https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/441744b23ba23ae4dedb5ec059228d48.pdf 93cd89c8b180c37383a1b95990208581 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4081 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1956 Subject The topic of the resource Rumunia - sztuka ludowa Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3811 Title A name given to the resource Szkolenie kadr naukowych i organizacja badań z zakresu sztuki ludowej w Rumunii// Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1956 t.10 z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1956 t.10 z.2; s.120-123 Creator An entity primarily responsible for making the resource Reinfuss, Roman Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Ш O О OJQODKI CZYUNC 0SI100KI OMMOKI H ZAUADIC 2NANC 006LUIJ przełomie X I X i X X wieku. jewska: „Ceramika...") 21 H OKOCSir iKOOfl SVSMTUtV (Kra­ Sobienczyce, pow. Wejherowo. O ś r o d e k nieczynny. I s t n i a ł jeszcze ISJO - «ISTO«VCJH«« 02(IA«0«» Iti r » 00 «ЛЕЫ1 'VIII «t» г (ТОАЕИ « M « » l t . CYrSA «КИО021 na przełomie XIX i XX (Krajewska: „Ceramika...") «ZYMS*4 «АКИМ! wieku. Wejherowo, pow. w m i e j s c u . środek nieczynny. {Arch. P I S ) O- Wieżyca, pow. K a r t u z y . O ś r o d e k n i e c z y n n y . P r z e d r o k i e m 1914 m i a ł o tu p r a c o w a ć o ś m i u garncarzy. ( K r a ­ jewska: „Ceramika...") SZKOLENIE KADR NAUKOWYCH I ORGANIZACJA BADAŃ Z ZAKRESU. SZTUKI LUDOWEJ W RUMUNII*) ROMAN Zagadnienie sztuki ludowej by­ w a u nas c z ę s t o i c h ę t n i e d y s k u t o ­ w a n e . C o to j e s t s z t u k a l u d o w a ? C z y j e s t to w ł a s n y oddolny n u r t a r ­ t y s t y c z n y s z e r o k i c h mas, czy w y n a ­ turzona i zbarbaryzowana sztuka w a r s t w elitarnych? Czy sztuka l u ­ dowa jest p r z e ż y t k i e m , k t ó r y p o w i n ­ n i ś m y z szacunkiem złożyć w ga­ blocie m u z e a l n e j , czy „ w i e c z n i e ż y ­ w y m ź r ó d ł e m inspiracji", „uniwer­ salnym panaceum" na wszystkie niedomogi naszego ż y c i a a r t y s t y c z ­ nego i k u l t u r a l n e g o ? C z y w r e s z c i e n a u k a o sztuce l u d o w e j j e s t o d d z i e l ­ n ą d y s c y p l i n ą , a j e ś l i nie, gdzie n a ­ leży ją przyłączyć do etnografii czy do h i s t o r i i s z t u k i ? . . . P o d c z a s gdy d y s k u s j e n a p o w y ż ­ sze i do n i c h podobne t e m a t y t o c z ą s i ę zapalając serca i u m y s ł y , ż y c i e p o s u w a s i ę s w o i m torem. Artyści l u d o w i t w o r z ą r z e c z y dobre i z ł e . „ C e p e l i a " s p r z e d a j e te w y r o b y l u b g r o m a d z i j e w m a g a z y n a c h bez n a ­ 120 dziei z n a l e z i e n i a odbiorcy. I n s t y t u t Wzornictwa P r z e m y s ł o w e g o organi­ zuje z t w ó r c ó w ludowych kolekty­ wy projektujące wzory ludowe dla przemysłu, Centralny Dom Twór­ czości p r z y s t ę p u j e do organizacji ż y c i a artystycznego szerokich mas. A w s z y s t k o to o d b y w a s i ę w a t m o ­ sferze j a k i e j ś n i e p e w n o ś c i , n i e ś w i a ­ domego s k u t k ó w e k s p e r y m e n t o w a ­ n i a , w atmosferze nie rokującej t r w a ł y c h rezultatów, gdyż przy n a j ­ słuszniejszych nawet założeniach stoi n a p r z e s z k o d z i e b r a k n a l e ż y c i e przygotowanych ludzi, k t ó r z y z n a j ą c zagadnienie ludowej plastyki mogli­ b y z a ł o ż e n i a te n a l e ż y c i e r e a l i z o w a ć . B r a k l u d z i , k t ó r z y z d a w a l i b y pobie jasno sprawę, w jakim kierunku i w jakiej mierze n a l e ż y o d d z i a ł y ­ w a ć na ż y w ą jeszcze t w ó r c z o ś ć l u o d w ą , jakie s ą jej m o ż l i w o ś c i i gra­ nice w dziedzinie czerpania z dorob­ ku tradycyjnej sztuki ludowej i w ł ą c z a n i a jej w nurt w s p ó ł c z e s ­ nej k u l t u r y o g ó l n o n a r o d o w e j . REINFUSS Obok tych b r a k ó w u j a w n i a j ą c y c h s i ę w p r a k t y c e ż y c i a codziennego — w y m i e n i ć m o ż n a r ó w n i e d ł u g ą lita­ nię b r a k ó w odczuwanych w dzie­ d z i n i e p r a c y n a u k o w e j . W ostatecz­ nym podsumowaniu sprowadzają się one j e d n a k do tego samego: n i e m a l u d z i n a l e ż y c i e p r z y g o t o w a n y c h do podjęcia prac badawczych w zakre­ sie l u d o w e j p l a s t y k i . W z w i ą z k u ze w s k a z a n y m i po­ w y ż e j n i e d o c i ą g n i ę c i a m i w dziedzi­ nie przygotowania k a d r p r a c o w n i ­ czych obserwuje s i ę k o l o s a l n ą roz­ b i e ż n o ś ć m i ę d z y t y m , co s i ę m ó w i , p i s z e i p r o j e k t u j e , a t y m , co w p r a k ­ tyce m o ż e z o s t a ć s e n s o w n i e z r e a l i ­ zowane. * A r t y k u ł t e n z o s t a ł n a p i s a n y po b y t n o ś c i w R u m u n i i , w k o ń c u 1955 roku, grupy pracowników nauki Zakładu Badania Plastyki Ludowej i Folkloru P I S . �I l e ż to r a z y s ł y s z y s i ę o k o n i e c z ­ j a k i e g o ś p r z e ł o m o w e g o , p i o n i e r s k i e ­ ności współpracy w y k s z t a ł c o n e g o go p o c i ą g n i ę c i a , t y l k o o z w y k ł e n a ­ p l a s t y k a z l u d o w y m a r t y s t ą , o m o ż ­ p r a w i e n i e oczywistego b ł ę d u i u s t a ­ l i w o ś c i t w ó r c z e g o w y k o r z y s t y w a n i a wienie zagadnienia sztuki ludowej dorobku tradycyjnej sztuki ludo­ w ramach s t u d i ó w uniwersyteckich w e j p r z e z z a w o d o w y c h p l a s t y k ó w . w s p o s ó b podobny, j a k to w i d z i m y Z a p o m i n a s i ę j e d n a k o t y m , ż e tak w i n n y c h k r a j a c h , gdzie p r o b l e m a ­ zwany w y k s z t a ł c o n y plastyk z r e ­ tyka z w i ą z a n a z t w ó r c z o ś c i ą ludo­ g u ł y n i e m a p o j ę c i a o s z t u c e l u d o ­ w ą k s z t a ł t u j e s i ę m n i e j w i ę c e j tak w e j , g d y ż w y k ł a d tego p r z e d m i o t u samo ] a k u nas. z o s t a ł przed k i l k u laty u s u n i ę t y z Najlepszy przykład znajdziemy p r o g r a m ó w w y ż s z y c h uczelni p l a ­ w R u m u n i i , k r a j u o bogatej i ż y ­ stycznych w Polsce. wej twórczości ludowej, która sta­ Ż ą d a s i ę od r ó ż n y c h i n s t y t u c j i n o w i t a m p o w a ż n y problem z a ­ d z i a ł a j ą c y c h w dziedzinie ludowej r ó w n o w zakresie polityki kultural­ p l a s t y k i (np. C P L i A i in.), aby z a ­ nej, j a k i ż y c i a gospodarczego. P o ­ trudniały w charakterze n a d z o r u dobnie j a k i u n a s , r ó ż n e n i e d o m a ­ f a c h o w e g o — e t n o g r a f ó w . I n s t y t u c j e g a n i a , j a k i e w tej d z i e d z i n i e d a d z ą te j e d n a k b r o n i ą s i ę p r z e c i w t e m u s i ę w c h w i l i obecnej z a u w a ż y ć , w y ­ z c a ł y c h sił, g d y ż — j a k w y k a z a ł a n i k a j ą tam z braku dostatecznie p r a k t y k a — etnograf, k t ó r y w r a ­ p r z y g o t o w a n y c h p r a c o w n i k ó w , k t ó ­ m a c h s t u d i u m h i s t o r i i k u l t u r y m a ­ r z y p o s i a d a j ą c o d p o w i e d n i zapas f a ­ t e r i a l n e j w y s ł u c h a p r z e z j e d e n se­ c h o w y c h wiadomości, potrafiliby m e s t r w y k ł a d u s z t u k i l u d o w e j , i to z a r ó w n o p o k i e r o w a ć w s p o s ó b w ł a ­ n a w e t bez k o l o k w i u m u m o ż l i w i a j ą ­ ś c i w y p r o d u k c j ą l u d o w y c h w y r o b ó w cego s p r a w d z e n i e jego w i a d o m o ś c i , a r t y s t y c z n y c h , j a k i p o s t a w i ć n a l e ­ nie m a dostatecznega z a p a s u w i e ­ ż y c i e p r o b l e m w y k o r z y s t a n i a t r a ­ dzy z z a k r e s u s z t u k i l u d o w e j . N i e m a d y c y j n e j l u d o w e j p l a s t y k i w d e k o ­ on o c z y w i ś c i e r ó w n i e ż przygotowa­ r a c j i w y r o b ó w p r z e m y s ł o w y c h , w n i a do p r a c y n a u k o w o - b a d a w c z e j a r t y s t y c z n y m r u c h u a m a t o r s k i m czy w tej d z i e d z i n i e . K t ó ż j ą z r e s z t ą p o ­ w p r a c a c h z a w o d o w y c h plastyków siada? Historycy sztuki? Przecież uprawiających sztukę zdobniczą. w programie ich s t u d i ó w uniwersy­ Widoczne zapotrzebowanie na f a ­ teckich zagadnienie ludowej t w ó r ­ c z o ś c i artystycznej nie jest w o g ó l e c h o w c ó w , k t ó r z y z a j ę l i b y s i ę p r a c ą w dziedzinie uwzględnione. Gdzież więc mają naukowo-badawczą w y r a s t a ć kadry p r z y s z ł y c h badaczy sztuki ludowej, b ą d ź o r g a n i z a c j ą l u ­ s z t u k i ludowej- i d z i a ł a c z y p r a c u j ą ­ dowej t w ó r c z o ś c i a r t y s t y c z n e j , z n a ­ c y c h w d z i e d z i n i e o r g a n i z a c j i l u d o ­ l a z ł o w R u m u n i i dobitny w y r a z w programie s t u d i ó w na wyższych wego p r z e m y s ł u artystycznego? uczelniach plastycznych. Zapoznanie Wskutek osobliwości w k o n ­ się z n i m i b ę d z i e dla nas n i e w ą t p l i ­ s t r u k c j i p r o g r a m ó w n a u c z a n i a n a w i e k o r z y s t n e , z w ł a s z c z a ż e po do­ naszych w y ż s z y c h uczelniach p e w ­ ś w i a d c z e n i a c h k i l k u ostatnich l a t na dziedzina wiedzy — potrzebna wchodzimy znowu w stadium dys­ programo­ zarówno w p r a c y n a u k o w e j , j a k k u s j i n a temat r e f o r m i w racjonalnej organizacji w s p ó ł ­ wych. czesnego ż y c i a k u l t u r a l n e g o c z y gos­ W R u m u n i i studia z zakresu sztu­ podarczego — z n a l a z ł a s i ę p o z a n a ­ k i l u d o w e j z w i ą z a n e s ą z I n s t y t u ­ w i a s e m s t u d i ó w . M i j a j ą l a t a , co r o ­ tem S z t u k Plastycznych. J e s t to k u n o w e grupy m ł o d z i e ż y opusz­ uczelnia typu -wyższego, odpowiada­ c z a j ą n a s z e w y ż s z e uczelnie, c o r a z j ą c a n a s z e j Akademii Sztuk P l a ­ t r u d n i e j j e s t z n a l e ź ć p r a c ę ze s t u ­ s t y c z n y c h , ale o b e j m u j ą c a s z e r s z y od d i a m i s t a r a n n i e w y m i j a j ą c y m i a k ­ niej z a k r e s działania, g d y ż poza tualne potrzeby ż y c i a , a o w ł a ś c i ­ p r z y s z ł y m i artystami p l a s t y k a m i — w y m ustawieniu sprawy studiów kształcą się tam również przyszli w c i ą ż j e s z c z e n i e m y ś l i s i ę u n a s teoretycy i h i s t o r y c y s z t u k i . P o m i ­ w s p o s ó b dostatecznie r e a l n y . jając w y n i k a j ą c e z tego korzyści n a u k o w e ( k t ó r e p o l e g a j ą na t y m , ż e G d y n a I I O g ó l n o p o l s k i e j K o n ­ m ł o d z i e ż s t u d i u j ą c a z a g a d n i e n i a teo­ ferencji Naukowej w Sprawie B a ­ retyczne ma m o ż n o ś ć b e z p o ś r e d n i e g o dań nad Sztuką, która odbyła się zapoznawania się z tajnikami w a r ­ w W a r s z a w i e w r. 1956, w s k a z y w a ­ sztatu i technik artystycznych, z a ś no n a k o n i e c z n o ś ć p o c z y n i e n i a o d ­ młodzi plastycy m o g ą brać udział n o ś n y c h p o p r a w e k , z n a l a z ł o to w y ­ w życiu naukowym organizowanym raz w u c h w a l e sformułowanej w przez k o l e g ó w h i s t o r y k ó w sztuki), tonie d o s y ć m i n o r o w y m : wydaje mi się, że łączenie w r a ­ „ K o n f e r e n c j a u w a ż a za p o ż ą ­ m a c h j e d n e j u c z e l n i obu r o d z a j ó w d a n e wprowadzenie o b o w i ą z k o ­ studiowania sztuki powinno dawać w y c h w y k ł a d ó w i e g z a m i n ó w z z a ­ p o z y t y w n e r e z u l t a t y i z tego p o w o ­ k r e s u s z t u k i l u d o w e j i f o l k l o r u w du, ż e b l i s k i e s t o s u n k i k o l e ż e ń s k i e szkolnictwie u n i w e r s y t e c k i m (tzn. m i ę d z y obu g r u p a m i m ł o d z i e ż y z a ­ sztuki ludowj i folkloru — n a etno­ p o b i e g a j ą w y t w o r z e n i u s i ę atmosfe­ grafii, s z t u k i l u d o w e j — n a h i s t o r i i r y w z a j e m n e g o n i e z r o z u m i e n i a c z y sztuki, folkloru muzycznego — n a nawet w r o g o ś c i i l e k c e w a ż e n i a , jakie m u z y k o l o g i i ) i w w y ż s z y c h u c z e l ­ tak c z ę s t o o b s e r w u j e s i ę c h o ć b y u niach artystycznych ( p l a s t y c z n y c h nas m i ę d z y t v m i , k t ó r z y s z t u k ę t w o ­ i muzycznych)". rzą, a tymi, k t ó r z y ją naukowo ba­ Z u p e ł n i e , j a k gdyby uczestnikom dają. m u z e o l o g i c z n y c h , z a ś od r. 1954 — w z w i ą z k u z potrzebami życia — program w y k ł a d ó w z zakresu sztu­ ki ludowej został wydatnie rozsze­ r z o n y i d o s t o s o w a n y do n o w e j o r g a ­ nizacji s t u d i ó w n a uczelni. Obecnie w obrębie studiów artystycznych, które w Instytucie dzielą s i ę na 5 w y d z i a ł ó w (malarstwo, rzeźba, sztu­ k a d e k o r a c y j n a , scenografia i g r a ­ fika), w y k ł a d y ze s z t u k i l u d o w e j znalazły się w programie w y d z i a ł u s z t u k i d e k o r a c y j n e j . W y n i k a to ze słusznego założenia, że w ł a ś n i e ab­ s o l w e n c i tego w y d z i a ł u b ę d ą m i e l i najwięcej sposobności korzystania w swej artystycznej p r a c y z dorob­ k u tradycyjnej ludowej twórczości plastycznej, że spośród nich b ę d ą się r e k r u t o w a ł y kadry p r a c o w n i k ó w wykonujących n a d z ó r artystyczny nad p r o d u k c j ą s p ó ł d z i e l n i ludowe­ go p r z e m y s ł u a r t y s t y c z n e g o , n a d ż y ­ c i e m p l a s t y c z n y m w ś w i e t l i c a c h , do­ m a c h k u l t u r y itp. W y k ł a d y z dziedziny sztuki l u ­ dowej w w y m i a r z e d w ó c h godzin tygodniowo o d b y w a j ą s i ę w c i ą g u d w ó c h lat — na p i e r w s z y m i d r u g i m r o k u s t u d i ó w . P r ó c z w y k ł a d ó w imają t e ż s t u d e n c i z a j ę c i a p r a k t y c z n e oraz obowiązkowe zwiedzanie muzeów. I l o ś ć godzin n i e j e s t tu ś c i ś l e o k r e ś ­ lona, u s t a l a j ą w y k ł a d o w c a w e d ł u g potrzeby i w ł a s n e g o u z n a n i a . Program w y k ł a d ó w z zakresu s z t u k i l u d o w e j t a k jest s k o n s t r u o ­ wany, ż e b y studiujący plastyk m ó g ł zorientować się w ogólnym mecha­ nizmie rozwoju zjawisk z zakresu k u l t u r y l u d o w e j i p r z y s w o i ć sobie p e w n ą s u m ę wiadomości ściśle prak­ tycznych, potrzebnych mu w przy­ szłej pracy zawodowej. Na pierwszym roku studiów wy­ k ł a d a n e są w i ę c zagadnienia w s t ę p ­ ne z teorii sztuki ludowej oraz pro­ b l e m y o g ó l n e j etnografii. C h o d z i bo­ w i e m o to, a b y s z t u k a l u d o w a nie z o s t a ł a w y o b c o w a n a ze s w e g o n a t u ­ ralnego tła, k t ó r y m jest c a ł o k s z t a ł t kultury ludowej. Jako przyszłym pracownikom na niwie organizacji przemysłu ludowego w y k ł a d a się studentom pierwszego r o k u w y d z i a ­ ł u s z t u k i d e k o r a c y j n e j n i e t y l k o ge­ n e z ę i p r z e m i a n y s z t u k i l u d o w e j , ale i jej znaczenie w ś r o d o w i s k u w i e j ­ skim, zagadnienie procesu t w ó r c z e ­ go u l u d o w y c h a r t y s t ó w , r o l ę i c h w s p o ł e c z e ń s t w i e w i e j s k i m i stosunek z b i o r o w o ś c i do j e d n o s t e k t w ó r c z y c h . S ą to w s z y s t k o z a g a d n i e n i a , k t ó r e — umiejętnie przygotowane i poda­ ne — m o g ą b a r d z o p o w a ż n i e p r z y ­ c z y n i ć s i ę do w y k s z t a ł c e n i a p r z y ­ s z ł e g o organizatora ż y c i a artystycz­ nego w ś r o d o w i s k u w i e j s k i m . W dalszym ciągu wykładu oma­ w i a s i ę zagadnienie s t y l u w ludo­ wej twórczości artystycznej, problem regionalnego z r ó ż n i c o w a n i a sztuki ludowej i historię sztuki ludowej ujętą działami, która ma dać studen­ towi o g ó l n y obraz dorobku a r t y ­ stycznego l u d u r u m u ń s k i e g o W a ż n i e j s z e zagadnienia porusza­ konferencji b r a k ł o odwagi n a po­ S z t u k a l u d o w a od d a w n a w c h o ­ ne w czasie w y k ł a d ó w o m a w i a n e s ą s t a w i e n i e tego s ł u s z n e g o p o s t u l a t u d z i ł a w p r o g r a m s t u d i ó w w I n s t y ­ r ó w n i e ż w c z a s i e ć w i c z e ń , n a k t ó r e w sposób bardziej s t a n o w c z y . A tucie S z t u k P l a s t y c z n y c h . P i e r w o t ­ s t u d e n c i p r z y g o t o w u j ą p i s e m n e r e ­ p r z e c i e ż nie chodzi tu o d o k o n a n i e n i e w y k ł a d a n o j ą w r a m a c h s t u d i ó w f e r a t y . 121 �G d y celem w y k ł a d ó w na pierw­ s z y m r o k u s t u d i ó w b y ł o danie s t u ­ dentowi pewnej sumy wiadomości o g ó l n y c h , n a d r u g i m r o k u m a on już pogłębić wiadomości w obrębie swej ścisłej specjalności. Na w y d z i a ­ le s z t u k i d e k o r a c y j n e j w chwili obecnej i s t n i e j e m o ż l i w o ś ć s p e c j a l i ­ zowania s i ę w kierunku tkactwa a r t y s t y c z n e g o lub c e r a m i k i . Do t y c h d w ó c h k i e r u n k ó w s t u d i ó w dostoso­ w a n y jest dalszy program wykła­ d ó w z zakresu sztuki ludowej, który w dziale c e r a m i c z n y m o b e j m u j e z a ­ gadnienia c e r a m i k i ludowej ujętej najpierw w sposób ogólny, a następ­ nie p r z e w i d u j e s z c z e g ó ł o w ą a n a l i z ę produkcji ludowej ceramiki arty­ stycznej w poszczególnych regio­ n a c h , o ś r o d k a c h czy n a w e t w a ż n i e j ­ szych pracowniach. W podobny s p o s ó b s k o n s t r u o w a ­ ny jest w y k ł a d s z c z e g ó ł o w y z z a ­ k r e s u ludowego t k a c t w a d l a s t u d e n ­ t ó w d z i a ł u tekstylnego. W c i ą g u drugiego s e m e s t r u d r u ­ giego r o k u po w y c z e r p a n i u z a g a d ­ nień specjalnych z zakresu ceramiki czy t k a c t w a , w y k ł a d o w c a p o w r a c a do zagadnień ogólnych, mówiąc 0 sposobach w y k o r z y s t y w a n i a danej d z i e d z i n y t w ó r c z o ś c i l u d o w e j (a w i ę c c e r a m i k i lub t k a c t w a ) w s p ó ł d z i e l ­ niach artystycznych, w przemyśle 1 we w ł a s n e j p r a c y artystycznej. W ten s p o s ó b w c i ą g u dwóch p i e r w s z y c h lat s t u d i ó w zapoznaje się m ł o d y plastyk z c a ł o k s z t a ł t e m z a g a d n i e ń z w i ą z a n y c h ze s z t u k ą l u ­ d o w ą , ze s z c z e g ó l n y m u w z g l ę d n i e ­ n i e m tej d z i e d z i n y , k t ó r a w i ą ż e s i ę z jego s p e c j a l n o ś c i ą . P r ó c z wiedzy czysto f a k t o g r a f i c z n e j i w i a d o m o ś c i historycznych, program u w z g l ę d n i a w sposób m o ż l i w i e sumienny przy­ gotowanie studenta do pracy w s p ó ł d z i e l n i , ś w i e t l i c y itp., gdzie dio zagadnień sztuki ludowej będzie m u s i a ł z n a l e ź ć w ł a ś c i w y stosunek. M o ż n a p r z y p u s z c z a ć , ż e w ten s p o ­ sób wykształcony plastyk będzie umiał pokierować artystą ludowym czy c a ł y m kolektywem ludowych t w ó r c ó w , unikając wielu podstawo­ wych błędów, które popełniłby pla­ s t y k nie z o r i e n t o w a n y w z a g a d n i e ­ niach sztuki ludowej. wprowadzenie specjalizacji z zakre­ s u sztuki ludowej n a studium histo­ r i i s z t u k i . W czasie p i ę c i u l a t s t u ­ dent nie t y l k o m a t a m m o ż n o ś ć z a ­ poznania s i ę z o g ó l n ą p r o b l e m a t y k ą etnograficzną i nabycia dokładnej z n a j o m o ś c i o g ó l n e j teorii i h i s t o r i i s z t u k i . S ł u c h a on b o w i e m w y k ł a d ó w z dziedziny estetyki marksistow­ skiej, powszechnej historii sztuki, historii, s z t u k i r u m u ń s k i e j , h i s t o r i i s z t u k i d e k o r a c y j n e j itp., co w s u ­ mie d a j e mu o w ą niezbędną dla badacza sztuki ludowej w i e d z ę o g ó l ­ ną, której brak zupełnie polskim N a t r z e c i m r o k u nie m a s z t u k i l u ­ s t u d e n t o m trzeciego r o k u s t u d i u m d o w e j , s p o t y k a j ą s i ę z n i ą dopiero historii kultury materialnej. studenci c z w a r t e g o r o k u , k t ó r y j e s t pierwszym rokiem specjalizacji. P o d c z a s gdy w z a k r e s i e s z t u k i W t e d y to p r z y s z l i b a d a c z e s z t u k i l u ­ l u d o w e j p r o g r a m s t u d i ó w j e s t b a r ­ dowej z a z n a j a m i a j ą s i ę ze s z t u k ą dzo r o z b u d o w a n y i p o z w a l a n a s p e ­ p o s z c z e g ó l n y c h r e g i o n ó w , p r z y c z y m c j a l i z a c j ę w tej dziedzinie, s t u d i a k a ż d y region o m a w i a n y j e s t z p u n k ­ etnograficzne t r a k t o w a n e s ą w R u ­ tu w i d z e n i a gospodarczego, histo­ m u n i i raczej t r o c h ę marginesowo. rycznego i kulturowego. Jest to D o r. 1950 etnografia w y k ł a d a n a b y ­ w i ę c r a c z e j w y k ł a d etnografii r e ­ ła n a r u m u ń s k i c h uniwersytetach g i o n a l n e j , ze s z c z e g ó l n y m u w z g l ę d ­ j a k o p r z e d m i o t w c h o d z ą c y w s k ł a d n i e n i e m l u d o w e j p l a s t y k i . W c h w i l i s t u d i ó w geograficznych. M i ę d z y r. obecnej, ze w z g l ę d u n a b r a k i p e r s o ­ 1948 a 1950 w y k ł a d y etnografii — ze nelu w y k ł a d a j ą c e g o , program p r z e ­ w z g l ę d u na przesilenie, j a k i e n a u k a w i d u j e tu w y k ł a d w r o z m i a r a c h po ta p r z e c h o d z i ł a w z a k r e s i e i d e o l o ­ d w i e godziny t y g o d n i o w o p r z e z d w a g i c z n y m i m e t o d o l o g i c z n y m — z o s t a ­ semestry. W p r z y s z ł o ś c i j e d n a k i l o ś ć ł y z a w i e s z o n e i d o p i e r o w r. 1954 z a ­ godzin w y k a ł d ó w ze s z t u k i l u d o w e j c z ę t o z p o w r o t e m w y k ł a d a ć e t n o g r a ­ m a z o s t a ć na p i e r w s z y m r o k u s p e ­ f i ę n a u n i w e r s y t e c i e bukareszteń­ c j a l i z a c j i podniesiona do d z i e s i ę c i u s k i m , ale t y m r a z e m j a k o p r z e d m i o t tygodniowo. w c h o d z ą c y w z a k r e s s t u d i ó w histo­ D l a r o k u p i ą t e g o p r o g r a m p r z e ­ r y c z n y c h . P r o g r a m , oparty n a w z o ­ w i d u j e na razie d o k o ń c z e n i e części r a c h radzieckich, jest na razie r e a ­ wykładów z etnografii regionalnej lizowany n a p i e r w s z y m r o k u stu­ z r o k u poprzedniego, a n a s t ę p n i e d i ó w h i s t o r y c z n y c h . O b e j m u j e on, szereg z a g a d n i e ń a k t u a l n y c h u m o ­ p r ó c z z a g a d n i e ń o g ó l n y c h i w p r o w a ­ żliwiających przyszłemu historyko­ dzających, przegląd ludowych k u l ­ w i s z t u k i l u d o w e j p r a c ę w d z i e d z i ­ tur ś w i a t a . W d a l s z y m toku s t u d i ó w uwzględ­ nie o r g a n i z a c j i w s p ó ł c z e s n e g o ż y c i a h i s t o r y c z n y c h etnografia ostatnich kulturalnego i artystycznego. Nale­ niona b ę d z i e na trzech ż ą tu п р . : z a g a d n i e n i e Centralnego latach p o ś w i ę c o n y c h specjalizacji, i D o m u T w ó r c z o ś c i A m a t o r s k i e j i m o ­ to w y ł ą c z n i e w dziedzinie h i s t o r i i ż l i w o ś c i organizowania przez tę i n ­ s t a r o ż y t n e j . W e d ł u g planu n a trze­ stytucję ludowej twórczości p l a ­ cim i c z w a r t y m roku w y k ł a d a n a m a stycznej; zagadnienie s p ó ł d z i e l n i b y ć etnografia r u m u ń s k a i r a d z i e c ­ t w ó r c z y c h w y k o n u j ą c y c h p r z e d m i o ­ k a , a n a p i ą t y m h i s t o r i a etnografii ty szituki l u d o w e j ; p r o b l e m stoso­ j a k o n a u k i . W ramach w y k ł a d ó w obowiązu­ j ą c y c h w s z y s t k i c h s t u d e n t ó w teorii i historii sztuki, t r w a j ą c y c h przez d w a l a t a po d w i e godziny t y g o d n i o ­ wo, s t u d e n t z a p o z n a j e s i ę w c i ą g u pierwszego roku z teorią sztuki w u k ł a d z i e p o d o b n y m do tego, k t ó r y omówiliśmy w związku z wydzia­ ł e m s z t u k i d e k o r a c y j n e j , ale odpo­ wiednio rozszerzonym. W drugim zaś r o k u s ł u c h a historii sztuki ludo­ wej w układzie rzeczowym, w y k ł a ­ danej j e d n a k w p o w i ą z a n i u z c a ł o ­ k s z t a ł t e m kultury ludowej. w a n i a sztuki ludowej w dekoracji wyrobów przemysłowych; rozwój sztuki ludowej w w a r u n k a c h wsi skolekty wizowanej. Osobne zagad­ nienie stanowi s p r a w a w y k o r z y s t y ­ w a n i a tradycyjnej' sztuki ludowej R ó w n o l e g l e z k s z t a ł c e n i e m a r t y ­ jako ź r ó d ł a inspiracji dla sztuki w y ­ s t ó w p l a s t y k ó w o d b y w a j ą się w I n ­ kształconej, zwłaszcza dekoracyjnej, stytucie S z t u k P l a s t y c z n y c h s t u d i a a w k o ń c u — z a g a d n i e n i e r o z w o j u z zakresu teorii i historii sztuki i organizacji ludowej t w ó r c z o ś c i a r ­ przeznaczone dla p r z y s z ł y c h bada­ tystycznej w krajach demokracji czy, p r a c o w n i k ó w m u z e a l n y c h , k r y ­ l u d o w e j . Studium kończy seria t y k ó w , r e c e n z e n t ó w itp. W p r o g r a ­ e g z a m i n ó w oraz p r a c a d y p l o m o w a mie tych s t u d i ó w t r w a j ą c y c h lat 5 z zakresu sztuki ludowej. nie tylko n a l e ż y c i e uwzględniono Jak widzimy z powyższego zary­ p r o b l e m s z t u k i l u d o w e j , ale n a w e t program studiów nastawiony m o ż l i w o ś ć s p e c j a l i z o w a n i a s i ę w tej su, dziedzinie n a r ó w n i ze s p e c j a l i z a c j ą j e s t n a p r o d u k c j ę k a d r n a u k o w y c h w zakresie sztuki ś r e d n i o w i e c z n e j , silnie z w i ą z a n y c h z w a r u n k a m i ż y ­ n o w o ż y t n e j czy i n n e j . S z t u k a l u d o ­ c i a w s p ó ł c z e s n e g o . Z z a t r u d n i e n i e m w a w programie s t u d i ó w w dziedzi­ tych ludzi nigdy nie b ę d z i e k ł o p o t u . nie teorii i h i s t o r i i s z t u k i p o j a w i a C z ę ś ć i c h b o w i e m p o c h ł o n ą p l a c ó w ­ naukowo-badawcze, większość s i ę d w a razy. C y k l pierwszy obej­ ki m u j e d w a p i e r w s z e l a t a s t u d i ó w i z a ś z n a j d z i e pole do owocnego d z i a ­ w organizacji spółdzielczej obowiązuje wszystkich studentów łania bez w z g l ę d u n a i c h p r z y s z ł ą s p e c j a ­ i i n s t y t u c j a c h k u l t u r a l n y c h , k t ó r e l i z a c j ę ; c y k l u drugiego s ł u c h a j ą n a j u ż d z i ś c z e k a j ą n a n i c h z o t w a r t y ­ c z w a r t y m i p i ą t y m r o k u w y ł ą c z n i e mi r ę k o m a . cl studenci, k t ó r z y zagadnienie wybrali jako s w ą specjalizację. 122 R e a l n i e b i o r ą c , obecnie e t n o g r a ­ fia w y k ł a d a n a jest w y ł ą c z n i e w r a ­ m a c h pierwszego r o k u s t u d i ó w h i ­ storycznych, przy czym program p r z e w i d u j e n a s e m e s t r 36 godzin w y k ł a d ó w i 20 godzin k o n s u l t a c j i . S t u d e n c i po w y s ł u c h a n i u w y k ł a d ó w z etnografii o b o w i ą z a n i s ą odbyć p r a k t y k ę w zakresie b a d a ń tereno­ wych. Zarówno Instytut Sztuk Pla­ s t y c z n y c h , gdzie k s z t a ł c ą s i ę b a d a ­ cze s z t u k i l u d o w e j , j a k i k a t e d r a etnografii p r z y w y d z i a l e h i s t o r y c z ­ n y m uniwersytetu ograniczają s w ą d z i a ł a l n o ś ć w y ł ą c z n i e do p r a c c z y ­ sto dydaktycznych. Własnej akcji naukowo-badawczej nie prowadzą. O d tego b o w i e m s ą o d p o w i e d n i e placówki Rumuńskiej Akademii Nauk. W dziedzinie s z t u k i l u d o w e j p r a ­ ce badawcze organizuje Instytut Sztuki przy Akademii Nauk, który dizeli s i ę na 5 s e k c j i : s z t u k i ś r e d ­ niowiecznej, nowożytnej i współ­ to Niewątpliwie korzystną s t r o n ą czesnej, teatru, m u z y k i oraz s z t u k i r u m u ń s k i e g o programu s t u d i ó w jest ludowej. S e k c j a sztuki ludowej or- �ganizuje badania terenowe p o s ł u g u ­ j ą c s i ę p r a c o w n i k a m i w ł a s n y m i (7 osób), siłami n a u k o w y m i zatrudnio­ nymi w muzeach etnograficznych i sztuki ludowej oraz młodzieżą uniwersytecką odbywającą w tej formie oobwiązkową p r a k t y k ę (za k t ó r ą studenci o t r z y m u j ą w y ł ą c z n i e diety i z w r o t kosztów podróży). G r u p y terenowe są zazwyczaj nie­ wielkie (2—8 osób), dokumentacji fotograficznej dokonują poszczegól­ ni badacze, do w i ę k s z y c h grup do­ dawany bywa rysownik. M a t e r i a ł notatkowy i i l u s t r a c y j ­ ny zebrany przez badacza trakto­ w a n y jest j a k o jego osobista w ł a s ­ n o ś ć , k t ó r e j nie p r z e k a z u j e on do archiwum Instytutu. Swoje zobo­ w i ą z a n i a wobec Instytutu w y p e ł n i a pracownik składając gotową pracę, która z a w i e r a ć ma p e ł n e wyniki przeprowadzonych badań i jest przedmiotem licznych d y s k u s j i i po­ p r a w e k , z a n i m zostanie zaakcepto­ w a n a d o d r u k u . W ten s p o s ó b w a r c h i w u m I n s t y t u t u pozostaje p r a c a , ale w z a s a d z i e bez j a k i e j k o l w i e k do­ kumentacji, k t ó r ą zatrzymuje u sie­ bie autor. Tematyka badań sekcji sztuki ludowej koncentruje s i ę g ł ó w n i e na zagadnieniach architektury, stroju i c e r a m i k i l u d o w e j . W tej c h w i l i o k o ł o 40 p r a c , g ł ó w n i e z t y c h d z i e ­ dzin, oczekuje na m o ż l i w o ś ć d r u k u . Prace publikowane są w w y c h o d z ą ­ c y m od 1954 r. k w a r t a l n i k u I n s t y t u ­ tu pt. „ S t u d i i si c e r c e t a r i de istoria artei" („Studia 1 badania z historii sztuki"), w k t ó r y m p r o w a d z o n e s ą stałe działy, odpowiadające pięciu w y ż e j wymienionym sekcjom. B r a k specjalnego czasopisma p o ś w i ę c o n e ­ go sztuce l u d o w e j p o w o d u j e z n a c z ­ ne t r u d n o ś c i w p u b l i k a c j i p r a c z te­ go z a k r e s u . N i e r o z ł a d o w u j e ich r ó w n i e ż czasopismo „ A r t a Plastica" w y d a w a n e przez R u m u ń s k i Z w i ą ­ zek P l a s t y k ó w , gdzie od c z a s u do czasu z n a l e ź ć można artykuł po­ ś w i ę c o n y problemom sztuki ludo­ wej. Muzea — z a r ó w n o centralne, j a k prowincjonalne — nie posiada­ ją ż a d n y c h w ł a s n y c h wydawnictw o charakterze naukowym. Z książek p o ś w i ę c o n y c h sztuce l u d o w e j — w okresie powojennego d z i e s i ę c i o l e c i a w y s z ł a tylko jedna. Jest n i ą d r u k o ­ w a n e w r. 1955, p i ę k n i e i l u s t r o w a n e popularno-naukowe opracowanie s z t u k i l u d o w e j ( „ D i e V o l k s k u n s t in R u m a n i e n " ) w y d a n e przez R u m u ń ­ ski Instytut W s p ó ł p r a c y K u l t u r a l ­ nej z Z a g r a n i c ą w j ę z y k a c h r o s y j ­ skim, niemieckim, francuskim i a n ­ gielskim. naukowej w bibliotekach. P r a c o w ­ nik naukowy p i s z ą c y s w ą p r a c ę w godzinach urzędowych zachowuje w s z e l k i e p r a w a do h o n o r a r i u m a u ­ torskiego. G d y w c z a s i e d e b a t y b u ­ d ż e t o w e j ktoś zwrócił u w a g ę , że w ten s p o s ó b p r a c o w n i k z a ten sam czas o t r z y m u j e d w a w y n a g r o d z e n i a , w z i ę l i p r a c o w n i k ó w n a u k i w obro­ nę... skarbowcy i prawnicy, t ł u m a ­ c z ą c , ż e p r a c y n a u k o w e j nie m i e r z y się ilością przesiedzianych godzin, ż e p r a c a n a u k o w a z a w i e r a w sobie specjalny w k ł a d twórczy, k t ó r y r ó ż ­ n i j ą od k a ż d e j i n n e j p r a c y u r z ę d n i ­ czej, i z a ten w ł a ś n i e w k ł a d n a l e ż y się pracownikowi dodatkowa z a p ł a ­ ta. W o b e c t a k i e j s y t u a c j i p r a c o w n i k n a u k o w y w R u m u n i i pisze s w e p r a ­ ce w r a m a c h z a j ę ć s ł u ż b o w y c h , nie r e z y g n u j ą c , j a k s i ę to u nas z w y k l e z d a r z a , z w o l n y c h godzin wypo­ czynku. Podobnie przedstawia się w c h w i ­ li obecnej z a g a d n i e n i e p r a c y n a u k o ­ w e j n a polu b a d a ń e t n o g r a f i c z n y c h . T u również cała działalność naukowo-organizacyjna koncentruje się w sekcji etnograficznej Akademii N a u k , k t ó r a o r g a n i z u j e b a d a n i a te­ renowe o p i e r a j ą c s i ę na etnografach zatrudnionych w muzealnictwie — z a r ó w n o w stolicy, j a k ii n a p r o w i n ­ c j i — oraz n a m ł o d z i e ż y u n i w e r s y ­ teckiej o b o w i ą z a n e j do odbywania praktyk w zakresie b a d a ń etnogra­ f i c z n y c h . P r a c e te t r a k t o w a n e s ą w sposób kompleksowy. W s k ł a d wie­ loosobowych ekip w c h o d z ą specjali­ Ścisły podział kompetencji w z a ­ ś c i z r ó ż n y c h d z i e d z i n , m. in. a n t r o ­ k r e s i e dzialalnościi dydaktycznej pologowie, archeologowie, h i s t o r y c y , i b a d a w c z e j , p r o s t a i m a ł o s k o m p l i ­ l i n g w i ś c i . B a d a n i a prowadzone są kowana organizacja p o s z c z e g ó l n y c h w terenie m a ł y m i g r u p a m i , m a t e r i a ł n a u k o w y c h placówek pozwoliłyby z a ś po p r z e p i s a n i u n a czysto j e s t w R u m u n i i z a r ó w n o na p r e c y z y j n e gromadzony w a r c h i w u m s e k c j i et­ planowanie prac badawczych, j a k n o g r a f i c z n e j , s k ą d w y p o ż y c z a s i ę go i n a dostatecznie s p r ę ż y s t ą r e a l i z a ­ do w y k o r z y s t a n i a . cję tych p l a n ó w . Na przeszkodzie stoi j e d n a k w tej c h w i l i z n a c z n y W c h w i l i obecnej p r o b l e m a t y k a n i e d o b ó r k a d r , k t ó r y p o w o d u j e , ż e b a d a w c z a s e k c j i etnograficznej k o n ­ w r ó ż n y c h p l a c ó w k a c h n a u k o w y c h centruje s i ę na zagadnieniu zagro­ spotykamy c z ę s t o tych s a m y c h ludzi, dy jako jednostki gospodarczej co o c z y w i ś c i e — n a w e t p r z y n a j b a r ­ i kulturalnej, zagadnieniu p a s t e r - dziej o f i a r n y m w y s i ł k u z i c h s t r o ­ twa, zwłaszcza w y s o k o g ó r s k i e g o , ny — nie m o ż e p r z y c z y n i a ć s i ę do oraz z a g a d n i e n i a c h etnograficznych. p e ł n e g o wykorzystania możliwości P r a c e , j a k i e n a p ł y w a j ą w z w i ą z k u w i ą ż ą c y c h s i ę z tzw. „ e t a t e m n a u k o z przeprowadzanymi b a d a n i a m i , k o w y m " . N i e ulega w ą t p l i w o ś c i , ż e mają najczęściej c h a r a k t e r r e g i o ­ za l a t p a r ę , gdy z a c z n ą n a p ł y w a ć nalnych opracowań monograficz­ nowi pracownicy, zwłaszcza wy­ n y c h . N i e d a w n o , g d y ż dopiero od r. k s z t a ł c e n i w e d ł u g p r o g r a m u o b o w i ą ­ 1954, p o d j ę t a p r a c a n i e d a ł a j e s z c z e z u j ą c e g o w I n s t y t u c i e S z t u k P l a ­ d o t y c h c z a s w y n i k ó w w postaci d r u ­ s t y c z n y c h — r o z m a c h , z j a k i m d z i ś kowanych publikacji. r o z w i j a j ą s i ę w R u m u n i i badania w sztuki ludowej, znajdzie O g ó l n e w a r u n k i , jakie instytucje zakresie n a u k o w e w R u m u n i i s t w a r z a j ą d l a dostatecznie m o c n ą p o d s t a w ę , k t ó r a s w y c h p r a c o w n i k ó w , s ą dobre, a p r z y c z y n i s i ę do p r z e ł a m a n i a p e w ­ dziś m o ż e n a w e t bardzo dobre. L u d z i z a ­ nego i m p a s u , w y s t ę p u j ą c e g o trudnionych na p o s z c z e g ó l n y c h p l a ­ w R u m u n i i na odcinku publikacji. c ó w k a c h jest na ogół w i ę c e j niż A w ó w c z a s praca naukowa w inte­ u nas, co d a j e m o ż n o ś ć w i ę k s z e j r e s u j ą c y m nas z a k r e s i e potoczy s i ę specjalizacji, s ą oni lepiej n i ż u nas w p e ł n y m tempie n a p r z ó d , p r z y n o ­ w y n a g r a d z a n i i m a j ą tak p r z e w i ­ s z ą c w r e z u l t a c i e s y n t e t y c z n e o p r a ­ dziany czas pracy, ż e pozwala on cowanie jednej z n a j c i e k a w s z y c h na na prowadzenie osobistej p r a c y terenie E u r o p y k u l t u r l u d o w y c h . ( 1 123 I �