https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/aad70b6efebaa5ff5b4ec183cb3877e9.pdf d013625dbd593d27057a942568af857d Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4092 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1956 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3819 Title A name given to the resource Z historycznego archiwum / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1956 t.10 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1956 t.10 z.3; s.196-198 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Z H I S T O R Y KONKURSY „Franciszek na Bielinie, Otwocku, Karczewiu i Kamionce, bieliński, czerski, sztumski, osiecki starosta, kawaler orderu Sw. Stanisława", wydal w r. 1781 u s t a w ę dla mia­ steczka swego, Kamionki, położo­ nego w pow. lubartowskim, w któ­ rej w § I V czytamy: „Premia za płótno i przędzę: 1. Chcąc, ażeby wyrobek płócien coraz lepiej kwitnął w mieście Kamionce, w proweniencji mo­ stowego i grobelnego odkłada­ ne być powinno na premia co rok złotych 100, tj. złotych 50 na prządki a 50 na tkaczów. 2 Wyznaczone 50 zł na prządki tak wydawane będą: w dzień, który Urząd wyznaczy, wszyst­ kie osoby przędzące w mieście Kamionce przędze swoje na Ratusz przyniosą, do każdego przywiąże się kartkę, na któ­ rej imię prządki napisane b ę ­ dzie, przędzy zaś w każdym pakiecie tyle być powinno, aby z niej mogła być zrobiona sztu­ ka płótna, dopiero tkaęze miej­ scy nie patrząc na kartki trzy motki wybiorą, tej, która n a j cieniej uprzędła [wypłacić na­ leży — R. R.] — zł 24, druga [otrzyma] 16, trzecia 10, a każ­ da przędza do własnej prządki wrócić się powinna. C 196 N E D L A PRZĄDEK G O I TKACZY A W 3. Wyznaczone 50 zł na tkaczów tak mają być rozprowadzone: Tkacze na dzień przez Urząd wyznaczony każdy płótna przez siebie wyrobione na Ratusz przyniesie i znakami oznaczy. Żadna zaś sztuka do konkursu o premium przyjęta nie będzie, która dwa łokcie cpełna sze­ rokości nie ma. Pomiędzy tymi sztukami Urząd najszerszą i najcieńszą i najgęściejszą wy­ brawszy, temu tkaczowi, który ją wyrobił, każe wypłacić zło­ tych 24, drugiemu 16, trzecie­ mu 10, a płótna tym, którzy je wyrobili, nazad wrócić się powinno. 4. Sesja naznaczająca premium prządkom poprzedzić powinna sesję premium tkaczów dając czas wyrobienia płótna z przędzów do konkursów przynie­ sionych i gdyby płótno zrobio­ ne było z przędzy, która pre­ mium uzyskała a osądzono by to, aby za to płótno tkacz pre­ mium otrzymał, to Urząd miej­ ski do pierwszego premium każe złotych 3, do drugiego 2. a do trzeciego 1 więcej przy­ dać, aniżeli wyżej opisane jest, to jest, pierwsze premium czy­ ni 27. drugie 18, trzecie 11." Odpisano z oryginału, znaj­ dującego się w archiwum ZABAWKI Inwentarz rzeczy należących do obywatela świdnickiego Kaspra Helwika, który nie płacił za lokal w kamienicy Jana Bełzy przy uli­ cy św. Jana i przez pięć lat nie dawał znaku życia. „Szabelek drewnianych dziecin­ nych No 56 po Vii grosza, k o n i k ó w drewnianych dziecinnych Nr 93 po 2 gr. Raitarów albo chłopaków na koniach drewnianych 3 kopy i 24 sztuk po 1 gr. Aniołków drewnianych po 2 gr. No 30, Chłopków z dudkami No 22 po groszu. Krucyfiksów drewnianych Z DZIECINNE R XVIII C H I W U M W parafialnym w Kamionce, pow. Lubartów, dzięki uprzejmej informacji ob. To­ masza Ruska. Nadesłał R. Reinfuss. Dwór ustala wygląd ubio­ rów noszonych przez miesz­ kańców małego miasteczka w r. 1769. „Cztyrdziesta czwarta powinność: Odzienia o b y w a t e l ó w miasteczka P a w ł o w a jakie mają być. Żupan niebieski sukienny bez kontusza, pas czyrwony, czapka zielona z baran­ kiem białym, żadnej broni do boku używać nie powinni oprócz trzciny lub laski, w domu zaś każdy ma mieć strzelbę. Żony i córki mają nosić spódnice niebieskie, kamizelki takiegoż ko­ loru, fartuch biały płócienny, na głowach zaś ubiór według upodo­ bania." Pawła Ksawerego Brzo­ stowskiego ustawy dla ma­ jętności P a w ł o w a cz. Merscza pod Wilnem w r. 1769. Collectanea ex archiv. collegii iuridici. Т. I I . P A U , K r a k ó w 1938. str- 419. Na­ desłał R. Reinfuss. W I POŁ. X V I I W No 18, kolebeczek malusinkich kop 8 у 19 szt. za kopę zł. 1. Ptasz­ k ó w dziecinnych tuzinów 5 kóp у znowu 5 tuzinów po 6 gr. tuzin. Kolebek zawiesistych dziecinnych maluśkich białych drewnianych tu­ zinów kóp 22 у znowu 24 tuzinów po zł. 3 kopa. Piszczałek malowa­ nych m a ł y c h półpiętej kopy tuzi­ n ó w za zł. 5 kopa. Piszczałek bia­ łych więtszych farbowanych tuzi­ nów 40 tuzin po gr. 12. Piszczałek mniejszych także farbowanych tu­ zinów 18 tuzin po gr. 9. Piszczałek fuiar tuzinów 68 tuzin po gr. 10." (Wviatki z w i ę k s z e g o inwentarza obejmującego również towary ga­ lanteryjne, przybory do szycia, igły, zwierciadełka, okulary itp.) Acta scabinalia et advocatialia. (Inventarii. Rok 1634). Str. 1829. Wojew. Arch. P a ń s t w . K r a k ó w Syg­ nał. 240. Nadesłała Dr M. Gutkowska-Rychlewska. Dodatek do „Czasu" nr 4 z dn. 10 lutego, niedziela, 1850 г., str. 4. Wiadomości Bibliograficzne i A r ­ tystyczne. �RZEŹBIARZE W I E J S C Y W pojęciu wyrazu artysta łą­ czymy zwykle i piękność myśli, i doskonałość formy, przeto tych rzeźbiarzy wiejskich artystami na­ zwać bym się wahał. — Z w a ż m y jednak, czyli oni nie godniejsi tej szczytnej nazwy od niejednego zręcznego naśladowcy obczyzny? Ten z zaczerpniętej nauki, z obce­ go doświadczenia, z kombinacji ob­ cych myśli, wreszcie z form, do których wyszukania potrzebną po­ siada przebiegłość, sklei utwór, któ­ rym miano artysty niesłusznie zvskuje, chłopek w y ś w i e c a sam z sie­ bie i myśli, i formy bez wzorów i nauki, bez pomocy niczyjej stwa­ rza i wykonywa: utwór jego to po­ czątek sztuki — kopista to przechód, — artysta stoi już u szczytu. Nie mniej w i ę c pierwszy jak inni zasłużyć winien na wdzięczne wspo­ mnienieW w ę d r ó w k a c h moich nieraz zda­ rzyło mi się napotkać owych samoucznyeh twórców, a często płody ich podziwiałem ze względu na rzeźbiarzy, co je stworzyli i wyko­ nali — w y m i e n i ę tu znaczniejszych pokrótce. N a j w y ż e j między rzeźbia­ rzami wsiowymi stanął znany Waw­ W OKRĘGU M I A S T A K R A K O W A rzyniec Knapiński z Lipowca od ludu Pituch lub Bożek zwany; uro­ dził on s i ę we wsi Płazie r. 178i. z młodu w y k o n y w a ł w pałacu bisku­ pów krakowskich roboty stolarskie, za co go biskup Sołtyk kilkoma morgami gruntu w okolicy Lipowa obdarzył; znane są mieszkańcom Krakowa jego drobiazgowe we flaszeczkach zamknięte wyobrażenia Męki P a ń s k i e j ; w okolicznych też kościołach wiele jego u t w o r ó w znaj­ dujemy — umarł r. 1833. Uczeń jego Bryłka żyje dziś w Babicach i nie niżei stoi od swoieeo poprzednika. — W Czernichowie mieszka Kasper Sztuka, którego dziełem są rzeźby w kościele wiej­ skim w Rybny. — Wieś Bobrek posiada samoucznego drzeworytni­ ka, którego obrazków m n ó s t w o po odpustach widzieć się zdarzy. W Raciborowicach i szeroko w okolicy spotykałem Wilgusa z B i n czyc ulubieńca ś p . Sierakowskiego. Postać tego wieśniaka szatą cudow­ ności i czarodziejstwa okryła się w oczach ludu, który owoce jego zdolności za dziwy poczytywać zwykł. Pęka dzwon w Raciborowi­ cach, w miejsce dźwięcznych to­ nów, klekot rozlega się w okolicy; przybywa Wilgus, odłączeniem brze­ gów pęknięcia przypiłowaniem. wra­ ca dawny głos dzwonu na podziw wieśniakom- Jest on zarazem mura­ rzem, rzeźbiarzem, kowalem, stola­ rzem, zegarmistrzem, malarzem i budowniczym; słowem, wvkona wszystko, co zręczna ręka zdziałać może. Niedawno zrobił sztuczny w ó ­ zek, którym bez koni do pobliskiej wsi na jarmark przyjechał. — Do dziwnych o nim wieści przyczynia się i następna okoliczność którą sam z ust jego słyszałem: pomysły do budowania młockarni, składania wiązań itp. we śnie zwykle naj­ pierw mu się objawiaia, po przebu­ dzeniu wykonywa modele — a po­ m y ś l n y skutek pracy nigdy sobie, ale zawsze P. Marii przypisywać zwykł. Czynny ten a s ę d z i w y już starzec żyje w ubóstwie, a nie chciwy na zyski, zawsze zamyślony i roztargniony, skromny, grzeczny i przyjacielski. J. Ł Nadesłał dr Jerzy Zanoziński ERRATA W nr 6/1955 r. na str. 348 w przypisie 49 tytuł komunikatu prof, dra A. Bochnaka winien brzmieć: „Rzeźby z X V I I I w. w Kielcach, Jędrzejowie i Zielonkach". Na str. zaś 351, w. 35 powinno być caduco, a nie caduce. 197 1 �