https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/5286a2d3ee5e55ce2ef2e1060269203d.pdf 17024c1c0a0ae16eea2c921715d51b90 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1862 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1983 Subject The topic of the resource stroje ludowe Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1727 Title A name given to the resource Współczesne aspekty badań nad strojami ludowymi / LUD 1983 t.67 Description An account of the resource LUD 1983 t.67, s.283-294 Creator An entity primarily responsible for making the resource Bazielich, Barbara Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Lud, t. 67, 198:~ BARBARA BAZIEIJICH WSP0ŁCZESNE ASPEKTY B.t\DAŃ NAD STROJAMI LUDOWYMI Zagadru~enie strojów lud:owy,ch, któr02 od przeszło 150 ,Lat w~sz.ło w sfel'ę 'zainteresowań ludzi różnej ,profesji, jest na,ool Ifrapującym tEmatem badań nau;k'o'wych. Kiedy poid koniec XVIII w., a potem na początku XIX w. z",częły rozw.i1ać się w EUI"O\Pi€prądy romalUty:mrru i wrnz IZ nimi ooraz bardziej 2W11"acan:ouwagę na życi.e wsi i jej wartości, szukając nadto, z,81równo w k:rajiohraZJi'e, jak tna:dy;cy;jnej 1{Julllturze wątków i ins;pilI"acji twó:r!czej, pojalwiły się taikże pienw:sze ef€lkJty :zJa~nteTiesowaństrojami luidowymi. Były to ;przede wszystk~m ma181rnk1e lub gmi.rczme, nien~adko !ka1orow e prnedsiawienia ludzi wsi w stl'ajach z róilnyloh relg'ronów. Wyikony.wałi je współcześnie żyją'cy artyści mM8!I"Ze1, którzy w ten ~pooób dCl/wali upu~t nie tyl]ko swej aJrtystyoznej wrażliwości, ale również stwarzali w m~8lrę możiUo:ści - wiffi1IlY OOkJumEIDtdla ubiorów ludQwy'oh ówcz.esnych czasów. Podobnych doikumenrt:ów WlPralwdzi'e nile brak i z wozeŚ11:ie1jszych okresó)w, w zasadzie jednruk są one nie liJczne, sIk:roffi!I1€i w żadnym wypaidkJu nie tWOlI1Ząj<aik1eijiś więlkszejoa,Łośc.i, ani .też peWlnega cyklu wy()1bra~ń. Baidalczle i zainteresowani problematyką strojów I1egionalny;ch w1edzą dobn~, żeodtJwarMI1i€ I1lp. histolJ.,ii ubiorów dklr-eślonej gm.liPY e,tnogrr8!ficzm.ej n81wet a dOl~e zachowanej ciągłości kurLtur'Ow.ej, wobec braku ŹirOOdnie jest rzeczą łartiwą, a w oparciu o malteI1iały ikolIlogTaIHc.zne, często WiI"ę<:Z niernJ()lżl~we. SZlUlkia się 1m w stalTY'Ch dOikum€lIlJtach,1nlmnalbułooh, poliJohromiach i obI1a:zach kośóelny'ch, nalgrcl1lkach, iJnsygniach i 1 uudzi wsi i ,s:troorjemaJ{)IW,,,I,i: w J>()I\.~C'e J, P,. NorbUn;, A. Orłavi.ski, D. Cho'do,wiooki, M. BOCIieclha, A. Biw.aI1slki, A. l{.owalrSi~i, P. StaJCłhiewliocz,A. KędZlien;lkii, St. Wliltki€lw'idz;,K. BaahWJallislkJi,K. !Piila't,;ti,W, W,odziJn,ow~ki 1 i'!1lT'.Ii. ParÓWl1!aj: "Kliosy", "TygO\dni~k Pawstreclhny", Tygooo1i!k I,liuslt!rOwa;ny" za lata 1'850 - 1&9~, na;dto J. St. By.Sitroń, Typy ludo.we J. P. Norblina, iKuaków 119,;)4. W NO.l1W~i - J. F. L~ Dreier, H. L. RenslC1h, A. T.vdemand, J. F'lintoe, J. FTid1Js. PQrównaj: A. No.s.s, Johannes Plintoes draktakvarellar, Osl\o 1970; tQjże, Joachim Fl'ichs draktak1)a.rez,zar. OS/lo 1197;3;E. Le x OIV, .T,oh. F. L. Dreiers Norske Folkedragter, 'Kristriania 1,9113,. W CzeCincJslqwalOj.i- FeI1d. Ruinik, Śeb. ManSif'ebd, A. Stm!l1'del, J, Manes, M. Ales, FeTe!:, Vak, J. Spillar. �2S4 BARBARA BAZIELlCH cechowych etc., a także w żródłowych opisac:h, inwentarzach, księgach pnraJiałnycih, gr:unto'wych, ławniczych, testamentach i innych, oraz w sta·· :ych ma;pach geograrr'icwyoh stano.wiących ilustrClcję dla określonego teeeHU w pewnym określonym czasie. abak ilus.tracji, wszeLkie opisy są '.vięc dir.ugim żró'dłem, na którym obeclllie moż,na oprzeć swe praC0 ba· dawcze w zakresie strojów ludowyoh. Niezwykle cenne są l'1Ip.wO'IPomnie,']ia z podróży uraz pamiętniki, które dla ludzi ciekawych żyoia i świata były dro:gą i sposobem do wypowiedzenia wł.asnych przeżyć i s;postrz.eżeó \V XVIII i XIX w. nie były ollle madJkim zjawis:kiem w calej Europie. Idee i hasła ramantyz;mu dały asumpt do kontynuacji zaintere30iwaJi stro!jami ludowymi i w późniejszych czasach. COiraz liczniej zaczynają J)ojawiać się ludzie, dla kkÓ:Tychwieś stała się punktem obs'erwacjl i zac:hętą do J;eljeS!t!racjiprzejawów jej życia. W ich publikacjach nie są to już OipiJSy własnych przeżyć i ~posltnzjeżeń,lecz świadomie zebrany w tere;1ie materiał r:zeczolwy noszący charaJkter dQkUlmemt,u,czego prz)"kIadem. kapi;talne dzieło Kolberga oraz badaczy w innych krajach (Sirelius -1916, Helkei - 1834, Kouła - 1892, Zibrt - 1892) 2. W pracach tyich iliustT,aoj-e~i GlPisy st:rojów sphlltały się przeważmi0 z innymi w'iadomośC'iami a tradycyjnej kultu>7£ ludowej, a że był to· okres rodzenia się etnogrraf,ii j'a1kona:uki, ter.milIliOlogiai wprowadzane do hteratuiTY pojęcia nie były j-ec1no 2)na:ozne, zdeftill'iowane i precyzyjne. Na I)gół jednak zasadniczym oikr!eśle:niem w języiku po.lskim było pajęcie ,.u:1:>iór"i w tej postaci prn€IWija się OIllOw litera tlliT!zedziewiętnastowiecznej 3. Odwoływalno się przy tym COI1azczęśoiej do materiałów zebranych beZjpoś:vednLow terenie: wYiwiadów, opisów, ohsel'wacji i tworzono równocześnie mUlZJealnekolekcje,kJtóre z kolei także stawały się źródłem 1 stwarzały pol,e badawcze dla innych. Hzecz z;namienna i godna pod!kmeślenia, że w~7,elkie ilusr\;,racjei opisy 'abi'Oirówpochodzące z pOlczą;tkuXX w. tyczyły się ich dziewiętnastowiecznej fOTmy, tj. tej, j'alka aktuaLnie utTwalił-a s.ię i pr:aeszła na nasrt:ę.pne pokolenie, zachowują:c się prawie llIi-ezmiennie do dnia dzisi,ejszego. Nie spotyka się natomiast próby odtworzenia jego wcześniejszyoh fOl1m,ni to w opisach, ni w rycinach. Tym niemniej, te pierwsze publikaoje z zakre.su kultury ludowej, jak również pojawiające się w twórczości a:ritysiycznej l 2 U. T. Sirel.i.us, Suomen kansanpukujen historie, "Jurn~łl de la SOlcieteFinno-Ougrienne" :3:1, Helsinki HH6; A. O., Heikel, Trachten und Muster eler Morciwinen,. llelsiing,fors l'B34; J. KOlula,O kroji lielu slovenskeho, "CC!SIki Li,d", 1S.!J2, l, s. 21; C. ZibrL Dejiny kroje v zemich ceskych, Fraha 18!J!2; O. Kolberg, Lud. Jego 2WY- !'~aje, sposób życia, mowa, ; wńce, 18.')7 - Hl'90. ;j \V. G·ers,o!!1, Ubiory ~iaJlia o ubiorach, ~~()wski, L'biory ludu zwyczajach LV Polsce pod.ania, przysłowia, polskiego, i obyczajach i u sqsiadriw, Warszawa obrzędy, zabawy, pieśni, 185'5; Ł. G'ołębi-c)ws'ki, OpowiaKraków 186:1; E. Radzi- l.udu polskiego, 1879 i 1899. gusła, �Wspó/c:esne Cls]Jektu badUIi nClel stro:jami lurlol.rymi ,muzyka, poezja, mala~s:two) wątki i motywy ludowE' zwróciły uwag t': ogółu na bogactiwo i różnorodność oraz regionalną i narodową 4 Sipecynke: i wartości odziwierciedlające nawet archa,iczne pierwia,;:,tki słow:iari.skk Trafiły one na podatny grunt szerząoego się wówcz;as panslawizmu i pozytywizmu, Móre nakłani,ały do dodekania pierwlOltnych form i tr'esci, genezy, histm:ycznego ronwoju oraz podoibieństw 'NytWorÓ!Wkultuirowy.cL także i w innych krajach Eurqpy 5. Rodzące się pod lwniec XIX w. zhiorowe edycje ("Wisła", "Lud", "ZbOIlllik", "Gla:snik", "Ceski Lid" i inne). zaczęły coraz liczniej publiko/wać ma.teri,ały, nawet krótkie notki rejestrujące i dokumentujące różne wyltwo,ry ludowej kultury materialnej duchowej i Sipołecznej, w tym także o strojach zasług,u,jących na UJwag( ze względu na swoją regiona'lną Sipecyhkę, zdobnictwo, a,rchraiezność formy. czy też osobliwą część składową. W myśl panujących ówcześni przekonań, że kulturę ludową trneba oClalić od zagłady, na poozątkc. XX w. pojawiają się coraz to dakłardnicjsze opracowania regionalne, ma.~ącedziś znac'zenie i niejedno!kI1otni'ewamość źródłowy oh ze wz@lędu 11, dokumentację współczesnego materiału oraz próby dotarcia do genezy lub historycznej zmienno'ści (Udziela - 1932, ChmielińSka - 1930, Dobrowolscy - 1936, Frankowski - 1928, Moszyil:ski - 1938, Pieniążek 1934; Gavazzi - 1935, Karanović - 1926, Uskoković - 1926, Vlahović 1930, 1934; KOlStow1925; Soehaii -, StJran.-;ka -, Chotek 193-. .. Vydra - 1928, 1935; Tilke - 1935; HeiJkel - 1909, Schwlindt 191:3. Sirelius - 1916, Vahtecr - 1938; Svensson -- 1932, Vistrand 1907: Fett - 1903; Oprescu - 1929; Gr~iinkowa- 1934) G. w Polsce; B. Deneke, Beitrage ;::ur Geder Mode von 1770 - 1815, "Sah:rift de; }Est,;-'sohen Mus'eum FranlkJf'U1l"L am Ma.in", FrankEurt 1[j56, 12, S. 21'1- 252. J WI. Stassow, Słowiaitskie i wschodnie ornamenty, Petersiburg 188'7; P. S.c:han, Slovem'.ke narodl1lC mname.nty. 1'.894; J. Ł!epk1o\"T'S'ki, Sztuka u Słowian szc>ogólnie w ]Jrzeclchrze,ki:jańskiej Polsce i Litwie, Z przeszłości szkice i obrazy, Kró!ków '18'6'2, s. 1'9,5- 212i1;A. Haberlan:dt. Volkskunst der Balkanlii>ulern, \\lien 19.1". F. SClhwindit, Finski:je ornamjenty, He1sinlgfors 1894. 6 S. Udziela, Ludowe stroje krakowskie i ich krój, Kraków Hl!30; t'C!l1'że.Ubior'; Luclv pol,~kiego, KrakÓiw 1i9<32;A. OhmieI1,i<ńska, Księżacy i ich stró:j, Wa,nszalwa 19,:3U, c'\.. T. DOlhruiwols'cy. Strój, haft i koronka w województwie śląskiem, Kralków,1'9·J6. E. Franko·wski, Sukmany ludu polskiego, Wa·fiS:z.a/wa19.28; K. MotSlzyński, Geogrnficzne zróżnicowanie odzieży ludowej w Polsce, Kal1,endanz IKC, 1:938, s. ()'{l- Ti .J. Pie:nlią.żetk, O ginącym stroju luelowym i ostatnich jego wytwórcach, Krakór,'/ 193i4; M. Gavazz.i, 1z biologije narodne nośnje, Zag,reb 1()3'5; M. Karanović, 1ml:janskff, HClrodnCl nosn:ja, vez i bojenje, "Zborl1'ik etil1qg,raf,sk,olgImuzej,a u Be'O'gradu", Beo.grad ;953, s. 174; tenże, Zen.ska nośnja u Zmijanju, Samjevo 191216; R. U",klOiko1viić, Nrtrodno nośnja po starovla.~kim selima oko 1vanjice, "Glasnli1k e'tno@r,a:isk·og muze}a u Bec>g;-adu", 1926, s. 9..5; M. S. VJahoviić, Zenska naśnja u beogradsko:j posavini, "Glasnik: ecrJografskog muzoja u Boog·ra:du!ffi" 19.30, s. 47" 5,6, 62, 67, 79; Sit. L. Kosltmv Jlakedonski ub rusi i sokai, "l,zwos'iia na na,roidr-ia etr;ografslki muzoj", 19'25, V, ·1 J. :,c/lichte Horoszkliewicz., nfltionaler Strój Tendenzen narodowy in �286 BARBARA BAZIELICH W mia!rę U;pływ:u czasu ilość 0pT8JCowańna tr:maJt re.gi.olla1ny~h strojÓIWludOlWYch znacznie Wim'aSlta,a wraz z tym wzTasta róż11.OiI"Odność poglądów i metooa pracy oraz ujęcia. TePł"e\tycrzne 'l"07JWaiŻania na temat kuJ1luTy ludOiWej i gT>UiPetnografiaunych oraz :p!rzY1jędeza jedno z podsta!WQIwy'chlkifylteiriów różnicujący:ch, poza języlkiem, taik,że j~dno['iltą w tYIP1efo~mę ubiOll1usprawiło, że oW pew1llym dkveSliiecz,asu sZCl~ó~nego ZIllaczenia w nalUce nabr,ały mOillOgraiicme OIPrnoowania srtlrojÓiWobeśllo:neg;o regionu 7. Na ,tej podstawie starano się taikrże między innymi ustallać go:-anicc regionów oraz zasięg il.:radycy:jn€lj kUlltlUiry looowe:j, pn:dJkreślać jej wartość, zaChOlWaJWCZOŚĆ ciągłość etc. Doprowadziło to w końcu do ,pro:wadzenia S1pecjalnyCihbadań w tym zakre:s:1ei pu!bHlkac.j:io specyficznym chara:kterL'le, czego przys. 3 - <15; P. Kroje Sochml, !idu slovenskeho,' "Sloy,enó;,ka Cirtan!ka"; D. Sti"all1ska, Lidove kroje v Ćeskoslovensku; J. Vy;dra, Nauka o kroji, Praha 192i8, 1936; K. Chotek, Lidova kultura a kroje v Ćeskoslovensku, Praha 119:3'7;U. 'I1i11'ke,Osteurop{iische Vol1cstrOJchten in Schnit und Far-be, BeI"lill1 19Qp; A. O. He1ilkel, D:£e Volkstrachtell in den Ostseeprov,inzen und in Setu.kesien, Hels;i]n,gd"o[jS !19(}9; F. S>CihWli.n.dJt,Finskije 1004, tenże, Suomen kansan pwkuja 1800-luvuUa, 1. Kar11)li3; U. T. SdToehu's, Suomen kansan,pu;kujen historie, "Journal de Ja SoiC'i'ete F,inlno-ODlg'r1ienIDle", 311" Hell,siniki 1'9i16; T. Va,hter, Finnische Volkstrachtell ornamjenty, jaJa, im HeI1!s:JdJ~ Heills~niki Verhiiltnis nordischen holm zu ihren spiiteisanzeitlichen 2, Lei'Pzig Raum, tenże, 1~4{j, s. 416 -9{); Svenska FiolUk,eimus€!U1m, Norsk Specia,l Au'bUimn Rumunia, Oczjerki po istorii Number razwitija nosnje ')rnamentes oblastej skaja XIX NI(JjsklwaW56; dovy odev Fii'edler, Hel',pe Buidapest 'rachten, odjeżdy, Bosne, G. 1903; StLlidio", Schmuck im i Fest, Stock- Gustavianskt. XX wjeka Deutsche a Pohorelej, 191517', t. Oprescu, Studier "SoWljetslka}a 196.2; Costumes .T. Sabić, N arodmj matjerial Volkstrachten, Bra,bil~lava kostjum I i II; R. Weis's, k etniczeskoj iLf'~p2'~g \19'54; V. 1'956; ilt 1'934/1 - 2, etn!OlgraJ.ija" M. kres t jan- istorii der naroda, NOlSalova, KI"els'z, Ungarische Volsku.nde Schweiz, et zachodnih W. L i G. S. Ma(~ł'ClWa, Ru.sskaja kak art SanaJey,o 1'9,&3; M. V. Draśkić. L:Ulka Banja Peasant 1'912'9; I. P. Grinkowa, London BeOlgr<łid 11956; :E. Ku.k.z!icka}a. - naczala A. v "l1he TGew 19619; Lje;bije'd'iełW'a USSR, odjeżda und Folket bondeplagg, u Bosni .j He'fcegovini, se,verozapadne de Senbie, som Krisilia,nia of russkoj .'. 66 - 94, Len!i'l1Igr,aid 1'9.:M. 7 .z. OJ.IiĆ, Narodne nosnje Narod.ne drakten Tracht Folkedrakter, Stoclk:hOllm 11932., IS. '3'(U - 3&8; P. G. V;is~na.nd, Svell.ska studier, s:t,ocktholm 1907; H. Fcl>t, SaerudstilLing Nr 1. _'. tiWignade Sigurd Wallin yolkdriikter, Kulturhistoriska Nationaldragter. Verbildern, H1I3I8; S. Sve.nslSon., L'U- Bau.ernkap. 5 - /{leid'ltng, Zfui'Clh 11946; NCiwak-NeumalDln M. i P. Nedo, Sorbische VoLkstrachte"lt, l - 4, Baiu.'tzen 11004 - :1964; W. Li.kil~im[g :i P. Nedro" Die Lausitz _. Sorbische Trachten, Ber,lin 119.5,6; iE. R,eima'!1Jl, Blat,ter fiir Die Volkstrachten Folkcd i Fest, S'tOlCikho:lim 10416" Is:. '4'6 - 90; .rvI.Vle]owa, no'veu11Ibe:r 1953{8; M. We lewa i E 53" GielS~eon V,ollkslkJunde", moo;, OstS. und . Biułg,a,ria", folk costumes of north Bulgaria in the 19th and M. Cz. Chol,ewa, Stroje ludowe Ziemi Sądeckiej, -'trój ludowy regionu raciborsko-glubczyckiego .,Opols.ki Roc.z.nik Muzealny. "Wiedza i Życie" l'if51/1.1; Westpreussens, "Hessische 29 - ·46; S. SVen:SS'OlD, F:)Lk~driikter, zarly .Rulg:1rian I folk LePfliWil's(Jlwa, 20th cent'uics, costu.mes . Bl,lgariali SOlha 1961: Lu;b'Jrn 1'9416; Z. Li:pi:arz, Zabij/kow!/ w zbioroch m.u.zeum w Raciborzu, 1968, III, s" 201; J. Maln:ugiewi:c.z, Polski strój ludowy, J. 5wieży, Stroje ludowe Lubelszczyzny, Warszawa 1954. �Współczesne aspekty badań nad strojami 287 ludowymi kładem jeSlt po1w:ołaniew Po:lsce po d::rugiej wojnie świa:towed ,speojaLnej rredalkcji i wydaiWiI1li:CItwa (chyha jeKlynego w s;wlO~mrodJz,a\jlu):"Aitlas Po!lskich Strojów Lruldowych". Celem tego przedsięwzięcia było opracowanie szer:egu mormiglI'laif1iohejmującycll wszystkie tyjpy s1lrQjówltudolWYchz całego dOOzaf!UPolski, podzieionego na pięć części (Pomorne, Wiel'koipo.JSka, Śląsk, Mamwsz,e i Sierodilie, Mał'OjpOJlska), 2Jgwnie z histor)'l.c.myuni granicami pierwo-tnycl1 grup ,p1e'miennych, SlkŁadający~h się z mniejszych iednostek, k1óre z czasem u.twol1zyły :pols'kie Iregiony et~ogra[iczne o mniiej lub IbamdZJie:j IUSota~tonych graJnicaC'h. Atlas Polskich Strojów Ludowych, obok dotychc2Jasowej dow:oLno.ści opracowania temalt1u, W)'IpJ'atC:Qwał ,pewne ścisł'e Tlamy ujęuia dla poo~cz'ególnyoh zeszytów wchodzących w jego skład 8 i na tej podstawie zarysOiwała się teJOlI1etyomamo~iwość wytyczenia granic zasięgów polskioh gnulP etnogrrafic~nych i ieh SItrriojów 9. Ohdk naukowego zIlia1oljenia,ta forma QpraCOlWalnia okazała się najlbaJIrlziej użyteczna, z.wł'alszczadla kirajlu, gdzie !tradyoje ludowego u!b~om nloe wS'zędu:e zachowały się w joednaiko'wym Ertopntu i tdea p.r'Op'agoJW.ania jego na:ro<:1Pwy'chwar;lxlści nabrała w ostatnidh czasach sZ'oz€.gó1n'ie na sile. W obecne],powo'jieillIl'ej dobie fo:rmowan:ia się oe~łów regionalnych i c:rg:an:i:z.owaniafa;tiJwaJJi i przeglądów foLk,loT)'lS'tycOilych, mat.eriały zawarte w Atlasie stały się szcZ€gól~n:i'e eenne n~e tyLko przy l'ekionstll'Uikcjistrojów tych regionów, gdzie już niewiele Wliaidomona ioh temat, ale takiŻe l'egiolIlów o tnwał'ej tradycji, przy szyciu kOIIIliPJ1etów pirljeznraownych na estmdę, czy inne wy,stępy o znacneni.!Uregiona'lnym10. Na p0'czątJku bieżąoego wieku waIrtości narodowe strojów regionalnych zaczęto dIOSIttrzegaćw wielu innyoh kJ11aija<ohEJu:rqpy i to nie ty liko 02wzg,lędów pa1:riotycznyeh (SłowaOja, Ślą:Sk, Łużyce, NOtrwegia, a także Finlandia, Hiszwania, Dani.a). Tym ~osolbem w hteraiburze pl'1zedmiot.u zaczęły poj.a,wiać się OOTazczęściej taJki'e po,jęciJa,jak: ub~ór, odzież, strój, kostiUim (ang. - cloth, dress, costume; n:iem. - die Tracht, Kleidung, Kostume). Zac,zęła się talkie rodzić ilroni.eczność roe£in'IDwalIlii,a tych pojęć oraz oIk:neśleniaroli i :z;nacze.nias1lrojów w kultuTze ludmv:ej i w oodzienB J. Galjek, Metodyka t. 41" WnoołalW mongraficznego opracowywania .19'54, s. 797 - 80'5. W 1980 r. "M·et'odyka" APSL za~buaJl~:ZlOiWa'na i uZlUlPełniOiIla. 9 Ka;Ż!dy z'eJslz)"tAtlasu omawia: Q1bc:::ny"tan strojów ta wstała "Lud", ;P!fze:z Re<dak.cję ludowych, s1Jr.C!jl\l,Wiry'" his:Ł{)Iryczny rOlzwolju ·.lOiC·fiUda:neg.o reg;i'onu, jego zaJsię.g, og'Ó11>Ily li s'z.C'zegółoe,wyopi·s S'liroj:u mę~ki€g() : kobiie'C.'leJgo, 7JdobniiCiJWo,wyJtwór,cÓJw i mal.enialy. lO Z 'mater1iałów ty<.<hk()iflZY5~eJjąOS{)iby'pTyrwa:tnoe i praloowni1e k<raw:~eckip., projektanci mo,dy poaskiej, COPi.A. W illllny'clhkra;ja('h, nip. w NoIiWlegili,istniej1e specjalnie p(}wotalnaJ.ll~tytucja, Lain:d~nemnida for bUll1iadslPorsmtd iW Os'],,, Igw1madząca ma·· l,erialy pOItrzCI':l.nedo rekcl:I:s·tnuk~i'i slt.roiĆjW Hlgiona;lnyoh, oraiZ sikwpiadąca ludz:. i wykonawców i po~rednlcz.ą;ca w noubyciu. �288 BARBARA BAZIE LICH nym życiu społecznym. Zastanawiano się przy tym nad przyczy,nami zaniku strojów, nad rolą ogólni,e panujCłcej mady i Jej odbiciem w ubio,rzo wsi, nad s.toS'un:kiemt;r'adycyjnyeh ubiorów do ubio;rów innych klas społecznych, nad funkcją ubioru itp. Dla ba-daczy XX wieku, zwł&szc:z~\ ostatni.ch, powojennych lat, zagadnienie stroju ludowego jest szeroko pojętym tematem z sobie wł,aściwą plroib1cma<tYlką. Nie wystarczają im już same ryciny i opisy form oraz pozJna:niespecyfiki regionaLne,j. I,nrte1'esuje ich historyczna ZIillienność w czasie i przestrzeni, interesują za;równo a1'chaicz,ne i stare forr-my,jak też prz,e;raci'za:ni'e się i akceptowanie nowych. zależnie od modnych tkanin i samej mody Ol'a7.: zależnie od warunków panujących w d.anym środowisku i od stqpnia nasilenia miejscowych tradycji 11. Posługują się przy tym już nie tyłko metodą qpisową, porównawczą, anali:tyezną, staitystyczną, tYipologiczną, któTa w badaniach nad strojem miała zaWsZ.e duże z)nruczoCnie, aloe takżE. struikturalno-funkcjonalną, zapoczątkoiwaną przez Bogaty;riE:wa (1937). Według stDukturalno-funkcjonalnej meitody tegoż autorra ubiory ludowe mialy w kulturze następujące z.naeZienie: 1) praktyczne, 2) .społeczne, :j) est.etyczno-artystyczne, 4) regionalne 12. Poglądy te u;proś'C'iłnieco w 1946 r. RiehoI'd Weis3 .sprowadz,ając funkcję strojów do czterech płas?;czyzm: 1) świąteczmo-uroczystośdoiwej, 2) społecznej (zależnie od wieku, stanu, zamoŻlno,ści),3) zajęcia, 4) regionailnej. Inni dodają do tego jeszcze znaczenie, rj1tualne. Naitomiast w~półC'Desnyfiński badacz młodego prjkolenia, Lonnqv'ist, funkcję sbroj1uwZjpwtruje zale2mie od 1) płci i wieku, 2) macz.ml'ia rytualnego (z.wyczaje, obrzędy), 3) pracy i o,ciJpoczynku11 (1972). Zdaniem Crawley'a strój jest wy'kładnikiem wszysbkich soojalnych momentów, Dip. pozycji w rodzinie, we wsi, regionie, plemieniu, społeezeI1stwie. Jest rów.nież wy· razem indywidu.aJnych odczuć oraz wBzy.sltJkiehniąpisanych praw w sto· sunku do jednostki i środolwi'Sika14.. Jest Ziatem, jak powiada Weiss 15 s:at;uką ubierania się, lub, jak ,polWtarrzaza niemi~ckJim b3dacz,em MOSflYI1ski (1938) 16 "Sltrój ludowy j'est to sposób ubierania się stosowany wyłącznie .na pewnym obsza!rz€ o śeiśle określonych granicach". Dehnieja ta. jak widać, zgodni,e ze stanem wiedzy ówczesnego okresu, nie jest jednoV. Gairamb, Zur DO'ktrin der VoLkstracht, Handbuch fiir historische VoLksEd. 3'4:. Die Sachgiiter del' deutschen Volkskunde, Eer.li,n 1;934, s. 1'95 - 220: ,S. Kovacevacova, Teoreticke problemy vyskumu a spracovanw L'udoveho odevu ,.Ce"ko&lovenska Elihnogmfie", 2" Plraha 1f}5'4, s. 5 -13. 12 P. BOigatyrj,€,w, The functions of folk costume in Moravian SLovakia, Hagu·o . 97-2; fopu:bhkowUiT1a na Sł.ow.a'oj.i w 19\3'7). 13 Bo Lon;nqv;,S/t', Drakt och mode l et Land:>bygdssamhciUe 1870 - 1920, Hel6ingfors 1972. 11 kunde, 14 E. Cra\Viley, 1;; R li Dress, drinks and drums, WetisiS, VoLkskunde der Schweiz K. M(Jlszyńslkii., op. cit. Landon - 1i913,1. kap .. ;) - Kieidung, Z\.i,ric;h 19'46 �WspóŁczesne aspekty badai! nad strojami 289 Ludowymt znaczna i w zasadzie strój uwzględnia Jako ubiór 17. Dziś bowiem rozróżnia się ,pojęcie UJbiór(die Kleidung, cloth, odjeżda, nośnja, odev, driikt) jako bardzi,ej ogólne, z,wiązane z OI1crywanri.em, o.dzie:walmemciała 16, czy jak chce Irena TUJ'Inau,ograni'czające się raczej do podstCIJwo.v.ryol1 ozęśd, wyróżniających użytkownika "formą, barwą, czy stopniem kosZJtownoś>ci od innych członków grUJpyspołecznej". W'ecilug tejiJe samej autorki przez strój natomiast rozumie się ubiór odświę.1my,uroczysty, czy obrzędowy, a termin odzi-ei odipowiada zespołoiWi"podstawowych części odzienia wraz z okIryciem głowy i kończyn oraz dodałbkami u71Ll1peŁniaJącymi sylwetkę człowie/ka". J·est to 7.-atem .nieco iltUl€ ujęcie, od znanego dotychcz..as, w którym strój (die Tracht, dress, kroje) wiązało się 'z od:z.ieniem uroezystośeio'wym, niepoz:balwionym umi'ejętności artystycZJnej kompozy,cji i pocZiUJcia estetyzmu (Art des Tragens - Weiss). Brzeoiwień:stwem do niego jest kostium, w odniesieniu do s;t[,O!juludowego trałkto1wany raczej joako pewnego rodzaju unito!I'm, wi'e1dkrotlUie powielony, nierz~dko z,rekoiIlstruowany lub zakOilTljponO!wany w qparciu o ogólnie przyjęte schematy tradycyjll1ej odzieży i powołany do życia 19. K'Sztalrtowall1Jie się ubioru - SI1Jroju,zwier,whnich i spodnich jego części, jego zmiałny w ozaJSi'euWaJrunkowa/I1educhem i stylem epoki oraz .ioh odbicie w tradycji ludowej skłaniają współczesnych badaczy do rozważania prohlematyki ZJwiązaiUejz pojęcliem mody. Na ten temart pisało wielu badaczy, między innymi Simmel (1923), Steinmetz (1931) 20, uzasadniając psycholQgiczną jej stronę, dalej Hoi£marmowa (1961) Konig (1958, 1967, 1969), Bre.nrunJkrrneyer (1963), LaY-PI (1948, 1969), Banach (1957) 21 uważający modę za kLasycZiUeramy określonych nO'!1mubierania się, które w;prawdziR szybko się :mnieniaJją, lecz wiP:mw~zają nowe forr11 Strój SŁownik - języka o przyboraoh Kraków ubio,r swietny, bogalty: J. K'arlQw1oz., A. Kryń.s'ki, WI. Niedź,W1ied:zka, polskiego, Wafl5lza:wa Hli15; Strój - dziś o ubiil()[lze, pie11wO!lmlE' tylko w-sreLkich: A. Bruokner, SŁownik etymolog!czny języka polskiego, 11927. VoLkskunde, Bel1hn - Lei@zi,g 1>927. i mieszczańsk-iej odzieży na PoLski ubiór Ludowy w XVI - XIX wieku, "P'olk~ka SZlt:uka Ludowa" 1'9'77, z. 2, s. 67 -78; P. BogatY'rjew., Woprosy teorii narodnogo iskusstwa, M'c",kwa 1971. 28 G. Simmel, Zur phitasophischen PsychoLogie. Die Mode. Phitosophische KuLtur. Gesammette Essais, Pod"dam l.92:3, IS,. 31 -64; S. R. St'emmetlz" Mode, Handvorterbuch der Sozio!ogie, StUlttgalI't 19311, s. ~90 - 39:3. 21 H. Hovlima;nJn, Mode, Handvorterbuch der Sozia!wissrmschaften, Bd. 7, 3. 405- 4110, GOtlt1ngen 196\1; R. Konig, KLeider unci Leute, Zur SozioLog'ie der Mode, 18 D. ZeIerJJin, Russische 19 1. TunnalU, WpŁyw Fra,n:ldourt 119m; tenże, (OstsLavische) szLacheckiej M.ode, Wi:irterbu.ch der Soz'iologie, SbutJtga!I't 19169; R. KOrliig - P. Soruuwi.sslelr, Die Mode in der mensch!ichen Gesellschaft, ~tiI1i'CIh t1~58; 1. BrenrJlinkmey'er, The SocioLogy of Fashion, Kain - OpL<lIdem.11003; J. La<ver, .Modesty in dress, Lon;doin 1.9'69; tenże.. Taste and Fashion - from the French r·evoLutio·ft to the present day, LO!nJdon 19'48; A. Ba<na:oh, O modzie XIX wieku, Wa.rs,zalwa 'l!!}57. 19 Lud, t. LXVII �290 BARBARA BAZIELICH :my i nierzadko coś z nidh iPOZ'Osbaj'e. Peir,alscheClk-Hei:m (1966) dOipaJtruje się w modzie odbi:da życia społecznego 22, podobnie jak Cro.wley (1931), ,który widz.i iW modzie wyrażenie lliO''MegostanIU i wa:runk.ów życia 2~. Naito:mialSltf.ińslk.aalUltOir;kJ(l Py1k:kanen (1956, 1970), baldając kis~tał1Dwanie się mody w U!biior:zeniższych sItanów, s:taiTałasię dowieść i ,uzas1aidmić,że duży wpły'w wywie~ało na nie odbicie mody danego okresu historycznego (iI1Ip. renesansu, ba:Iiolku)24. Jej ~dani'em stYlI ubioru ludowego oćlpowiada sty,lowi w sz;1;I11oe, natotmi'a'st ogólnie pallJu;jąrcamoda nie moż'e być u1Jo'żsamiana ze sty1em ogó1Ilonalrodowym, czy rtegtoIIla1ny:m. Moda, jaJko siła lJmian działającYich z z'ElWinątlrZ na IlIOmmypaJllIujją:eew określonej gl1u:piespołecznej, wi:nna być za't'8lffibadana i iW ,śmdowli.s!k<.l wiejSlkim, ,a :Ziwiązek jego z miaE;1;emi poz;o6ltałymi, wyiszYiIl1i jednosJtkami społecznymi jest w tym pI"ZWadlk.uharom wa'ŻiIlymmomenrtem dla ·st'l1diów i badań. Podobne ,beOTiewysuwał już zmaaznie wcześniej, na podstawie badań eiJruOlgma.iicznylcih 8LTelii'Us(1916), stosując klasyhkację typologio:zmą oraz analizę hiSltO'ryC'ZII1O-1poITÓi'Mllawczą. Dzięki temu odkrył powiązania między ubioii€:m a srt:oSlunkamiSlpołeczny.mi. J'ego :lJdaniem ,ubiór wi.ejski jest odwzorowaniem folI':m l1bioTlu miejskiego i wyższych kla'S twolrzą,cych modę 25. Stano,wisko taJkie p.ffiew~ja się rÓiWllLeżw Qpra'cowania:eh bardzo wniJcliwyc:h aJwtolI'Ó'W czeskich, j.aik StralIllSika,omawi<ając.a IUJdo'westToje w OZleehosbo!Wa-cji od najdaJwnie<jszych czasów, poprzez hiJSltoryczne sty1e -mody do czasów wSlpółeze<5lllydh,w opa:rd:u o tradycJe pOL5Z1czegóLnych regianÓiw 26; Kovacevic'O'va (1955) podająca .poza historią ubimów w L~ptow~e i jego olPis'eIll1,tak21e jego znacz€iIlle i f'u[ljkcję społ,eczną, nadlto mat,eriał i pr:zygoltlOlwanieuhioru 27. Także na przy:kładzie baJdań nad IU!dową odzieżą na Ślą3'ku widać, rilew kJSztałJtowani:usię stroju l'egiollla,lll'elgoW[pływogólruie rpal1Jują cejpoza środowiSkiem wiejskim mody w:cale nie był mały. Wyro,zlało się to w Zim'ianie 'Same,j sy.lwety pOSltaci (,to SZJczulPł.ej,wysmukł'e<j, i1Jo:kopi.astej, pr:zysadzdstej itp.), w :lJmiamie zestai'MU i dobOiI'u poszczegó1nycl1 części, w mniaruie stosowany.ol1 tkan:im., Zlmiamie lrololrystyiki, w :zxóżnioOOlwanych ozdobach. Wyod!ręhniały się one bardziej lub mniej w oałej kompozycji 1 22 Tracht, 1. P,etJr.as'cihec.k-HeiJm, Die SprQ'che :!3 Ko,stum und Uniform, -E. Cr.alWlloey" op. cit. 24 R. PytlIkikiiJrn:m, Sa.ii.tyldispuku der Kleidung, Wesen und Wandel von Wlien 1966. M.ode, S1JA)I11'!,essa vanhemmalla Vaasa-ajalla 1550 - 1611) (The costume of the Nohility, Clergy and Bur,ghers in the Earlier Vasa Period), "Foill11Si]{i:ł Foormm1i/nin!emD11€l.1I1l1Jgens 'I1~dslkiri'£t" 55, HelLSlill1Jki '11956; tej.ż.e., Barokin pukumuoti ki Suomessa 1620 - 1720 (Baroque Costume in Finnland in 1620 - 1720), Hel~iJn- U}70. 2l; 2tl 27 U. T. Si'reJ!;iJu's. op. cit. D. Strnmk'a, Luiove kroje S. Kova(:evic·ova, Ludovy v Ceslwslovensku. odev v hornom Liptove, Bra'tislava 1!}55. �, Współczesne aspektu badań nad strojami ludowymi 291 ubioru, zależnie od stopnia zachowania się form tradycyjnych, stosowniC' do zaistniał'ej oikolicz.ności (uroczystości, czy zajęcia) czasu i funkcji 28, W opa,rcb o metodę st~ukturalną, fiński badacz Lonnqvist (1972) omawiając ubiótr i modę w środOlwisku wi'ejskim w lata.ch 1870 - 1920 (na przykładzie Vora w rejonie Ostrohortnia) To<zpat1"ujego również od strony sposobu pozyskiwania pOl5zcz.ególny'chczęści. Według niego podstawowe ciZę.ściubiom powstawały najczęściej w domu, inn~ były po.chodną pracy rzemi€ślniezej (zawodowyoh kTa"A-"ców, gru:l1bClir:zy,szewców hafciarzy, k~rOinilmlrekek.), pewne oltTzymywano w da[1zjepoza ~·-.)dow~lkiem wi.ejskiJIn jalko zaplaltę, bądź też pozyskiwano na wi;:;no, d rcgą spadku, wYJPożyezenia; w ostaJtnich czCliSaohkupuj,e się gotowe części ubioiI'u produkcji seryjnej: u wędJ1Xllw:nych handlarzy, kramaTizy, w wi,ejskich skleipach, w mieśc;i'e, od emigTiantów (przeważnie ubio<ry pO'chodilenia amerykańskiego) 29. Sposóh ujmowania baZJują'cyna piI'zerustawieniu history,cznie z.mi,eniających się fmm 30 i sZiczegółowYClhOJpisa,chposzczególnych c,zęśei ubioru ludowego i jego O'zdób (Kresz - 1957, Nowak - Nedo - 1954 - 64, Luok.ing - 1956, Fiedle:r - 1954, NyLen - 1976, Chmie1ińsika - 1930, Dobrowolscy - 1936, Świeży - 1954, Udziela - 1930, 1932, Atlas Polskich Strojów Ludowych - wszyty, L}ebj'oojf'wa i Ma.sŁowa - 1956 i inni) jest nadal przedimiort:,emr071ważań sZ€!l'Olkiegokręgu badaczy i dla nauki, a tatkże dl'a zainioc['esolWa.nychfołklorem ma dUŻJemalczenie, Ziwłaszcza praktyczne, przy odJ1Jw1łJrzani:u, reko'oollruowaniu oraz prqpagO'wani:u !l1l0ItYWÓregionaLnych. W RozpowsrzechnJionąfotrmą ujęci:a, o Zinaczeniu populCliryzatOlrskim,mniej naukowym, są wydawane a1bUlffiYstrojów różnych regi{)lIlów lub krajów ~1. Opierają się one bądź to na kolomw.eoj,rysunkowej ilustracji, bądź też na doikumental!nycth foioQgtrafi'1łJch Współcileśni'8 noszonych a zachowanych w terenie stroijów, lub też zabytków muzea.1nych nieużywanej już odzieży. Brz,eds1awienia rysunkowe, cha[f,akt'e!rystycme z,właszcza dla lite1 2S B. Ba,ziel.heh, Moda w strojach regionalnych, kataJlog wy~;tawy" K'a-towice-BytO~TI 1.9'67; tejże, Moda w strojach regionalnych tematem wystawy na Sląsku, "Pol.ska Sztuka Lud~;.wa" 196'3/3, s. 112 - 120; tejże, Ludowe stroje siewi2rsko-będzińskie, kablog wysltawy "S1tJl'ój zagłębi'o!wski", BędiziiD 197'1; te'jże, Złote hafty w tradycyjnej odzieży na Sląsku, "Roc,z,nilk MUZ'elUiffi Gór'!1:ośuą~/k:ieg'O w By:tom:i'll",Eit~JX)g,raJ£ia:, ze_,zyt nr 6, BytOim 1'973. 29 B. LO'ninq'VIi:sit, op. cit. 30 Estonskaja narodnaja odjeżda XIX i n:zczaŁa XX w., TaHia 1960; M. G. Welewa E. 1. Lepuwt5c wa , op. cit.; AiunaMa,ja Nylen, Folkdrakter ur Nordiskrz museets samlingar, Lu.nd 1966. 31 Narodne n:Jsnje Jugos!al'ije, Za'gre1:>; O. _L. Kul<lZliClkal,j,a" Narodnyj kostjum zapadnih oblastjej USSR, KJi:ew 1;95'9; M. Welewa, Blgarski narodni nosii i szewici, Sofhj'j l'iloO, L Papallit'QU1iou, Greek costumes, NafU.ioTI 1i981; B. Per'ei:ra, Traje popular lJisboa 1977_ 1 �292 BARBARA BAZIELlCH ratury radzieckiej, wyJronywane przeważnie prze;:,.za:wodowych artystów pla6'1tylków,są w ;pewnym sensie lwntynuacją d7Jiewiętnastowiec7Jnej konc'epcji, o jakiej była mowa na pOioząlUku. wzJbo:gaconejj<edyniedo,kładnymi oipisami, prowenienoją, nierzadiko tak2Je k.ró1lkim, syntetyzującym wstępem. Nie są olne pozhawione precy:zji i dokładności, często drobiazgowego ujęcia rys1uruku,na ogół jednak są ahistolrycz.ne i wyiJdealizowanc w orznaczaniu zasadniczego typu ubiolru. Albumy fotograficzne mają mniej więcej to samo znaczenie, są jednak bairdziej żywym ~2, choć bezkrytycznym i czasem ni.eobi'ekty;wnym (często upozowanym) obrazowym przed.;;,tawieniem dokumentalnym. Problematyka s1lro'jÓJw ludowych pO:f'uS'zanaw hteraturze u,gólnQcuropejslkLe,jjeSJt wi'elostrorma, lecz 7Jbieżna, tym niemniej z,różnicolw;ma w poglądach i metodyce opracowani;a. Widać stąd, że temat stanowi szeroką płasz;czyznę baJd3iwczą,stosolwni,e do doniosłej roli ubioru w życiu człowieka i jego w1e,lostrr'onnejfunkoji. W histo\rii kultury zajmował on l zajmUije ij;ednO z cZJOło!Wydimi;ejSJcjako wytwór związany bezpośrednio z jednoSJbką, gTLl!PąSipoł:eczną,czy narodem, zale:2mYod Śf'OdowiSk<l,warunków geografi1'czno-ekollllOrmicznych i stosuników społecznych. W kształtowaniu się jego fomn nie były to czynniiki obojętne, co potwierdza 3'zeroki wachlarz odmian wySltępującyc:h w każdym kraj'u. Ta wielika różoowdno'ść był.a wypadkową także miej.scowych tradyoji, mody i historycznych stylów, wydarzeń połityczJnych, a nade ws'ZystikJOinwencji, pomysŁOIwościi fantazji, lkitó:l'esą wykłaidnikiiem inclywidual1nych gustów, tempeiI'larrnentui psyohiiki pew1nego kręglu ludzi zamies2'Jkujących na określonym terenie. Czasami mógł to być również 'wylltk PI1Z)'ipadJkU przyjęty i powiewany, jednaik nie na zasadizi'e identyczności, lecz po.dob1eństwa. M1mo oowiem ogólnie 'Ziaaki0eptawan~0 s.poSlOibu ubterall1Jiasię w danym OIkiresJi€czalSU,strój ludowy i w ogóle ~ażdy strój, a nawet ubior nie mi,ał cha\I'laJkteruzunifiJlmwaiIliej,jednolitej 'lwnstrr'ukcji (także i pod w.zgIędem zdobienia). Brzez to między i:rmymi jest on ciągle żywym, zmieniającym się wyrtlwor.em,krt;ómegoproblematyka j.est stale pasjonująca i podejiffivwana na nowo w pracach baJdaIWczychi naukowych. 32 lliiik:a Gro1Jh..,Sahma'chteuberg~r, V.CJih.kis;-.Tmlchtetn, &;hll1iften s'eums des Bezir\lres O\Je:ribaY'ern a'll der G:lelUUeiten, Nl' 6., 1980. des Fre'i.lkhtmu- �Wspolczesne BARBARA aspekt.y ba,liail nad strojami 293 ludowymi BAZ,IEI.JCH MODERN ASPf:CTS OF THE RESEARCH ON FOUK COsrrUMBS (Summary) Foilk <.:<Ot."iu,:nes ,have bee.n of '!;Q,meIŁnlt:er·esk;for va.I'[oóU:';tProfessi>Oll<.l1s'5[lncoethe l&th ccntury. Among the fir,t malliifes<t1Jt'~()nsof i,nteres\s in fol,k costUimes a,re pai.rutings <mod pi:0iures 01 v;,l.lage peoIP1le im tihei'r al\.lJthenti,c ollothes io be £ou:l,d in sucih c.(),u,nrLries a,,; P.oland. Norway as diia:l1it"Sand source mennO'i,11S are m:\lterials pa.it11-t,i:n,gs and for of modern and C7.eClhOlsilovaJl::n. Tihes'e iHus:tra!ti'O!fls as weI! diifferel.'11,'va:lue, however, 1Jhey clO'nLs,tii1Jute valu<JIbile rese;:lf'Clh!e,rs.P"ulisih re:giisteJS and po,!yc,hrmn,i.es, tombl,t:.mes a!!1'd slPec'imen of tels,taments., Clhurch rel.iigi:ous M'era:ture are the o,lde"t ma:teria,ls. The very flirst r€!coQ'ds c81lllc:ellnling folk 'C'ositume;s date back lo the ear.ly paTt od' the lKh c'C!nJtu,ryleg. Hel:kel,l:lJ.34), many mOI1edeLs'c,l~~prtions and recurids are t.o be found all the beg'i'n!~ng of ,the 20th celn1Ju'rY.llhe 2Clbh century matelnia.l.s relgaTd quil1;e a vast rang'eo'£ pro;Jjl'ems, i.e. des:Dflip:bilcmsof f.01l1rr1S .()~ differ,wt cll,othes a:nd 'records of Jl11U'seUlm cotl1ect.io(~nsai:m and etlhnr>gnllpihiic a,reas aUld C'mp.haslizj1ngthe folk cOSitumes. After the Seoo:nd Wonj'd War dj,ffereace alt ,deHllni'tliing regional and national values of v<lTious mo,n,ogjra;phies Coo'DoC'rnLng f(Jlll, COIS'tumec; of diiIeren:t mgiions had beein p!u!bl'ished, ego "Atlas PoiłsibClh Slbrojow Ludowych" (Atla.s 011'Poliis:h F(~lk c.o:.;Jt;umes).OtJher puhli~ati{H1S odea,l with histodcal va'ri.abi;\.ity. origin ture. Some of a,nld s!ign:iifie-at'io.n olf C':ISttume.sand t.hem attempt at deI':c'1!tng such CIf'dinary clothes in ter,ms as wlolthes;, attke, foLk culg.liI'b and cf}S/tume. Fu'}low.i!lg Bogatyl'iew's a,ppJ'o<1('hrecenit bOOlks deall WiEih the pTohloem of fundi-on of c.!oOLhc,; and cost.umes a.!1d t!heiT s!~ificatLon in fa<lik cuJw:re. Gener<\l.Iy spea:ldng, 8ulra.pcaln ihtera!tJur-ec,o.nJcerning-the a:b'ov'e~pr€ls:entedpr~bikjln" and topic's is quite d~\-ers·iiied. a:mpl·e. but diof'f-er'lmialted and 1Jhus i't'S s>oientifk va,j.ue is ralthe:' �