https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/6e00b9dd4ef15eb3756f33a8dee66b5a.pdf dfe9c608da297d78bf56baf1d1da4ed7 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4139 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3861 Title A name given to the resource Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1958 t.12 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1958 t.12, z.1 ; s.59-64 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text K K N Reorganizacja Zakładu Badania S z t u k i L u d o w e j w Państwowym I n ­ stytucie S z t u k i . W m a r c u 1957 r. p r z e p r o w a d z o n o reorganizację Zakładu, który d o t y c h ­ c z a s obejmował problematykę badań n a d plastyką ludową, muzyką l u d o ­ wą, a w p e w n y m z a k r e s i e literaturą i tańcem l u d o w y m . Myślą p r z e w o ­ dnią d o k o n a n y c h z m i a n było ści­ ślejsze powiązanie komórek z a j m u ­ jących się sztuką ludową z o d p o ­ w i e d n i m i Zakładami H i s t o r i i i T e ­ o r i i S z t u k i . T a k więc S e k c j a B a d a ­ nia Plastyki Ludowej (kierownik prof. dr R o m a n R e i n f u s s ) znalazła się w Zakładzie H i s t o r i i i T e o r i i S z t u k i ( k i e r o w n i k prof. d r J . S t a ­ rzyński). S e k c j a s k t a d a się z dwóch zespołów — jednego w K r a k o w i e , drugiego w W a r s z a w i e ( k i e r o w n i k mgr A. J a c k o w s k i ) . * B i u l e t y n i n f o r m a c y j n y C . Z. M . p o ­ daje interesujące dane dotyczące s t a n u p o s i a d a n i a n a s z y c h muzeów. T a k więc n a 31. X I I . 1956 r. l i c z b a eksponatów z z a k r e s u etnografii w y ­ nosiła 119.304. W ciągu 1957 r. z a ­ r e j e s t r o w a n o 33.873 n o w e e k s p o n a t y . Licząc się n a w e t z p e w n y m i n i e d o ­ kładnościami w s t a t y s t y c e , należy j e d n a k stwierdzić, że r o k 1957 .przy­ niósł znaczną poprawę w n a s z y m dość u b o g i m stanie p o s i a d a n i a . Wydział S z t u k i L u d o w e j Mini­ s t e r s t w a K u l t u r y i S z t u k i jest cen­ tralną placówką zajmującą się o p i e ­ ką nad twórczością ludową W 1957 r. Wydział przeznaczył do d y s p o z y c j i Wojewódzkich Rad Narodowych łączna s u m e ok 500 000 zł na organizacte w y s t a w i konkursów s z t u k i h i d o w l i togrody i s u b w e n c T d l a l u ­ dowych Twórców l^n^to ce^ral n^wrdziTł Przyznał n^Różnych I m ­ p r e z a c h 222 na/rody na L c z n a suSe 100 MO zł oraz udziehł 113 st¥D ™ diów twórczych w wysoZfci • W rb. Wydział zakupił do zbiorów państwowych 997 eksponatów s z t u ­ k i ludowej za 280.000 zł. M . i n . za­ kupiono nową kolekcję k i l k u n a s t u p r a c L e o n a Kudły. Rzeźby te, a c z ­ k o l w i e k ustępują p o z i o m e m p r a c o m już p o s i a d a n y m należą do n a j c i e ­ k a w s z y c h przykładów współczesnej twórczości r z e S s k l e j Zbiory M i n . K u l t u r y i S z t u k i s t a ­ nowią najpoważniejszą kolekcję współczesnej s z t u k i l u d o w e j , licząc T * m a d 6.000 eksponatów. ~ ^ ^ ó w tych * W r. k i i k a 2^^£;.,,,-,nyca. Były to: Ł . — . w y s t a w a objazdowa sztuki ludo­ wej w Anglii (wydzielony zestaw ^ o p o n a t ó w z w y s t a w y londyń* * * * * 1956 r.) _ opr. p r z e z m g r a A . Jackowskiego, ' *~'!Kf ! i ^ k i e j ceramiki i tka­ cie i $ r f ° < " loat r.) —_ opr. p r z e z ro^r^Ei n t a w S w T u l u z i e k w i e A. B l a c h o w s k i e g o i p l a s t y k a inż. arch. J . Staniszkisa, — dział s z t u k i l u d o w e j n a w y s t a w i e sztuki ludowej i wzornictwa p r z e ­ mysłowego w G e n e w i e (2—28. I V ) — opr. m g r K . P i e t k i e w i c z . Koom m ii ss a r z e m całości w yys t a w y była ^ j S t y c z n a Cz Wielhorski, — w y s t a w a o b j a z d o w a polskiej w y ­ cinanki ludowej w Finlandii: Helsinki, Jyraskyla, Hameelinna, Karkkila Kenii opr. J . S t a n tóewiczowa — w y s t a w a o b j a z d o w a polskiej w y ­ cinanki ludowej w D a n i i : K o p e n ­ haga, Nykoping, Aalborg, O d e n see, A a r h u s (26 V I I I - 23 X I I ) opr J . S t a n k i e w i c z o w i — w y s t a w a objazdowa polskiej w y ­ cinanki ludowej we Włoszech (czerwiec); F e r r a r a , Castel F r a n cokeneto — opr. J . S t a n k i e w i c z o Wcl, — w y s t a w a s z t u k i ludowej w r a ­ mach wystawy Centralnych Do­ mów Twórczości L u d o w e j krajów demokracji ludowej w Pradze (14. vi — 12. V I I ) — opr. zespół pracowników Wydziału — w y s t a w a haftów p o l s k i c h w C z e ­ chosłowacji (Praga) — opr. J . Stankiewiczowa, — w y s t a w a s z t u k i l u d o w e j oraz o d ­ rębna w y s t a w a w y c i n a n k i l u d o ­ w e j w Z S R R (Wilno 22. V I — 4. V I I ) — opr. m g r A . P i e t k i e ­ wicz, m g r A Błachowski i p l a ­ s t y k inż. a r c h . J . S t a n i s z k i s , — w y s t a w a sztuki ludowej na V I Światowym F e s t i w a l u Młodzieży i Studentów w M o s k w i e (30. V I I — 30. V I I I ) — opr. m g r A. Błachowski, — p o k a z strojów l u d o w y c h w I n ­ d i a c h ( D ż a k a r t a ' — listopad). zeum H i s t o r y c z n y m wystawę s z t u k i koreańskiej, gdzie wśród różnych eksponatów znajdowały się również wyroby sztuki stosowanej, oparte 0 d a w n ą ludową tradycję ( t k a n i n a , wyroby z laki). * W y s t a w a bułgarskiej s z t u k i stoso­ w a n e j , z o r g a n i z o w a n a w listopadzie 1 g r u d n i u w W a r s z a w i e (sale w y s t a ­ w o w e Pałacu K u l t u r y i N a u k i ) p o ­ kazała drogi r o z w o j u współczesnej s z t u k i stosowanej w Bułgarii. P l a ­ s t y c y bułgarscy utrzymują ścisłą i silną więź z ludową t r a d y c j a a r ­ tystyczną, n i e k i e d y nt) dość bliską naszej O b o k p r a c wyraźnie rnspir o w a n y c h sztuką ludową n a w y s t a ­ w i e znalazły sie oczywiścfe i prace r e p r e z e n S e ^ i n d y S a m e dążenia artystów n i e związane T ttradycją radyc a budową * z w l f z a n e z * W W a r s z a w i e , a następnie i n n y c h m i a s t a c h P o l s k i odbyły się w d r u g i e j połowie 1957 r. w y s t a w y czechosło­ w a c k i e j c e r a m i k i a r t y s t y c z n e j . Wśród eksponatów znalazły się również i n ­ s p i r o w a n e tradycyjną sztuką l u d o ­ w ą <m. i n . J . H o r o v a i F K o s t k i ) W odróżnieniu j e d n a k od w y s t a w y np. bułgarskiej sztuka s k o w a n a Czechoslowac i znacznie Śmigiel* i wszechstronniej C z y s t a z dorobku wwótezesnef^ w a ł a t y l k o częściowe p o i e c ie o raz ZoŁ sztuki s t o l e u L V v , Tasadów Niestety za dużo s ? n a niei efesnoratów przeznaczonych^™ słowackich. W y d a W n i c t w a c h S z ł o w v r S C ? - C c h °- * * W Muzeum Mickiewiczowskim N a Międzynarodowym F e s t i w a l u ( W a r s z a w a ) o t w a r t a była w g r u d n i u Młodzieży i Studentów w M o s k w i e — 1957 r. w y s t a w a l u d o w y c h d r z e w o ­ p o l s k a w y s t a w a s z t u k i l u d o w e j z o ­ rytów r o s y j s k i c h , pod nazwą „ Ł U stała n a g r o d z o n a złotym medalem. B O K " . * Srebrny medal indywidualnie otrzy­ W Ośrodku I n f o r m a c y j n y m C z e ­ mała t k a c z k a O l i m p i a J a r o s z e w i c z chosłowackim z o r g a n i z o w a n o w g r u ­ z Białostockiego. dniu wystawę fotograficzną p r z e d ­ N a z o r g a n i z o w a n e j w R z y m i e w y ­ stawiającą piękno ludowego s t r o j u s t a w i e artystów plastyków głuchych czechosłowackiego. srebrny medal otrzymał Nikifor z Krynicy. Motywacja jury brzmia­ ła- . N a j l e p s z e m u m a l a r z o w i w z a ­ k r e s i e p l a s t y k i a m a t o r s k i e j za s z t u ­ kępełnądelTatnTj poezji" Na m a r ­ ginesie wystawi trzeba zwrócić u w a g ę n a to i ż ^ y s ł a n e obrazk N i ­ k i f o r a należą y do słabszy en jego p r a c i Tuż unrzedmo w y s t a w Ine w- W a r s z a w i e budzHy zastrzeżenia Tyrym d o b o ^ m strzeżenia * W październiku e k s p o n o w a n a była w Pałacu K u l t u r y i N a u k i w W a r ­ s z a w i e w y s t a w a rękodzieła a r t y s t y ­ cznego N R D obejmująca m. i n . w y ­ roby przemysłu ludowego. W t y m s a m y m czasie publiczność w a r s z a w s k a mogła oglądać w M u ­ W r. 1957 odbyły się w r a m a c h dotacji Wydziału S z t u k i Ludowej o r a z kredytów W o j . R a d N a r o d o ­ w y c h następujące w y s t a w y , k o n k u r ­ sy, zjazdy i k u r s y : WYSTAWY: — Wystawa wielkopolskiej i lubel­ skiej sztuki ludowej w Lesznie (styczeń — luty). ~~ Wojewódzka w y s t a w a s z t u k i l u ­ d o w e j w Białymstoku ( c z e r w i e c — lipiec). — Wystawa litewskiej sztuki ludo­ w e j w Puńsku ( c z e r w i e c — l i ­ piec). — Wystawa ludowej ceramiki k i e ­ l e c k i e j w Łodzi (sierpień -r- w r z e 59 �— — — — — — — — — — • — — sień) i T o m a s z o w i e Mazowieckim (listopad). Wystawa sztuki ludowej woj. łódzkiego (objazdowa) w Kiel­ cach, S i e r a d z u , R a d o m i u , W i e l u ­ niu, L a s k u (sierpień — paździer­ nik). Wojewódzka w y s t a w a s z t u k i l u ­ dowej w S z c z e c i n i e (wrzesień). Wystawa kaszubskiej sztuki l u ­ dowej w W i e l u (wrzesień). Wystawa sztuki ludowej Mazow­ sza Płockiego w Płocku ( w r z e ­ sień — październik). Wystawa t k a n i n i strojów pół­ nocnej L u b e l s z c z y z n y w Białej P o d l a s k i e j (październik). W y s t a w a t a stanowiła sumę w y ­ staw powiatowych, j a k i e miały m i e j s c e w Puławach, O p o l u , W ł o ­ dawie, K r a s n y m s t a w i a , Zamościu, Biłgoraju, Kraśniku ( w s z y s t k o — woj. lubelskie). Powiatowa wystawa sztuki ludo­ w e j w W i e l u n i u (listopad). Wystawa sztuki ludowej Lasowiaków w Kolbuszowej (gru­ dzień). W y s t a w a Pałuckiej s z t u k i l u d o ­ w e j w K c y n i (grudzień) — o b e j ­ mująca twórczość K . P r i l l o w e j oraz j e j młodocianych uczniów. W y s t a w a wzorów pamiątkarstwa mazurskiego w Olsztynie (gru­ dzień). Wystawa sztuki amatorskiej we W r o c ł a w i u (grudzień). Pokaz pokonkursowy wycinanek k u r p i o w s k i c h w Pułtusku ( g r u ­ dzień). Wystawa sztuki ludowej woj. k a ­ towickiego w K a t o w i c a c h ( g r u ­ dzień). KONKURSY: — K o n k u r s pamiątkarstwa w Łodzi (31. V ) . — K o n k u r s z d o b n i c t w a chat w pow. dąbrowsko-tarnowskim (23. V I ) zorganizowany przez Wydział K u l t u r y W R N p r z y współpracy Państwowego Instytutu Sztuki. K o n k u r s objął 23 wsie. N a j w i ę ­ cej prac zfełoszono oczywiście z Zalipia. ™ ° ° Konkurs sztuki ludowej woj. szczecińskiego w Szczecinie (8. V I I I ) . — Konkurs sztuki ludowej pow. wieluńskiego w W i e l u n i u (8. X I ) . — K o n k u r s pamiątkarstwa mazur­ skiego w Olsztynie (15. X I ) . W k o n k u r s i e udział wzięło 39 osób, które nadesłały 650 p r a c . J u r y nagrodziło 20 p r a c . — K o n k u r s wycinanki kurpiowskiej w Pułtusku (10. X I I ) . — Konkurs szopek krakowskich w K r a k o w i e (17. X I I ) o r g a n i z o ­ w a n y przez M u z . H i s t o r y c z n e m . Krakowa. W konkursie udział wzięło 48 szopkarzy. Z g , C C y W m e t a l o p l a s t y k i w Ratułowie — P o d h a l e (woj. K r a k ó w ) s n y c e r k i w Chochołowie — P o d ­ h a l e (woj. K r a k ó w ) h a f c i a r s t w a w Z a l i p i u (woj. K r a ­ ków) h a f c i a r s t w a n a K a s z u b a c h (woj. Bydgoszcz). Ciekawą inicjatywę podjął K l u b Międzynarodowej Książki i P r a s y w N o w e j H u c i e , organizując w s w y m l o k a l u c y k l w y s t a w p l a s t y c z n y c h ze sprzedażą dzieł w y s t a w i a n y c h a r t y ­ stów. M . i n . w c z e r w c u — l i p c u . b r . pokazano ok. 150 p r a c N i k i f o r a , p o ­ chodzących z różnych okresów. Obrazki mistrza z K r y n i c y wywołały duże z a i n t e r e s o w a n i e i l i c z n e k o ­ mentarze. Oczywiście prawdziwe u z n a n i e znalazły w o c z a c h plastyków, którzy z a k u p i l i większość p r a c . C e ­ n y N i k i f o r o w y c h obrazków ustalono n a 100—150 zł. W końcu s i e r p n i a K l u b z o r g a n i ­ zował wystawę p r a c g ó r n i k ó w - a m a torów: T e o f i l a O c i e p k i , P a w ł a S t o l o rza i P a w ł a W r ó b l a . Spośród p r a c wybijały się obrazy O c i e p k i . I n t e r e ­ sująca była również „ K o z a " P . W r ó ­ bla, świadcząca o o b c o w a n i u m a l a ­ r z a z dziełami s z t u k i współczesnej. „ K o z a " pokazuje, że a m a t o r - p l a s t y k czerpie z różnych źródeł, t a k z o b ­ serwacji natury, j a k inspiracji s z t u ­ ką realistyczną, nadrealistyczną c z y abstrakcyjną. W każdym jednak w y p a d k u ważne j e s t n i e źródło p o d ­ niety, a l e osobista i n t e r p r e t a c j a t e ­ m a t u . P . S t o l o r z wystawił szereg b a r w n y c h g w a s z y , n i e stanowiących j e d n a k postępu w s t o s u n k u do i n ­ n y c h jego p r a c . * W t y m s a m y m czasie w y s t a w i o n o duży zbiór obrazów O c i e p k i i N i ­ kifora w K r a k o w i e . Po raz pierwszy sale Pałacu S z t u k i gościły dziwną szukę Teofila Ociepki i znakomite, doskonale d o b r a n e obrazy Nikifora tirświetnef k o l o r y s t y k i m i s t r z a z K r y n i c T pło taa Ctaiepki wyraźnie traciły Siła b o w i e m tego T m a t o r a tórnika fest n i e k o l o r a l e specyficz­ n a D o e t Y k a jego f a n t a s t y c z n o ^ nych Icen S S & t o m ? dzrwnvch S ^™ " e y s L 7 h e r i W?Iwa ^ o ™ rezonans w t w historycznym rozwoju", w g sce­ n a r i u s z a dr A n n y Kowalskiej-Lew i c k i e j (pracę której o białym h a f ­ cie z a m i e s z c z a m y w n r 4 z 1957 r.). Fotografie i montaż w y s t a w y w y k o ­ nał Z b . K a m y k o w s k i . * W związku z p l a n e m r e g u l a c j i Z a ­ kopanego i w y t y p o w a n i e m z a b y t k o ­ w y c h obiektów b u d o w n i c t w a , pra­ cownicy Muzeum Tatrzańskiego W Z a k o p a n e m : m g r W. J o s t o w a i m g r H . S r e d n i a w a w r a z z k i l k u osobami spoza M u z e u m przeprowadziły i n ­ wentaryzację t y c h obiektów. T r w a j ą również prace n a d d a l s z y m „zagospodarowaniem" zabytkowego d w o r k u Moniaków w Z u b r z y c y G ó r ­ n e j n a O r a w i e . Urządzono już. „izbę czarną" i „izbę białą". W dn. 9—22. X I I . trwały w| Z a ­ kopanem specjalne wczasy dla ' a m a torów-plastyków górników. W c z a s y te połączone były z k u r s e m dokształ­ cającym z z a k r e s u sztuk p l a s t y c z ­ n y c h . Zorganizował j e Wydział K u l ¬ turalno-Oświatowy Zarządu G ł ó w ­ nego Z w . Z a w . Górników. W ś r ó d uczestników znaleźli się m. i n . T e o ­ fil O c i e p k a i P a w e ł Wróbel. W o r g a ­ n i z a c j i kursów pomogło L i c e u m P l a ­ s t y c z n e w Z a k o p a n e m , które oddało do dyspozycji sale i urządzenia s z k o l n e . Zajęcia t e o r e t y c z n e i p r a k ­ tyczne prowadzili plastycy i pedago­ dzy szkoły. W e wrześniu 1957 r. g r u p a m i e s z ­ kańców R u d a w y ( k / K r a k o w a ) wy­ stąpiła z inicjatywą u t w o r z e n i a s t a ­ łego kącika muzealnego, dokumen­ tującego miejscową kulturę ludową. J e d e n z o b y w a t e l i ofiarował l o k a l , postanowiono d o b r o w o l n i e opodatko­ w a ć się stałą składką przeznaczoną na urządzenie w y s t a w y , wciągnięto do współpracy młodzież. Zwrócono się również do Państwowego I n s t y ­ t u t u S z t u k i w K r a k o w i e z prośbą o przeprowadzenie badań terenu j urządzenie kącika muzealnego. S e k ­ cja B a d a n i a S z t u k i L u d o w e j P . I . S . zorganizowała w e wrześniu p i e r w s z y objazd okolic R u d a w y . Jan Wiktor, znany literat i mi­ zo-: stał p r e z e s e m h o n o r o w y m T o w . M i ­ łośników L u d o w e j K u l t u r y i S z t u k i Góralskiej — d e l e g a t u r a w S z c z a w ­ n i c y J a n W i k t o r jest z n a n y m k o lekcjonerenT s z t u k i góralskiej, p o ­ s i a d a on w s w y c h z b i o r a c h c e n n e malowklła n a s l k l e świątki k a p l i c z ­ ftp Delegatura Towarzystwa zamierza urządzić w D w o r z e Szalayowskim w S z c z a w n i c y M u z e u m Pienińskie; gromadzone są już w t y m c e l u l i c z ­ ne eksponaty, w t y m również t a k i e , które są w p o s i a d a n i u osób p r y ­ watnych a łośnik piękna P i e n i n , w y b r a n y p S + Muzeum Etnograficzne w K r a k o ­ w i e otworzyło w g r u d n i u w y s t a w ę pt. „Historia szopki k r a k o w s k i e j " . ka W październiku o t w o r z o n o w T a r ­ nowie interesującą w y s t a w ę „Sztu­ k a l u d u h u c u l s k i e g o " zorganizowaną przez M u z e u m N a r o d o w e w K r a k o ­ wie i M u z e u m w T a r n o w i e . W i ę ­ kszość eksponatów stanowią w y r o b y huculskiej sztuki ludowej z drugiej połowy X I X w N a w y s t a w i e p o ­ ZJAZDY: cera­ — Z j a z d twórców l u d o w y c h w S z c z e ­ kazano t k a c t w o ' h^afciaSwo Żywiec. Z e względu n a zły s t a n mikę snycerkę w y r o b y w m e t a l u c i n i e (28. V I I ) . b u d y n k u , który pęka i w a l i się, z a m ­ szkle — Z j a z d twórców l u d o w y c h w Ł o ­ " s k ó r z e m a t o k w o n knięte zostało M u z e u m Żywieckie. w i c z u (13. X I I ) . C o gorsza — niebezpieczeństwo z a ­ cennym K U R S Y : p r o w a d z o n e d l a młodzieży W M u z e u m Tatrzańskim w Z a ­ graża również n i e z w y k l e p r z e z n a j l e p s z y c h twórców l u ­ k o p a n e m otwarto 24 września w y ­ e k s p o n a t o m . P r a s a m i e j s c o w a i k r a ­ wzywa Prezydium WRN dowych stawę pn. „Biały haft podhalański k o w s k a 60 �do z a i n t e r e s o w a n i a się l o s e m M u z e ­ r e n o w y c h , p r o w a d z o n y c h pod k i e ­ u m i podjęcia p r a c k o n s e r w a t o r s k i c h . r u n k i e m m g r B , Bazielichówny. * Z okazji 900-lecia istnienia R a c i ­ Wojewódzka Rada Narodowa w K i e l c a c h przyznała nagrody i w y ­ borza otwarto wystawę pt. „Kultura różnienia w dziedzinie k u l t u r y z a l u d o w a r e g i o n u r a c i b o r s k i e g o " , n a 1957 r. W ś r ó d laureatów znalazł się której zgromadzono w i e l e e k s p o n a ­ rzeźbiarz l u d o w y L e o n Kudła, któ­ tów: narzędzi p r a c y , w y r o b ó w r ę ­ rego wystawę p r a c zorganizowało k o d z i e l n i c z y c h i strojów l u d o w y c n . Wśród eksponatów s z t u k i l u d o w e j n a wystawifz^ S z t u k Pięknych w R a d o m i u * Komenda Powiatowa organizacji h a r c e r s k i e j w O p o c z n i e wystąpiła z inicjatywą utworzenia Muzeum R e g i o n a l n e g o w d a w n y m Pałacu K a ­ z i m i e r z o w s k i m w Opocznie. K o ­ m e n d a zwróciła się do drużyn h a r ­ cerskich aby zbierały m. in. opisy sfroiów i obyczajów oraz tańce S Drużyna z O g o n o w i c o p r a ­ cowała a l b u m strojów l u d o w y c h tuła r s t w a ll u d o w ewgzoo r y haftów i Smalarstwa u­ * W Muzeum Śląska Opolskiego w O p o l u otwarto w październiku „Wystawę s z t u k i i rękodzieła l u d o ­ wego W i e l k o p o l s k i i Z i e m i L u b u ­ s k i e j " , zorganizowaną p r z s z Wydział K u l t u r y P . W. R . N. w P o z n a n i u . W y s t a w a została następnie p r z e n i e ­ siona do M u z e u m w L e s z n i e W i e l ­ kopolskim. * M u z e u m Górnośląskie w B y t o m i u przeprowadziło w 1957 r. l i c z n e b a ­ dania z zakresu sztuki ludowej. Z a ­ gadnieniem drewnianego budowni­ c t w a s a k r a l n e g o zajmował się •ze­ spól pod k i e r u n k i e m k u s t o s z a m g r , J M a t u s z c z a k a . Ukończono prace w powiecie K l u c z b o r s k i m z a a w a n ­ sowano w p o w G l i w i c k i m o r a ł n a terenie p o w ^ e l s k o - B i a a P r a c o w ­ n i c y dzfału' etnograficznego W nrawalWa«nie^ Kultury Materialnej P A N w Krik£ R o k istnieje Z r z e s z e n i e K o c i e w skie, ale ma już n i e j e d e n poważny s u k c e s . Największy to u z y s k a n i e o d władz m i e j s k i c h odpowiedniego po­ m i e s z c z e n i n a m u z e u m , w którym z n a j d a się odnalszione z a b y t k i p r z e ­ skrzynie m t o f n e c S 3 szłości m m z z a k r e s u s z t u k i l u d o ­ c e r k a r z e ź b a o T r a z y n a s z k l e s p ^ - w e j . Wśród p r a c b a d a w c z y c h s z e r s z e tTdomowe zainteresowante £ * s k i c h stroików u d o w y c h X V n i T x i X W g r u d n i u o t w a r t a została w D o ­ w i e k u z ł o ż o n y z S k u r ^ s t u p l a n s z m u K u l t u r y w Wałbrzychu k r a j o w a wystawa prac górników-amatorów w Gdańsku z a m i e r z a w y d a w a ć s n l plastyków. N a w y s t a w i e z g r o m a d z o ­ no 250 prac, w większości obrazy s M e " o u b l i k u i a c y ooisv z w v S olejne Wśród uczestników większość l u d o w y c h Łańc» S ZJ £Z to górnicy dołowi". Przeważającym m a S v noświ^nnP 1^ dnwf i t e m a t e m ' p r a c w Ujraże lub scenki twórczości z Tycia W w y s t a w i e w z i e l i u d z i a * znan? malar^e-gómicy z kopalni C e n t r a l n y Zarząd Muzeów i O c h n o W i e c z o r e k " - O c i e p k o Wróbel o r a Stolorz P ' ny Zabytków utworzył t z w . „ S k a n ­ sen" w Olsztynku. * N.a n i e w i e l k i m obszarze z n a j d u j e W październiku upłynęło 50 lat się t a m k i l k a interesujących z a b u ­ od u k a z a n i a się w C i e s z y n i e p i e r w ­ dowań, p r z e n i e s i o n y c h z t e r e n u W a r ­ szego n u m e r u „Zarania Śląskiego", m i i i M a z u r . N a szczególną u w a g ę założonego w r o k u 1907 przez grono zasługuje d r e w n i a n y z a b y t k o w y k o ­ działaczy z d r E r n e s t e m F a r n i k i e m ściółek z X V I I w. C h a t y , domy i z a ­ na czele. P i s m o miało n a celu k u l ­ b u d o w a n i a g o s p o d ^ c z e wyposażone t y w o w a n i e rodzimej k u l t u r y regio- są w e k s p o n a t y s z t u k i k i d o w e j naTneT przez ogłaszanie b e z i m i e n ­ s L z y n i e m a l o w a n e ! s z a f y ł ó ż k a i t p . n y c h utworów l u d u s a s k i e g o j a k * również opowiadań b a j e k fraszek oleśn w r a z - z rn^ódia oiisy^anle' 3 Drużyna H a r c e r z y w O l e c k u Putrwalań^ (woj. białostockie) zorganizowała rów"strojów śląLichTtp w g r u d n i u 1957 r. objazdową w y s t a ­ „Zaranie Śląskie" odegrało wielką w ę prac ludowego w y c i n a n k a r z a L u ­ Dobrzyń­ rolę w u t r w a l a n i u świadomości n a ­ b e l s z c z y z n y — Ignacego rodowej s z e r o k i c h r z e s z społeczeń­ skiego. H a r c e r z e z O l e c h a z a p r e z e n ­ s t w a śląskiego, wychowując je w d u ­ towali na w y s t a w i e w Białostockim c h u umiłowania rodzimej k u l t u r v , D o m u K u l t u r y ponad 150 w y c i n a n e k sędziwego a r t y s t y . W y s t a w a m a c h a ­ s z t u k i ludowej i obyczaju. r a k t e r objazdowy i 11Białymstoku * była w O l e c k u Suwałkach Ełku J e d n y m z n i e z m i e r n i e interesują­ i Łomży Zorganizowano ja bez c y c h z j a w i s k w sztuce l u d o w e j n a ­ p c m o c y s u b s y d i ó w ^ p r z e c i w n i e _ szego k r a j u jest odżywanie t r a d y c y j ­ P o m y ś l n a z o s t a ł a n y c h przemysłów wśród ludności chodowa druż7nV W s t e T u n o s i ł przesiedlonej n a Z i e m i e Z a c h o d n i e . „ gr f 1 z ? N a ' w s t a w i ę można T a k np. w G r y f i c a c h odradza się o w m e z nabyć wwycTnzntfDobrzyń ycinanki Dobrzynt r a d y c j a k o s o w s k i c h kilimów. P o ­ rrównież O c l e k 0 W r o D e l ć l a n o w S ^ n o T o L s k o M in ku stosz m e ? L D u b i e l ODracowule m e " W a r s t w o i wnętrza rner B B a z i e l l c h ó w n T s IZ 1 haft I r K S " to krzvże i k a i Z f k i ™f?V wstała snółdzielnia t k a c k a n a czele której stanął d a w n v Ł ! M u z e u m zorganizowało w r a m a c h cia Jakub Kugler Tygodnia O c h r o n y Zabytków c z a s o ­ w ą wystawę obrazującą budowni­ W e wrześniu P o l s k i e T o w a r z y s t w o ctwo ludowe poszczególnych r e g i o ­ nów Śląska. Osobny dział stanowiły L u d o z n a w c z e zorganizowało ogólno­ materiały z e b r a n e p r z y i n w e n t a r y ­ k r a j o w y zjazd etnografów i miło­ zacji budownictwa d r e w n i a n e g o śników k u l t u r y l u d o w e j w S z c z e c i ­ w r a m a c h p r a c p r z y g o t o w a w c z y c h nie T e m a t e m z j a z d u bvły s p r a w y do projektowanego w C h o r z o w i e związane z kulturą l u d o w a P o m o r z a S k a n s e n u (na terenie P a r k u K u l t u r y Zachodniego. z i WypoczynkuWystawa obiedzie następnie inne miejscowości W n o w y m pawilonie n a teranie Parku Kultury i Wypoczynku poka­ zano w l i p c u i s i e r p n i u d w i e w y s t a ­ w y objazdowe „Muzea w P o l s c e L u ­ d o w e j " i „Polskie stroje l u d o w e " . Muzeum w Bytomiu przeprowa­ dziło w 1957 r. b a d a n i a a n k i e t o w e wśród młodzieży s z k o l n e j dotyczące s t r o j u ludowego i jego z d o b n i c t w a . W y n i k i t posłużą j a k o d a n e o r i e n ­ tacyjne przy d a l s z y c h b a d a n i a c h t e ­ 1957 r. wystawę w y r o b ó w l u d o w y c h regionu. Znalazły się t a m m. i n . tiule, hafty, k o s z y c z k i słomiane (Zofii Szulińskiej z Krościna). P o k u * Niestety, wystawa nie cieszyła się zbyt wielką frekwencją. W B i a ł y m ­ s t o k u n p . sprzedano z a l e d w i e 10 w y c i n a n e k , chociaż c e n a i c h wahała się od 8 do 15 zł. Publiczność biało­ s t o c k a przejawiła zresztą małe z a i n ­ t e r e s o w a n i e urządzanymi w g r u d n i u w y s t a w k a m i ręcznych robótek w y ­ konanychi przez^kobiety Czecho­ s ł o w a c j e oraz r e k S Ł w a buł­ garskiego J a k podaje ŻySe^iatoftockie" wystaw-zw"iedzUo 600 osóbDla Vrzvp^ni»nU noda^eZ że Białystok l f c ^ oonad 10 S mielŹkańcÓw T y m większe u z n a m ? dTa^harcerzy' z ^ O ^ c k ^ których ^ catywa lak n f f i a M ^ r Sów w k s i e d z T ^ m f a t W p ^ Źzll W l i p c u otwarto w S z c z e c i n i e w y ­ stawę s z t u k i l u d o w e j i twórczości amatorskiej, zorganizowaną przez Woj. Wydz. K u l t u r y oraz Woj. Z a r z . Z S C h . 109 eksponatów r e p r e z e n t o ­ wało żywą twórczość n r e j s c o w y c h twórców ludowych, pochodzących z różnych części k r a j u i r e p r e z e n t u ­ iac widzów ™ r k „ L kfludoweT jących różne t r a d y c j e . a r t y s t y c z n e W e w Powiatowym Domu Kultury Płońsku otwarto w listopadzie rórtS r o d z i m e j sztu- Wspaniała a r c h i t e k t u r a d r e w n i a nych cerkwi na terenie woj. r z e 61 !i •i-! 1 �szewskiego w r a z z wyposażeniem, unikatowej wartości malarstwem i snycerką po l a t a c h d e w a s t a c j i otoczona zostaje opieką. M o w y o c z y wiście n i e m a o przywróceniu choć w części d a w n e g o s t a n u t y m z a b y t k o m . S t a r a n i a władz k o n s e r w a t o r s k i c h , Wydziału K u l t u r y P. W. R . N. w R z e s z o w i e oraz M u z e u m w S a n o k u idą w kierunku zabezpieczenia istniejących jeszcze zabytków i o d restaurowania kilku ważniejszych obiektów. T a k n p . obecnie k o n s e r w u j e się najstarszą drewnianą c e r k i e w n a t e r e n i e województwa - Muzeum Kultur Ludowych w Mloc i n a c h , mimo że mieści się w o b r ę bfe m. W a r s z a w y , t r u d n o nazwać ozdobą stolicy. N i e udostępnione p u bliczności, n i e spełnia ono, niestety, j p o d s t a w o w e j roli. Powód? B r * pomieszczenia. „Pałacyk" w Młocinach j e s t dziś ruderą nie nadającą się n i e t y l k o n a w y s t a w y publiczne, a l e n a w e t do p r z e c h o w y w a n i a eksponatów. M i m o k a t a s t r o f a l n e j s y t u a c j i zespół p r a cewników M u z e u m c z y n i w s z e l k i e wysiłki, aby n a doraźnych p o k a z a c h T a r c h o m i n i e , n a b a r c e wedrują- L u d o z n a w c z e , Państwowy I n s t y t u t S z t u k i oraz z M u z e a m i i k a t e d r a m i e t n o g r a f i c z n y m i . Prof. Nedo p o i n f o r mował p o l s k i c h kolegów o stanie badań e t n o g r a f i c z n y c h n a Łużycach i zapoznał się z k o l e i z n a s z y m d o ­ r o b k i e m n a u k o w y m . O d siebie m o żerny dodać, że dzięki p o m o c y prof. Nedo p o s i a d a m y obecnie w a r c h i w u m P I S szereg c e n n y c h materiałów porównawczych oraz publikacji z dziedziny kultury ludowej, obejmujących zarówno region łużycki j a k i inne obszary Niemiec, w a n ^ w m ^ Prace cleslS; w y k L a T l u d o w y cieśla I W l t r y ł o t a ! S e * ! ? * u d L S n i t ^ y S n S cześćeksponatów P"J™Jnu»ej , Bydgoski K l u b F i l m o w y n a jesieni 1957 r . ^ k r ę c i ł J U m pt. „Uczniowie ob. M i l c z a n o w s k i C e r k i e w s t a n i e się terenowym oddziałem Muzeum w S a n o k u , wróci do m e j całe u r a t o w a n e wyposażenie, zabezpieczone w Muzeum Sanockim. * J a k podaje B i u l e t y n I n f o r m a c y j n y Centralnego Zarządu Muzeów w C i e s z a c i n i e W i e l k i m (p. Jarosław) znikneS p o w i e r z c h n i z emi dwór s t a j n i a i z a b u d o w a n i a gospodarskie z połowy X I X w budynki d r e w - Jednocześnie M u z e u m c z y n i s t a - j e j ^ r L f b a e h T g ^ ' ranią o r o z s z e r z e n i e s w e g o s t a n u po- i a p t a ł jtrzez Centralę W y s i a d a n i a . Z c i e k a w s z y c h nabytków f oświatowych i w e j wymienić należy z a k u p części p r y - d z e n a e k kTn S d a j ą C T C h watnej kolekcji pp. H o r b a c k i c h p t wąskotaśmowa z K r a k o w a , jednego z cenniejszych * / "' zbiorów rzeźb l u d o w y c h (m. i n . z n a j duje się w n i e j k i l k a rzeźb J . W o w Jednym z najgorliwszych propary). gatorow piękna p o l s k i e ) s z t u k i l u * J &t Polskie Wydawnictwo 6 lutego 195Y r. odbyło się o t w a r ^ ^ I f ! ? ™ ^ cie n o w e j s t a ł e j ^ f ^ ^ l ^ ^ ^ S S ^ S ^ n^r^ScToZ' S y T p a r k u U ż Ł S efnogrlficznej s ( C Z r y d i u m G m t a n e j k u ^ M 62 T l ^ f S i T ^ ^ ^ ^ o w w r a z o s i o n y F u l m ó r s w e u w e S S ? ludowej są częstymi gośćmi Graficy^WM w archiwach sspsissafsas, opracował zespół n a * p r y r & ^ d r s ^ ,„„ W 1957 r. M u z e u m w L u b l i n i e prowadziło p r a c e w y k o p a l i s k o w e n a c m e n t a r z a c h k u l t u r y łużyckiej w T o p o r n i c y , pow. Zamość. O d k r y t o 57 grobów ciałopalnych, uzyskując do zbiorów M u z e u m 69 naczyń (popielnice i przystawki) oraz bardzo c i e k a w y zespół z a b a w e k g l i n i a n y c h . M u z e u m uzyskało obecnie nowe, z n a c z n i e większe i w y g o d n i e j s z e p o mieszczenie. 21 l i p c a otworzono sale w y s t a w o w e w n o w y m lokalu na Zamku. w n a d U ! > l 0 W l e S j ą S z C Z e C l n a ) S a a Z d e w a s t o w a n o również w S t r a chocinie (woj. S z c z e c i n ) drewnianą zabytkową wieżę koło kościoła, a w C h o j n i e (woj. szczecińskie) r o zebrano dwa zabytkowe kościoły. m ^ d ^ Ł S S S -bytek S z c z e c i n a - . romatofci g r a n i t o w y kościółek w U s t n i e (przedmieście S^lpinał iprzeamiebcie * W K o l b u s z o w e j powstało w połow i e m a j a br. T o w a r z y s t w o O p i e k i nad Zabytkami Przyrody i Kultury im. J u l i a n a Goslara. Towarzystwo opracowało p l a n a k c j i , przydzieliło społecznych opiekunów d l a s p r a w o wania o p i e k i n a d z a b y t k a m i w poszczególnych r e g i o n a c h Z a b y t k i d r o b n i e j s z e ~ m . i n sztuki ludowej, postanowiono gromadzić w M u z e u m I n i c j a t y w a K o l b u s z o w e j zasługuje n a poparcie. T y l k o z a i n t e r e s o w a n i e miejscowego społeczeństwa uchronić nas może od dalszego n i s z c z e n i a z a bytków, od w a n d a l i z m u i d e w a s t a c j i , K o n s e r w a t o r z y wojewódzcy s a m i nic n i e zrobią, R a d y , zajęte poważnie zupełnie i n nymi sprawami. K w J zabytkową'basztę. w e n z s ; v r ^ w N o w a e k s p o z y c j a s t a n o w i poważne p u b l i k o w a n e przez n a s n o w e m a t e osiągnięcie naszego m u z e a l n i c t w a t a k " a ł y i l u s t r a c y j n e z z a k r e s u s z t u k i w koncepcji j a k i r e a l i z a c j i . L p S ^ a n e ™ , k t o T ™ ^/YzSakS toajo^ch p n e . b y w a l ^ ^ o ^ c e dwaj konserwatorzy f t £ ^ £ ' $ J S r ^ £ £ £ czechosłowaccy inz^ a r c h B . S t o r m znych. -^ " Ostatnio ukazała się w P W M a n t o . ludowej a r c h i obejmująca b l i s k o sześćdziesiąt tektury drewnianej. najpiękniejszych i najpopularniejI n n i goście z Czechosłowacji z a p o h kolęd i pastorałek o p r a c o w a działalnością działu e t n o / £ £ Grotnik Album sanowi z a r a z e m swoistą antologię g r a f i c z n € g c . i sztuki ludowej Muzeum Tatrzańskiego w Z a k o p a n e m . B y l i te7natvki BożcTnM . etnograf M u z e u m w B r n i e dr noMdei nrezentulac ; u d v i k o w a , V . Budinski-Kriżek rewoffite ce^mikl obrazów n a "Archeologicznego Instytutu Słowa- £ £ £ ^yemmekszWek gniazd ckiei A k N a u k o r a z dr E . B a l a s z f \ Etnograficzno ^Folklorystycznego ° °P y Lstytutu C z e s k i e j A k a d e m i i w P r l Jl„ n , > f n t ^ s o w a ł sie soeNakładem P W M ukazała się r ó w J a i n ^ b u d o w n S w e m góralskim nłeż antologia pt. „Pieśni P o d h a l a " , . przygotowana w ramach prac P a n , _ s t w o w e g o I n s t y t u t u S z t u k i przez z e P o l s c e bawił w i c e d y r e k t o r s e r b . Jaworską, A . M i o d u c h o w skiego D o m u K u l t u r y w B u d z i s z y , j . Sadownika, A. Sledziewskienie, E r n e s t K o w a r , który przyjechał a k c j ą Jana Sadownika, n a z a p r o s z e n i e w a r s z a w s k i e g o D o m u Część muzyczną przygotowała A l e k K u l t u r y . W K r a k o w i e gość s p e c j a l n i e ^ Szurmiak-Bogucka. W antointeresujący się sztuką ludową z w i e - i l a z ł o się 1250 śpiewek z a n o dził M u z e u m Etnograficzne o r a z t o w a n y c h w ciągu o s t a t n i c h k i l k u lat miejscową placówkę Państwowego n a P o d h a l u , oraz 143 z a p i s y m u z y c z mstytutu Sztuki n e Książka opatrzona iest różneeo ? " Książka opatrz o * ^ ™ ^ * rt^TSSTiż?. w listopadzie przebywał w P o l s c e * ™ w £ i a ™ „ t t ^ ^ńcT IrlCrównież etnograf łużycki, prof. d r « ™ ' TO^h ' P a w e ł Nedo, d y r e k t o r I n s t y t u t u B a - <> razu, typów l u d o w y c h . dań S z t u k i L u d o w e j w L i p s k u o r a z * d y r e k t o r I n s t y t u t u Łużyckiego p r z y 1958 r. ukażą się następujące U n i w e r s y t e c i e L i p s k i m . Prof. Nedo książki z z a k r e s u s z t u k i l u d o w e j : bawił w P o l s c e już po r a z d r u g i . prof. dr. R o m a n a R e i n f u s s a „Szopki C e l e m jego w i z y t y było zacieśnienie k r a k o w s k i e " (32 zdjęcia w t y m 8 k o kontaktów z i n s t y t u c j a m i t a k i m i , j a k : l o r o w y c h , nakładem Wydawnictwa C e n t r a l n y D o m Twórczości L u d o w e j Artystycźno-Grafieznego w K r a k o ¬ w W a r s z a ^ wie? ważnego i e 1 d r M J e l l a d g z n a l i y s s i ę N o v a k p r a w a m w r z e N ś o n v l i a a k l z n i r g i a s z o w m u z y C c c h w M t v n t 0 S t a S t e S Jgj p r z w ą i L a 1 f r m ł a t k o w c t l J w a p ó ł : Z s k a g 0 ; s a r o l n s x m m p o r g i i d r e d a z n a toztUK1 n s a 1 h W z n e a k r 8 ] �prof. dr. R o m a n a R e i n f u s s a „ M a l a r ­ stwo l u d o w e " ( W y d a w n i c t w o A r t y ­ sty c z n o - G r a f i c z n e w K r a k o w i e ) ; d r A n d r z e j a B a n a c h a „Teofil O c i e p ­ ko — m a l a r z n i e d z i e l n y " ( W y d a w ­ nictwo Literackie); „Powieści l u d u k r a k o w s k i e g o " — , praca zbiorowa (Wydawnictwo L i t e ­ rackie); J a n a W i k t o r a „Pieniny i Z i e m i a S ą ­ decka" (Wydawnictwo Literackie). * M i m o trudności r o z s z e r z a się e k s ­ port w y r o b ó w polskiej s z t u k i l u d o ­ w e j . T a k n p . i m p o r t e r z y angielscy zamówili w „Varimexie" ok. 20.000 drewnianych pamiątek zakopiań­ s k i c h . N a 11 t y s . funtów wpłynęło zamówienie z K a n a d y , N R F i A u ­ stralii. Dużym z a i n t e r e s o w a n i e m cieszą się k i l i m y ludowe. Nadeszły l i c z n e z a ­ mówienia ze S z w a j c a r i i , niestety przekraczające nasze możliwości p r o ­ dukcyjne. Sygnalizując te dane c i e s z y m y się z możliwości r o z s z e r z e n i a p r o d u k c j i P R E pamiątkarstwa i w y r o b ó w s z t u k i l u ­ Stanisław W a l l i s . Pochodził on z r o ­ dowej, jednocześnie o b a w i a m y się d z i n y górniczej. O j c i e c jego Łukasz p r o d u k o w a n i a „masówki" o n i s k i m W a l l i s zgromadził w i e l k i zbiór p i e ­ poziomie a r t y s t y c z n y m . Zależeć to śni, przysłów i opowieści l u d o w y c h . będzie w dużej m i e r z e od składu Stanisław pomnożył z n a c z n i e d o r o ­ komisji przyjmujących w „ V a r i - b e k ojca, kształcąc się w z a k r e s i e mexie". h i s t o r i i i etnografii. S t . W a l l i s p r z e z całe życie gromadził również m a t e ­ * Spółdzielnia Przemysłu L u d o w e g o riały z z a k r e s u f o l k l o r y s t y k i , e t n o ­ i zabytków historycznych. w Białymstoku otrzymała zamówie­ g r a f i i nie na wykonanie 100 d y w a n ó w Z b i o r y te stały się podstawą m u z e u m Świętochłowicach, utworzonego dwuosnowowych, przeznaczonych na w w 1925 r., a przeniesionego w 1935 r. eksport. do C h o r z o w a . Z m a r ł y aż do o s t a ­ * Zmarł J a k u b K a n i a , 8 5 - l e t n i n e ­ t n i c h d n i kierował p r a c a m i M u z e u m , stor o p o l s k i c h poetów l u d o w y c h , uczestnicząc jednocześnie w p r a c a c h gorący patriota, u c z e s t n i k powstań i n w e n t a r y z a c y j n y c h i b i b l i o g r a f i c z ­ śląskich i w a l k o powrót z i e m p i a ­ n y c h Państwowego I n s t y t u t u S z t u ­ s t o w s k i c h do m a c i e r z y . J . K a n i a był k i . Opublikował p o n a d 100 p r a c i a r ­ członkiem Z w . Literatów P o l s k i c h . tykułów, pozostawiając w rękopisach Pogrzeb wielkiego działacza odbył dalsze 20 p r a c . się 7 g r u d n i a 1957 r. w e w s i Siołkow i c e , p o w . Opole. M u z e a l n i c t w o śląskie i n a u k a p o ­ niosły dotkliwą stratę. Odszedł czło­ * w i e k , który całe s w e życie poświęcił 23 lutego 1957 r. zmarł w Święto­ w a l c e o polskość Śląska, o pomnoże­ kultury chłowicach założyciel i długoletni n i e i u t r w a l e n i e d o r o b k u k i e r o w n i k M u z e u m w C h o r z o w i e — l u d u śląskiego. L Przywykliśmy do w y r z e k a n i a , że s z t u k a l u d o w a upada, że coraz mniejszą rolę o d g r y w a o n a n a w s i . Z radością w i t a m y próby ożywienia zamarłych już ośrodków ludowego rzemiosła, a n a w e t CPLiowskie wysiłki r o z w o j u a r t y s t y c z n e j p r o d u k c j i l u d u w r a m a c h spółdzielni. S p r a w y n i e są j e d n a k t a k proste, j a k to się często w y d a j e , a k o n f l i k t przebiega n i e t y l k o między obrońcami wartości a r t y s t y c z n y c h i ludźmi myślącymi kategorią n o r m , planów i zysków. N a i n n y aspekt sprawy z w r a c a u w a g ę reportaż Włodzimierza Olszewskiego „Dzieci za firankami" („Chłopska D r o g a " 24. X I . 57). „Północna część p o w i a t u ostrołęckiego od t r z e c h l a t przeżywa s w e gospodarcze odrodzenie... K w i t n i e tu chałupniczy przemysł ludowy... Przejedźcie się kolejką wąskotorową n a l i n i i Ostrołęka — M y s z y n i e c , objedźcie t a r g o w i s k o w Myszyńcu c z y Ostrołęce, wszędzie pełno kobiet wędrujących i stojących z naręczami obrusów i firanek, e f e k t o w n y c h n a oko, a l e t a n d e t n y c h w r z e ­ czywistości. A l e l u d z i łasych n a te «piękności» n i e b r a k u j e . Dzięki n i m te m a s z y n y w d o m a c h , te r o w e r y , te r a d i a i te g u m o w e wozy. I j e s z c z e dzięki k o m u ? ...Nie m a p r a w i e d z i e c k a w tej zamożniejącej w s i , które by w sposób bezwzględny, b e z d u s z n y i o k r u t n y n i e było zapędzone p r z e z żądnych w z b o g a c e n i a r o d z i ­ ców do tej pańszczyźnianej harówki. A n i w lecie, a n i w zimie, a n i k i e d y indziej n i e z o ­ b a c z y s z t u dzieci bawiących się p r z y drodze c z y n a leśnej m u r a w i e . P r z y m e c h a n i c z n e j , ogłupiającej i o b e z ­ władniającej p r a c y p r z e w l e k a n i a bawełnianej n i t k i od gwoździka do gwoździka ślęczą dzieci już od piątego r o k u życia! Ślęczą od r a n a do późnej n o c y p r z y k o p ­ cącej l a m p c e naftowej... C i to maleńcy wyrobnicy napędzają ojcom do k a b z y n i e r a z i po 6 tysięcy zło­ t y c h miesięcznie! Żadne p e r s w a z j e , tłumaczenia, odwoływanie się do rozsądku n i e pomagają. T e właśnie d z i e c i są w y r y w a n e nie t y l k o szkole, a l e i w y r y w a n e z kręgu normalnego, należnego d z i e c k u życia. Z r e z y g n o w a n e są te n i e ­ szczęśliwe d z i e c i i przeświadczone, że t a k już być musi..." Pozostaje t y l k o zapytać c z y n n i k i zarówno m i e j s c o w e jak O P L i A , Min. K u l t u r y i Sztuki, wreszcie Min. Pracy i O p i e k i Społecznej — c z y naprawdę t a k już być m u s i ? „ P r a w d a w oczy kole, a l e . . " pod t a k i m tytułem p. (lew) z „Dziennika P o l s k i e g o " (5. X I I . 57) z a m i e s z ­ c z a informację o podjęciu p r z e z C P L i A w Kłodzku D i n i c j a t y w y w y k o r z y s t a n i a motywów l u d o w y c h do p r o ­ d u k c j i dolnośląskich pamiątek. Słusznie s t w i e r d z a , że z P o d h a l a ( w t y m także —• i w większości — z Z a ­ kopanego) idzie w świat naprawdę dużo b a n a l n y c h szkatułek, l a s e k , piórników i t p . " A l e z a r a z potem p r z e k o n u j e m y się, że istotnie „gdy dwóch mówi to samo, to w c a l e n i e jest to s a m o " . C o b o w i e m uważa p. (lew) z a błąd pamiątkarstwa zakopiańskiego, co w jego pojęciu jest banałem? Z a c y t u j e m y : „PotrudzTliśmy się ostatnio o p r z e s z u k a n i e wśród k r a k o w s k i c h sklepów C P L I A z w y r o b a m i zakopiański­ m i znanego m o t y w u podhalańskiego — przepięknych ostów i s z a r o t e k . Gdzież t a m ! A n i n a l e k a r s t w o i c h nie z n a j d z i e s z ! Przeważają jakieś m i s t e r n e l i s t k i , e s y floresy itp., a l e c h a r a k t e r y s t y c z n y c h m o t y w ó w z a k o ­ piańskich — mówiąc s t y l e m W i e c h a — n i m a " . A więc banał to efekty konkursów pamiątkar­ s k i c h , to l a t a n i e s t r u d z o n e j pnący artystów — miłośni­ k ó w s z t u k i P o d h a l a , którzy s t a r a l i się i starają w y r u ­ gować z n i e j tandetę i obce m o t y w y , j a k choćby t y ­ r o l s k a s z a r o t k a ! Opadają ręce. P o r o z u m i e j m y się n a ­ reszcie, co uważamy za banał i tandetę, niechże p a ­ miątkarstwo p r z e s t a n i e być r o z s a d n i k i e m złego s m a k u . C z y naprawdę t y l k o s z a r o t k a i oset to P o d h a l e ? A s n y ­ c e r k a góralska to co? A bogate z b i o r y M u z e u m T a ­ trzańskiego, c z y choćby s t a r y M a t l a k o w s k i , c z y to w ł a ­ śnie n i e jest p r a w d z i w a s z t u k a P o d h a l a ? C h a r a k t e r y ­ s t y c z n e m o t y w y zakopiańskie — proszę p. (lewa) to przecież n i e k o n i e c z n i e s z a r o t k i , górale skaczący p r z e z ogień, c z y g ł o w y starego gazdy z fajką, gęsi p o d s z c z y ­ pujące młodą góraleczkę, a n i j e l e n i e c z y s a r n y n a stoku, j a k żywo odrobione z d y k t y ! „Ilustrowany K u r i e r P o l s k i " (24—25 listopad 57) z a m i e s z c z a fotografię rzeźby Mieczysława Syposza, ucznia Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem, który zdobył wyróżnienie n a Międzynarodowej W y s t a ­ w i e Artystów Plastyków Głuchych w R z y m i e . Rzeźba ładna, b a r d z o „ K e n a r o w s k a " — widać n a n i e j k l i m a t szkoły zakopiańskiej. Dotąd w s z y s t k o w porząd­ k u . T y l k o . . . że fotografia ze wzmianką opatrzona jest tytułem „Wśród twórców l u d o w y c h " ! Skończmy już z t y m n i e o d p o w i e d z i a l n y m szafowa­ n i e m tytułem twórcy l u d o w e g o ! Wyróżnienie zdolnego u c z n i a , c i e k a w i e zapowiadającego się p l a s t y k a M . S y ­ posza n a p e w n o w a r t e jest w z m i a n k i w prasie, a l e umówmy się w r e s z c i e , kogo nazywać będziemy l u d o ­ w y m twórcą? 63 �