e n t r u m pola semantycznogo, z a t r a c a j ą c cochy dyforoncjahio i p o r y f e r y c z r o : sive^e z - l o ż y h ' l-.nadcbnóm trzeba b y się p a n i m a t k i do wychodzącego z użycia w y m i a n • nadobny Iivbacv w proso, z zabawy o b r z ę d o w e j . mnioj zn&nogo bardziej ''!i,"iio' o 93). solnej: tokstach n v m b ą d ź n i e r e g u l a r n y m ) z m i a n o m jako rodzaj asymilacji netycznym 'wyrazu spytać miodu s c h w y t a ć ? (Rycz., s. Jest t u t a j w y r a ź n a analogia do powszochnio znanej p i e ś n i wo- Leluja'. I p r z y ł o c i e l i rajskio p t a s z ę t a — hej Leluja'. sa r^onaojo Uciokla n u m nasa młodo Trzoba n u m sio p a n i m a t k i 1 2 mirskiin." folkloru Rusi Kaśiulko z w(. d y "wydobyli bór (lviij 111* OoO I i s dąbrowa gaj 185) ob k * Rybacy sk"oczyli, sicióm z a ł o ż y l i , u I:p odobnóm las Kasinie:/ na ł ' ó n d w y d o b y l i . J a k o ogzomplifikocja p"odobny wołani© się do znanego p o o t y z m u bór, k t ó r e g o e t y m o l o g i a w i ą ż o Kasiuli "organy g r a j ó r n , ( K u j . n r 639 A , s. 185); się z lasom sosnowym czy szerzej i g l a s t y m . T a k ż o i n n y , bardzo c z ę s t o w folklorze u ż y w a n y archaizm w fun­ k c j i p o o t y z m u — talar, m o ż o z m i e n i ć się na zasadzie asouacji 4 w talerz.' Z m i a n y fonetyczne, j a k i m p o d l e g a j ą w tokstach r a k t e r . Z n a n y z „Bogurodzicy" w s ł o w o f o r m i e Gosponic ludowych 'Pan w y r a z gospodzin, R ó g , Pan tutaj użyty Jezus': W p i e ś n i a c h nie­ j e d n o k r o t n i e bór m a t a k ż e cochy lasu ł i ś c i a s t o g o : T a m pod lasom p o d Gdzio jedziesz Gosponie borem boru, n a r ą b i o m a t o p o l u , K o I M a z . I I I , nr 245, s. 209). Najczęściej jednak kontekst całego tekstu, w k t ó r y m ton wyraz a nawet kensytuaoja nio pozwalają na ż o d n o u k o n k r o t n i o n i o jego znaczonia. T a k jest np. w p i o ś n i a c h weselnych: ? Z a k u k a ł a kukawoczka w ś r ó d D o ciobio, m i ł y panio. ( K o t . Z n , s. 199) F o r m ę t ę n a l e ż y u z n a ć za p o c h o d n ą od gospodna ( w e d ł u g S. Ur¬ 5 przez gosponie. — O d p o w i e d n i k ż e ń s k i — gospodzina boru, siadajcie rod-.ico do s t o ł u , b a ń c z y k a ) p ó ź n i e j s z e g o w a r i a n t u gospodzin' , gospodnic-* gospoda 'pani' raz m a f o r m ę gospodze: _ ach ! nasza Pojodzioina do jest p r z y w o ł y w a n y , Jozus na osioloczku Po • l i p o w y m mosteczku. B r o ń nas, 17 od­ poci t y m p i ę k n y m j a w o r e m . ( K W - , s. 65), archaizmy, m o g ą m i e ć bardziej i n d y w i d u a l n y , nieregularny cha­ J o c h a ł Pan p o w y ż s z e g o twierdzenia p o s ł u ż y n a m niech w a i n kukawoczka nio głosi, nioch Marysia swoich r o d z i c ó w przeprosi. O j , do ś l u b u , m ł o d a paro, do ś l u b u do takiogo niziutkiego u k ł o n u . gospodze, U p a d a j M a r y s i u , po raz drugi, trzeci, W tej ż a ł o s n e j bardzo t r w o d z e (P,Ś1., s. co jest zgodne z d a w n ą formą dopełniacza, 155), a nioch cię b ł o g o s ł a w i ą malonkio dzioci. innym razom gospoda: P o b ł o g o s ł a w ojcze, p r a w ą r ą c z k ą na bo j u ż o s t a t n i raz krzyż, na j e j wianek patrzysz. ( K u r . , s. 170) Graj pasterzu graj, B ó g ci pomagaj, Bór zatom, ż y j e w p i e ś n i a c h swoim o d r ę b n y m , t e k s t o w y m ż y c i e m , Powiedz, k t ó r a t u r ó ż n y m o d czysto j ę z y k o w o g o gospoda, Slodkiogo grona jagoda Syna p o w i ł a . ( J A , D u b i e n k a 1978), lub gosponią: Talar, dukat, czerwony, dolar s t o p n i u , sens j e d ź m y ż ż y w o po bogactwa, w i o l k o p a ń s k o ś e i i t p . nią, ( K o l / X V I , Lub I , nr za­ o b s e r w o w a ć na p r z y k ł a d z i e folkłorowogo p o l a nazw p i e n i ę d z y . S p i e s z m y ż swacia, b r a c i a ! po d o b r ą gosponią. (komunikatywnego). Analogiczno zjawisko u o g ó l n i a n i a semantycznego m o ż n a 40). reahiogo zatracają, w r ó ż n y m oczywiścio odniesienia, a s t a j ą się o k w i w a l e n t e m I n n y charakter u o g ó l n i a n i a semantycznego o d c z y t a ć można W o s t a t n i m p r z y k ł a d z i e na z r ó ż n i c o w a n i e postaci w y r a z u w y ­ w grupie o p i t o t ó w f o l k l o r o w y c h , r a ź n y wpływ wywarł również r y m . realizowanej przoz nio w folklorze f u n k c j i , z r c j o s t r u j ą c o - o p i s n j ą - Za specyficzny p r z y p a d e k asymilacji, t y m razom w zakresie semantyki należy uznać symboli. P o r ó w n a j m y 140 tekstową przykłady: interpretacje archaicznych co jest z w i ą z a n o zo zmianą coj na o c e n i a j ą c ą . U t r w a l a n i o t y c h ocon p r o w a d z i do p o w s t a n i a �grupy waloryzantów, których podstawowym tekstowym zna­ powstania opozycji leksykalne-semantycznych typu: forma czeniem jost o g ó l n a ocena p o z y t y w n o ś c i . S t ą d m o ż l i w e s ą t a k i e neutralna i nacechowana stylowo. k o n t e k s t y j a k drobne „ b e z p o ś r e d n i o z a a n g a ż o w a n e w tworzonio o d r ę b n o g o s t y l u j ę - listy: E l o m e n t y nacechowano 18 Pod ziolonym d ę b e m stoi k o ń k o w a n y , zykowogo poezji w o d r ó ż n i e n i u od n i o p o o z j i . " K t ó ż na n i m w y w i j o , Jasiunio k o c h a n y . archaizmy są przekształcane i utrwalane jako wyróżniki języka N a d o b n o K a s i o u k . d z i e c i ą t k o k o l j s o . (Chmiel, s. i o t w a r t a . D o w y m i e n i o n y c h w c z e ś n i e j u p o e t y z o w a n y c h archa­ 39) i z m ó w t y p u : gaj, raj: do raju malowanego: H e j , s. ludowego. wymiana opitotów: malowany odpowiodniość w konstrukcji Joszczo opitotów ludowoj innvm folkloru stół i t d . Owa może // jost somantyeznego a r c h a i z m ó w w folklorze jest d o s y ć powszochne t r a k t o w a n i o , taić w sonsio n a d a w c z y m j a k dunaj, wisla, podlanie, i o d b i o r c z y m , nazw n p o l l a t y w n y c h : ukraina, bukowina, podole jako nazw w ł a s n y c h i to z a r ó w n o przez dawniej-zych zapisywaczy f o l k l o r u jak i wspólczosnycb, nawet w y w o d z ą c y c h się ze środowiska wiejskiego, gdzie n p . dunaj j a k o nazwa pospolita b y l historycznie znany. Oto k i l k a p r z y k ł a d ó w : Koniczku siwy P o k a ż m i dziwy P r z o p l y ń bez Dunaj Nio zmaczaj g r z y w y . (Pvog., s. 222); W y d a l a m n i o m a m a za b o r y , za lasy, Za b y s t r y Dunaj. / : N a Podolu bialyj ( D w , s. 122), kamień:/, / : P o d o l a n k a siedzi na n i m . : / ( K o w . , s. 120); W i o n k a ci nio w r ó c ę , a n i Jezu Chryste, bo j u ż t w ó j wianeczek, rzucony na Wisie. [...] J u z e m za m ą ż p o s z ł a , wszystkiegom p o z b y ł a , j u z e m s w ó j wianoczok, o j , na dunaj Z Ukrainy r z u c i ł a . ( K o w . , s. 82). rycerz z b r o j n y , Rycerz z b r o j n y , J u ż nie w r ó c i n i g d y z w o j n y , N i g d y z w o j n y . (Glog., s. P o g n a ł a w o ł k i na 184), Bukowinę W z i ę ł a zo s o b ą s k r z y p k i jedyne, (FO, s. 9 współtworzą swoisty styl tokstu malowana najwidoczniejsza przoksztalcouia poetyckiej' błonie i t d . W y r ó ż n i a j ą funkcjonalna paraleli. rodzajom można 'czysty', się ono d u ż ą f r o k w o n c j ą u ż y c i a . J a k o rodzaj somantyczno-loksyformuły wrota, krasa, nadobny rusy, bystry, rzeczowniki: kometa, podwoje, t y c h p r o c e s ó w m o ż l i w a jest i w p r a k t y e o c z ę s t o realizowana, drobny groch // drobna dziewczyna podole, 159), kalnoj funkcjonalna dunaj, (FK, k t ó r y c h nie n a l e ż y t r a k t o w a ć j a k o nielogiczności. W konsekwencji panna, bór, dąbrowa, d o d a ć i kolojne: — e p i t e t y : wrony, krasny, Siadaj razem z n a m i w e s o ł o na konia siwego, Piej, zajodziosz, t y , zajedziesz tle f o l k l o r u , folklorowo p o e t y z m y . I c h lista jost stosunkowo d ł u g a W y w i j o , w y w i j o , drobne listy pisze, czy malowany I na t y m są 17). O s t a t n i a grupa o m a w i a n y c h p r z y k ł a d ó w p r z o k s z t a l c o ń szczogólnio istotna dla t o k s t ó w f o l k l o r u . Prowadzi b o w i o m jost do Rozwiązania A O — A . Oloszczuk, Pieśni ludowe Podlasia, W r o c ł a w 1965 Chm — J . Chmara (red.) Lubelska pieśń ludowa, L u b l i n 19,19 Chmiel — A . C h m i e l i ń s k a , Księżaty, K r a k ó w 1925 D — Z . D o ł ę g a - C h o d a k o w s k i , Śpiewy słowiańskie pod Mrserhą wiejską zebrane, Warszawa 1973 D w — S. D w o r a k o w s k i , Zwyczaje rodzinne w powiecie wysoko-mazowieckim, Warszawa 1935 FIC. H e j — F . K o t u l a , Hej, leluja, czyli o wygasających starodaw­ nych pieśniach kolędniczych w Rzeszowskiem, Warszawa 1970 F O — F . Olosicjuk, Obrzędy weselne w Lubelskiem. Materiały etnograficzne do badań nad obrzędowością weselną. W r o c ł a w 1071 Glog. — Z . Gloger, Pieśni ludu, K r a k ó w 1892 H o l — P. Holyszowa, Nasze wesele, W s t ę p i opracowanie M . Le­ s i ó w , L u b l i n 1966 J A - - M a t e r i a ł y w ł a s n o autora K a m — L . K a m i o ń s k i , Pieśni ludu pomorskiego, T o r u ń 1936 K o l — O. K o l b e r g , Dzieła wszystkie, W r o c ł a w — P o z n a ń od 1974 r. K o t . Z n — F K o t u l a , Znaki przeszłości, Wstęp Cz. H e r n a s , W a r ­ szawa 1976 K o w — M . K o w a l c z u k , Współczesny repertuar folklorystyczny wsi Rachanie kolo Tomaszowa Lubelskiego, L u b l i n 1978. Praca magisterska w y k o n a n a p o d k i e r u n k i e m J . Bart m i ń s k i e g o . K u j — B . K r z y ż a n i a k , A . P a w l a k , J . L i s a k o w s k i , Kujawy, cz. I , K r a k ó w 1974 K u r — A . K u r , Wesele przypisowskie [ w : ] Lubartów i Ziemia Lubartowska, L u b l i n 1964 K W s — Albośmy to jacy tacy..., Z e b r a ł i o p r a c o w a ł P. P ł a t o k , K r a k ó w 1976 r ś l — Pieśni ludu Śląskiego ze zbiorów rękopiśmiennych Józefa Lompy, W y d a l B . Z a k r z e w s k i , W r o c ł a w 1970 R o g — J . Roger, Pieśni ludu polskiego w Górnym Śląsku, Opole 1976. W y d a n i e f o t o t y p i c z n o . R y c z — F . R y c z c k , Droga przez wieś, K r a k ó w 1972 W i e l k — Wielkopolskie śpiewki ludowe, O p r a c o w a ł a J . Sobieska, K r a k ó w 1957 Ż P — Z . P a u l i , Pieśni ludu polskiego w Galicji, W r o c ł a w . . . 1973, W y d a n i e f o t o t y p . p i o r w o d r u k u z 1838 r o k u . P R Z Y P I S Y 1 P r o b l e m a t y k a definiowania a r c h a i z m ó w f o l k l o r o w y c h oraz ich p r z e g l ą d i k l a s y f i k a c j a z o s t a ł y przedstawiono w a r t y k u l o Archaizmy leksykalne w polskim folklorze wierszowanym (w d r u k u , UMCS). S.B. L i n d o , Słownik języka polskiego, t . I I , L w ó w 1855 — p o d h a s ł e m komora. P o d s t a w ę m a t e r i a ł o w ą a r t y k u ł u stanowi z b i ó r około 50 t y ­ t u ł ó w d r u k ó w z w a r t y c h d o k u m o n t u j ą c y c h f o l k l o r z całogo te­ r y t o r i u m Polski. Część z n i c h z o s t a ł a w y k a z a n a w d o ł ą c z o n e j liście r o z w i ą z a ń s k r ó t ó w c y t o w a n y c h ź r ó d e ł . T e r m i n za J . B a r t m i ń s k i m , 6języku folkloru, W r o c ł a w 1973, s. 257 Ł . G o ł ę b i o w s k i , Lud polski, jego zwyczaje, zabobony, W a r ­ szawa 1830, s. 46 I . G ó r a k - B a r t m i ń s k a , Słownictwo lubelskiej pieśni ludowej na tle słownictwa gwarowego, L u b l i n 1965, s. 19; J . B a r t m h i s k i , op. c i t . , s. 228—230 F . K o t u l a Hej, leluja, Warszawa 1970, s. 032 (przypis 65). Kantyczki karmelilańskie, r ę k o p i s z X V I I I w i e k u przygo­ t o w a ł a do w y d a n i a B . K r z y ż a n i a k , K r a k ó w 1980, s. 87 Szorzoj na t o n t e m a t zob. H . Ł o w n i a ń s k i , Religia Słowian i jej upadek (w. V I — X I I ) , Warszawa 1970, s. 213—217 por. H . Ł o w n i a ń s k i , op. c i t . , s. 216, 231 O e t y m o l o g i i i znaczeniu dunaj u zob. T . L e h r - S p ł a w i ń s k i , Kilka uwag o słowiańskiej nazwie Dunaju (w.) Sprawozdania z Prac Naukowych Wydziału Nauk Społecznych, Warszawa 1959, 2 3 J 5 6 7 8 9 1 0 1 1 z. 3—4, s. 74—77; J . R o z w a d o w s k i , Studia nad nazwami wód słowiańskich, K r a k ó w 1948, s. 2 4 7 — 2 5 1 ; M . J u r k o w s k i , Rzeka, potok, i ich synonimy w języku ukraińskim, „Słavia Oriontalis" 1963, n r 3, s. 462; W . Gieorgijew, Dunaj, Dunaw, Dunave (w:) Studia Lingüistica iu honorem Thaduaci, Lchr-Splawiński, W a r s z a w a 1963, s. 87—90 Z . P a u l i , Pieśni ludu polskiego w Galicji, W r o c ł a w 1973, s. 3 i 4; w y d . f o t o t y p . z 1838 r o k u . Por. d e f i n i c j ę asonacji u M . Kruszewskiego, Wybór pism, W i o e ł a w 1967, s. 8 F o r m ę t a k i o j w y m i a n y p o d a ł J . Treder w swoim referacie w y g ł o s z o n y m na konferencji frazeologicznej w L u b l i n i e w 1978 roku. S. U r b a ń c z y k , Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979, s. 133 Szerzej n a ten t e m a t zob. J . A d a m o w s k i , O uogólnianiu znaczeń wyrazów w pieśni ludowej (w:) Literatura popularna, folklor, język, pod rod. W . Nawrockiego i M . W a l i ń s k i o g o , K a ­ towice 1981, t . I I . s. 205 i n . 1C. M o s z y ń s k i , Uwagi do zeszytu „Słownika etymologicznego języka polskiego" Fr. Sławskiego, „ J ę z y k Polski'', 1953 n r 5, s. 355 J . B a r t m h i s k i . O języku..., op. c i t , , s. 223 Por. J . M i o j l a c h , Jazvk trubadurów. Moskwa 1975. s. 89 i n . ; oraz J . A d a m o w s k i , Archaizmy leksykalne pieśni ludowych a problematyka formuły, „ L i t e r a t u r a L u d o w a " , 1977 n r 4—5 1 2 1 3 1 4 1 5 1 0 1 7 1 8 1 9 141 �