https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/79a3779803d7792d93b7bdc057c6995d.pdf 76f32b0246d7f8ce20a06d915f0c0622 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4505 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1974 Subject The topic of the resource tkactwo Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4190 Title A name given to the resource Statut ciszanowskiego cechu tkactwa / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1974 t.28 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1974 t.28 z.1 ; s.60-62 Creator An entity primarily responsible for making the resource Gajerski, Stanisław Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text A R C H I W Stanisław Franciszek U M H I S T O R Y C Z N E Gajerski STATUT CIESZANOWSKIEGO CECHU TKACKIEGO 1 Przeszłością mogo rodzinnego Cieszanowa interesuję się już od dawna a ukoronowaniem moich najwcześniejszych prac badawczych nad jego historią b y ł a praca magisterska napisana w r o k u 1956 na Wydziale Filologiczno-Historycz­ n y m Wyższej Szkoły Pedagogicznej w K r a k o w i e . W 1962 r o k u o t r z y m a ł Cieszanów pierwszy, pełniejszy zarys swych d z i e j ó w a p o c z ą t k o w y okros jego historii p r z e d s t a w i ł e m obszerniej omawiając problem powstania Chmielnickiego na obszarze południowo-wschodniej części województwa bełskiego . W trakcie b a d a ń ustaliłem, że Cieszanów był dawniej d u ż y m ośrodkiem t k a c k i m , o długiej już tradycji, a jego historia zakończyła się w latach I I wojny ś w i a t o w e j . F a k t ten jednak nie znalazł n a l e ż y t e g o odbicia w literaturze naukowej a drobne wzmianki zamieszczone w publikacjach nie odzwierciedlają w m i n i m a l n y m nawet stopniu istoty problemu. Opracowując zarys dziejów Cieszanowa n a d m i e n i ł e m , że cech t k a c k i o t r z y m a ł przywilej 13 V I 1730 r o k u . Wzmian­ k ę t ę z a c z e r p n ą ł e m z urzędowego zestawienia przywilejów cechowych d y s t r y k t u tomaszowskiego, k t ó r y znajduje się w Tece Schneidra nr 270 . S p o r z ą d z o n y on został w j ę z y k u niemieckim w r o k u 1779 m o c ą patentu cesarskiego z 1778 r. E w i d e n c j o n u j ą c wówczas dokument tkaczy cieszanowskich zaznaczono, że b y ł a to kopia przywileju spisana na perga­ minie i zaopatrzona pieczęcią. P a k t to dość ciekawy i godny uwagi. Opierając się na m a t e r i a ł a c h gospodarczych Sieniawskich, k t ó r e przechowywane są w Bibliotece Muzeum Czartoryskich w Krakowie, w s p o m n i a ł e m t e ż o wywozie różnego gatunku płócien do G d a ń s k a przez k u p c ó w ciesza­ nowskich w latach 1695—1718. Ponadto w y s u n ą ł e m hipo­ tezę, że w Cieszanowie w minionych stuleciach mógł zostać uruchomiony blech . Te drobne wzmianki d o t y c z ą c e cieszanowskiego o ś r o d k a tkackiego wprowadził również do swej pracy Marian Szabatowski . Maurycy H o r n zaś, w y k o r z y s t u j ą c dane z juram e n t ó w i rekognicji mieszczańskich z l a t 1632 i 1635, k t ó r e w y n o t o w a ł z akt S ą d u Grodzkiego Bełskiego, prze­ chowywanych w Centralnym P a ń s t w o w y m Archiwum Historycznym TJRSR we Lwowie, w s p o m n i a ł o uprawianiu rzemiosła tkackiego w Cieszanowie w pierwszej połowie X V I I wieku'. Podczas prac badawczych w Bibliotece P A N w K r a ­ kowie n a t k n ą ł e m się na odpis k o p i i s t a t u t u cieszanowskiego cechu tkackiego, określonego w tekście mianem „płócienn i k ó w " , k t ó r y przechowywany jest w zespole m a t e r i a ł ó w przekazanych przez Franciszka W o l a ń s k i e g o . Spośród r ó ż n o r o d n y c h odpisów źródłowych, k t ó r e t a m się z n a j d u j ą pewne z nich ogłosił on drukiem w „ D o d a t k u Tygodniowym przy Gazecie Lwowskiej". Statut cieszanowskich tkaczy również p r z y g o t o w a ł do publikacji, z a o p a t r u j ą c go w nie­ z b ę d n e uwagi i opisy. Kopista nie n a d m i e n i ł w j a k i sposób do niego d o t a r ł a jedynie p o d a ł miejsce i d a t ę s p o r z ą d z e n i a odpisu. Miał on niewątpliwie w ręce ten sam dokument, k t ó r y zarejestrował u r z ę d n i k austriacki w r o k u 1779. Problem t y l k o t k w i w t y m , że statut tkaczom cieszanow. skim n a d a ł dziedzic miasta, A d a m A n t o n i Bełżecki 2 3 4 5 1 1 18X1716 roku a dopiero po jego spaleniu aprobował ich prawa 13 V I 1730 roku Feliks Wielhorski. Statut ten stanowi ciekawe źródło do odtworzenia historii m a ł o znanego o ś r o d k a tkackiego w Cieszanowie a t y m samym umożliwia lepsze poznanie dziejów tego rzemiosła na obszarze Rusi Czerwonej w okresie przed­ rozbiorowym. Chcąc u d o s t ę p n i ć szerszemu ogółowi badaczy korzystanie z tego dokumentu u z n a ł e m za celowe go opu­ blikować. Mając jednak na uwadze, by nie stracił nic ze swej a u t e n t y c z n o ś c i p o s t a n o w i ł e m całość tekstu, łącznie z uwagami F . W o l a ń s k i e g o zachować. P a m i ę t a ć jednak n a l e ż y , iż publikowane źródło zawierać będzie tekst właści­ wego s t a t u t u z r o k u 1716, n o t a t k i o jego aprobowaniu i rozszerzeniu z 1730 i uwagi kopisty z 1851 roku. Doku­ mentem jest z a r ó w n o treść s t a t u t u j a k i dopiski poczy­ nione przez F . Wielhorskiego. Nie chcąc w niczym naruszać jego oryginalności zachowam pisownię t a k ą , j a k ą zastosował F . W o l a ń s k i . Nawiasy okrągłe w publikowanym tekście w p r o w a d z i ł on — a j a kwadratowe. A oto źródło, zaczy­ n a j ą c e się t a k o w y m n a g ł ó w k i e m : 6 7 „ K o p i a pogorzałego Prawa Cechowi Rzemiosła Płócien­ nego [nadana] Adam Antoni z Bełsca na Cieszanowie у Łączynie B e ł ż e c k i Kasztelan Bełzki Rothmistrz I(ego) K(rólewskiej) M(ości). — N a wieczną pamiątkę ku czci у k u chwale Boga W s z e c h m o g ą c e g o у k u rozmnożeniu Swiętey C h w a ł y iego s ł y n ą c ą na wszystek świat Narodom, tak[i] p o r z ą d e k m i ę d z y B r a c i ą Cechu Rzemiosła płócien­ nego za błogosławieństwem Boskim czynię, у Prawem moim o n y m postanawiam tegoż R z e m i o s ł a Mieszczanom w Miasteczku m o i m Cieszanowie, którzy maią у powinni się w swym Cechu rządzić i sprawować. Aby z t ą d C h w a ł a Panu Bogu W s z e c h m o g ą c e m u w Troyoy swiętey Iedynemu w Kościele ś w i ę t y m rosła, także у w Ce­ chu ich rozmnożenie się działo wiecznemi czasy. 8 10 60 N a p r z ó d m a i ą mieć w Swoim Cechu Braci dwóch wybranych z Siebie na Cechmistrzostwo k t ó r z y maią bydź przysięgli. Ci m a i ą wszystkiego przestrzegać, у doglądać, aby sprawiedliwie Robota L u d z k a b y ł a od nich robiona у oddawana. Ciż Ceohmistrzowie m a i ą wolność veznie uczyć, w y z w a l a ć , wolności d a w a ć na wszystkie strony. T a k ż e у Czeladź w ę d r o w n ą sobie c h o w a ć . D r u g a Ci Magistrowie powinni t r z y razy do Roku do Kościoła Świętego Świece o d d a w a ć , w kazdey parze świec powinno b y d ź wosku funt ieden: to iest pierwsza para na Wielkanoc. Druga para na Boże Ciało. Trzecia para na Boże Narodzenie, t a k ż e у Załomsze powinny bydź na k a ż d y k w a r t a ł to iest Cztery razy, a na k a ż d ą Załomszę powinni d a ć Magistrowie po groszy dwanaście, za ofertę groszy t r z y . Trzecia Towarzysz gdy p r z y w ę d r u i e dać powinien w s t ę p k u Braterczyk groszy dwa. A iesliby był Cechu zu­ pełnego, tedy t y l k o grosz ieden. Czwarta Towarzysz gdyby miał wysieść z roboty ma wziąć ieden opuszczenie od Mistrza g d y ż speraty zapina na dwie niedzieli robić. A iezeliby wysiadł nieopowie- �dziawszy roboty od Mistrza, powinien dać t a k o w y groszy dwanaście do Cechu. Piąta K t ó r y b y B r a t miał p r z e m ó w i ć ieden od drugiego Towarzysza, Tedy za s ł u s z n y m ś w i a d e c t w e m powinien taki dać Braci p u ł Achtela piwa. Szósta Mistrz k t ó r y b y Ucznia p r z y i m o w a ł na Uczenie się Rzemiosła tego, tedy ten uczeń powinien d a ć do Cechu groszy osmnascio, у dwa szanki piwa, Gorzałki k w a r t ę iedną, у wosku funt ieden. A gdy się będzie ten U c z e ń wyzwalał, dać powinien znowu do Cechu groszy d w a n a ś c i e Piwa dwa Szanki. Wosku f u n t ó w dwa, Gorzałki k w a r t dwie, a Czeladzi groszy cztery. Siódma Iesliby k t ó r y Mistrz postronny p r z y s t a w a ł w Tym Miasteczku do togo Cechu, powinien d a ć Mistrzom wstempku do Skrzynki groszy Czterdzieści, у gorzałki garniec ieden, a do Kościoła na Chwałę B o z ą wosku funtów dziesięć, przy t y m Braci у Mistrzom piwa Achtel у l u z y n ę iakaby się i m p o d o b a ł a , a mianowicie Ćwierć mięsa, pie­ czeń cztery, K u r sześcioro, Gęsi czworo, Serów szesc, chleba zaś do tego, co potrzeba, y do tego powinien d a ć Skrzynki Stucznego złotych cztory Mistrzowskiey gdy Rok wy n idzie. Osma. Mistrz gdyby przędzie iednał na Gospodzie, a wziąwszy ią niósł na sobie do D o m u swego, t a k i Mistrz powinien dać Mistrzom dwa funty wosku, nawet у szla­ checkiej' przędze k t ó r ą za Mistrzem posłać powinno. \ Dziewiąta. T y m Mistrzom aby ż a d e n Mieszczanin, iako z Polaków, z Rusi у z Zydow nie p r z e s z k a d z a ł w ich To­ warze k t ó r y do nich n a l e ż y . I a k o t o w p r z ę d z y , aby n i k t nie kupował oprócz I c h Samych, a k t ó r y b y z pomienionych miał w t y m p r z e s z k a d z a ć , tedy t a k i ma b y ć karany winą według woli y Decyzyi Zamkowey. Dziesiąta. K t ó r y b y Mistrz za z m a r ł y c h B r a t o w w kwar­ talną Mszą k t ó r a bywa obcłiodzona nie był na k a ż d y k w a r t a ł , powinien dać w i n y do Braci groszy cztery у Szeląg na Ofiarę, bo takowe obwieszczenie bywa przez znak Cechmistrzowski, t a k ż e też k t ó r y b y Mistrz nie szedł na Pogrzeb, kiedy k t ó r y B r a t umrze albo Siostra powinien d a ć w i n y Funt Wosku Mistrz Stołeczny, a m ł o d s z y Mistrz wosku pul funta. Iedenasta. Towarzysz k t ó r y b y nie szedł na Załomszą za Krzyżem, t a k ż e y na pogrzeb, powinien dac do Cechu wosku P u ł f u n t a . Dwanasta. W t y m Cechu Schadzki m a i ą b y d ź co cztery Niedziele w k t ó r ą k a ż d y Mistrz ma d a w a ć do Skrzynki po groszu iednemu, a Towarzysz po szelągu, a gdy zamieszka ;aki powinien d a ć groszy cztery. T a k ż e у Towarzysz groszy cztery. Trzynasta. Między t e m i Magistrami tego Rzemiosła, aby nie był ż a d e n Rusin k t ó r y b y sobie robił у Magistrował. Oprócz tego k t ó r y b y Towarzysz Rusin p r z y w ę d r o w a ł , któremu wolno robić dwie Niedzieli (Ciż Mistrzowie po­ winni robić po iednemu pusetkowi z powinnoscy R z e m i o s ł a każdy do D w o r u t a k ż e у od m o t k o w któro do nich należy). Czternasta. K t ó r y b y Mistrz miał o d d a w a ć r o b o t ę niesłusznie у nieuczciwie albo ią też robił, aby b y ł przy­ pozwany przed Mieyski U r z ą d , albo do Cechu nassego, taki powinien karany b y d ź Achtelem piwa. Powtore iesliby się nie pokaiał, t a k ą ż w i n ą ma b y ć karany. A za trzecim razem iesliby się nie pokaiał, tedy z R z e m i o s ł a ma b y d ź złożony. Oprócz tego iesliby za iakim u b ł a g a n i e m vrzedownym mianowicie, albo obce osobą iesliby m u pozwolili Bracią robić, tedy takiemu iednak niewolną Ucznia u Siebie uczyć, ani też Towarzystwa c h o w a ć , t y l k o sam s w ą osobą robić ma. P i ę t n a s t a . Mistrz k t ó r y b y siadł z Towarzyszem grać w karty a p o w a d z i ł y się z sobą, k t ó r y b y b y ł winnieyszy za słusznym ś w i a d e c t w e m , powinien d a ć Mistrz w i n y groszy d w a n a ś c i e , у funt wosku, a Towarzysz groszy dwa­ naście у p u ł funta wosku. Szesnasta. Mistrz k t ó r y b y grał w k a r t y a zastawił się, powinien d a ć w i n y p u ł Achtela piwa. Siedmnasta. K t ó r y b y tez Mistrz mówił o drugim Mistrzu chwaląc się z t r o n ę roboty, m ó w i ą c ze ia lepiey robię nizli t y , albo ten t a k o w y ma b y d ź karany p u ł Achtelem piwa. Osmnasta. K t ó r y b y Mistrz poszedł z Miasta za iaką p o t r z e b ą nieopowied/.iawszy się Cechmistrzowi, takowy M i s t e r y ą traci, a c h o ć b y się opowiedział a do skrzynki doroczney n i e o d d a w a ł , tedy y ten Misteryą traci. D z i e w i ę t n a s t a . K t ó r y b y też Mistrz z a d a ł ieden drugie­ m u nie uczciwe słowa a nie dowiódłby tego, tedy ten po­ winien d a ć w i n y Achtel piwa. Dwudziesta. K t ó r y b y tez Mistrz albo Towarzysz wyszedł z domu przez miedzę bez obuwia, bez czapki, t a k o w y ma dac w i n y K n a p a r k ę i e d n ą to iest groszy cztery. Dwudziesta pierwsza. Towarzysz gdyby u Magistra P a n n ę brał, albo Mistrzowicz się żenił, takowy Mistrz powinien d a ć połowicę tak pieniędzy, Wosku, Piwa у l u ­ zynę. Dwudziesta w t ó r a . Towarzysz k t ó r y b y miał zonę a na s t r o n ę iey nie d a w a ł albo nie odsyłał co cztory Nie­ dziele, t a k o w y powinien dac w i n y Mistrzom у Czeladzi groszy cztery. Dwudziesta Trzecia. Towarzysz k t ó r y b y co mowil o Mistrzu w iakieykolwiek sprawie a przeświadczył się Mistrz, t a k o w y ma bydz karany groszy dwudziestu. Dwudziesta czwarta. Towarzysze albo czeladź m a i ą robić iako k t ó r y do ręki robi, iednym płacić z Werdunku, a drugim z trzeciego grosza, wolno też robić Towarzyszowi у od stołu wedle lat, iako k t ó r y chce robić. Dwudziesta p i ą t a . K t ó r y b y Rzemieślnik tego Rzemiosła ze wsi r o b o t ę t u u którego Mieszczanina brał robić, tako­ wego iako niecechowego wolno z a b r a ć у t ę przędzę na swoię potrzeby у p o ż y t e k obrócić, albo toz do Szpitala Vbogim o d d a ć , a to w e d ł u g woli natenczas Braterskiey. A wieski Rzemieślnik Mieszczanina powinien odbywać któryby t y l k o r o b o t ę brał albo nosił z Miasta. Dwudziesta szósta. Iesliby z inszych Miast, lub Wsi Magistrowie b y l i w tuteyszym Mieście na Targu, lub na I a r m a r k u k u p u i ą c lub p r z e d a i ą c , powinien dac k a ż d y do Cechu groszy D w a n a ś c i e . Gdzieto tedy ten i m Przywiley y te wszytkie A r t y k u ł y na p o t r z e b ę Onych: l a k o własny Pan у Dziedzic we wszyst­ kich punktach klauzurach y kondycyach wiecznymi czasy A p p r o b u i ę Vmacniam. A b y żadnego nikomu pogorszenia w t y m nie było, у owszem aby Boiazn P a ń s k a , Miłość Braterska z nich pochodziła, iden drugiego w uczciwości m a i ą c . A b y t y m więcey Chwała Miłego Boga mnożyła, powagę у moc swoią miała. Zatwierdzam tego wszystkiego przy Pieczęci moiey z podpisem R ę k ą swoią własną. Działo się w Zamku C i e s z a n o w s k i m Dnia 18 Miesiąca P a ź d z i e r n i k a . R o k u 1716. Co n a s t ę p u j e , pisane r ę k ą dziedzica: Ponieważ Cech R z e m i o s ł a Płóciennego świadectwem ztwierdził ze Oryginał ich tego Prawa zgorzał, zaczym l a chcąc t e n ż e p o ą ż ą d e k po z m a r ł y m S(więtej) P(amięci) Dziedzicu k o n s e r w o w a ć w Miasteczku C i e s z a n o w i e prawom moim podległemu we wszystkich punktach ap­ p r o b u i ę у przy przycisnieniu Pieczęci w ł a s n ą R ę k ą ' podpisuię. Działo się w C i e s z a n o w i e Dnia 13 Czerwca R o k u 1730. F e l i k s W i e 1 h o r s.k i " . 2 W dalszym kierunku tegoż wiersza są dwie na pół cala jedna za d r u g ą szydłem czy igłą przekłuto dziurki a za n i m i niedokruszki p o ł a m a n e j na laku wyciśniętej p i e c z ą t k i wielkości srebrnika, za k t ó r ą znowu s k ó r z a n a ł a t k a spod spodu do pergaminu czyli raczej skóry pokostem p o d o b n o ć pociągniętej, uzupełniająca róg a k t u tego. 61 �W z d ł u ż k r a w ę d z i ą po lewej stronie z góry na dół znajduje się przypisek ręki tego dziedzica p ó ł t o r a wiersza zajmujący [z] osnową n a s t ę p u j ą c ą : Lubo w t y m Prawie są Żydzi excypowani aby nie czynili przeszkody t o iest w kupowaniu Motkow, iednakze za zgodą tego Cechu pozwalają i m byle się k a ż d y Z y d opowiedział у po groszy t r z y od siebie d a ł Cechowego, w t e n czas kiedy k u p o w a ć będzie. F e l i k s W i e l h o r s k i mp. N a odwrotnej stronie a k t u położony napis: № 6 Prawo czyli K o p i a Cechu Tkackiego Cieszanowskiego Sub. L i t t . F . Z pierwotnego a k t u potwierdzenia przepisawszy po­ równałem. W Winnikach 29go październ[ika] 1851. Wolański". W Polsce przedrozbiorowej szeroko b y ł p r a k t y k o w a n y zwyczaj, iż nowo powstałe cechy, u k ł a d a j ą c swe przepisy, wzorowały się na statutach organizacji cechowych z miast większych. Znając n i e k t ó r e a r t y k u ł y statutu tkaczy z Niem i r o w a nasuwa m i się myśl, że ustawa cechu cieszanow­ skiego m o g ł a b y ć na n i m wzorowana . Cech niemirowski o t r z y m a ł swój statut w roku 1624 a przy jego u k ł a d a n i u wzorowano się na ustawie tkaczy z pobliskiego J a w o r o w a . Nie należy więc wykluczaj iż wzorem dla płócienników z Cieszanowa mógł być równie dobrze statut jaworowski. Definitywnie trudno problem ten rozwiązać. Potrzebne są nowe dane źródłowe. Na uwadze należy mieć jeszcze to, iż tkacze z Jaworowa, spisując swą u s t a w ę , mogli się w z o r o w a ć na statucie rzemieślników tegoż kunsztu ze Lwowa. Rzemieślnicy z różnych miast położonych na terenie Rusi Czerwonej często korzystali ze s t a t u t ó w lwowskich o p r a c o w u j ą c ustawy dla wslasnych cechów. D o k ł a d n a zatem znajomość tekstu ustawy tkaczy lwowskich z roku 1459 jest w t y m w y p a d k u nieodzowna . 14 15 16 17 PRZYPISY 1 Cieszanów leży w północno-wschodniej części w o j . rzeszowskiego, a w okresie przedrozbiorowym w c h o d z i ł w skład w o j . bełskiego. S. F . Gajerski, Historia Cieszanowa okresu gospodarki folwarczna-pańszczyźnianej. Tenże, Historia Cieszanowa, „ R o c z n i k Stowarzy­ szenia Miłośników J a r o s ł a w i a " , R. 1962, ( J a r o s ł a w 1962), s. 111—118. Tenże, Do pytannia pro perebuvannia vijska Chmełnyćkoho v pivdenno-zachidnij castyni Bełźkoho vojevodstva (1648—1651 г.), „ A r c h i v y U k r a j i n y " , nr 4 (102), K y j i v 1970, s. 21—26. T e n ż e . Historia Cieszanowa, s. 114. Archiwum Miasta K r a k o w a i W o j e w ó d z t w a K r a ­ kowskiego w Krakowie, Teki Schneidra nr 270. Tenże. Historia Cieszanowa, s. 114. * M . Szabatowski, Rys historyczny Cieszanowa, „ R o c z ­ n i k Ziemi Lubaczowskiej", T . 2, L u b a c z ó w 1971, s. 75, 76. M . H o r n , Rzemiosło miejskie województwa bełskiego w pierwszej połowie XVII wieku. Zagadnienie kryzysu gospodarczego Rzeczypospolitej w XVII wieku, W r o c ł a w — W a r s z a w a — K r a k ó w 1966, s. 83. ю Biblioteka P A N w Krakowie, rkps 2832. Odpisy d o k u m e n t ó w i a k t ó w odnoszących się do dziejów miast i wsi. A d a m A n t o n i Bełżecki herbu J a s t r z ę b i e c , syn Aleksandra Stanisława, wojewodzie podolski, b y ł wpierw stolnikiem bełskim, od 1700—1710 kasztelanem przemy­ s k i m ; w 1706 r „ aktem podpisanym w zamku cieszanowskim, zwoływał sąd fiskalny ziemi przemyskiej; a w 1710 r. został kasztelanem bełskim. Senator. Po śmierci ojca (1677 r.) wszedł w posiadanie Cieszanowa, Chotylubia, Nowego Sioła i Podemszczyzny. W 1696 r. był już dziedzicem Ł ą c z n a i rotmistrzem k r ó l e w s k i m ; p r o t e s t o w a ł wówczas, wraz z żoną H e l e n ą z Wielhorskich, przeciwko towarzyszom roty pancernej Stanisława Drużkiewicza w związku ze szkodami i g w a ł t a m i poczynionymi 7 listopada tegoż r o k u we wsi Chotylub. O t ę wieś toczył długi spór (1677— 1691) z dominikanami cieszanowskimi. Potwierdził prawa cerkwi w P o d e m s z c z y ź n i e (1684 r.) i w Chotylubiu (1700 г.). Trzykrotnie zawierał związek m a ł ż e ń s k i : 1. z H e l e n ą Wielh o r s k ą , z k t ó r ą m i a ł dwie c ó r k i : A n t o n i n ę , w zakonie dominikanek bełskich Marianna oraz K a t a r z y n ę , żonę Józefa Lubomirskiego, wojewody czernichowskiego; 2. z Do­ r o t ą Bełżecką i 3. z A n n ą T r z e b u c h o w s k ą , po k t ó r y c h nie pozostawił potomstwa. Z m a r ł w 1719 r. — Biblioteka 2 3 4 5 6 7 9 1 1 Z a k ł a d u Narodowego i m . Ossolińskich we Wrocławiu, rkps 13697 I I I , A r c h i w u m F r e d r ó w , s. 119—122; Lwowska P a ń s t w o w a Naukowa Biblioteka Ministerstwa Kultury U R S R , zbiory Czołowskiego, rkps 1838 I I I , A k t a klasztoru d o m i n i k a n ó w w Cieszanowie, s. 1, 6—8; Wojewódzkie A r c h i w u m P a ń s t w o w e w Rzeszowie oddział w Przemyślu, A k t a Dawne Miasta P r z e m y ś l a , rkps 585, dok. 3; Tamże, A r c h i w u m Biskupstwa Greko-Katolickiego, rkps 33, Wizy­ tacje dekanatu lubaczowskiego z 1761; A . Boniecki, Her­ barz polski, cz. I , t . I , Warszawa 1899, s. 159; S. Uruski, Rodzina, t . I , Warszawa 1904, s. 129, 130. 1 2 N a marginesie F . W o l a ń s k i ołówkiem napisał: „tu pieczątka". Obok F . W o l a ń s k i umieścił kopię jego podpisu. M . H o r n , op. cit., podaje treść n i e k t ó r y c h artykułów tejże ustawy (s. 143, 184, 186, 188, 190, 191, 192, 194) a t r z y przytacza dosłownie (s. 84, 192, 199). Oryginalny dokument pergaminowy przechowywany jest w Bibliotece P A N w Krakowie pod nr 336; przekazany tam został przez F . Wolańskiego ( K . D z i w i k , Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Kra­ kowie, cz. I I . Dokumenty z lat 1573—1787, Wrocław— W a r s z a w a — K r a k ó w 1968, s. 40); tekst jego opublikowano w „ D o d a t k u Tygodniowym przy Gazecie Lwowskiej", nr 62, 1853, s. 247—248 (M. H o r n , op. cit., s. 11, 82). P o r ó w n a j np. brzmienie cytowanych przez M. Horna, op. cit., s. 84, 192 i 199, a r t y k u ł ó w ustawy niemirowskiej z 25, 14 i 5 punktem statutu cieszanowskiego. K . D z i w i k , op. cit., s. 40; M . H o r n , op. cit., s. 11, 81, 178. — N i e m i r ó w w okresie przedrozbiorowym leżał na terenie w o j . bełskiego, w odległości około 25 km na p o ł u d n i o w y wschód od Cieszanowa a J a w o r ó w zaś na p o ł u d n i e od Niemirowa (około 24 k m ) , w ziemi lwowskiej. W chwili obecnej obie miejscowości znajdują się w obrębie lwowskiej obłasti U R S R w Z S R R . Tenże statut z a k a z y w a ł np. majstrom wychodzenia boso na ulicę (J. P t a ś n i k , Miasta i mieszczaństwo w dawnej Polsce, K r a k ó w 1934, s. 153). Podobny zakaz widnieje w ustawie cechowej cechu cieszanowskiego (zob. pkt. 20). B r a k natomiast takowego zakazu w statucie tkaczy toma­ szowskich z 1614 r. (J. Peter, Szkice z przeszłości miasta kresowego, Z a m o ś ć 1947, s. 111—115). — Tomaszów Lu­ belski leży na p ó ł n o c n y w s c h ó d od Cieszanowa (około 30 k m ) . W okresie przedrozbiorowym wchodził również w s k ł a d w o j . bełskiego. 1 3 1 4 1 5 1 6 1 7 �