https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/5db88c14a40729c5fca756bae4c76af6.pdf 08408befc29543e692e3d6143e151173 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3416 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1981 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3202 Title A name given to the resource Konkurs rzeźby w kamieniu / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1981 t.35 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1981 t.35 z.1, s.55-57 Creator An entity primarily responsible for making the resource Fryś-Pietraszkowa, Ewa Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Ewa Fryś—Pietraszkowa KONKURS RZEŹBY W KAMIENIU 20 września 1979 r. nastąpiło w pińczowskim M u z e u m Re­ ogół rzeźbą w drzewie, n i e l i c z n i t y l k o próbowali swych sil w k a ­ g i o n a l n y m rozstrzygnięcie k o n k u r s u , nazwanego plenerem rzeźby m i e n i u , a zaledwie jeden jest k a m i e n i a r z e m . Te f a k t y , j a k rów­ l u d o w e j w k a m i e n i u . I n i c j a t y w a tej interesującej i m p r e z y zro­ nież cechy dostarczonego dziła się w rozmowach m g r B a r b a r y E r b e r o w e j z Działu E t n o ­ c h a r a k t e r prac k o n k u r s o w y c h . Biały kamień pińczowski bez­ graficznego M u z e u m Narodowego w K i e l c a c h i R y s z a r d a Zięzio. pośrednio po w y d o b y c i u jest zupełnie miękki, można go ciąć kierownika M u z e u m Regionalnego w Pińczowie, który piłą do drzewa się czynności o r g a n i z a c y j n y c h . Zainteresowane podjął w y n i k a m i ple­ surowca wpłynęły dość wyraźnie na i obrabiać nawet zwykłym nożem. Toteż nie­ którzy rzeźbiarze z powodzeniem zastosowali w jego opracowaniu dostarczyły m e t o d y wypróbowane p r z y obróbce drewna i — co się z t y m bezpłatnie surowiec w postaci kształtnych, zróżnicowanych roz­ wiąże — p o w t a r z a l i n i e m a l wiernie t e m a t y i ujęcia z wcześniej­ miarami szych n e r u Pińczowskie Zakłady K a m i e n i a Budowlanego ścinków bloków b u d o w l a n y c h . Po trzy takie bloki swoich rzeźb drewnianych. Co ciekawsze, niektórym o długości 25 —100 c m otrzymało prawie t r z y d z i e s t u rzeźbiarzy rzeźbom wyszło t o na korzyść, na przykład kapela l u d o w y c h i amatorów z obszaru Kielecczyzny, czy C h r y s t u s F r a s o b l i w y Stanisława Piłata z K a w c z y n a którzy wstępnie stawiają w y r a z i l i zgodę na przystąpienie do k o n k u r s u . Tematyka konkursu nie była określona, w regulaminie się lepiej w k a m i e n i u niż analogiczno aniołków przed­ kompozycje w drzewie, b o w i e m t u t a j surowiec pozornie tłumaczy schema­ zaznaczono t y l k o , żo j e d n a z nagród, u f u n d o w a n a przez M u z e u m t y z m i uproszczenia w t r a k t o w a n i n całości i d o t a l u ( i l . 1 — 2 ) . L u d o w y c h Instrumentów M u z y c z n y c h w Szydłowcu, przyznana N a t o m i a s t u rzoźbiarzy, którzy wykazują zostanie rzeźbie o temacie muzycznym. Informacja t a dość 1 zacji zmierzającej w- k i e r u n k u groteskowej skłonność do s t y l i ­ niemal deformacji, silnie zasugerowała uczestników, b o w i e m sporo rzeźb przedsta­ j a k n p . Grzegorz K r ó l z Olszówki czy tworzący p o d jego wpły­ wiało wem kapelo ludowo bądź pojedynczych instrumentalistów, Do k o n k u r s u przystąpiło ostatecznie 23 rzeźbiarzy z 13 miejscowości, którzy łącznie w y k o n a l i 68 rzeźb. Wszyscy uczest­ n i c y z n a n i b y l i wcześniej k i e l e c k i e m u m u z e u m , a wiełu dostarcza regularnie swoje wyroby Stanisław Sztandora z t e j samej w s i , zamiana surowca i pozbawienie rzeźb p o l i c h r o m i i nie wpłynęło k o r z y s t n i e n a i c h tańczące p a r y i t p . do Cepelii poprzez n i u m " w K r a k o w i e . Dotychczas SPRLiA „Mille­ j e d n a k z a j m o w a l i się o n i n a p o z i o m ( i l . 8). Podobne cechy można zauważyć w d r e w n i a n y c h rzeźbach J a n a G w a d r y s i a ze Słupi N o w e j . Tadeusz Z a k z Łazów p o d K i e l c a m i przystąpił do k o n k u r s u wraz z d w o m a synami M a r k i e m i Mirosławem, dająo duży zespół rzeźb t y p o w y c h d l a swego w a r s z t a t u . Otrzymał trzecią nagrodę za wielopostaciowe 55 �kompozycje, przedstawiające grupę rodzinną oraz 4-osobową kapelę ( i l . 4) bardzo zwarte, w których konsekwentnie w y k o r z y s ­ tał formę kamiennego b l o k u . Żak, który zazwyczaj wykańcza swe rzeźby przyciemnioną polichromią l u b c i e n i o w a n y m i bej­ c a m i , gładką b i e l użytego t y m razem surowca złamał szarą patyną, a w p r z y p a d k u k a p e l i — sztucznie wyhodowaną, zie­ lonkawą pleśnią. Dwie dalsze trzecie n a g r o d y przyznano ziriskiemu oraz z Ostojowa za pracę Książę Marianowi B r z t * Józef Poniatowski H e n r y k o w i C i c h o c k i e m u . H e n r y k Cichocki, zamieszkały w O s t r o w c u Świętokrzyskim, jest w n u k i e m znanego kieleckiego rzeźbiarza, I z y d o r a L i p c a i w jego pracach k o n k u r s o w y c h w y ­ raźnie zaznacza się wpływ twórczości dziadka. Serię f i g u r a l n y c h rzeźb Cichockiego w kształtowaniu Najbardziej charakteryzują ogólnej silno uproszczenia sylwety zarówno j a k i opracowaniu d e t a l u . zwracała uwagę M a d o n n a , pozbawiona jakichkol­ w i e k atrybutów postać, z twarzą o ledwo zaznaczonych rysach, z opuszczonymi rękami o splecionych dłoniach ( i l . 7). Ze szcze­ gółów s t r o j u wyraźnie zarysowane zostało t y l k o zawicie głowy, opadające w dół aż do płasko ściętej p o d s t a w y . W rzeźbach tego a u t o r a ( m . i n . Papież, dalszych bardziej wyraziśoie dziad) p o t r a k t o w a n e były głowy i twarze. Drugą nagrodę otrzymały rzeźby Jana Bernasiewicza z Jaworzni-Gniewców. Bernasiewicz t w o r z y z wewnętrznej po­ trzeby, i bez pobudek m a t e r i a l n y c h . Swoje stworzył we własnym ogrodzie rzeźby oryginalne gromadzi muzeum, które udostępnia przybyłym n a miejsce gościom, n a t o m i a s t z reguły nie uczestniczy w żadnych imprezach i nie sprzedaje s w y c h prac. Osiągnięciem organizatorów obecnego k o n k u r s u było więc za­ chęcenie Bernasiewicza do udziału w n i m . Wykonał t r z y postacie muzykantów, z których każda p o t r a k t o w a n a została i n d y w i ­ dualnie, j a k g d y b y zauważona w b l o k u s k a l n y m i n a j p r o s t s z y m i środkami wydobyta z niego. Rzeźbiarz bowiem staranniej opracował t y l k o twarze, nadając i m w y r a z skupienia i zasłu­ chania. Wrażenie t o pogłębiają podmalowane c z a r n y m k o l o r e m oczy. K o r p u s y postaci topią się w b r y l e k a m i e n i a , a zaznacza się t y l k o gest dłoni, zarys r a m i e n i a czy s t o p y oraz t r z y m a n y i n s t r u m e n t ( i l . 3). Równocześnie j e d n a k postać każdego m u z y ­ k a n t a ukształtowana jest inaczej i nawiązuje do kształtu i n s t r u ­ m e n t u ; s y l w e t k a flecisty jest smukła i wydłużona, podczas g d y h a r m o n i s t a został z b l o k o w a n y w krótkim prostokącie. Pierwszą nagrodę uzyskał k a m i e n i a r z z Olszówki Nowej p o d Wodzisławiom, p o raz pierwszy przystępujący do k o n k u r s u W o j c i e c h Strzeszkowski — za rzeźbę przedstawiającą Chrystusa Frasobliwego ( i l . 5). Spośród zgromadzonych prac właśnie t a najbardziej nawiązywała do t r a d y c y j n e j rzeźby l u d o w e j . Uwagę zwracały j e j arealistyczno proporcje, duża głowa, przytłoczona koroną cierniową w postaci płaskiej czapy z tępymi narożami, w t o p i o n a w szeroki tors, cienkie i długie, miękką linią zarysowa­ ne ręce, a p r z y t y m krótkie nogi z maleńkimi s t o p a m i . B r a k dbałości o wypracowanie szczegółu, t a k c h a r a k t e r y s t y c z n e j d l a większości p r z e d s t a w i o n y c h t u prac, wprowadzenie deformacji, podkreślających rzeźbiarskie można b y walory kompozycji, uznać za efekt świadomej działalności a r t y s t y c z n e j . Z wypo­ w i e d z i organizatorów d o w i a d u j e m y się j e d n a k , że a u t o r uważał właśnie tę rzeźbę za nieudaną i nie chciał j e j n a k o n k u r s oddać. Zadowolony był księcia Józefa bszego Warszawa natomiast z Poniatowskiego miniaturowego płaskorzeźby na k o n i u projektu pomnika przedstawiającej oraz znacznie Bohaterom sła­ broni 1944. Dość charakterystyczne wydaje się, że l a u r e a t a m i najwyż. szych nagród w k o n k u r s i e zostali rzeźbiarze mało z n a n i , p r a ­ cujący dotychczas n a uboczu, którzy p r z y g o t o w a l i rzeźby ory­ ginalne i interesujące. Spora część pozostałych uczestników w i e l o k r o t n i e brała udział w p o d o b n y c h imprezach, m i o l i p r z y tym okazję których k o n f r o n t o w a n i a swoich elementów czy rozwiązań dzieł, zapożyczania formalnych. nie­ Przyczyniło się t o do swoietego wyrównania p o z i o m u , a także zawężenia 56 I I . 1. Chrystus Frasobliwy, wys. 4 8 c m , w y k . Stanisław Piłat, K a w c z y n . I I . 2. Aniołki, w y s . 30 c m , w y k . Stanisław Piłat. I I . 3. Kapela, w y s . 68, 92, 83 c m , w y k . J a n Bernasiewicz, J a ­ w o r z n i e . I I . 4. Kapela, wys. 36 c m , w y k . Tadeusz Żak, Łazy. tematycznego wydaje się współczesnej rzeźby kieleckiej. M i m o t o celowe powtórzenie takiego konkursu. Przypuszczalnie j e d n a k d a l b y o n ciekawsze r e z u l t a t y , g d y b y można było dos­ tarczyć rzeźbiarzom kamień nieco t w a r d s z y , a wraz z n i m nie­ zbędne narzędzia. Stanisław Piłat jest w n u k i e m znanego rzeźbiarza, Józefa Piłata z Dębskiej W o l i . Jego twórczość ogranicza się do k o p i o ­ w a n i a niektórych tematów d z i a d k a . 1 �I I . 5. Chrystus Frasobliwy, wys. 67 c m , w y k . W o j c i e c h Strzeszkowski, Olszówka N o w a . I I . 6. Rycerz, wys. 110 c m , w y k . J a n Gwadryś Słupia N o w a . I I . 7. Madonna, w y s . 63 c m , w y k . H e n r y k C i c h o c k i , Ostrowiec Świętokrzyski. 11. 8. Grajek, w y s . 52 c m , w y k . Grzegorz Król, Olszówka. F o t . : J . Świderski. 57 �