https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/7a68fe1a6a5462f14c13069f3f9e3fc6.pdf 05561156e0ef23266cb2b410b6642e33 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4909 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1968 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4554 Title A name given to the resource Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1968 t.22 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1968 t.22 z.4 ; s.243-244 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text 1 odwrócić, powiedzieć, że ż e b r a ł , by m ó c m a l o w a ć . Gdy go p o z n a ł e m przed p i ę t n a s t u laty, a m i a ł w ó w c z a s już chyba około sześćdziesiątki, m a l o w a ł w skupieniu od ś w i t u do zmierzchu, wieczorem zaś r y s o w a ł k a r t k i pod n a s t ę p n e obrazki, a już przy lampie o p r a w i a ł je w k o lorowe r a m k i z papieru i p r z y g o t o w y w a ł m a t e r i a ł na n a s t ę p n y dzień. S ł a w a p r z y s z ł a późno. W wiele lat po o d k r y c i u N i ­ kifora przez malarzy Seweryna T o r y n a i Jerzego Wolfa. Ale l e g e n d ę N i k i f o r a s t w o r z y ł y dopiero lata powojenne, konsekwentne lansowanie — obok Picassa — przez „ P r z e k r ó j " , f i l m y , setki a r t y k u ł ó w , k s i ą ż k i B a n a c h ó w i cała ich p e ł n a pasji akcja opieki nad N i k i f o r e m i jego dziełem, Na pewno w legendzie N i k i f o r a o d e g r a ł a p o k a ź n a rolę m a l o w n i c z o ś ć postaci Krynickiego. A l e p r a w d z i w a wielkość Nikifora, wyróżniająca go spośród innych „ n a i w n y c h " , polega nie na osobowości i losach, lecz na talencie m a l a r s k i m i tej n a p r a w d ę w y j ą t k o w e j a u t e n t y c z n o ś c i jego sztuki. N a i w n y c h jest dziś w i e l u , n i e k t ó r z y m a j ą nawet c a ł k i e m dobre rozeznanie w ł a ś n i e w m a t e r i i tej „ n a i w n o ś c i " . N i k i f o r t w o r z y ł jednak bez ż a d n e g o wyrachowania, z w ł a s n e j potrzeby, bez ś w i a ­ domości tego, że istnieje c a ł y r u c h „ n a i w n y c h " , cała k o n i u n k t u r a na ten gatunek twórczości. Nie tak dawno o g l ą d a l i ś m y jego w i e l k ą w y s t a w ę w warszawskiej „ Z a c h ę c i e " . P r z y j e c h a ł na nią N i k i f o r . S ł a b y , schorowany, u m ę c z o n y , z t r u d e m r y s u j ą c y jesz­ cze kredkami... To b y ł już w ł a ś c i w i e kres. Ostatni p i ę k n y akord... K i l k a lat Wcześniej w ł a d z e K r y n i c y o f i a r o w a ł y m u nazwisko. I o d t ą d N i k i f o r - M a t e j k o s t a ł się N i k i f o r e m K r y n i c k i m . I t a k i m zostanie w naszej p a m i ę c i . Aleksander Nikifor, Święta księga, akwarela. Fot. K Jackowski R O N Jan świderski I K A za okres VII - IX 1968 Konferencje, zjazdy, muzeów działalność W dniach 9—11 w r z e ś n i a odbyła się w S ł u p s k u sesja naukowa poś w i ę c o n a kulturze ludowej Pomorza. W obradach sesji, k t ó r a b y ł a zakonczeniem I I K a m p a n i i Muzealnej, w z i ę ł o u d z i a ł 100 n a u k o w c ó w z różnych p l a c ó w e k etnograficznych oraz etnografowie z N R D , ZSRR i k r a jów skandynawskich. Wygłoszono 10 r e f e r a t ó w o m a w i a j ą c y c h różne asoekty k u l t u r y ludowej Pomorza. Inauguracyjne p r z e m ó w i e n i e pt. „O znaczeniu muzealnictwa etnograficznego'na ZiTmiach^Zachodnich i P ó ł nocnych" wygłos K Pi242 wocki — przewodniczący Komitetu Wykonawczego I I K a m p a n i i M u zealnej. D u ż e zainteresowanie w y w o ł a ł referat prof. dra J. Burszty o g ł ó w n y c h tendencjach rozwojow y c h k u l t u r y na wsi na Ziemiach Zachodnich. Ilustracją sesji była wystawa etnograficzna pt. „ K u l t u r a l u d o w a Pomorza", na k t ó r e j pokazano zab y t k i k u l t u r y ludowej l u d n o ś c i r o dzimej (Kaszubi Bytowscy, S ł o w i ń cv, K r a j n i a c y Z ł o t o w s c y , l u d n o ś ć j a m n e ń s k a ) i osiadłej na Pomorzu po 1945 r. Ekspozycja ma charakter s t a ł y obejmuje k u l t u r ę m a t e r i a l n ą i sztukę ludową, Uczestnicy sesji zwiedzili na zak o ń c z e n i e słowiński skansen w K l u kach. * W lipcu w muzeum w Radomiu otwarto skansen bartniczo-pszczelarski. Jest to jedyna tego rodzaju ekspozycja w k r a j u , została zlokalizowana w p a r k u r o ś l i n chronicnych przy muzeum. W skansenie pokazano e w o l u c j ę f o r m ula oraz n a r z ę d z i a pracy b a r t n i k ó w i pszczelarzy. Skansen p o w s t a ł z i n i c j a t y w y etnografa muzeum w Radomiu mgra Stefana Rosińskiego, * ' 'i ! < < ' ' j \ j I j j j < �•1 We w s i Jaworzynka (pow. Cie­ szyn) w chacie znanego artysty l u ­ dowego Jana Bojko zorganizowano izbę r e g i o n a l n ą . Zgromadzono już ok. 60 e k s p o n a t ó w z dziedziny sztu­ k i ludowej. Muzeum Archeologiczne i Etno­ graficzne w Łodzi zorganizowało obóz etnograficzny dla młodzieży liceów o g ó l n o k s z t a ł c ą c y c h zrzeszo­ nej w Kole P r z y j a c i ó ł Muzeum. Obóz zlokalizowano na Kaszubach. Tematyka b a d a ń o b e j m o w a ł a na­ s t ę p u j ą c e zagadnienia: r y b o ł ó w s t w o , wierzenia i zwyczaje rybackie, rok o b r z ę d o w y na Pomorzu i drzewa w folklorze. W okresie p o p r z e d z a j ą ­ cym obóz młodzież w y s ł u c h a ł a c y k l u w y k ł a d ó w z a p o z n a j ą c y c h z meto­ d y k ą b a d a ń terenowych, regionem kaszubskim, ze szczególnym u w z g l ę d ­ nieniem tradycyjnego r y b o ł ó w s t w a i sztuki ludowej Rezultatem pracy na obozie b v ł v 92 w y w i a d y prze­ prowadzone przez u c z e s t n i k ó w Festiwale, dni folkloru Z okazji D n i Skierbieszowa (pow. Zamość) (7—8 lipca) zorganizowano pierwsze w województwie targi sztuki ludowej. Szczególnym zain­ teresowaniem cieszyły się stoiska garncarzy z Ł ą ż k a Ordynackiego i P a w ł o w a . Na targach pokazano również kowalstwo artystyczne, t k a c t w o i w y c i n a n k a r s t w o z terenu całego w o j e w ó d z t w a lubelskiego. W dniach 4—11 sierpnia o d b y ł y się po raz p i ą t y obchody Tygodnia K u l t u r y Beskidzkiej. Inauguracją o b c h o d ó w b y ł a konferencja nauko­ w a p o ś w i ę c o n a dawnej i w s p ó ł c z e s ­ nej k u l t u r z e ludowej Beskidu Za­ chodniego oraz svtuacji w dziedzi­ nie pamiątkarstwa regionalnego. Konferencja o d b y ł a się w D o m u T u r y s t y w Szczyrku, r ó w n i e ż t a m o t w a r t o p o k o n k u r s o w ą w y s t a w ę pa­ m i ą t k a r s t w a regionalnego zorgani­ z o w a n ą przez muzeum w BielskuBiałej Na w y s t a w i e zgromadzono najciekawsze mace 50 t w ó r c ó w l u ­ d o w y c h na szczególną u w a g ę za­ sługiwały koronki koniakowskio M a r i i Kulejowej rzeźby-Ludwika Kubaszczy^ rola Englerta w a z w y r o b y garncar­ skie r e l i k s a MaluJiaka zBielan (pow. Oświęcim) Z okazji Tygodnia otwarto w W i ś l e e k s p o z y c j ę prac Konstantego K r u ł y z B ł a ż o w e j pn. „Dzieje N a t u r y " . W czasie t r w a n i a Tygodnia szereg regionalnych z e s p o ł ó w p i e ś n i i t a ń c a z a p r e z e n t o w a ł o s w ó j dorobek. W ramach festiwalu polskie zes­ poły p o k a z a ł y wesele g ó r a l s k i e , ob­ rzęd kiszenia kapusty oraz t a ń c e j u h a s ó w . Nieco odmienny p r o g r a m m i a ł y zespoły zagraniczne (NRD, Rumunii, B u ł g a r i i , A r m e n i i , Włoch), k t ó r e p o k a z a ł y bardziej stylizowa­ ny folklor. Grand P r i x festiwalu o t r z y m a ł zespół r u m u ń s k i , który zaprezentował doskonały poziom wykonawczy i w s p a n i a ł e stroje W grupie zespołów autentycznie regio­ nalnych r ó w n o r z ę d n e Grand P r i x i złota eiunase" o t r z y m a ł polski zespól Podegrodzie" / p o w Nowy Sącz w y r ó ż n i o n o r ó w n i e ż ' polski zespół kolejarzy Sądeczanie" 14 w r z e ś n i a rozpoczęły się obcho­ dy D n i F o l k l o r u Z i e m i Babimojskiej. Z tej okazji o d b y ł a się sesja po­ pularnonaukowa, na k t ó r e j o m ó ­ wiono tradycje polskie tego regio­ nu, z t e m a t ó w folklorystycznych — obrzęd weselny z P o d m o k ł a i t r a ­ dycyjny instrument ludowy — k o ­ zioł. W lokalu k i n a w Babimoście otwarto w y s t a w ę pn. ..Sztuka l u ­ dowa Babimojszczyzny", na k t ó r e j pokazano obok sztuki ludowej i stro­ j ó w r ó w n i e ż zabytki k u l t u r y ma­ terialnej. O d b y ł y się r ó w n i e ż pokazy zespo­ ł ó w regionalnych. W ramach Ś w i ę t o k r z y s k i c h D n i K u l t u r y , k t ó r e obchodzono w N o ­ wej Słupi, o d b y ł się pokaz dawnego w y t o p u rudy. A t r a k c j ą był r ó w n i e ż kiermasz w y r o b ó w sztuki ludowej i pamiątkarskich zorganizowany przez Cepelię. Z n a n i t w ó r c y l u d o w i : Józef Piłat, H e n r y k Zegadło, g a r n ­ carze: Gruszek, A r m a ń s k i i rodzina B a b l ó w oraz tkaczki i w y c i n a n k a r k i sprzedawali swoje w y r o b y w k r a mikach pod s ł o m i a n y m i strzechami. * D r u g i Festiwal F o l k l o r u Ziem N a d w i ś l a ń s k i c h o d b y ł się t y m r a ­ zem w dniach 14—15 w r z e ś n i a w P ł o c k u . 8 zespołów p o k a z a ł o s w ó j dorobek p r e z e n t u j ą c nie zawsze autentyczny program folklorystycz­ ny. 'Z okazji festiwalu otwarto w y ­ s t a w ę rzeźby ludowej w płockim P D K oraz w y s t a w ę wydawnictw 7. dziedziny f o l k l o r u . Cepelia zorga­ n i z o w a ł a kiermasz w y r o b ó w sztuki ludowej połączony z p r e z e n t a c j ą t w ó r c ó w ludowych oraz w y s t a w ę mebli cepeliowskich. Zgromadzono na w y s t a w i e k i l k a k o m p l e t ó w o r y g i ­ nalnych mebli ludowych, wiele po­ jedynczych p r z e d m i o t ó w oraz eks­ ponaty s ł u ż ą c e do w y s t r o j u w n ę t r z a . * Tegoroczna Tatrzańska Jesień (wrzesień) p o ł ą c z o n a b v ł a z I M i ę ­ dzynarodowym Festiwalem F o l k l o r u Z i e m G ó r s k i c h . I n a u g u r a c j ą Jesieni b y ł o otwarcie w salach B W A po­ konkursowej w y s t a w y malarstwa na szkle. Recenzja z w y s t a w y u k a ż e się w j e d n y m z n a j b l i ż s z y c h n u m e ­ rów. W ramach Bydgoskich D n i Sztuki dzień 15 w r z e ś n i a ogłoszono Dniem F o l k l o r u . Z tej okazji w y s t ą p i ł y liczne zespoły regionalne: „ P a ł u k i " z K c y n i , „ C h o j n y " z Chojnic, k a ­ pela z K o w a l a i kapela ludowa Ogniska Artystycznego z W ł o c ł a w ­ ka. Cepelia z o r g a n i z o w a ł a kiermasz w y r o b ó w sztuki ludowej p o ł ą c z o n y z pokazem w a r s z t a t ó w n i e k t ó r y c h t w ó r c ó w . Pokazano p a j ą k i , hafty, malarstwo na fajansie, rzeźbę, k w i a t y ludowe, plecionki z korzeni i garncarstwo. Impreza spotkała się z d u ż y m zainteresowaniem, b y ł a to pierwsza zorganizowana na szer­ szą s k a l ę prezentacja t w ó r c ó w l u ­ dowych w o j e w ó d z t w a bydgoskiego. Ł ó d z k a Cepelia z o r g a n i z o w a ł a w dniach 14—21 września Tydzień Sztuki L u d o w e j . W sklepach Ce­ pelii i na straganach ulicznych sprzedawano w y r o b y artystów z r e g i o n ó w : sieradzkiego, ł o w i c k i e g o , rawskiego, łączyckiego. W y c i n a n k a r ka z Rawy Maz. J. Przyborkowa, r z e ź b i a r z z tego regionu M . Ż e g l i ń ski oraz sieradzki garncarz H . M u ­ s z y ń s k i prezentowali swoje warsz taty i n a r z ę d z i a pracy. W dniach 21—22 w r z e ś n i a odby­ w a ł y się D n i F o l k l o r u Kaszubskie­ go w Kartuzach. Z e s p ó ł „ K a s z u b y " p o k a z a ł obrzęd weselny na i m p r e ­ zach w Kartuzach i Chmielnie. Po­ nadto w salach b i b l i o t e k i w Chmiel­ nie o t w a r t o w y s t a w ę e t n o g r a f i c z n ą p r z y g o t o w a n ą ze z b i o r ó w miejsco­ wych regionalistów i młodzieży szkolnej. Pokazano zabytki k u l t u r y materialnej, wszystkie fazy c e r a m i ­ k i Neclów, c e r a m i k ę L . Adamczyka oraz w i e l o b a r w n e hafty D. L a s k o w ­ skiej. Tradycyjne D n i F o l k l o r u O p o c z y ń ­ skiego obchodzono w dniach 22—24 w r z e ś n i a . Prez. PRN i Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi p r z y g o t o w a ł y sesję n a u k o w ą p o ś w i ę c o n ą stanowi b a d a ń etno­ graficznych w O p o c z y ń s k i e m , z w y ­ czajom rolniczym oraz t r a d y c j n v m sposobom u p r a w y r o l i . Z okazji D n i o t w a r t o w y s t a w ę m i ­ niatur strojów i haftów opoczyń­ skich p o c h o d z ą c y c h ze z b i o r ó w p r y ­ w a t n y c h nauczycielki T. Szwedkowicz. N i e k t ó r e z h a f t ó w o p o c z y ń ­ skich pokazanych na wystawie m i a ­ ły ponad 100 lat. W ramach obchodzonych co roku D n i Zielonej G ó r y zorganizowano po raz pierwszy w t y m r o k u M i ę ­ dzynarodowy Festiwal Zespołów Pieśni i Tańca. W przeglądzie uczestniczyło 8 zespołów z B u ł g a r i i , NRD, R u m u n i i , W ę g i e r , ZSRR i Pol­ ski k t ó r e z a p r e z e n t o w a ł y stylizo­ wany f o l k l o r . W czasie D n i Lubaczowa (wrze­ sień) o t w a r t o e k s p o z y c j ę polskich d r z e w o r y t ó w ludowych w y p o ż y c z o ­ ną przez P a ń s t w o w e Muzeum Etno­ graficzne w K r a k o w i e . Cenna b y ł a szczególnie kolekcja drzeworytów Macieja Kostryckiego z P ł a z o w a . Działacze regionalni w Lubaczowie pragną udostępnić mieszkańcom i turystom twórczość Kostryckiego w s t a ł e j ekspozycji. 243 �Wystawy, konkursy sztuki ludowej W salach I n s t y t u t u Wzornictwa w Warszawie czynna b y ł a w lipcu pokonkursowa w y s t a w a pn. „ J e ź ­ dziec i k o ń " . Na w y s t a w i e pokazano prace 260 a u t o r ó w , k t ó r z y otrzy­ m a l i nagrody, w y r ó ż n i e n i a l u b k t ó ­ rych prace zakwalifikowano do za­ kupu. N a j w i ę c e j e k s p o n a t ó w poka­ zano w dziale t k a n i n i prac z drew­ na, bogato reprezentowana b y ł a ce­ r a m i k a . Osobnym d z i a ł e m były elementy z w i ą z a n e z j e ź d ź c e m (tor­ by, saki; paski) i k o n i e m (chomonta, siodła, podkowy). Na wystawie po­ kazano r ó w n i e ż b i ż u t e r i ę artystyezną. W dziale t k a n i n p i e r w s z ą n a g r o d ę otrzymała Maria Bujakowa, w dziale a r t y k u ł ó w s t a n o w i ą c y c h w y ­ posażenie w n ę t r z a — barek-żłób J ó z e f a Kulona. T w ó r c y l u d o w i J. Prokop i J. Staszel uzyskali p i e r w ­ szą n a g r o d ę za u p r z ą ż p o d h a l a ń s k ą . 600 e k s p o n a t ó w r e p r e z e n t o w a ł o re­ gion P o w i ś l a , Kociewia i Kaszub. Dział r z e ź b y reprezentowany był przez t w ó r c ó w : A . P a s t w ę , W. Licę, L . Gollę, I . R z e p ę , . A. Stawowego i T. K a ł u s k i e g o . Pokazano w y r o b y garncarzy, m . i n . prace R.Necla, w y ­ roby plecionkarskie, a w ś r ó d nich plecionki z korzenia sosny i słotny z Wdzydz. Najbogatszym d z i a ł e m b y ł dział haftu reprezentowany przez t w ó r c z y n i e kaszubskie i z re­ gionu P o w i ś l a . Muzeum O k r ę g o w e W Rzeszowie urządziło w lipcu w y s t a w ę pn. „ P a ­ miątkarstwo regionalne woje­ w ó d z t w a rzeszowskiego". Zgroma­ dzono na niej hafty, c e r a m i k ę , w y ­ roby plecionkarskie i z drewna. Wystawa b y ł a plonem konkursu ogłoszonego w u b i e g ł y m r o k u przez muzeum, Wydz. K u l t . i Wydz. H a n ­ dlu Prez. W R N w Rzeszowie. Organizatorzy w y s t a w y planują u r z ą d z e n i e specjalnych ekspozycji w sklepach zagranicznych Cepelii. W lipcu nastąpiło rozstrzygnięcie konkursu na p a m i ą t k ę z Ziemi Ł ó d z k i e j . Plonem konkursu są 132 wzory p a m i ą t k o w y c h p r z e d m i o t ó w . W grupie a m a t o r ó w i t w ó r c ó w l u ­ d o w y c h p i e r w s z ą n a g r o d ę przyzna­ no m . i n . S t a n i s ł a w o w i K o r p i e ze w s i Ruda pow. Sieradz. W l i p c u w P D K w Wejherowie czynna b y ł a w y s t a w a pn, „ S z t u k a l u d o w a ziemi g d a ń s k i e j " . Ponad W Muzeum Regionalnym w Ł ę c z ­ nej czynna b y ł a w l i p c u w y s t a w a pt. „ T k a c t w o ludowe w powiecie lubelskim". Na wystawie pokazano n a r z ę d z i a do o b r ó b k i surowca oraz gotowe w y r o b y tkackie. W sierpniu w P D K w S z y d ł o w c u czynna b y ł a w y s t a w a c e r a m i k i l u ­ dowej z rejonu S z y d ł o w c a . W i ę k s z ą część w y s t a w y s t a n o w i ł y w y r o b y garncarzy z R ę d o c i n a zrzeszonych w spółdzielni „ C h a ł u p n i k " . W sierpniu w M u z e u m Regional­ n y m w Ostrowcu Ś w i ę t o k r z y s k i m czynna b y ł a w y s t a w a sztuki l u d o ­ wej regionu kieleckiego. W dziale rzeźby bogato reprezentowana b y ł a t w ó r c z o ś ć J, P i ł a t a i M , Grygiela. * 2 w r z e ś n i a otwarto w salach M u ­ zeum Narodowego w Warszawie w y s t a w ę litewskiej sztuki ludowej. W ś r ó d ponad 400 e k s p o n a t ó w szcze­ gólnie bogato p r z e d s t a w i a ł się dział rzeźby i t k a c t w a . W dziale r z e ź b y pokazano ciekawe prace w k a m i e ­ n i u g ł u c h o n i e m e g o t w ó r c y — po­ mocnika kamieniarskiego; dużo liczniejsze prace w drewnie b y ł y m n i e j ciekawe. Pokazano r ó w n i e ż w y r o b y z bursztynu i c e r a m i k ę . Tkactwo litewskie jest mocno zwią¬ zane ze s t a r y m i t r a d y c j a m i w tej gałęzi sztuki ludowej. D u ż a r ó ż ­ n o r o d n o ś ć pokazanych na w y s t a w i e tkanin lnianych i wełnianych świad­ czy o Żywości tej dziedziny sztuki ludowej * 11 w r z e ś n i a otwarto w salach M u ­ zeum Pomorza Zachodniego w Szczecinie w y s t a w ę ł o t e w s k i e j sztu­ k i ludowej. W y s t a w ę zorganizowano z okazji Tygodnia K u l t u r y Ł o t e w ­ skiej. Pokazano t k a n i n y , c e r a m i k ę oraz p i ę k n e w y r o b y z bursztynu. * 29 w r z e ś n i a otwarto w Muzeum N a r o d o w y m w Warszawie w y s t a w ę malarstwa N i k o PirosmanaszwiliRecenzja z w y s t a w y u k a ż e się w j e d n y m z najbliższych n u m e r ó w . �