https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/ccef63839df4a70e194e77eda563ec15.pdf a2fbed01557aef1bf0bf09058fa74dfd Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3918 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1953 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3669 Title A name given to the resource Recenzje / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1953 t.7 z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1953 t.7 z.1; s.131- 132 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text R E C E N Z J E „Oczerki russkogo narodnopoeticzeskogo tworczestwa sowietskoi epochi". („Zarys rosyjskiej ludowej twórczości poetyckiej epoki radzieckiej"). Książkę opracował zgrupowanych (Dom w W y d a w n i c t w o A k a d e m i i N a u k Z S R R . M o s k w a - L e n i n g r a d 1952 s. 537. zespół „...Na folklorystów radzieckich, Literatury Rosyjskie: Instytucie Puszkinowski) Akademii Nauk Z S R R , pod re­ wszystkich nie narodów tylko ZSRR. n a mnie, mnie, wstrząsające i wiem, wrażenie że wywarł aszug (poeta l u d o w y , bard), S u l e j m a n S t a l s k i . W i d z i a ­ d a k c j ą — A . M . Astachowej, I. P. D m i t r a k o w a , A . N. łem Łozanowa. c o ś do siebie t w o r z ą c swe w i e r s z e ; a potem ten H o m e r Jak informuje omawiana króciutka, p r a c a jest 4-stronicowa próbą przedmowa, usystematyzowania dru­ j a k ten starzec, n i e p i ś m i e n n y mędrzec... X X w. w c u d o w n y s p o s ó b je o d c z y t a ł . " na T W s z e c h z w i ą z k o w y m kowanych i archiwalnych materiałów, dotyczących za­ Dalej autorzy (Przemówienie Zjeździe Pisarzy w stwierdzają, szeptał że twórczość 1934 r.). ludowa w g a d n i e n i a oraz p e r i o d y z a c j i h i s t o r i i r a d z i e c k i e j t w ó r ­ epoce r a d z i e c k i e j o k a z u j e s p e ł n i e n i e s i ę n a d z i e i i o d ­ czości wiecznych m a r z e ń ludu, przedstawia realistycznie życie' ludowej. K s i ą ż k a s k ł a d a s i ę z w s t ę p u teoretycznego w o p r a ­ współczesne, ściśle c o w a n i u A . M . A s t a c h o w e j i I . P . D m i t r a k o w a , 5 roz­ Współczesna twórczość działów omawiających dalszego r o z w o j u ż y c i a n a r o d u radzieckiego. M a r z e n i e , twórczości ludowej mowującego Autorzy poszczególne etapy radzieckiej i z krótkiego zakończenia, podsu­ wstępu podkreślają, że zasadniczą cechą r a d z i e c k i e j t w ó r c z o ś c i l u d o w e j jest ta j e j w ł a ś c i w o ś ć , iż jest to t w ó r c z o ś ć w y z w o l o n y c h n a r o d ó w . S t ą d nika które jej treść, jak też specyfika form wy­ jej artystycz­ rozważaniach prawdy historycznej. podaje perspektywy przedrewolucyjnym zdrowej psychiki było ludu, nie wyrazem dającej się p r z e c i w n o ś c i o m ' i m ę c e ż y c i a , teraz s t a ł o się. lud w swej poezji opiewa zbliżającą się epokę ko­ munizmu wyniku zwycięstwa socjalizmu i zlikwidowania akcentują wielką klas w y z y s k u j ą c y c h w a g ę , j a k ą do t w ó r c z o ś c i l u d o w e j p r z y w i ą z u j e Partia. s o w a , k t ó r a o d d z i e l a ł a t w ó r c z o ś ć l u d o w ą od l i t e r a t u r y . Tylko swoich ludowa a f i r m a c j ą r z e c z y w i s t o ś c i r a d z i e c k i e j . W c h w i l i obecnej W w okresie zgnębić nego w y r a z u . Autorzy w optymizmu, wyniki pracy przestrzega d z i ę k i pomocy i opiece P a r t i i i o s o b i ś c i e Stalina — twórczość mogła osiągnąć ludowa w tak wysoki Tow, Związku Radzieckim poziom. na rozwój twórczości ludowej. Wielki pisarz wzajemnie, na znaczenie pieśni dokumentu epoki, poznajemy historię ludowej jako dokumentu, uwagę pierwszorzędnego na podstawie l u d u , jego i d e a ł y którego się zawada w swej pamięci 30 000 z r o z u m i a ł a to lepiej n i ż w i e l u b a r d z o - Fiedowierszy, wykształconych ludzi'*. (M. G o r k i : Z w y s t a w y w s z e c h r o s y j s k i e j . „ O d e s s k i j e N o w o s t i " n r 3660, 14.VI.1896). rewolucyjną, stwierdzają, odzwierciedla lecz pomaga pracujących, nowy może wpłynąć na przeobrażenie świata. Autorzy ko która również wpaja stosunek „Folklor że twórczość wielkie do naszych ludowa, nie osiągnięcia podnosić nowe naszego poziom poglądy i — starożytnego, mas oni swych n a siebie. stało się możność nowych zaczął malnego procesu kształcenia kwalifikacji. utworów o bardziej skomplikowanej również bohatera folklorem Wielu zawodowymi się poniekąd powstawania ludowych, formie zbliżać utworu lub noległe procesy twórczość twórcze: rów­ literatura zawodowa indywidualnego te­ do nor­ literackiego. autora i t w ó r c z o ś ć jako ludowa — rezultat pracy t w ó r c z e j mas, kolektywu. T a w ł a ś n i e masowość, powstawanie utworu poetyckiego wśród g r u p y , u d o s k o n a l a n i e go p r z e z k o l e k t y w — jest j e d n ą n a j b a r d z i e j z a s a d n i c z y c h cech czości współczesnej twór­ ludowej. W t a k i to s p o s ó b p o w s t a ł o w i e l e p i e ś n i l u d o w y c h w okresie drugiej wojny ś w i a t o w e j — ś w i ę t e j wojny w obronie ojczyzny. Niejedna pieśń żołnierska, utwór poety zawodowego, u l e g ł a p r z e r ó b c e i a d a p t a c j i p r z e z masę żołnierską wznióst twórczości i w tej dopiero formie zdobyła Gorki — równego bohatera po­ Prometeu­ ludowej wymieniano ustne (pamięciowe) p r z e k a z y w a n i e . J a s n ą jest r z e c z ą , ż e w o b e c n y c h c z a ­ sach cecha ta traci swe dotychczasowe znaczenie. T e n s p o s ó b p r z e k a z y w a n i a zostaje z a c h o w a n y nad kla­ N i e g d y ś j a k o j e d n ą z n a j b a r d z i e j z a s a d n i c z y c h cech mówił tych w s k a z a n i a c h o p i e r a s i ę w s p ó ł c z e s n a p r a c a badawcza matyce, pularność. szowi". Na otrzymali podnoszenia etyczne, pracy. dni W ł o d z i m i e r z a L e n i n a do p o z i o m u mitycznego świata tyl­ kraju, kultury normy gdyż się, zachodzą ludowych Proces powstawania z G o r k i u w a ż a ł , ż e t w ó r c z o ś ć l u d o w a jest p o t ę ż n ą s i ł ą oblicza przegroda N i e m n i e j j e d n a k trzeba u z n a ć , ż e i s t n i e j ą d w a „Pielęgnujcie starą pieśń rosyjską... P i e ś ń rosyjska sowa, k t ó r a i krzyżują piewców zwłaszcza i marzenia. to h i s t o r i a r o s y j s k a , i n i e p i ś m i e n n a b a b u l e ń k a i literatami, z a s ł u g u j e w pełni n a miano t w ó r c y radzieckiej nauki o l u d o w e j t w ó r c z o ś c i p o e t y c k i e j . O n to z w r ó c i ł zniesiona O b i e te dziedziny t w ó r c z o ś c i p o e t y c k i e j p r z e n i k a j ą s i ę bajarzy N a s t ę p n i e autorzy o m a w i a j ą w i e l k i w p ł y w M . G o r ­ kiego została gdzie tego wymaga rodzaj utworu jedynie (np. baśń, p r z y s ł o w i e , c z a s t u s z k a itp.). radzieckim. Gorki podkreślał również obowiązek tam, ścisłej selekcji m a t e r i a ł u , aby n i e w p r o w a d z a ć chaosu, n i e zaśmiecać Autorzy twórczości ludowej uwagę, że wypełnione nową Nawet jest n a d a l k o n t y n u o w a n y (czasem pod n a z w ą „ n o w i n " ) . w twórczości ludowej rodzaj u t w o r ó w , rodzaje tematyką. j ę z y k a itp. P o z a t y m z w r a c a ł u w a g ę b a d a c z y n a n i e ­ zawarte specyficzny wszystkie są zmierzone bogactwa tak zwracają j a k byliny, 131 1 �I Radziecką ludową twórczość dzielić na następujące I okres — (1917—1920). poetycką można po­ etapy: początek rewolucji i 'wojna domowa C h a r a k t e r y s t y c z n e dla tego o k r e s u s ą c z a - s t u s z k i , p i e ś n i , a f o r y z m y , h a s ł a it-p. W s z y s t k i e utwory tego o k r e s u s ą p e ł n e patosu w a l k i o w y z w o l e n i e niezłomnej wiary w zwycięstwo w epoce k o m u n i z m u . staje s i ę o r ę ż e m i jasną ludu, przyszłość T w ó r c z o ś ć l u d o w a tego okresu rewolucji, z w y c i ę s k ą bronią walczą­ s i ę temat — S t a l i n , j a k o s y m b o l nowego ż y c i a , S t a l i n chorąży pokoju Pod wpływem o tematyce nia Centralną postacią utworów ludowych jest W ł o d z i m i e r z L e n i n , n a t c h n i o n y tego okresu organizator rewo­ Jednocześnie twa (1921—1934). gospodarki narodo­ k r a j u i kolektywizacji rolnic­ zanika dawna z ł e j doli. Z a n i k a j ą wstają natomiast Zasadnicza tematyka nabierają filozofią wyrzecze­ nagrody na obrzędowa twórczości tych c z a s ó w cy, to z a ż a r t a w a l k a k l a s o w a n a w s i , to nawet Znamienny — — to wyzwolenie łość i wielka rola Partii socjalizmu. Postacie W epoce c i ę ż k i c h komunistycznej Lenina i Stalina w nabie­ radziecki w nowej jego b o h a t e r s k a z wrogami doświadczeń wartości. światowej Wielkie było — d z i e ł a te znaczenie i któremu przewodzą. c z a s t u s z k a n a tematy Najczęś­ propagandowa aktualne — a n t y k u ł a c k a opiewająca nowe życie. i an- Czastuszka ludu pieśni ludowa pieśń-satyra o tematyce mię­ to n i e t y l k o Śmierć Lenina, która okryła żałobą twórczość cały naród r a ­ ludową nową tematyką. żywy „...jest głos Lenina, które nie Stalin. okres (1935—1941) — to k o ń c o w y etap s o c j a l i z m u , etap u w i e ń c z o n y K o n s t y t u c j ą Charakterystyczny rodzaj t w ó r c z o ś c i budowy Stalinowską. tej e p o k i to l u ­ spo ecz¬ rosyjską twórczość tak o k r e ś l i ł odgłos teraźniejszości. przeszłości, a to znaczyłoby Gdybyśmy jednocześnie sprowa­ tei roli dzieła to za­ ł stosunków dawnych dziejów»... i p r z e s z ł o ś c i , lecz chcieli P o e z j a tego o k r e s u w y r a ż a smutek i b ó l , p o d k r e ś l a j ą c idei afo­ dzić folklor tylko do « w c i ą ż ż y w e g o o b r a z u zarazem nieśmiertelność dziedzictwo obraz w s p ó ł c z e s n y c h nych. J . M . S o k o ł ó w ludową: dziecki, z a p ł o d n i ł a nowe p r z y s ł o w i a , radzieckiego. razem ż y w y rewolucyjna ludo­ żołnierza Autorzy podkreślają, że przedrewolucyjna t w ó r c z o ś ć gom k l a s o w y m . N i e m n i e j r o z p o w s z e c h n i o n y m dzynarodowej. w nabrały r y z m y , p o w i e d z e n i a , k t ó r e w e s z ł y do s k a r b n i c y j ę z y k a tego o k r e s u to o s t r a b r o ń w y m i e r z o n a p r z e c i w k o w r o ­ rodza­ przez a potem w b ó j . N a froncie p o w s t a w a ł y kierują ciej s p o t y k a n y w t y m okresie rodzaj to przesz­ przeżywanych okresie w o j n y d o m o w e j , dem, III te jest Ojczyzny. w e j n a froncie. P i e ś ń ta p r o w a d z i ł a za s o b ą kontynuuje zmiany, utraciiy znaczenia r a j ą n o w e j mocy, s t a p i a j ą s i ę w j e d n ą c a ł o ś ć z n a r o ­ jest obrzę­ charakteru. obrazujące ż e nie i heroiczna w a l k a czasie d r u g i e j w o j n y jem Po­ wsi. patriotyzm ludu rosyjskiego, dziernikowej oraz we­ taneczne funkcje odświętnego sztuki ludowe, j e s t fakt, pieśń weselne, poprzednie które z a s z ł y w ż y c i u nowej lud tyreligijna tamtym czekającej młodą mę­ pieśni nowego, kobiety, to m i ę d z y n a r o d o w e z n a c z e n i e R e w o l u c j i P a ź ­ którym za­ opowieści rodzaje t w ó r c z o ś c i ludowej, w k t ó r y c h pokazany p r a c a w y z w o l o n e g o c z ł o w i e k a i n o w e metody tej p r a ­ budowie zupełnie p ł a c z e pogrzebowe itp. nowe itd., k t ó r e u t r a c i w s z y swe Powstają o k r e s — to okres o d b u d o w y r e l i g i j n e j , przepojone selna, p e ł n a s m u t k u z p o w o d u Stalina. uprzemysłowienia prawie r o d z a j u g u s ł a , zabobony, świecie. dowe, II świecie. życia s i ę i pokory, z p e r s p e k t y w ą l u c j i i nowego u s t r o j u . O b o k niego z j a w i a s i ę p o s t a ć wej, całym nowego n i k n ę ł y wszelkiego żatkę cych. na to, że przechodzimy k t ó r a P e ł n i f o l k l o r obecnie uświadamiamy łecznej folkloru". Uczpiedgiz" sobie (J dostatecznie M. S o k o ł ó w : Moskwa 1938 s obok to z n a c z y ł o b y funkcji Russkij że spo­ folklor. 14). W l u d o w e j poezji r a d z i e c k i e j o d z w i e r c i e d l a s i ę z w y ­ d o w y epos b o h a t e r s k i , to b a ś ń i b a j k a , to p i e ś n i histo­ cięski marsz ludzi radzieckich k u komunizmowi. Hi­ ryczne i poematy p o ś w i ę c o n e storia jest Stalinowi. L u d opiewa swoje o s i ą g n i ę c i a , nadal w a l c z ą c z wrogami wszelkiego rodzaju. w obronie froncie, ojczyzny. Bohaterska w a l k a z wrogiem ofiarna wszystko epickim zarazem radzieckiej historią rozwoju twórczości p r a c a 'w znajduje lub fabryce swój czastuszce wyraz i kołchozie w tego o k r e s u . — na Po to nicze pieśni, utworze Wiele utworów p o ś w i ę c o n o bohaterskiej walce p a r t y z a n t ó w ń a t y ł a c h wroga. P o w s t a j e ośmieszających Ciekawym t a k ż e szereg utworów znienawidzonego objawem jest satyrycznych, wroga. fakt, że szy etap r o z w o j u ogólnym tezy rozdziałów; okresy ludowej duchowego kich, wznoszenia się wielkiego o k r e s (1941—1945) — to c z a s y h e r o i c z n e j w a l k i IV rozwoju ludzi radziec­ narodu na nowy, wstępie pokrótce autorzy radzieckiej teoretycznym, zreferowałam, analizują w twórczości którego zasad­ następuje nich pięć poszczególne ludowej. T r u d n o jest w r a m a c h r e c e n z j i o m ó w i ć c a ł y bogaty m a t e r i a ł p r z y k ł a d o w y , k t ó r y został przez a u t o r ó w twórczość tego opracowana pod względem metodycznym, zebrany m a t e r i a ł posegregowano i u ł o ż o n o s y s t e m a t y c z n i e , haterskiej kład twory poświęcone ludu Aleksandrowi z o w o w i i i n n y m bohaterom Jednocześnie utworów Stalinowi, jest wszystkich dziedzinach V okres — powrotu radzieckie Partia to okres Newskiemu, odbudowy komunizm, i Związku jej rola we Radzieckiego. zniszczeń życia. walczy Wiele zwycięstwa. wojen­ Społeczeństwo o pokój. t e m a t y k a tego o k r e s u . N a p i e r w s z y z a ś p l a n 132 u¬ Kutu- liryczna. twórcy bolszewicka życia do n o r m a l n e g o buduje Powstają historycznym. rozwija się tematyka poświęcono Opiewana nych, rosyjskiego. ze­ b r a n y i przytoczony w p u b l i k a c j i . K s i ą ż k a jest dobrze o k r e s u s i ę g a c h ę t n i e do t e m a t y k i h i s t o r y c z n e j , do bo­ przeszłości wyż­ artystycznego. Oto wysuwa odznacza się przejrzystością i S ą d z ę , ż e k s i ą ż k a ta m o ż e d a ć w i e l e p o l s k i e m u daczowi, gdyż zwłaszcza zawiera ze bardzo względu istotne na wy­ jasnością. metodykę wskazówki i ba­ pracy, wytyczne w tym kierunku. Należałoby kryteria kiego, też zwrócić uwagę na przyjęte periodyzacji w s p ó ł c z e s n e g o które periodyzacji niewątpliwie polskiego mogą w niej folkloru radziec­ b y ć pomocne przy folkloru. Maria Grzeszczak �