https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/be628546e89b2544000af55f64c024cf.pdf b1212ed8e0cc27924504498ccb69296b Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4148 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3869 Title A name given to the resource Recenzje/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1958 t.12 z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1958 t.12,z.2; s.123-125 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text wych i n s t y t u c j i i organizacji społecznych pod prze­ w o d n i c t w e m prof. d r Tadeusza Seweryna, d y r e k t o ­ ra Muzeum Etnograficznego w K r a k o w i e , rozdzieliła m i ę d z y u c z e s t n i k ó w k o n k u r s u nagrody b i o r ą c pod u w a g ą artystyczne wykonanie palmy i zgodność jej formy z m i e j s c o w ą t r a d y c j ą . Z nagrodzonych p a l m j e d e n a ś c i e zakupiono do z b i o r ó w muzeum w Rabce, K r a k o w i e , Zakopanem i Lodzi. Opisany w y ż e j konkurs na wielkanocne palmy jest p i e r w s z ą tego rodzaju i m p r e z ą w Polsce. PRZYPIS 1 W Rabce podobnie j a k i w innych okolicach P o l ­ ski u t r z y m u j e się jeszcze w i a r a w n a d p r z y r o d z o n ą moc p o ś w i ę c o n e j p a l m y . Całej palmy lub jej części u ż y w a się do r ó ż n y c h celów magicznych. Po p o w r o ­ cie z kościoła uderza się n i ą b y d ł o w oborze, „żeby się d a r z y ł o " , a p ó ź n i e j wygania się n i ą k r o w y idące po raz pierwszy na pastwisko. W W i e l k ą S o b o t ę k a ­ w a ł k i p a l m y z a t y k a j ą gospodarze w oziminę, aby Fotografowała R I sobie z a p e w n i ć dobre plony, a n i e k t ó r z y u ż y w a j ą w t y m celu p a t y k ó w szczególnie długich, aby i m żyto d o r ó w n a ł o wzrostem. Bazie z p a l m y wielkanocnej do­ daje się do siewnego ziarna i przygotowanych do sadzenia k a r t o f l i . Resztę palmy p r z e c h o w y w u j ą pie­ czołowicie w domu, g d y ż podczas burzy wrzuca się jej cząstki w ogień dla ochrony przed p i o r u n a m i . autorka. E C E N Z J A N P A C H O Ń S K I : Z M I E R Z C H S Ł A W E T N Y C H . Z ŻYCIA M I E S Z C Z A N W K R A K O W I E X V I I I W I E K U . W y d a w n i c t w o Literackie. K r a k ó w ¿958, str. 532, 40 tablic z i l u s t r a c j a m i . Obraz k u l t u r y narodu nie m o ż e b y ć p e ł n y , jeśli uwaga badaczy skupia s i ę przede w s z y s t k i m na elitar­ nej i cienkiej warstewce „ g ó r n y c h dziesięciu tysię« cy". Rzeczywistym w y k ł a d n i k i e m k u l t u r y narodu nie są bowiem szczytowe osiągnięcia, z k t ó r y c h korzysta szczupłe grono n a j z a m o ż n i e j s z y c h i najbardziej uprzy­ wilejowanych, ale dorobek s t a n o w i ą c y c h g ł ó w n y z r ą b narodu w a r s t w ś r e d n i c h i niższych. W dotychczasowych badaniach nad k u l t u r ą p o l s k ą wiekó,w m i n i o n y c h niejednokrotnie zbyt wiele u w a g i poświęcało się magnackim p a ł a c o m i bogatemu m i e j ­ skiemu p a t r y c j a t o w i , nie d o c e n i a j ą c konieczności n a u ­ kowego opracowywania k u l t u r y szarych mas s p o ł e ­ c z e ń s t w a , na k t ó r e s k ł a d a ł a się drobna szlachta, ubo­ gie m i e s z c z a ń s t w o i chłopi. Dopiero w powojennym dziesięcioleciu, w z w i ą z k u z o g ó l n y m i przemianami, jakie pod w p ł y w e m p o s t ę p o w e j ideologii zachodzą w nauce polskiej, daje się z a o b s e r w o w a ć w z r a s t a j ą c e zainteresowanie badaczy k u l t u r ą niższych w a r s t w spo­ łecznych, a w szczególności m i e s z c z a ń s t w a . Wyrazem tego s ą wydane w r. 1955 „Szkice staromiejskie", nie­ k t ó r e prace J. B i e n i a r z ó w n y , F. K o t u l i , a przede wszy­ s t k i m recenzowana t u praca J. P a c h o ń s k i e g o . Daje ona najpełniejszy obraz życia mieszczan nie n a l e ż ą c y c h do sfer patrycjuszowskich. D l a etnografa praca P a c h o ń s k i e g o ma szczególne znaczenie: wprowadza go b o w i e m znakomicie w ó w specyficzny k l i m a t dawnego miasta, w c h ł a n i a j ą c e g o i w t ł a c z a j ą c e g o w ramy swego skomplikowanego ustroju element ludzki o r ó ż n y m pochodzeniu społecz­ nym, k u l t u r z e i t r a d y c j i . W pracy tej znajdujemy z a r ó w n o b i e d o t ę , w e g e t u j ą c ą w ciasnych domkach dobudowanych do m u r ó w miejskich, i rodziny w i e ­ l i c k i c h mieszczan, k t ó r e po przeniesieniu się do K r a ­ k o w a p n ą się mozolnie po szczeblach drabiny spo­ łecznej z d o b y w a j ą c z a m o ż n o ś ć i znaczenie, zasobnych w p o w a g ę m a j s t r ó w i młodzież cechową, b i o r ą c ą wraz E J W XVII ze szkolnymi ż a k a m i udział we wszelkich burdach i zamieszkach, a r ó w n o c z e ś n i e b ę d ą c ą nosicielem sta­ rych tradycji, z w y c z a j ó w czy o b r z ę d ó w dziś j u ż wprawdzie po n a j w i ę k s z e j części w mieście zapomnia­ nych, ale żyjących niekiedy w kulturze w s i podkra­ kowskiej. Szczególnie i n t e r e s u j ą c e są te rozdziały pracy, w k t ó ­ rych autor omawia zwyczaje i o b r z ę d y doroczne oraz k u l t u r ę m a t e r i a l n ą mieszczan k r a k o w s k i c h . D u ż ą za­ s ł u g ą P a c h o ń s k i e g o jest sumienne zgromadzenie w j e ­ d n ą całość drobnych, rozproszonych, a często i zapom­ nianych j u ż dziś prac dawniejszych a u t o r ó w i uzu­ p e ł n i e n i e oraz rozszerzenie ich w i a d o m o ś c i m a t e r i a ł a m i nowymi, czerpanymi ze źródeł. W świetle zgromadzonych przez autora m a t e r i a ł ó w zarysowuje się w y r a ź n i e o d r ę b n o ś ć k u l t u r o w a d o l ­ nych w a r s t w społeczności miejskiej, k t ó r a w o d r ó ż ­ nieniu od mniej lub w i ę c e j p r z e s i ą k n i ę t e g o w p ł y w a m i kosmopolitycznymi p a t r y c j a t u posiada charakter l u ­ dowy. Praca P a c h o ń s k i e g o daje etnografowi możność zapoznania się z c a ł o k s z t a ł t e m inwentarza k u l t u r o ­ wego tej w a r s t w y m i e s z c z a ń s k i e j , k t ó r a w przeszłości p e ł n i ł a niezwykle w a ż n ą r o l ę p o ś r e d n i k a : przekazy­ w a ł a szerokim masom ludności wiejskiej k u l t u r ę w a r ­ stwy elitarnej, a r ó w n o c z e ś n i e p r z e n o s i ł a przez swe liczne kontakty z c h ł o p a m i pewne elementy k u l t u r y chłopskiej na teren miasta. Z p u n k t u widzenia p o r ó w n a w c z y c h i historycznych b a d a ń etnograficznych praca P a c h o ń s k i e g o , d a j ą c a sze­ r o k i w g l ą d w obyczajowość i k u l t u r ę m a t e r i a l n ą ś r e ­ dniego i ubogiego m i e s z c z a ń s t w a , jest p o z y c j ą bardzo c e n n ą , k t ó r a p o w a ż n i e wzbogaca nasze możliwości w zakresie badania genezy poszczególnych zjawisk w s p ó ł c z e s n e j ludowej k u l t u r y . Rss. 123 �„ S I O V E N S K Y L U D O V Y T E X T I L " T. I . Praca zbiorowa: Anna B a r t o í o v a , Elena H o l é c ^ o v á , Ema M a r ková. M á r i a M o r á v k o v á — pod r e d a k c j ą Dr Adama Prandy. Stron 154, 181 ilustracji, w t y m 47 b a r w n y c h . Wydawnictwo Ustredia ludovej umeleckiej vyroby — O s v é t a ; M a r t i n 1957. N a k ł a d 4.400. Cena KCS 70. Ostredie ludovej umeleckiej vyroby (ULUV — O ś r o d e k ludowej twórczości artystycznej — w B r a t y ­ sławie nie ma ścisłego odpowiednika w Polsce. Służy on popieraniu sztuki ludowej, zakresem swego dzia­ łania obejmuje funkcje naszej Sekcji Sztuki Ludowej P a ń s t w o w e g o I n s t y t u t u Sztuki, W y d z i a ł u Sztuki L u ­ dowej Departamentu Plastyki Ministerstwa K u l t u r y i Sztuki, a w p e w n y m zakresie t a k ż e C P L i A . N i e w i e l ­ ka ta, ale p r ę ż n a instytucja, s k ł a d a j ą c a się z Wydziału Administracyjnego, P r o d u k c j i i Z b y t u oraz Wydziału B a d a ń — prowadzi badania naukowe z zakresu sztuki ludowej, roztacza opiekę nad t w ó r c a m i l u d o w y m i i organizuje w y t w ó r c z o ś ć i jej zbyt, a t a k ż e wystawy na p o d o b i e ń s t w o naszego W y d z i a ł u Sztuki Ludowej. O ś r o d e k subwencjonowany przez P a ń s t w o dba g ł ó w ­ nie o cele kulturalne, o rozwój i poziom ludowej sztuki s ł o w a c k i e j . W y ł a w i a i weryfikuje w terenie t w ó r c ó w ludowych i udziela i m pomocy finansowej oraz pro­ wadzi odpowiedni i n s t r u k t a ż dla działaczy i pracowni­ k ó w w dziedzinie rzemiosła i p r z e m y s ł u artystycznego. Na terenie całej Słowacji w sklepach i kioskach roz­ powszechnia i sprzedaje autentyczne wyroby sztuki ludowej, często poniżej ceny produkcji. Personel naukowy O ś r o d k a o wyższych k w a l i f i k a ­ cjach (4 e t n o g r a f ó w z d o s k o n a ł ą znajomością zagad­ n i e ń plastycznych) posiada głos d e c y d u j ą c y i n i e k r ę p o wany w zasadzie ż a d n ą p o l i t y k ą gospodarczo-finan­ sowa. O ś r o d e k bowiem jest w p e w n y m sensie wzor­ cownią, szczególnie dla masowej w y t w ó r c z o ś c i rze­ mieślniczej, eksperymentuje i propaguje t w ó r c z o ś ć l u ­ d o w ą w najlepszym jej wydaniu. Jest to m o ż l i w e dla­ tego, że instytucja nie jest nastawiona na dochodowość, zwolniona od p l a n ó w gospodarczych i d u ż y c h podat­ ków. Dodajmy jeszcze dla u z u p e ł n i e n i a , że i samo zagadnienie jest znacznie węższe niż w Polsce i ż y w a tradycja sztuki ludowej w Słowacji o wiele skrom­ niejsza. Owocem b a d a ń naukowych tego o ś r o d k a jest w ł a ­ śnie p i ę k n y pierwszy t o m serii wydawniczej, p o ś w i ę ­ cony wyrobom tekstylnym. Dzieli się on na cztery zasadnicze działy: tkaniny, hafty, w y r o b y z nici i stroje; poprzedza je w s t ę p dra Adama Prandy i przedmowa dyrektora o ś r o d k a , M i ­ chała Dado. Przedmowa Dado informuje ogólnie o celach, p r a ­ cach badawczych, k u l t u r a l n y c h i wydawniczych o ś r o d ­ ka, zaś w s t ę p dra Prandy n a k r e ś l a nam ogólny stan tkactwa w Słowacji i stan prac fachowych w o ś r o d k u . Stwierdza on, że tkactwo należy w S ł o w a c j i do sztuki najbardziej powszechnej, r o z w i n i ę t e j i dobrze zacho­ wanej, dzięki s p r z y j a j ą c y m w a r u n k o m ekonomicznym i ś w i e t n e j tradycji o b r ó b k i s u r o w c ó w . Zwraca przy t y m u w a g ę , że dotychczas opublikowane prace, oma­ w i a j ą c e zagadnienia tkactwa, haftu czy stroju, m a ł o poświęcały uwagi stronie technologicznej, k t ó r a przed­ stawia się bardzo bogato. Z n a j o m o ś ć zaś techniki ma nie t y l k o sens naukowy, ale i p i e r w s z o r z ę d n e znaczenie dla zrozumienia i rozwijania sztuki ludowej w p r a k ­ tyce. Dowodem tego jest fakt, że gdy O ś r o d e k w r. 1954 z o r g a n i z o w a ł k o n f e r e n c j ę i n s t r u k t a ż o w ą dla pracow­ n i k ó w ludoznawstwa, muzealnictwa, spółdzielczości artystycznej i t p . na temat technologii w y r o b ó w t k a ­ ckich i hafciarskich — z a p a d ł a na niej j e d n o m y ś l n a u c h w a ł a o opublikowaniu m a t e r i a ł ó w o ś r o d k a w for­ mie specjalnego w y d a w n i c t w a . O ś r o d e k p o s t a n o w i ł podjąć publikacje tego t y p u dla spopularyzowania do­ r o b k u r ó w n i e ż innych gałęzi ludowej twórczości, ze szczególnym naciskiem na s t r o n ę techniki w y t w ó r c z e j . Publikacje te m a j ą służyć nie t y l k o d z i a ł a c z o m p r a k t y k o m , s z k o ł o m i naukowcom, ale t a k ż e samym 124 t w ó r c o m ludowym, a nawet technikom w p r z e m y ś l e fabrycznym. Wydaje się, że jest to dobry p r z y k ł a d dla naszych w y d a w n i c t w z zakresu sztuki ludowej, nie w y ł ą c z a j ą c ,,Polskiej Sztuki Ludowej", gdyż w ł a ś n i e strona tech­ n i k i w y t w a r z a n i a jest u nas w publikacjach często niedoceniana. S t ą d r o d z ą się nieporozumienia przy adaptacji sztuki ludowej do r ó ż n y c h celów artystycz­ nych. 1. W pierwszym dziale pt. „ P r i s p e v o k k Slovenskem u ludovemu t k a n i u a jeho technologii" A n n a B a r tośova zajmuje się podstawowymi technikami t k a ­ ctwa g ł ó w n i e wschodniej Słowacji (stron 28). Na w s t ę p i e pracy autorka szczegółowo omawia u p r a ­ w ę i sposoby uzyskiwania s u r o w c ó w , k t ó r y m i w t k a ­ ctwie s ł o w a c k i m s ą len, konopie, w e ł n a i b a w e ł n a . N a s t ę p n i e przedstawia sposoby o b r ó b k i i przygotowa­ nia t y c h s u r o w c ó w do tkania, s p r a w ę przygotowania osnowy i w ą t k u oraz zastosowanie r ó ż n y c h n a r z ę d z i tkackich, ze szczególnym o m ó w i e n i e m mechaniki dzia­ ł a n i a warsztatu tkackiego. P r z e c h o d z ą c dalej do tech­ n i k i warsztatowej B a r t o ś o v a omawia szczegółowo r ó ż ­ ne techniki tkackie (splot płócienny, ryps, splot r z ą d ­ k o w y i in.), objaśniając, w j a k i sposób przy użyciu nicielnic i innych n a r z ę d z i uzyskuje tkaczka s ł o w a c k a r ó ż n e efekty artystyczne. Część k o ń c o w ą pracy p o ś w i ę c o n o analizie typologicz­ nej i funkcjonalnej t k a n i n słowackich. Z r o z w a ż a ń autorki w y n i k a , że tkanina ludowa s ł o w a c k a w r ó ż n y c h jej odmianach jest u ż y w a n a z a r ó w n o w stroju ludo­ w y m j a k i we w n ę t r z u i gospodarstwie c h ł o p s k i m . Z t k a n i n y ludowej w zależności od jej charakteru technicznego i artystycznego szyje się koszule, s p ó d n i ­ ce, fartuchy, czepce, chustki, spodnie, bluzy, r a ń t u c h y , ręczniki weselne, odzież roboczą i t p . Na specjalnych m a ł y c h krosienkach i deseczkach wykonuje się barwne w s t ą ż k i , pasy i k o r o n k i . Do potrzeb gospodarskich i ozdoby w n ę t r z są u ż y w a n e dywany, narzuty, szmaciaki, p r z e ś c i e r a d ł a , ręczniki, serwety, w o r k i itp. A r t y k u ł ilustruje 20 bardzo dobrych fotografii, r y ­ sunki n a r z ę d z i i s p l o t ó w t k a c k i c h oraz 10 d o s k o n a ł y c h kolorowych ilustracji najlepszych p r z y k ł a d ó w tkactwa. 2. Dział d r u g i pracy pt. ,,Prispevok k technologii slovenskej ludovej v y ś i v k y " (stron 30) Eleny Holeczyovej p o ś w i ę c o n y jest s ł o w a c k i m haftom l u d o w y m . H a f t y s ł o w a c k i e autorka dzieli na t r z y zasadnicze t y p y : hafty liczone, hafty w g r y s u n k u i hafty naszywane czy n a k ł a d a n e (aplikacje, złote, koralikowe). Na podstawie l i t e r a t u r y historycznej, m u z e a l i ó w i b a d a ń terenowych omawia ona w m i a r ę możliwości w roz­ w o j u historycznym podstawowe m a t e r i a ł y u ż y w a n e w hafciarstwie, m o t y w y h a f t ó w , k o l o r y s t y k ę , kompo­ z y c j ę oraz zastosowanie w stroju w poszczególnych re­ gionach. Dużo miejsca p o ś w i ę c a autorka technikom hafciarskim (ściegom) oraz farbiarstwu ludowemu. W z a k o ń c z e n i u pracy m ó w i r ó w n i e ż o znaczeniu hafciarstwa ludowego dla k u l t u r y narodowej i o hafciarkach ludowych, dzięki k t ó r y m ta dziedzina zajmuje pierwsze miejsce w sztuce ludowej. P r a c ę i l u s t r u j ą 32 fotografie oraz 8 kolorowych i l u ­ stracji. W technice kreskowej pokazane s ą wszystkie podstawowe ściegi hafciarskie. 3. Część trzecia tomu (stron 32) pt. „ P r i s p e v o k k tech­ nologii prac z n i t i " , p i ó r a Emy Markovej, omawia s ł o ­ wackie w y r o b y z nici. Autorka zalicza do nich k o r o n k i klockowe, s z y d e ł k o w e , plecionki robione na drutach oraz wszelkie inne w i ą z a n i a z nici w y k o n y w a n e p a l ­ cami, a t a k ż e w i ą z a n i e sieci przy pomocy z w y k ł e j lub specjalnej igły. Omawia t u r ó w n i e ż techniki b ę d ą c e p o ł ą c z e n i e m haftu i k o r o n k i oraz ludowe k o r o n k i tkane. �Podobnie j a k w poprzednich r o z d z i a ł a c h zagadnienie o m ó w i o n o w perspektywie historycznej z u w z g l ę d n i e ­ niem szczegółowej techniki przygotowania nici, n a r z ę ­ dzi i wykonania r ó ż n y c h plecionek, s ł u ż ą c y c h o k r e ś l o ­ n y m celom. W ś r ó d t y c h w y r o b ó w spotykamy więc wszelkiego rodzaju k o r o n k i czepcowe, czepce plecione na krosien­ kach, tzw. w s t a w k i koronkowe, pasy, kutasy ozdobne, sznury itp. Praca ilustrowana około 20 r y s u n k a m i kreskowymi pozwala na zorientowanie się w podstawowych spo­ sobach technicznych, a 29 f o t o g r a m ó w c z a r n o - b i a ł y c h i 20 plansz b a r w n y c h ilustruje p i ę k n o i bogactwo tej sztuki w S ł o w a c j i . • Praca oparta została g ł ó w n i e na kolekcji zbiorów Centralnego K o m i t e t u P r z e m y s ł u Ludowego i A r t y ­ stycznego w B r a t y s ł a w i e , a częściowo na zbiorach muzealnych w M a r t i n i e , Pradze i Brnie. 4. Dział ostatni t o m u pt. „ P r i s p e v o k k strihom a śitiu slovenskeho l u d o v ś h o k r o j ą " , p i ó r a M a r i i M o ravkovej, p o ś w i ę c o n y jest n i e k t ó r y m strojom ludo­ w y m s ł o w a c k i m (stron 30). Praca p o w s t a ł a w w y n i k u b a d a ń terenowych prowadzonych g ł ó w n i e na Spiszu i Orawie od r. 1950 przez Centralny K o m i t e t Przemy­ słu Ludowego i Artystycznego w B r a t y s ł a w i e . Zgodnie z z a ł o ż e n i a m i całego t o m u autorka na po­ c z ą t k u omawia szczegółowo m a t e r i a ł y , z k t ó r y c h są wykonywane stroje ludowe. Do m a t e r i a ł ó w podstawo­ w y c h zalicza wszelkiego rodzaju p ł ó t n a w ł a s n e j r o ­ boty, sukna, skóry, t k a n i n y drukowane ludowe i r ó ż n o ­ rodne m a t e r i a ł y fabryczne. Do pomocniczych: hafty, koronki, galony, obszywki fabryczne, l a m ó w k i oraz inne służące do zdobienia lub zeszywania s t r o j ó w . G r u p ę m a t e r i a ł ó w d o p e ł n i a j ą c y c h s t a n o w i ą korale, pa­ ciorki, cekiny, spinki itp. P r z e c h o d z ą c w n a s t ę p n e j części do techniki szycia strojów, autorka omawia spo­ soby mierzenia t k a n i n y i w y k r o j e oraz opisuje ściegi i szwy, j a k i m i łączy się ze sobą odpowiednie części, a t a k ż e szczegółowo omawia możliwości zdobienia stroju. Do zdobienia stroju s ł u ż ą nie t y l k o hafty i k o r o n k i , ale r ó w n i e ż takie sposoby techniczne, k t ó r e p e ł n i ą c w a ż n ą f u n k c j ę przy zeszywaniu części i ich w y k o ń c z e ­ n i u s ą j e d n o c z e ś n i e odzdobami (jak np. marszczenia, z a k ł a d k i , l a m ó w k i , ozdobne szwy itp.). G ł ó w n a część pracy p o ś w i ę c o n a jest o m ó w i e n i u podstawowych części stroju. Poznajemy więc, j a k i k r ó j m a j ą kobiece koszule, fartuchy, oplecki, spódnice, ż y w o t k i itp., j a k te po­ szczególne części p o w s t a j ą i j a k ą f u n k c j ę p e ł n i ą w stroju. Podobnie o m ó w i o n y jest s t r ó j m ę s k i (gacie, p o r t k i , koszule, sukmany, k o ż u c h y itp.), obficie i l u ­ strowany tablicami k r o j u . Nieco mniej miejsca p o ś w i ę ­ cono obuwiu, pasom, chustkom czy r ę k a w i c o m . Ten ostatni dział ilustrowany jest najbogaciej. O p r ó c z w i e l u tablic i r y s u n k ó w , d o t y c z ą c y c h k r o j u , stroje pokazane są na 14 fotogramach oraz 9 tablicach b a r w ­ nych. * Jest w i e l k ą z a l e t ą tomu, że poszczególne prace s k ł a ­ d a j ą się na j e d n ą , wzajemnie u z u p e ł n i a j ą c ą Się ca­ łość. K a ż d ą z nich, chociaż n a ś w i e t l a t y l k o pewne za­ gadnienie — opracowano rzetelnie. Wszystkie części t r z y m a j ą się jednej zasady k o n ­ strukcji i systematyki zagadnienia. N i e m a ł a w t y m chyba zasługa naczelnego redaktora, dra Prandy. Ilustracje c z a r n o - b i a ł e reprodukowane z bardzo do­ b r y c h f o t o g r a m ó w na d o b r y m papierze k r e d o w y m należy zaliczyć do w a l o r ó w p i e r w s z o r z ę d n y c h tego dzieła. Ś w i e t n i e dobrane i wykonane pod w z g l ę d e m d r u k a r s k i m są bez w ą t p i e n i a r ó w n i e ż plansze k o l o r o ­ we. Nieco m o ż e słabiej w y g l ą d a j ą plansze s t r o j ó w , reprodukowane z k a r t o n ó w malowanych przez mala­ rzy. R ó w n i e ż kroje w naszym Atlasie S t r o j ó w L u d o ­ wych są chyba lepiej i precyzyjniej opracowane niż u naszych k o l e g ó w słowackich. Do zalet t o m u należy i to, że k a ż d ą p r a c ę u z u p e ł ­ niono przypisami i w y k a z a m i l i t e r a t u r y przedmiotu, a w z a k o ń c z e n i u podano streszczenia w j ę z y k a c h : r o ­ syjskim, angielskim, francuskim i niemieckim. Chociaż poszczególne prace, z t y t u ł u swego charak­ t e r u przyczynkarskiego, z a w i e r a j ą niewiele m a t e r i a ł u historycznego — ze w z g l ę d u na p o d o b i e ń s t w o i p o k r e ­ w i e ń s t w o t e k s t y l i ó w i s t r o j ó w s ł o w a c k i c h do s t r o j ó w i tkactwa polskiego t o m U L U V ma p o w a ż n e znaczenie dla nauki polskiej. Obfite m a t e r i a ł y p o r ó w n a w c z e w tej pracy z n a j d ą przede wszystkim badacze z a j m u j ą c y się k u l t u r ą l u d o w ą Polski p o ł u d n i o w e j . T o m oprawiony jest w szare p ł ó t n o z m o t y w a m i haftu i podany czytelnikowi w p i ę k n e j obwolucie. R e a s u m u j ą c , n a l e ż y s t w i e r d z i ć , że t o m U L U V , po­ ś w i ę c o n y tekstyliom, spełnia postawione m u założenia z a r ó w n o pod w z g l ę d e m naukowym, artystycznym jak i dydaktycznym. Kazimierz Pietkiewicz 125 �