<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="7724" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/items/show/7724?output=omeka-xml" accessDate="2026-09-26T15:27:37+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="7703">
      <src>https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/c49f5daf195864ffaf0e98c7a620772f.pdf</src>
      <authentication>46a0fb03bdc14b4772b3e9fb4976a528</authentication>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="4">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25236">
                <text>Lud</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154689">
                <text>Polskie Towarzystwo Ludoznawcze</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154690">
                <text>Licencja PTL</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154691">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154692">
                <text>pol</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154693">
                <text>czasopismo</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <itemType itemTypeId="1">
    <name>Text</name>
    <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
  </itemType>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="46">
          <name>Relation</name>
          <description>A related resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="92292">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4547</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="92294">
              <text>1963</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="43">
          <name>Identifier</name>
          <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="92297">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:4227</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="92301">
              <text>Kronika/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1963 t.17 z.1</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="92304">
              <text>Polska Sztuka Ludowa 1963 t.17,z.1, s.61-62</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="92307">
              <text>pol.</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="92309">
              <text>Instytut Sztuki PAN</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="92311">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
    <elementSet elementSetId="4">
      <name>PDF Text</name>
      <description>Text capture metadata for PDF documents</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="52">
          <name>Text</name>
          <description/>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="92317">
              <text>architektury, rzeźby, fotografował stroje ludowe, chło­
pów przy pracy itp. Powstało w ten sposób archiwum
o dużej wartości naukowej. Większość bowiem zdjęć
Świeżego stanowi dziś dokument jedyny i niepowta­
rzalny.
Poza pracą naukową J. Świeży prowadził jako
etnograf bardzo żywą i rozległą działalność społecz­
ną. Był długoletnim prezesem Lubelskiego Oddziału
Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, członkiem
Towarzystwa Teatrów i Chórów Ludowych, współ­
pracował blisko z Muzeum Lubelskim, Wydziałem
Kultury WRN i lubelskim Domem Kultury, pomagał
w organizowaniu konkursów i wystaw sztuki ludo­
wej, wygłaszał na terenie Lublina i województwa
mnóstwo odczytów i pogadanek na tematy etnogra­
ficzne, współpracował z zespołami pieśni i tańca,

K

W roku 1960 Janusz Świeży nawiązał bliższy kon­
takt z Katedrą Etnografii i Etnologii UMSC w Lub­
linie, gdzie prowadził naukę rysunku dla studenfów,
zdobywając sobie, dzięki walorom osobistym i nie­
zwykłej sumienności w pracy, ogólną sympatię wśród
kolegów i uczniów. Zgon J. Świeżego, który po krót­
kiej nieuleczalnej chorobie nastąpił w dniu 9 paź­
dziernika 1962 r., okrył głęboką żałobą wszystkich,
którzy kiedykolwiek zetknęli się z tym wartościowym
i do głębi dobrym człowiekiem.
Roman

zjazdy

Doroczny, ogólnopolski
Zjazd
PTL odbył się w 1962 r. w Łańcu­
cie w dniach od 28 do 30 wrześ­
nia.
Tematyka naukowa Zjazdu
poświęcona była zagadnieniom l u doznawstwa Rzeszowszczyzny. Wy­
głoszone zostały następujące refe­

Reinfuss

K

N

Opieka nad plastyką ludową
sprawowana w 1962 r. przez Ze­
spół do Spraw Sztuki Ludowej
MKiS koncentrowała się, podobnie
jak w latach ubiegłych, głównie
na zagadnieniach organizacji wy­
staw i konkursów, przydzielaniu
stypendiów szczególnie uzdolnio­
nym twórcom ludowym oraz udzia­
le w konferencjach, zjazdach itp.,
poświęconych sprawom związanym
ze sztuką ludowa.
W ciągu roku zorganizowano
ogółem 24 konkursy i wystawy.
Przyznano 180 nagród na sumę
144 600 zł. Zakupiono na wystawach
969 eksponatów dla muzeów za
sumę 204 950 zł. Przyznano 64 sty­
pendia na sumę 100 300 zł.
Kontynuowano również ścisłą
współpracę z CPLiA i PTL.
Z inicjatywy lub przy pomocy
Zespołu prowadzone były penetra­
cje terenu i badania sztuki ludo­
wej. Na terenie woj. olsztyńskiego
przeprowadzono przygotowania do
konkursu pamiątkarstwa; na tere­
nie woj. poznańskiego i bydgoskiego
prowadzone były badania przygo­
towawcze do wojewódzkich wystaw
sztuki ludowej; przy pomocy Ze­
społu Muz. Etnograficzne we Wroc­
ławiu przeprowadziło na terenie
Dolnego Śląska badania współczes­
nej plastyki obrzędowej, a Woj.
Dom Twórczości Ludowej w Gdań­
sku wykonał dokumentację hafciarstwa kaszubskiego w celu przy­
gotowania retrospektywnej wysta­
wy haftu.
Konferencje,

projektując dla nich stroje ludowe. Zasługą Świeżego
było wskrzeszenie i wprowadzenie na scenę stroju
krzczonowskiego, który stał się dziś reprezentacyj­
nym ubiorem ludowym Lubelszczyzny.

raty:
prof. dra Józefa Burszty
„Podłoże historyczne kształtowania
się kultury ludowej wsch. Rze­
szowszczyzny", doc. Franciszka Ko­
tuli „Typy budownictwa wiejskie­
go w Rzeszowskiem", dr Olgi Gajekowej i mgr Jadwigi Kleczkowskiej „Problemy etnograficzne i folk­
lorystyczne w nauczaniu języka
polskiego" oraz kilka komunika­
tów naukowych (mgr Antoni Kunysz „Badania nad średniowiecz­
nym osadnictwem Rzeszowszczyz­
ny", Jan Micał „Ludowe zespoły
weselne w Łańcuckiem", mgr Te­
resa Szetela „Lasowiackie piece
malowane", mgr Irena Kłak „Współ­
czesne garncarstwo ludowe w po­
wiecie łańcuckim", dr Władysław
Balicki „Lecznictwo ludowe w re­
jonie łańcuckim" i „Zbiory etno­
graficzne z terenu łańcuckiego");
ponadto złożono informacje o pra­
cach muzeów w Przemyślu, Sanoku,
Rzeszowie i Jarosławiu.

Podczas narady pokazano liczne
prace rzeźbiarzy przywiezione przez
nich do CPLiA. W pierwszym dniu
narady
odczyt dla
przybyłych
30 rzeźbiarzy wygłosił prof. dr
Tadeusz Seweryn. W drugim dniu
dokonano przeglądu i oceny przy­
wiezionych prac, po czym nastąpiła
dyskusja,
którą
zapoczątkowała
dłuższa wypowiedź red. A. Jackow­
skiego. Zebrani wysłuchali rów­
nież podczas narady wypowiedzi
przedstawicieli CPLiA na temat
organizacji zakupów, spraw surow­
ca itd. Organizatorzy umożliwili
twórcom ludowym zwiedzenie War­
szawy oraz zbiorów sztuki ludo­
wej w Muz. Kultur Ludowych w
Młocinach. Rzeźbiarze zamieszkali
w Domu Chłopa. Po obradach rzeź­
biarze udzielali wywiadów dzien­
nikarzom i sprawozdawcom Radia.
Nakręcono również film dla Tele­
wizji i dla Kroniki Filmowej.
W obradach wzięli udział przed­
stawiciele Min. Kultury i Sztuki.

W czasie Zjazdu otwarta została
pierwsza ekspozycja Muzeum Re­
gionalnego Ziemi Łańcuckiej w
Łańcucie, powstałego z inicjatywy
PTL, oraz pokonkursowa wystawa
ceramiki ludowej z Medyni Gło­
gowskiej,
Pogwizdowa i Zalesia
(recenzję wystawy zamieścimy w
nrze 3/4).

Wśród przybyłych na naradę
rzeźbiarzy znaleźli się m. in. Ign.
Kamiński, Jan Lamęcki, Marian
Ruszkowski, Stanisław Dużyński,
Wincenty Krajewski, Feliks Czaj­
kowski, Zygm. Skrętowicz, Teofil
Kożuchowski, Wiktor Rysio, Adolf
Milczanowski, A. i B. Grabscy.
Konkursy

Narada
rzeźbiarzy
ludowych
współpracujących z CPLiA odbyła
się w dniach 4 i 5 grudnia w War­
szawie.
Celem
zorginizowanej
przez CPLiA pierwszej tego tvpu
imprezy było omówienie wspólnie
z samymi twórcami problemów
artystycznych i warsztatowych ich
pracy, sytuacji materialnej i wa­
runków bytowych, a także spraw
związanych ze sprzedażą rzeźb
przez CPLiA w kraju i za granicą.

i

wystawy

Wystawa sztuki ludowej pow.
brzezińskiego eksponowana była w
październiku i listopadzie w Brze­
zinach, a następnie przeniesiona
została do Tomaszowa Mazowiec­
kiego. Wystawę poprzedziły bada­
nia terenowe zorganizowane przez
Muzeum Etnograficzne w Łodzi
i w Tomaszowie Maz.
Ogółem
zgromadzono ponad 500 zabytko­
wych i współczesnych eksponatów
z dziedziny tkactwa, garncarstwa,
zdobnictwa wnętrz, stroju. Wysta61

�wa połączona była z konkursem
na eksponaty współczesne. Pierw­
sze nagrody — ufundowane przez
Min. Kult. i Szt. oraz Wydz. Kult.
WRN i PRN — przyznano Józefie
Wojciechowskiej z Zawady (za wy­
cinanki), Józefowi
Butkiewiczowi
z Tomaszowa Maz. (za ceramikę)
i Mieczysławowi Kubackiemu z Godaszewic (za pisanki), a także
Agnieszce Karpiowej z Łaznowa
(za kołacz weselny). Z okazji wy­
stawy wydano katalog.

nisława Kosiarska. Z okazji wysta­ niu ub. r. i styczniu br. wystawa
sztuki ludowej woj. szczecińskiego.
wy wydano katalog.
*

Z końcem listopada otwarta zo­
stała w lubelskim Klubie MPiK
wystawa malarstwa Nikifora. Na
wystawie zgromadzono kilkadzie­
siąt prac malarza oraz aktualne
zdjęcia fotograficzne obrazujące co­
dzienne życie i twórczość Nikifora.
Odczyt o Nikiforze wygłosił mgr
A. Jackowski. Wystawa, zorganizo­
wana przez J. Ziółkowskiego, po­
siada wydany później (po zamknię­
Wojewódzki
Dom
Twórczości ciu ekspozycji) katalog.
Ludowej i Wydział Kultury PWRN
*
w Gdańsku zorganizowały wystawę
pt. „Sprzęt tradycyjny i sztuka
ludowa Powiśla". Wystawę pokaza­
Sztuka ludowa z powiatu Wy­
no w gmachu PDK w Kwidzynie sokie Mazowieckie pokazana była
(w październiku i listopadzie), a na wystawie otwartej w grudniu
następnie (w grudniu) przeniesiono w Wysokiem Maz., zorganizowanej
ją do Elbląga. Zestaw eksponatów przez Muz. Okręgowe w Białym­
zgromadzonych na wystawie stwo­ stoku i Wydz. Kult. PWRN. Była
rzył możliwość założenia muzeum ona rezultatem penetracji tereno­
regionalnego. Wśród blisko 500 eks­ wej przeprowadzonej w 80 miejsco­
ponatów znalazło się wnętrze cha­ wościach. Zgromadzono Ók. 100 eks­
ty z umeblowaniem i wyposaże­ ponatów trzydziestu autorów •—
niem gospodarskim, wyroby ozdob­ z zakresu tkactwa i stroju, ple­
ne z żelaza, plecionki, sprzęt ry­ cionkarstwa, zabawkarstwa i sztuki
backi. 30 twórców współczesnych obrzędowej.
nadesłało na wystawę rzeźby, haf­
ty, plecionki, malarstwo na szkle.
Dnia 13.XII.1962 rozstrzygnięto
*
konkurs na zdobnictwo w drewnie,
obejmujący 26 wsi woj." krakow­
Wystawa sztuki ludowej Ziemi skiego. W konkursie wzięło udział
Płockiej otwarta była w Muzeum 59 autorów, którzy nadesłali ok.
Płockim w październiku i listo­ 300 prac z zakresu rzeźby figural­
padzie. Pokazano eksponaty prze­ nej, bednarstwa, snycerki, zabaw­
ważnie zabytkowe, pochodzące ze karstwa i plecionkarstwa. Otwar­
zbiorów muzealnych (Muz. Kult. cie wystawy pokonkursowej prze­
Lud. w W-wie, Muz. Diec. w Płoc­ widuje się w kwietniu br. Organi­
ku). Reprezentowane były: rzeźba zatorami konkursu byli: Pracownia
w drzewie, meblarstwo, zdobnictwo Badania Plastyki Ludowej IS PAN
wnętrza, ceramika, zabawki, stroje. i Wydz. Kult. WRN w Krakowie.
*

*

Objazdowa wystawa wycinanki
Dwudziesty, jubileuszowy kon­
kurpiowskiej czynna była w paź­ kurs na szopki krakowskie, zorga­
dzierniku w sali Ratusza Miej­ nizowany przez Muz. Historyczne
skiego w Pułtusku.
m. Krakowa, odbył się 14.XII.1962.
Na konkurs nadesłano 73 szopki.
*
Cztery równorzędne pierwsze na­
grody przyznano: Zygmuntowi Gra­
Wystawę
kieleckiej
ceramiki barskiemu, Zbigniewowi Grzechowi,
ludowej otwarto w Iłży w listo­ Ferdynandowi Sadowskiemu i Sta­
padzie. Wystawa zorganizowana — nisławowi Paczyńskiemu. Recenzję
w ramach obchodów Roku Ziemi z konkursu zamieszczamy na in­
Kieleckiej — przez Wydział Kul­ nym miejscu.
tury PWRN i cepeliowską Spół­
*
dzielnię „Chałupnik" w Iłży miała
charakter retrospektywny, ze szcze­
gólnym uwzględnieniem dorobku
W grudniu rozstrzygnięty zo­
artystycznego ludowych ceramików stał w Lublinie konkurs na ludowe
kieleckich z lat ostatnich. Pokazano kowalstwo artystyczne woj. lubel­
zarówno wyroby garncarskie jak skiego. Akcję konkursową prowa­
i rzeźby ceramiczne. Pierwszą na­ dziły, w porozumieniu z Wydz.
grodę na wystawie otrzymał po­ Kult. PWRN, krakowska Pracow­
śmiertnie Andrzej Rokita z Rę­ nia IS PAN i Muz. Lubelskie.
dzina. Wśród 9 ceramików odzna­
czonych drugimi nagrodami zna­
leźli się m. in.: Stanisław Pastuszkiewicz, Franciszek i Tadeusz Bab­
W salach woj. Domu Kultury
lowie, Konstanty Ciepielewski, Sta­ w Szczecinie otwarta była w grud­
62

v

W Miami na Florydzie, w Museum of Modern Art, odbyła się
w listopadzie wystawa współczes­
nej polskiej sztuki ludowej i pry­
mitywnej. Ekspozycja obejmowała
głównie rzeźbę w drzewie, tkactwo
i malarstwo. Osobny dział wystawy
stanowiły prace profesorów i wy­
chowanków Liceum Technik Pla­
stycznych im. A. Kenara w Zako­
panem. Znaczną część eksponatów
zakupiono do stałych zbiorów Mu­
zeum. Z okazji wystawy wydano
ilustrowany folder.
*

Muzeum Polskie w Chicago
urządziło w listopadzie wystawę
polskiej sztuki ludowej na wiel­
kiej wystawie sztuki ludowej róż­
nych narodów. W salach Muzeum
odbyła się w tym samym czasie
wystawa malarstwa na szkle He­
leny Roj-Ciaptakowej. Na wystawie
zgromadzono 37 obrazów malowa­
nych już w Chicago, gdzie Ciaptakowa przebywała u krewnych.
W listopadzie 1962 otwarto w
Muzeum Historii
Włókiennictwa
w Łodzi wystawę norweskiej sztu­
ki ludowej, zorganizowaną w ra­
mach umowy kulturalnej polskonorweskiej. Zgromadzono ekspona­
ty ze wszystkich dziedzin norweskiej
sztuki ludowej: rzeźbę i malarstwo,
strój i tkaniny, meble i sprzęty
gospodarskie, także wyroby ze skó­
ry i rogu. W pierwszym kwartale
br. wystawa pokazana będzie w
Warszawie.
*

W salach Muzeum w Będzinie
otwarta została z końcem 1962 r.
wystawa sztuki ludowej Indonezji.
Pokazano lalki z teatru marionetek
i cieni, tkaniny batikowe, ozdobną
broń itp. Eksponaty pochodzą z da­
ru wybitnego polskiego uczonego,
botanika prof. dra Mariana Raci­
borskiego.
*

W ramach wymiany kulturalnej
z Węgrami w dniach 5—20.X.1962
przebywał na Węgrzech dr Kazi­
mierz Pietkiewicz, zapoznając się
z badaniami nad sztuką ludową
oraz z muzealnictwem etnograficz­
nym. W czasie pobytu w Budapesz­
cie dr K. Pietkiewicz
wygłosił
w Muzeum Etnograficznym odczyt
o polskiej sztuce ludowej.
*
Na wniosek Prezydium MRN
w Krynicy Sąd w Muszynie po­
stanowił ustalić akt urodzenia Ni­
kifora. Na podstawie posiadanych
informacji za datę jego urodzenia
przyjęto — 1 stycznia 1895 r. Na­
dano Nikiforowi nazwisko Krynicki.

�</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
</item>
