<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="8268" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/items/show/8268?output=omeka-xml" accessDate="2026-09-26T12:55:34+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="8248">
      <src>https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/177d8d8f0c4a3c1373362ec72f8a1aff.pdf</src>
      <authentication>8b01632adba7e925db73c2394d6f0e18</authentication>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="3">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25235">
                <text>Polska Sztuka Ludowa - Konteksty</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <itemType itemTypeId="1">
    <name>Text</name>
    <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
  </itemType>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="46">
          <name>Relation</name>
          <description>A related resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98813">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4926</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98815">
              <text>1966</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="43">
          <name>Identifier</name>
          <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98817">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:4565</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98819">
              <text>Od redakcji/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1966 t.20 z.3-4</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98820">
              <text>Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1966 t.20 z.3-4; s.139-140</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98821">
              <text>a. j.</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98823">
              <text>pol.</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98824">
              <text>Instytut Sztuki PAN</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98826">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
    <elementSet elementSetId="4">
      <name>PDF Text</name>
      <description>Text capture metadata for PDF documents</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="52">
          <name>Text</name>
          <description/>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="98834">
              <text>П. 1. Kazimiera

O D

Sygułowa:

Dama

г pawiem,

ol. na płycie

pilśniowej,

47,5 X 73 cm, 1963 r. Wielkanoc,

pow.

Miechów.

R E D A K C J I

Jesteśmy ciągle ś w i a d k a m i zachodzących
procesów
r e w a l o r y z a c j i poszczególnych dzieł s z t u k i , a n a w e t całych
okresów h i s t o r y c z n y c h . J e s t t o z j a w i s k o n a t u r a l n e , t y l e
że w n a s z y c h c z a s a c h t e m p o p r z e m i a n u l e g ł o z n a c z n e m u
przyśpieszeniu. P a t r z y m y n a przeszłość i z j a w i s k a n a s
otaczające p r z e z p r y z m a t doświadczeń współczesnej n a m
sztuka. D o s t r z e g a m y o o w e sterany r z e c z y pozomnie już
z n a n y c h . P r z y w r a c a m y d o łask i odtrącamy. R e h a b i l i t u ­
jemy coraz t o n o w e dziedziny s z t u k i l u d o w e j , poddaje­
m y się d w u z n a c z n y m u r o k o m s z t u k i p e r y f e r i i . O t o s t a r e
s z y l d y , - r y s u n k i n a s z y b a c h r e m o n t o w a n y c h sklepów, e k r a ­
ny u l i c z n y c h fotografów, bajecznie k o l o r o w e k w i a t y z p a ­
p i e r u i strużyn, n i e p o r a d n e i w z r u s z a j ą c e m a l u n k i „ n a i w ­
nych", f i g u r k i gipsowe i makatki,, baranki, c u k r y i pier­
n i k i . Oszałamia n a s k o l o r o w y z g i e ł k j a r m a r k ó w , o d ­
pustów i b a z a r ó w . J e d n i m ó w i ą „ k i c z " , d r u d z y „ w s p ó ł ­
czesna s z t u k a l u d o w a " . J e d n i chcą w a l c z y ć z j e l e n i e m ,
i n n i wykupują „kicze" n a łowickich o d p u s t a c h i j a r m a r ­
k a c h . „ K i c z e " . C z y n a p r a w d ę w s z y s t k o co t a m z n a j d u j e ­
m y j e s t k i c z e m ? Z a w c z e ś n i e n a spokojną, w y w a ż o n ą
ocenę, b r a k n a m jeszcze p o t r z e b n e g o d y s t a n s u . A l e m o ż ­
na i c h y b a t r z e b a p o p r o s t u p r z y j r z e ć się t y m p e r y f e r i o m
s z t u k i , r z e c z o m i d z i e d z i n o m , o których n i e z a w s z e j e s z ­
cze w i a d o m o j a k m ó w i ć .
N a p e w n o w y k r a c z a m y t u p o z a krąg z j a w i s k c z y s t e j
s z t u k i l u d o w e j , n i e c h w i ę c n a s t o tłumaczy, ż e w e w s p ó ł ­
czesnej k u l t u r z e s z t u k a l u d o w a też n i e w y s t ę p u j e w s w e j
czystej p o s t a c i .
W p i ś m i e n a s z y m p o ś w i ę c i l i ś m y już n i e r a z m i e j s c e
n o w y m z j a w i s k o m z a c h o d z ą c y m w twórczości l u d o w e j
i próbowaliśmy omawiać dziedziny d a w n i e j p o m i j a n e
(np. e k r a n y f o t o g r a f ó w , k w i a t y l u d o w e ) . Z e s z y t p o d w ó j ­
n y , k t ó r y o d d a j e m y d o irąk C z y t e l n i k ó w , m a c h a r a k t e r
wstępnego r o z e z n a n i a w z a g a d n i e n i a c h p e r y f e r i i s z t u k i
popularnej,
sztuki
zaspokajającej
potrzeby
różnych
w a r s t w społecznych. Cechą charakterystyczną
kultury
a r t y s t y c z n e j t y c h w a r s t w j e s t t o , że odchodząc o d d a w ­

n y c h w z o r ó w i t r a d y c j i l u d o w y c h , n i e zatraciły jeszcze
c a ł k o w i t e g o z n i m i k o n t a k t u , a grawitując w k i e r u n k u
m o d e l u s z t u k i „oficjalnej", przejmują z niego t y l k o p e w ­
nie konwienicje,, p r z e w a ż n i e z u ż y t e już s t e r e o t y p y .
W ę d r u j ą c p o j a r m a r k a c h , b a z a r a c h , o d p u s t a c h , oglą­
dając w s p ó ł c z e s n e w n ę t r z a w i e j s k i e , n a p o t y k a m y p r z e d ­
m i o t y , k t ó r e p r z e w a ż n i e określa się m i a n e m „kiczu".
Chcąc podjąć z a g a d n i e n i e współczesnej twórczości p e r y ­
f e r i i i — t r z e b a w i ę c ustosunkować się d o t e g o pojęcia.
Stąd powstała m y ś l z o r g a n i z o w a n i a seminarium,poświęconego p r o b l e m a t y c e k i c z u . S e m i n a r i u m t a k i e , z a i n i c j o ­
w a n e p r z e z Zespół B a d a n i a S z t u k i N i e p r o f e s j o n a l n e j P A N
i r e d a k c j ę „ P o l s k i e j S z t u k i L u d o w e j " odbyło się 1 3 . X I .
1965 r . R e f e r a t w p r o w a d z a j ą c y w y g ł o s i ł s o c j o l o g P a w e ł
B e y l i ą , p o c z y m nastąpiła d y s k u s j a , w której udział
wzięli: socjolog, etnograf, m u z y k o l o g , h i s t o r y c y sztuki,
h i s t o r y c y l i t e r a t u r y , działacz k u l t u r y .
T ł e m d o o b r a d była w y s t a w k a s z t u k i l u d o w o - j a r m a r c z n e j o r a z k i c z u . Zorganizowaliśmy ją p r z y p o m o c y r e d a k ­
c j i „ G r o m a d a " . F o t o g r a f i e części eksponatów
zamiesz­
czamy w numerze.
O c z y w i ś c i e p r o b l e m a t y k a s z t u k i l u d o w e j czy „ j a r ­
m a r c z n e j " stanowiła t y l k o f r a g m e n t r e f e r a t u i d y s k u s j i ,
n i e m n i e j z d e c y d o w a l i ś m y się w y d r u k o w a ć (po n i e w i e l ­
k i c h retuszach przez autorów) wszystkie w y p o w i e d z i . Po­
n a d t o w ł ą c z y l i ś m y z ł o ż o n y n a piśmie głos d r J a n u s z a
Sławińskiego o r a z opracowaną po zapoznaniu się. z c a ­
łością d y s k u s j i w y p o w i e d ź p r o f , d r K s a w e r e g o P i w o c k i e g o , który n i e m ó g ł w z i ą ć bezpośredniego udziału w se­
minarium.
W d r u g i e j części n u m e r u z a m i e s z c z a m y materiały z z a ­
k r e s u s z t u k i p e r y f e r y j n e j oraz l u d o w e j . W p a r u w y p a d ­
k a c h są t o w i s t o c i e t y l k o s y g n a ł y p e w n y c h tematów,
w y d a w a ł o n a m się j e d n a k , że n a w e t w t e j f o r m i e uzupeł­
niają o n e całokształt z a r y s o w a n e j t e m a t y k i .
a - /'•

139

�2

II. 2. Aleksander
Cabanel:
Narodziny
Venus,
druk
kolorowy
sprzedawany
na bazarach
we
jącego śpiącą damę otoczoną
aniołkami,
16,5 X
kupiony
na targu
ok. 1962 г., 80 X 180 cm,

ок. 1863 r. Paryż — Luwr.
II. 3.
Włoszech
(repr.
obrazu
A. Collino
22,5 cm, 1964 г.). II. 4. Obraz
olejny
jedna
z licznych
wersji
tego tematu

Współczesny
przedstawia­
na
płótnie
w
Polsce.

3

140
i

�</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
</item>
