https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/123af7f23b4b978c6fe2f8533ca9e4be.pdf 342b6746e8442f254ad3e29fec6d691c Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:835 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1974 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:768 Title A name given to the resource Kronika / ETNOGRAFIA POLSKA 1974 t.18 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1974 t.18 z.2, s.231-246 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text K R O N I K A „Etnografia P o l s k a " , t. X V I I I z. 2 ROBOCZA OD W NARADA ZAGADNIEŃ EUROPEJSKICH d n i a c h o d 2 do 4 g r u d n i a europejskich etnologów tradycyjnego. wadzonych W TORUNIU 1972 r. odbyła się w specjalizujących C e l e m narady EKSPERTÓW RYBOŁÓWSTWA się w T o r u n i u robocza różnych było p r z e d y s k u t o w a n i e b a d a n i a c h , a następnie o p r a c o w a n i e dziedzinach narada rybołówstwa osiągniętych w y n i k ó w w pro­ postulatów, p r o p o z y c j i i wniosków n a I X K o n g r e s N a u k Antropologicznych i Etnologicznych w Chicago. Propozycja zorganizowania tego r o d z a j u narady w P o l s c e wypłynęła o d d z i a ­ łającej p r z y Międzynarodowej U n i i N a u k A n t r o p o l o g i c z n y c h i E t n o l o g i c z n y c h G r u p y R o b o c z e j do s p r a w t r a d y c y j n e j k u l t u r y r y b a c k i e j . P r o p o z y c j a została p r z e z p o l s k i c h specjalistów przyjęta, a następnie z a a k c e p t o w a n a przez B i u r o P l a n ó w i K o o r d y n a c j i Badań N a u k o w y c h P A N . W przygotowaniu n a r a d y współuczestniczyli: Zarząd G ł ó w n y P T L , Oddział T o ­ ruński P T L , K a t e d r a E t n o g r a f i i U n i w . niu. Ponadto Helski brały w zorganizowaniu udział dwie Łódzkiego, M u z e u m pobytu n a Wybrzeżu instytucje: Muzeum i Etnograficzne w wycieczki na Narodowe — Dział Toru­ Półwysep Etnograficzny w Gdańsku-Oliwie o r a z M o r s k i I n s t y t u t R y b a c k i z G d y n i . Wysunięte przez Organizatorów rech grup problemowych: w roboczej narady zagadnienia dotyczyły 1) współczesnej s y t u a c j i gospodarczo-społecznej czte­ rybaków porównaniu z sytuacją i n n y c h grup ludnościowych; 2) k u l t u r y rybaków; 3) n a ­ rzędzi i metod p r a c y w rybołówstwie (w porównaniu z f o r m a m i o r g a n i z a c j i p r a c y ) ; 4) z a g a d n i e n i a badań i e k s p o z y c j i d l a potrzeb m u z e a l n y c h z uwzględnieniem h i s t o r i i rybołówstwa i h i s t o r i i badań n a d rybołówstwem. W n a r a d z i e oprócz p o l s k i c h specjalistów jących krajów: prof, dr Asahitaro Ośrodka E t n o l o g i i M o r s k i e j Geisdoerfer Marksa z Muzeum w Lipsku, działającej przy uczestniczyli przedstawiciele Nishimura przedstawiciel Międzynarodowej w Paryżu, Grupy Unii dniu t e m a t y k a związana narady była z Roboczej Nauk do spraw Türr I s t v a n w i pierwszą z Uniw. kultury Alette Karola rybackiej i Etnologicznych B a j a n a Węgrzech, inż. na Zamku w grupą następu­ Centralnego T o k i o z żoną, d r Antropologicznych po części o f i c j a l n e j drugą dyrektor dr Dietrich Treide I r i i A n d r e s k a z Czechosłowacji, p r a c . M u z e u m pierwszym Japonii, na Uniwersytecie Waseda w Człowieka dr E d e S o l y m o s z żoną, d y r e k t o r M u z e u m W z Ohradzie. wygłoszono referaty, zagadnień, to jest których z kulturą rybacką i społeczną sytuacją r y b a k ó w : Prof. dr A. Nishimura, Koncepcja etnologii morskiej — w języku an­ gielskim. Doc. zmian. Dr dr hab. J. K u c h a r s k a , Tradycyjne zrzeszenia P r z y c z y n e k do c h a r a k t e r y s t y k i k u l t u r y r y b a c k i e j D. Treide, Uwagi do koncepcji etnologii — połowowe w morskiej. z t e z a m i 2 p i e r w s z y c h referatów — w języku n i e m i e c k i m . w procesie języku n i e m i e c k i m . Była to polemika �232 KRONIKA Doc. d r zanych Z. Batorowie z rybołówstwem Wpływ z, na morfologię stosunków osiedli R e f e r a t został o d c z y t a n y p r z e z D. Treidego, W drugim dniu obrad tematy ich systematyki, nazewnictwa Doc. połowu dr Dr A. Mgr Trzeci oraz Układ w społeczności Z. języku zwią­ angielskim. i komunikatów dotyczyły narzędzi, nazewnictwo i określenia narzędzi — w języku p o l s k i m . Geisdoerfer, wyposażenia graficznego wodnych w p r a c y w rybołówstwie i i c h b a d a n i a : Systematyka, J. Świniarski, organizmów — ze względu n a nieobecność a u t o r a . referatów o r a z metod gospodarczo-społecznych rybackich tradycyjnych i funkcjonalnych francusko-kanadyjskiej Rybołówstwo Kłodnicki, — w ludowe grup rybackiego języku f r a n c u s k i m . w pracach Polskiego Atlasu Etno­ — w języku a n g i e l s k i m . dzień o b r a d w h i s t o r i i badań T o r u n i u poświęcony był głównie s p r a w o m n a d rybołówstwem z uwzględnieniem muzealnictwa s t a n u badań n a d słow­ nictwem rybackim: Prof. d r nym M. Inż. I. w Polsce Zbiory Andreska, tradycyj­ rybackie w muzeach czeskich — w języku c z e s ­ przeźroczami. Metody L. M a l i c k i , nad — w języku a n g i e l s k i m . kim, ilustrowany kolorowymi Dr S t a n badań Znamierowska-Prufferowa, rybołówstwem i narzędzia połowu raków na Pomorzu Gdańskim — w języku n i e m i e c k i m . Dr A. badań nad słownictwem efektem 3-dniowych obrad i w Toruniu d y s k u s j i wniosków n a K o n g r e s w Przewodniczącego K o n g r e s u tensyfikację w zakresie rybołówstwa — w języku p o l s k i m , s t r e s z c z e n i e w języku a n g i e l s k i m . Końcowym tych w Stan Kowalska, śródlądowego było o p r a c o w a n i e wysunię­ C h i c a g o , które przesłane zostały n a ręce prof. S o l T a x a . W e w n i o s k a c h z a w a r t y jest apel o i n ­ badań n a d t r a d y c y j n y m rybołówstwem ze względu n a ogólnoświatowe z a n i e d b a n i a w tej d z i e d z i n i e . . Ze wach względu n a udział w pomiędzy o b r a d a m i w y c h obrad zorganizowano n a r a d z i e gości z a g r a n i c z n y c h o r g a n i z o w a n o w z w i e d z a n i e zabytków T o r u n i a , a n a zakończenie przer­ 3-dnio­ 2-dniową wycieczkę do Gdańska i Kuźnicy n a Półwyspie Helskim. Jadwiga FISHING CONFERENCE IN TOR UN A ROUGH PROPOSAL O n t h e 2th_4.th D e c e m b e r OF 1972 a w o r k i n g logists, s p e c i a l i s t s i n t r a d i t i o n a l f i s h i n g took (POLAND) CONCLUSIONS conference place. of s o m e E u r o p e a n 9th i n t e r n a t i o n a l Congress of ethno­ T h e a i m of i t w a s to discuss the results of investigations i n t h i s s p e c i a l i t y a n d to elaborate the Kucharska Anthropological t h e c o n c l u s i o n s for and Ethnological Sciences in C h i c a g o 1973. The Conference w a s organised by the Board of t h e Toruń S e c t i o n of it, b y t h e C h a i r of E t h n o g r a p h y the Ethnographic Museum i n Toruń. I n o r g a n i z i n g Polish Ethnological Society, of t h e Łódź U n i v e r s i t y a n d a n e x c u r s i o n to Gdańsk a n d f i s h i n g villages o n t h e H e l P e n i n s u l a , t h e E t h n o g r a p h i c D e p a r t m e n t of t h e N a t i o n a l Museum i n Gdańsk, t h e S e a F i s h e r i e s I n s t i t u t e i n G d y n i a a n d t h e Gdańsk S e c t i o n of t h e E t h n o l o g i c a l S o c i e t y a l s o p a r t i c i p a t e d . P r o p o s a l of C o n s l u s i o n s 1. T h e state of i n v e s t i g a t i o n s o n t h e t r a d i t i o n a l f i s h i n g inadequate. i n the world is v e r y T h e r e i s a l s o v e r y s m a l l a m o u n t o f a c c u m u l a t e d tools a n d i m p l e m e n t s �233 KRONIKA a n d other forms of records. T h e Toruń C o n f e r e n c e p r e s e n t s t h e c o n c l u s i o n s for the 9 C o n g r e s s of t h devoted to t r a d i t i o n a l Anthropological and fishing Ethnological Sciences, requesting to a d d r e s s t h e m to U n i v e r s i t y D e p a r t m e n t s of E t h n o g r a p h y Cultural or S o c i a l A n t h r o p o l o g y , F i s h i n g '(in o t h e r D e p a r t m e n t s of appeal for Museums Sociology and Museums i n t e n s i f i c a t i o n of schools of a l l f o r m s of and for and Education), engaged i n f i s h i n g i n t h e w o r l d investigations i n this field a n d R e c o r d Offices Higher — wiťh accumulating in documents c o n n e c t e d w i t h it. 2. E t h n o g r a p h i c r e s e a r c h e s m u s t i n c l u d e : a) thods investigations c o n c e r n i n g o l d a n d m o d e r n and relations between m a r i t i m e and i n l a n d fishing t h e i m p l e m e n t s a n d methods of work me­ a n d forms of o r g a n i z a t i o n (fishing c o o p e r a t i v e s etc.); b) old and modern social-economic the s i t u a t i o n of o t h e r population fishermen's situation i n comparison groups a n d relations b e t w e e n with fishing- and other groups; c) e v o l u t i o n of f i s h e r m e n ' s w a y s a n d s t a n d a r d of l i v i n g (houses, c l o t h i n g , food, etc.); education, a r t d) I n v e s t i g a t i o n of the h i s t o r y of f i s h i n g a n d i t s r e s e a r c h e s (development of s y - s t e m a t i c s a n d c l a s s i f i c a t i o n of i m p l e m e n t s a n d m e t h o d s of f i s h i n g , d e v e l o p m e n t of methods of i n v e s t i g a t i o n d o c u m e n t a t i o n a n d m u s e u m collections). 3. B e s i d e s ethnographical and ethnological investigations attention should p a i d to s o c i o l o g i c a l a n d p s y c h o l o g i c a l i n v e s t i g a t i o n s a n d to a c c u m u l a t i n g t h e terials illustrating the formation of fishermen's personality, t h e i r attitudes, be ma­ value s y s t e m etc. 4. T h e D e p a r t m e n t of F o l k l o r e a n d F o l k l o r i s t i c R e c o r d Offices Should be d r e s s e d to w i t h the a p p e a l for i n t e n s i f i c a t i o n of i n v e s t i g a t i o n s on f i s h e r m e n ' s ad­ folk­ lore u n d e r s t o o d i n a b r o a d sense. 5. A l s o urgent is t h e problem of adresising the c o m p e t e n t Departments and I n s t i t u t e s of L i n g u i s t i c s w i t h t h e a p p e a l for i n t e n s i f i c a t i o n of w o r k s c o n c e r n i n g t h e etc.). f i s h e r m e n ' s language (dictionaries 6. V e r y urgent i s u n i f i c a t i o n of t h e p r o b l e m s c o n n e c t e d w i t h m a p s c o n c e r n i n g f i s h i n g i n e t h n o g r a p h i c a l a t l a s e s of i n d i v i d u a l c o u n t r i e s of t h e w o r l d . 7. T h e Toruń C o n f e r e n c e proposes to c o n s i d e r t h e p r o b l e m of n e c e s s i t y of c r e a ­ ting a M u s e u m of t h e H i s t o r y of T r a d i t i o n a l W o r l d F i s h i n g w i t h r e f e r e n c e to the report b y M . Znamierowska-Prüfferowa o n the C o n g r e s s of E u r o p e a n E t h n o l o g y Paris in August dered e.g. i n E u r o p e , A s i a a n d A m e r i c a ) . I n c o n n e c t i o n w i t h t h i s i t s h o u l d be cided w h e t h e r cover a m o n g s y s t e m a t i c s of t h e r e m u s t be undertaken the organizational works, which de­ would o t h e r s a s s i g n a t i o n of c e n t r e s a s s e m b l i n g t h e m a t e r i a l s c o n c e r n i n g t h e tools, a c c e p t a n c e of uniform systematic arrangement one d o c u m e n t a l c a r d (specification), t h e project of w h i c h s h o u l d be 8. A in 1971. ( P e r h a p s one or s e v e r a l c e n t r e s i n the w o r l d s h o u l d be c o n s i ­ catalogue (a c a r d - i n d e x ) of for them and established. p e r s o n s engaged i n t r a d i t i o n a l f i s h i n g should be c r e a t e d together w i t h the p r e s e n t a t i o n of a subject. 9. I t i s n e c e s s a r y fishing, including to w o r k out relevant w o r k s folklore), linguistics, psychology a on special bibliography archaeology, concerning ethnography (and traditional separately a n d sociology, geography, economies etc. prof, assist, dr Maria prof, dr Dietrich Znamierowska-Prüfferowa dr Treide Jadwiga (Leipzig) Kucharska (Toruń) (Łódź) on �234 KRONIKA И NARODOWE SYMPOZJUM FOLKLORYSTYCZNE W I I Narodowe Sympozjum Folklorystyczne zorganizowane Instytut Etnograficzny i Instytut Muzyczny przy BUŁGARII przez Instytut Folkloru, Bułgarskiej Akademii Nauk od­ było się w d n i a c h o d 8 do 12 m a j a 1973 r o k u w mieście Bałczik i w c z a r n o m o r s k i m kurorcie Albena. Rozwój etnografii nieczności z o r g a n i z o w a n i a zentacji osiągnięć i folklorystyki w naukowego forum folklorystów folklor i t r a d y c j e l u d o w e " , i w etnografów. Bułgarii doprowadził do k o ­ celu wymiany Tematyka doświadczeń i sympozjum: pre­ „Bułgarski z a j m u j e p o d s t a w o w e m i e j s c e w s t u d i a c h folklorystów nie t y l k o bułgarskich, l e c z także z a g r a n i c z n y c h . Obrady I I Narodowego podstawowym poświęcony był b a d a n i o m etnograficznych, -wschodniej Sympozjum tematom. P i e r w s z y w tradycyjnej kultury ludowej t y m przypadku Bułgarii. Folklorystycznego Grupa były poświęcone z n i c h „Folklor i t r a d y c j e l u d o w e w etnograficznego naukowców z w poszczególnych okręgu D o b r u d z a etnograficznej regionach w Instytutu Etnograficznego F o l k l o r u w przeciągu t r z e c h l a t dokonała całkowitej dwóm Dobrudży" północnoi Instytutu i folklorystycz­ nej p e n e t r a c j i tego o b s z a r u i zebrała bogaty materiał. O w o c e m t y c h p r a c jest księga Tradycyjne zbiorowa życie i kultura Dobrudży. P i e r w s z y dzień o b r a d przeznaczony został n a omówienie t y c h badań, dzięki c z e m u udostępniono i c h w y n i k i n a u c e b u ł ­ garskiej i całemu społeczeństwu Dobrudży. P r z e d s t a w i o n o 8 wykładów, świetliły szereg ważnych problemów r o z w o j u t r a d y c j i f o l k l o r y s t y c z n e j i które n a ­ etnograficz­ nej tego t e r e n u . S y m p o z j u m o t w a r t e zostało słowem wstępnym wygłoszonym przez S t . Stojkową, sekretarza n a u k o w e g o I n s t y t u t u F o l k l o r u , i przez D . T o d o r o w a . s z y c h referatów był Stan głoszony p r z e z D . i zróżnicowanie Todorowa. tradycji Jednym z folklorystycznej pierw­ w Dobrudży Poruszył o n k i l k a c i e k a w y c h problemów wy­ związa­ n y c h z e współczesną sytuacją f o l k l o r u w t y m regionie Bułgarii. W w y n i k u szczegól­ nego r o z w o j u chowana kultury ludowej tradycja ukazuje w Dobrudży j e s z c z e o b e c n i e s t o s u n k o w o dużą różnorodność. N a p i e r w s z y m pieśni l i r y c z n e , obrzędy i ballady. wartość poetycką konkluzje posiadają autora Z pieśni dotyczące rozwoju dobrze z a ­ m i e j s c u znajdują pieśni o c h a r a k t e r z e obrzędowym łazarskie i kolędowe. Szczególnie tradycji folklorystycznej się najwyższą ważne i jej przemiany były po rewolucji socjalistycznej. Folklorowi muzycznemu w Dobrudży poświęcone były referaty E. Stoina i N. K a u f m a n a . Duże z a i n t e r e s o w a n i e wzbudziły referaty w e j. Pierwszy przedstawił z nich, fakty Charakter związane z M. W a s i 1 e w e j i rozwój rozwojem systemu obyczajów i G. M i с h a j ł o- obyczajowego i obrzędów w w Dobrudży, tym regionie, którego k u l t u r a ukształtowała się w w y n i k u i n t e g r a c j i różnych grup e t n o g r a f i c z n y c h . Proces ten prowadzi do u t w o r z e n i a ogólnodobrudżańskiego systemu obejmującego w s z y s t k i e a s p e k t y duchowego życia ludności. W szereg elementów obyczajów i obrzędów pochodzenia obyczajowego referacie podkreślono starożytnego, związanych z k u l t e m zmarłych i k u l t e m przodków, a także z k u l t e m u r o d z a j u . Dużo miejsca zajmował p r o b l e m współczesnego s t a n u t r a d y c j i l u d o w e j . Z nie mniejszym Specyficzne rysy zainteresowaniem w rozwoju spotkał się k u l t u r y materialnej referat w Dobrudży. G. Michajłowej, A u t o r k a j a k o świetny z n a w c a t r a d y c y j n e j k u l t u r y m a t e r i a l n e j doszła do interesujących wniosków dotyczą­ cych jej kultury Proces rozwoju ludowej oraz kwestii tworzenia najwyraźniej ujednolicania kultury podstawy przejawiającej materialnej się w zależy od dla integracji ludowym rozwoju dobrudżańskiej stroju i mieszkaniu. procesu urbanizacji �235 KRONIKA oraz związanego Współczesna maga w z n i m wzrostu dobrudżańska profesjonalizmu i zmian w standardzie potrzeb. k u l t u r a m a t e r i a l n a j e s t c o r a z bliższa m i e j s k i e j , c o p o ­ dużym s t o p n i u w z a c i e r a n i u g r a n i c y między m i a s t e m a wsią. R e f e r a t Ludowe tańce w Dobrudży R. K a c a r o w e j i A. I l i j e w e j stawiał k i l k a interesujących s p e c y f i c z n y c h c e c h tańców l u d o w y c h przed­ będących r e z u l t a ­ t e m i n t e g r a c j i k u l t u r o w e j różnych g r u p e t n o g r a f i c z n y c h . Referat chociaż M. Ludowa Bukureszlijewego, dotyczył szczegółowych problemów zagadnień ogólnych, m . i n . p r z e k a z y w a n i a śpiewaczka folkloru W asila Dobrudży, dziedzictwa w Wylczewa, poruszył tradycji też kilka folklorystycznej i twórczości l u d o w e j . Drugi i trzeci dzień s y m p o z j u m i t r a d y c j e l u d o w e w e współczesnej wiono 19 referatów, w był poświęcony drugiemu kulturze ludowej". t y m 6 wygłosili W przedstawiciele tematowi „Folklor ciągu d w u d n i p r z e d s t a ­ delegacji folklorystów ze Związku R a d z i e c k i e g o , Czechosłowackiej R e p u b l i k i S o c j a l i s t y c z n e j i N i e m i e c k i e j R e ­ publiki Demokratycznej. szereg dycji ważnych T e m a t y k a i c h była problemów folklorystycznej, z związanych problemami b a r d z o różnorodna; z rozwojem poruszano i współczesnym dziedziczności kulturowej w m. i n . stanem tra­ zakresie oby­ czajów i obrzędów o r a z k w e s t i e n a t u r y m e t o d y c z n e j dotyczące np. r e g i o n a l n y c h b a ­ dań k u l t u r y l u d o w e j . H. S c h t r o b a c h pieśni tradycyjnej r e f e r a c i e Marres i Engels (NRD) w przedstawił k i l k a ogólnych problemów o aktualnym znaczeniu z dziedziny tradycji fol­ k l o r y s t y c z n e j wywodzących się z twórczości klasyków m a r k s i z m u i l e n i n i z m u . Referaty cyjnego gości r a d z i e c k i c h dotyczyły i współczesnego. B . N. Putiłowa ZSRR, poświęcony w życiu n a r o d u pewnych funkcji zagadnienia żywe ( Z S R R ) , Tradycyjny żywotności w i problemów Szczególnie i folklor zakresowi sytuacji naturalnego związków pozytywnego z sunków społecznych, n o w e j wywołał we kulturze na współczesnej funkcjonowania z a n i k u szeregu rzeczywistością. wpływu teoretycznych folkloru zainteresowanie folklor jego rodzajów folkloru i postaci, opracowane rzeczywistości, świadomości oraz n o w y c h narodów tradycyjnego Przekonująco nowej trady­ referat były nowych sto­ dążeń e s t e t y c z n y c h narodów radzieckich. Z z a i n t e r e s o w a n i e m przyjęty w folklorze słowiańskim został także referat N. S . S z u m a d у Prawidłowości krótkich form (ZSRR). R e f e r a t y d e l e g a c j i z C S R S rozpatrywały współczesny s t a n t r a d y c j i f o l k l o r y s t y c z ­ nej i metody rat L . К u n z a, Audiowizualne Z z a p i s y w a n i a utworów folklorystycznych. Zaciekawienie wywołał referatów muzea bułgarskich o b a r d z i e j tradycyjnej Rodzaje muzyki w refe­ CSRS. ogólnej t e m a t y c e z e szczególnym z a i n t e r e ­ s o w a n i e m spotkały się wystąpienia S t . S t o j k o w e j , ferat S t . S t o j k o w e j , i współczesnej bułgarskich R . Angełowej i T . Ż i w k o w a . R e ­ pieśni — s t a n współczesny i rozwój, zaprezentował szczegółowy przegląd bułgarskich pieśni o d połowy X I X w i e k u do d n i obecnych. Autorka zwróciła u w a g ę c y j n e j pieśni l u d o w e j w bułgarskiego i tworzenia n a najważniejsze z m i a n y zachodzące w trady­ r e z u l t a c i e społeczno-ekonomicznych p r z e m i a n społeczeństwa współczesnej kultury artystycznej wypierającej tradycję folklorystyczną. P o d o b n y c h a r a k t e r miał r e f e r a t bułgarskiej prozy ludowej, s t a w o w e tendencje podstawowej rozwoju bułgarska R. Angełowej, Współczesny stan i rozwój w którym p r z e d m i o t e m a n a l i z y były prawidłowości i p o d ­ prozy proza ludowej. ludowa, Podkreślono w choć n i m , że w zmodyfikowana, istnieje swej części nadal jako współczesna n a r o d o w a twórczość p r o z a i c z n a . Do bardziej interesujących t e o r e t y c z n y c h referatów z d z i e d z i n y f o l k l o r u należał �236 KRONIKA r e f e r a t Folklorystyka i współczesność T . 2 i w к o w a. Autor zaznaczył, že szczególnym t y p e m k u l t u r y a r t y s t y c z n e j , i t o określenie daje nego podejścia w stawia n a u c z a n i u folkloru. działalność artystyczną w specyficzne instytucje ludowe Folklor jako typ kultury artystycznej w a r u n k a c h wspólnej i folklor formy działalności jest możliwość s y n t e t y c z ­ p r a c y , którą kulturowej, przed­ uwarunkowują specjalne s o c j a l i z a c j i całokształtu a r t y s t y c z n y c h wartości o r a z s p e c y f i c z n e środki zasady rozpowszech­ n i a n i a i p r z y s w a j a n i a utworów. Zasługuje współczesnym też n a u w a g ę referat bułgarskich bajek W. Kuzmanowej, fantastycznych. T e n rodzaj Spostrzeżenia o stanie prozy do dziś zachował n i e m a l pełną morfologię klasyczną wywodzącą się z k u l t u r y starożytnej. Teoretycznym stały problemom kultury d w a referaty. stawa Referat regionalnych badań kultury badań e t n o g r a f i c z n y c h Autor stwierdził, ludowej jest ludowej i ludowej, j e j d z i e d z i c z e n i a poświęcone z o ­ Metodyczna S t . G e n с z e w a, i metodologiczna postawił z a g a d n i e n i e o c e n y z punktu widzenia w y b o r u tematyki, metodyki i iż k o n i e c z n y m w a r u n k i e m podejście historyczne oraz pełnego i szerokiego rozszerzenie zakresu pod­ regionalnych metodologii. badania kultury problematyki, poza którą pozostają j e s z c z e t a k i e z a g a d n i e n i a , j a k , n p . k u l t u r a ludności m i e j s k i e j , w p ł y w i n s t y t u c j i s o c j a l n y c h n a s t a n i rozwój k u l t u r y l u d o w e j i t d . Z dużym z a i n t e r e s o w a n i e m i obrzędy jako obrzędów i obyczajów nizmu dziedzictwo przekazywania zjawisk spotkał się referat Т. К kulturowe, ludowych kultury, jako jako Ludowy o 1 e w e j, naświetlający szereg problemów systemów elementu polifunkcjonalnych, obyczaj dotyczących jako k u l t u r y , a także j a k o z z a k r e s u p s y c h i c z n y c h stereotypów człowieka. Podkreślone zostały społeczne i s a k r a l n e j a k o istotne m o m e n t y Wyjaśniono k i l k a problemów w Postawiono i wyjaśniono funkcjonowania związku z o b y c z a j a m i problem tradycji w związku funkcje obyczajów i obrzędów. i świadomością z mecha­ oryginalnych estetyczną. mechanizmami rozwoju kultury. 10 m a j a odbyło się u r o c z y s t e zamknięcie s y m p o z j u m p r z e z S t . Stojkową i prof. W . Chadżinikołowa, d y r e k t o r a I n s t y t u t u Etnograficznego. P o d s u m o w a n e zostały r e ­ z u l t a t y o b r a d i nakreślony w ogólnym z a r y s i e p r o g r a m następnego s p o t k a n i a . U c z e s t ­ ( niczące delegacje wyraziły życzenie, a b y o r g a n i z o w a n i e stało się tradycją bułgarskiej będą o n e o r g a n i z o w a n e etnografii. podobnego t y p u Kierownictwo co d w a l a t a . W y k o n a n i e sympozjum sympozjów postanowiło, że tego p o s t a n o w i e n i a stworzy możli­ wości stałego r o z s z e r z a n i a kontaktów bułgarskich folklorystów i etnografów z e s p e ­ cjalistami z i n n y c h krajów socjalistycznych. Spotkania te będą przynosiły jeszcze szerszą wymianę doświadczeń i staną się szczególnie w a ż n e d l a współczesnego e t a ­ p u r o z w o j u f o l k l o r y s t y k i i etnografii. Tatiana I SYMPOZJUM POŚWIĘCONE LUDOM Kolewa KOCZOWNICZYM (Sofia) I ICH ROLI W F O R M O W A N I U SIĘ C Y W I L I Z A C J I Ś R O D K O W E J A Z J I , U Ł A N Pomiędzy 7 i 11 m a j a pozjum splotem 1973 r. odbyło się w poświęcone a k t u a l n i e p r o w a d z o n y m zagadnień rzucających światło U ł a n B a t o r międzynarodowe studiom nad problemem, na BATOR proces historyczny i określających rolę o r a z z n a c z e n i e ludów k o c z o w n i c z y c h w sym­ a raczej n a d Azji formowaniu Środkowej się z e s p o ­ łów c y w i l i z a c y j n y c h w tej części świata. Słusznie podkreśla się, że s t u d i a n a d kulturą i n n y c h obszarów A z j i były i są p r o w a d z o n e n a d a l w c a l e i n t e n s y w n i e i w różnych k i e r u n k a c h . N a t o m i a s t zgoła i n a ­ c z e j przedstawiają się studia procesów c y w i l i z a c y j n y c h w A z j i Środkowej u ludów �237 KRONIKA zamieszkujących rozległy o b s z a r przez masyw Sajano-Ałtajski, zamknięty o d południa p r z e z H i m a l a j e , o d północy od zachodu między Pamirem i górami i od w s c h o d u p r z e z C h i n - g a n . W y n i k i t y c h studiów są z d e c y d o w a n i e jące, zwłaszcza oceniając j e o d strony nomadologii. Dodajmy, Tiań-Szań niewystarcza­ 1 że w s p o m n i a n y wy­ żej o b s z a r był z a l u d n i o n y p r z e z człowieka p i e r w o t n e g o s t o s u n k o w o wcześnie, t u p o ­ wstał i rozwinął się p i e r w s z y z a s a d n i c z y podział działalności gospodarczej człowieka, t u b o w i e m rozwinęło się p r o w a d z o n e n a wielką skalę k o c z o w n i c z e pasterstwo. T u także uformowała się s w o i s t a więź społeczna u p l e m i o n koczowniczych, powstały mocne s y s t e m y sojuszów i potężne państwa nomadów. Sympozjum w poświęcone Ułan B a t o r ludom pod p r o t e k t o r a t e m koczowniczym UNESCO. Azji Środkowej Właściwymi zorganizowano gospodarzami sympozjum była M o n g o l s k a A k a d e m i a N a u k i M o n g o l s k a N a r o d o w a K o m i s j a do Badań C y w i l i ­ zacji Centralnej Azji. Dodajmy, punktem programu naukowej że s y m p o z j u m w U ł a n B a t o r było n i e j a k o k o l e j n y m działalności K o m i t e t u do Badań C y w i l i z a c j i A z j i C e n ­ t r a l n e j . K o m i t e t ten został powołany w odpowiednich ekspertów przy 1967 r. w Paryżu, p o o d b y t y m UNESCO. posiedzeniu N a c z e l e tego k o m i t e t u stanął Akademik B. G . G a f u r o w . P o d a u s p i c j a m i K o m i t e t u do Badań C y w i l i z a c j i A z j i Środkowej g a n i z o w a n o już szereg k o n f e r e n c j i i sympozjów o następującej t e m a t y c e : w w Duszanbe (ZSRR) odbyła się k o n f e r e n c j a poświęcona h i s t o r i i , archeologii t u r z e A z j i Środkowej w epoce k u s z a n i d z k i e j . W międzynarodowym sympozjum Dehli (Indie) zrelacjonowano odbyła się k o n f e r e n c j a wyniki studiów poświęcona nad twórczością historii idei ludów A z j i . W r o k u 1970 w I s l a m a b a d z i e ( P a k i s t a n ) z o r g a n i z o w a n o odbyło się sympozjum poświęcone archeologii konferencję poświęconą i historii A z j i temat: „Społeczny i kulturowy rozwój krajów Azji Środkowej w (Afga­ Środkowej. I ostatnio w 1972 r. w A s z c h a b a d z i e ( Z S R R ) odbyło się międzynarodowe na 1970 r. Centralnej studiom historii n a u k i ludów A z j i Centralnej. W t y m s a m y m r o k u w K a b u l u nistan) i kul­ 1969 r. w S a m a r k a n d z i e ( Z S R R ) n a artystyczną p l e m i o n k o c z o w n i c z y c h A z j i C e n t r a l n e j w epoce Timurydów. W w zor­ 1968 r. sympozjum końcu X I X i n a początku X X w . " W pracach z 22 krajów sympozjum w Ułan Azji, Afryki, Ameryki Bator wzięło udział około 300 uczestników i E u r o p y . N a pięciu p l e n a r n y c h posiedzeniach wygłoszono 63 referaty i 22 k o m u n i k a t y . Do w ułanbatorskiego sympozjum t w o r z e n i u się c y w i l i z a c j i A z j i trzeba podchodzić z wielu poświęconego ludom koczowniczym i ich roli Środkowej, z e względu n a s p e c j a l n e okoliczności, stron. N i e ulega w i e l k i e j ilości u c z o n y c h o r e n o m i e ś w i a t o w e j k w e s t i i , że udział w 2 sympozjum tak s t w a r z a mocną podstawę do j a k n a j ­ k o r z y s t n i e j s z e j o c e n y o b r a d i i c h wyników. Zresztą w s z y s t k i e referaty i k o m u n i k a t y wygłoszone n a s y m p o z j u m zupełnie specjalną zostaną ogłoszone d r u k i e m w w i e l u językach. wymowę O z n a c z a to, że w m o n g o l s k i m dźwięk rozwój bardzo liczny udział uczonych Natomiast mongolskich. środowisku i n t e l e k t u a l n y m znalazł b a r d z o s i l n y o d ­ badań nad Azją prowadzonych przede wszystkim 1 G r a n i c e A z j i Środkowej podane zostały w g k o n c e p c j i b a d a w c z e j 2 W b a r d z o l i c z n y m zespole u c z o n y c h m o n g o l s k i c h szczególnie mocną grupę s t a ­ nowili A. gwałtowny posiada lingwiści, h i s t o r y c y i a r c h e o l o g o w i e : A . Łuwsandendew, C. B. Szirendyba. Darndiusuren, Zuwsanżow, Nacagdorż, B . Odeł, R i n c z e n , N. S e r - O d ż a w , P e r l e c i i n n i . Grupę u c z o n y c h r a d z i e c k i c h r e p r e z e n t o w a l i : B . L i t w i n s k i j , I . Złatkin, G . Sanżejew, O. A k i m u s z k i n , W. W o ł k ó w , E . N o w g o r o d o w a i i n n i . Francję reprezentował R . H i r s z m a n , U S A — O. L a t t i m o r , N R F — W. H e i s i g , N R D — K . H u b e r i P . F i t z e . �238 w KRONIKA samej Azji. intelektualne Wschodem J a k słusznie się p o d k r e ś l a , środowiska s zamieszkujące obszary umownie intelektualne zwane n i e życzą sobie pozostawać n a d a l b i e r n y m p r z e d m i o t e m n a całym k o n t y n e n c i e a z j a t y c k i m , w p r a w d z i e i nie tylko Środkowym i Dalekim badań. Prawie z różną ostrością, d o j r z e w a kwestia s t a w i a n i a zagadnień środowiskowych p r z e z p r z e d s t a w i c i e l i n a u k i n a r o d o w e j i szu­ k a n i a rozwiązań p r z e z narodową kadrę badaczy. W a r t o t u zwrócić uwagę, że w c a l e niełatwa do rozwiązania sprawa, kto i nad czym winien pracować, szczególnie j a s k r a w o stanęła n a X X I X Międzynarodowym K o n g r e s i e Orientalistów w Paryżu К Niemniej zujące skomplikowane i trudne do r a m międzynarodowej jednoczącą i koordynującą też n a r o d o w e i regionalne, do p r a k t y c z n e g o współpracy. mają odtąd obejmujące rozwiązania są k w e s t i e Otwarta pozostaje spełniać o r g a n i z a c j e swym nawią­ k w e s t i a , c z y rolę międzynarodowe, c z y zasięgiem zarówno poszczególne d y ­ s c y p l i n y , j a k i obszary. N i e osłabiając w n i c z y m w y r a z u t y c h k w e s t i i p o z o s t a w i m y i nawiążemy ponownie ryków mongolskich do obrad sympozjum (i n i e t y l k o historyków) tematyce i problematyce kowoazjatyckich wiążącej i formowaniem t y c z y studiów a r c h e o l o g i c z n y c h w ostatnio daje się z b a r d z o je jednak na uboczu Ułan-Bator. W środowisku w c z e s n y m i układami k u l t u r się i c h s p e c y f i k i . U w a g a t a oczywiście i językoznawczych, p r o w a d z o n y c h r o z m a c h e m n i e od dziś. W y n i k i a r c h e o l o g i c z n e j histo­ się zauważyć z w r o t k u i filologicznej środ- nie do- z wcale dużym myśli b a d a w c z e j na ogół j e d n a k n i e wychodziły poza krąg u c z o n y c h specjalistów. Możemy- powiedzieć, że ten k i e r u n e k studiów w p r a w d z i e zasilał, a l e n i e kształtował głównego n u r t u myśli h i s t o r y c z n e j . Z a i n t e r e s o w a n i a przeszłością M o n g o l i i kim n a końcowym etapie koncentrowały się przede w s z y s t ­ o k r e s u mandżurskiego, o k r e s i e a u t o n o m i i i głównie n a w a l c e sił r e w o l u c y j n y c h z d z i e d z i c t w e m przeszłości i n a zwycięstwie u s t r o j u s o c j a ­ listycznego w Rewolucja k r a j u . J e s t to o b j a w w bowiem postawiła przed określonym narodem sensie naturalny mongolskim społeczeństwa s o c j a l i s t y c z n e g o . N i c więc dziwnego, wizję że m o n g o l s k a i zrozumiały. budowy nowego myśl h i s t o r y c z n a koncentrowała się p r z e d e w s z y s t k i m n a a n a l i z i e i ocenie wydarzeń ostatniego lecia. Rozbudzona refleksja h i s t o r y c z n a przepełniona a k c e n t a m i oceniającymi stu­ cha­ r a k t e r y z u j e bodaj każde społeczeństwo, znajdujące się w p r o c e s i e gwałtownych p r z e ­ m i a n , społeczeństwo odzyskujące l u b zyskujące samodzielność państwowo-narodową, zmierzające k u m o d e r n i z a c j i g o s p o d a r k i pierwszym zadaniem podejmowanym i form życia zbiorowego. Toteż zazwyczaj p r z e z n o w o kształtujące się środowisko inte­ l e k t u a l n e — h u m a n i s t y c z n e j e s t próba r o z r a c h u n k u z p r o c e s e m h i s t o r y c z n y m , p r z e d e w s z y s t k i m z najbliższymi jego e t a p a m i . Żywsze, kowej niemal programowe zainteresowanie wskazywałoby n a to, że w m o n g o l s k i m dawnymi kulturami Azji środowisku i n t e l e k t u a l n y m Środ­ dojrzała s y t u a c j a , żeby do tego o b r a c h u n k u włączyć n a w e t zamierzchłą przeszłość stepowców. K i e r u n k i tego o b r a c h u n k u rysują się całkiem wyraźnie. Częściowo o d n a j d u j e m y w r e f e r a t a c h składających się n a porządek o b r a d n a u k o w y c h kongresów, w a n y c h pod a u s p i c j a m i K o m i t e t u badań c y w i l i z a c j i A z j i Środkowej, j a k i w gramie badawczym U N E S C O . Pełną inicjatywę mongolską r e j e s t r u j e m y je organizo­ pro­ oczywiście n a Międzynarodowym S y m p o z j u m w U ł a n B a t o r . T a k b o w i e m r o z u m i e m y hasło, pod którym pomyślane zostało s y m p o z j u m , dobór i ilość tematów, z którymi uczeni mongolscy, oraz rezolucje i postulaty badawcze 3 E . T r y j a r s k i , Sto pięćdziesiąt n i a 1ЭТЗ. 4 „Le M o n d e " 22.7.1973. wystąpili n a przyszłość. lat po Champollionie, „ K u l t u r a " z 16 w r z e ś ­ �239 KRONIKA J e s t rzeczą zrozumiałą, że d l a r o z e z n a n i a s y t u a c j i w m o n g o l s k i c h s t u d i a c h n o m a d y z m u z uwzględnieniem r o l i l u d ó w k o c z o w n i c z y c h w kształtowaniu się k u l t u r Azji Środkowej, szczególną w a g ę będą posiadały A k a d e m i i N a u k , prof. S z i r e n d y b a . N a t o m i a s t wypowiedzi w sprawie prezesa zapewnienia Mongolskiej t y m studiom międzynarodowego p o p a r c i a i s t w o r z e n i a d l a n i c h właściwych f o r m organizacyjnych dużą w a g ę UNESCO, i z n a c z e n i e mają doświadczenia specjalnego delegata pana dr. M . B a m m a t a . W oświadczeniu s w o i m d r M . B a m m a t a mocno podkreślił z n a c z e ­ nie badań n a d p r o b l e m e m nomadyzmu w s k a l i światowej, uwzględniając p r z y t y m rolę, jaką może odegrać n a u k a m o n g o l s k a wiązywaniu węzłowych kwestii w s t a w i a n i u pytań b a d a w c z y c h formowania się cywilizacji i roz­ środkowoazjatyckich. J e s t p r z y t y m rzeczą charakterystyczną, że zarówno n a międzynarodowym zjum w Ułan narodowym kwestie Bator j a k i n a odbywającym się o d w a miesiące później sympo­ między­ k o n g r e s i e orientalistów w Paryżu, stanęły p r z e d u c z e s t n i k a m i t e s a m e zasadnicze — u s t a l e n i e , że t a k p o w i e m y , mandatów uprawniających do studiów n a d Azją. O i l e w U ł a n B a t o r n a gorący a p e l p r z e d s t a w i c i e l a U N E S C O , dr. M . B a m m a t a , 0 zwiększenie w b a d a n i a c h n a d Azją r o l i u c z o n y c h a z j a t y c k i c h o d p o w i e d z i a n o k o n ­ struktywną rezolucją i wieloletnim planem badań międzynarodowych, w Paryżu analizą szeroką doszło do o s t r y c h zadrażnień i napięć . 5 We wstępnym skalę potrzeb referacie badawczych programowym prof. nad nomadyzmem Szirendyb stepowym objął i uwypukloną k o c z o w n i c z y c h w kształtowaniu c y w i l i z a c j i A z j i Środkowej. S t a n o w i s k o go środowiska i n t e l e k t u a l n e g o chunków sunków z przeszłością, w Azji prof. S z i r e n d y b sięgających przedstawił poprzez protomongolskich Środkowej. L i k w i d a c j a „białych i plam" rolę ludów mongolskie­ pryzmat obra­ wczesnofeudalnych w dziejach Azji sto­ Środko­ w e j — j a k to określił prof. S z i r e n d y b zgodnie z założeniami m o n g o l s k i e g o środowiska intelektualnego — winno nastąpić nie tylko w wyniku reinterpretacji dotychczasowych, lecz przede w s z y s t k i m przez znaczne u a k t y w n i e n i e od 20 l a t p r a c n a d s t w o r z e n i e m materiałowej. S z e r o k i h o r y z o n t po­ z n a w c z y d l a badań n a d d z i e j a m i l u d ó w s t e p o w y c h i n a d rolą, jaką o d e g r a l i w for­ mowaniu szerszej b a z y osiągnięć prowadzonych się c y w i l i z a c j i środkowoazjatyckich, utrzymanie dotychczasowych może związków współpracy się utrwalić jedynie poprzez i pełnego p a r t n e r s t w a nauko­ w e g o pomiędzy archeologią, językoznawstwem i etnologią. G d y d o c h o d z i m y do źró­ deł p i s a n y c h współpraca p o s z e r z a się o s t u d i a h i s t o r y c z n e . Gwarantem zabezpieczającym rozwój badań m o n g o l s k i c h w zakresie nomado- logii jest u t r z y m a n i e i poszerzenie kontaktów i współpracy z i n n y m i środowiskami naukowymi. W studiach kultur A z j i Środkowej rejestruje się t r a d y c y j n e związki z nauką rosyjską i szczególnie m o c n e więzy z nauką radziecką. Wspólne r a d z i e c k o - m o n g o l s k i e e k s p e d y c j e a r c h e o l o g i c z n e , w i d z i a n e od s t r o n y w y n i k ó w , pozwalają także myśleć o k o o r d y n a c j i p r a c z b a d a c z a m i r a d z i e c k i m i działającymi w Kazachstanie, Kirgizji, Buriatii i w Tuwie. M ó w i ą c o związkach n a u k i m o n g o l s k i e j z nauką i n n y c h k r a j ó w prof. S z i r e n d y b wskazał n a zespół wspólnych korzyści płynących z w z a j e m n y c h kontaktów. Będą one różne, np. w w y p a d k u współpracy z I r a n e m , A f g a n i s t a n e m i I n d i a m i , i i n n e z nauką K r a j ó w D e m o k r a c j i L u d o w e j , Francją, A n g l i ą c z y N i e m c a m i . W przemówieniu 1 znaczeniu nauk Jakkolwiek — 5 programowym etologicznych mówił profesor w — prof. Szirendyb sporo m i e j s c a poświęcił studiach specyfiki kulturowej sympozjum „Le M o n d e " określa sytuację „ n o w y m Azji poświęcone j e s t w c z e s n y m Bandungiem". roli Środkowej. okresom �240 KRONIKA h i s t o r i i l u d ó w k o c z o w n i c z y c h , n i e m n i e j w s t u d i a c h s w o i c h przywiązujemy z n a c z e n i e do badań i c h h i s t o r i i od średniowiecza do n a s z y c h d n i . wielkie W t y m m i e j s c u z a z n a c z m y , że wspólne m o n g o l s k o - p o l s k i e b a d a n i a e t n o g r a ­ f i c z n e i s o c j o - e t n o g r a f i c z n e p r o w a d z o n e są w M o n g o l i i od l a t dziesięciu. O g ó l ­ n y m , długofalowym p r z e d m i o t e m b a d a ń objęte zostały p r z e d e w s z y s t k i m p r a w i d ł o ­ wości a d a p t a c j i t r a d y c y j n e j k o c z o w n i c z e j k u l t u r y p a s t e r s k i e j do w y m o g ó w w s p ó ł ­ czesnej c y w i l i z a c j i i m o d e l u nowoczesnego państwa s o c j a l i s t y c z n e g o . Określony z e ­ spół o p r a c o w y w a n y c h tematów pozwolił n a wstępne p o d s u m o w a n i a i uogólnienia w c e l u k o n f r o n t a c j i p r z e b i e g u przeobrażeń k u l t u r y w przeszłości i obecnie. Znalazło to swój w y r a z w o p r a c o w a n i u r e f e r a t u n a s y m p o z j u m w U ł a n B a t o r , pt. Moderni­ zacja Mongolii w dwóch ustrojach politycznych . 6 Witold Dynowski IX INTERNATIONAL CONGRESS OF ANTHROPOLOGICAL AND ETHNOLOGICAL SCIENCES, W CHICAGO d n i a c h 28 s i e r p n i a do 8 września 1973 r. odbył się w dowy Kongres N a u k Antropologicznych U S A I X Międzynaro­ i Etnologicznych. Program dał się z dwóch części: właściwych s e s j i k o n g r e s o w y c h w Kongresu skła­ d n i a c h o d 1 do 8 w r z e ­ śnia w C h i c a g o o r a z z d w u d z i e s t u k o n f e r e n c j i p r z e d k o n g r e s o w y c h , głównie w d n i a c h 28-31 sierpnia, zlokalizowanych przedkongresowe g r a f i c z n a (sesja w M i l w a u k e e ) , urbanizacji w różnych ośrodkach uniwersyteckich. Zebrania poświęcone były w y b r a n y m t e m a t o m t a k i m , j a k muzeologia etno­ p r o b l e m o m f o l k l o r u (sesje w B l o o m f i e l d i C h i c a g o ) , (sesje w k i l k u u n i w e r s y t e t a c h Stanów Z j e d n o c z o n y c h i K a n a d y ) , a n t r o ­ pologii f i z y c z n e j itp. Gromadziły mniejszą liczbę osób niż właściwe sesje K o n g r e s u , toteż miały c h a r a k t e r roboczy, dawały możliwość s z e r s z e j i b a r d z i e j s p e c j a l i s t y c z n e j d y s k u s j i . W n i o s k i z k o n f e r e n c j i zostały p r z e k a z a n e o d p o w i e d n i m s e k c j o m K o n g r e s u . Kongres w C h i c a g o zgromadził około 3000 uczestników, był więc w d o t y c h c z a s o w e j h i s t o r i i Kongresów , p r z y c z y m wzięli w 1 m a l z całego świata . W 2 delegacje największym n i m udział u c z e n i n i e ­ porównaniu z K o n g r e s e m w T o k i o szczególnie l i c z n e były A m e r y k i Łacińskiej o r a z A f r y k i , j a k również I n d i i i krajów indonezyj­ s k i c h . Dość l i c z n e były p r z e d s t a w i c i e l s t w a krajów z a c h o d n i o e u r o p e j s k i c h o r a z k r a ­ j ó w s o c j a l i s t y c z n y c h . Z t y c h o s t a t n i c h n a j l i c z n i e j s z a była d e l e g a c j a przewodnictwem pod J . W. B r o m l e j a dyrektora Instytutu Etnografii A N przewodnictwem mitetu Narodowego antropologa prof. Т. Unii Nauk radziecka pod Z S R R i polska Dzierżykray-Rogalskiego s e k r e t a r z a K o ­ Antropologicznych i Etnologicznych w Polsce. Z środowiska etnograficznego brało w n i e j udział s i e d e m osób . 3 8 W. D y n o w s k i , tycznych, 1 Modernizacja Mongolii w dwóch ustrojach społeczno-poli­ [w:] S t u d i a m o n g o l s k i e , W r o c ł a w 1973. Por.: A. Antropologicznych i Etnologicznych w Moskwie Kongresie Nauk Międzynarodowy 3-10 VIII Etnologia t. 9: 1965, s. 186 п., oraz W. D y n o w s k i , Międzynarodowym VII K u t r z e b a - P o j n a r o w a , japousfca jej Antropologicznych Kongres Nauk 1964, „Etnografia P o l s k a " , obraz na VIII i Etnologicznych w Tokio, s t a n i e podać, gdyż w mate­ „Etnografia P o l s k a " , t. 14: 1970, c z . 1, s. 103 n . 2 Dokładnej liczby uczestników n i e jesteśmy w riałach k o n g r e s o w y c h n i e otrzymaliśmy l i s t y uczestników. 1 ska, M. D r J . K . M a k u l s k i , prof. A . K u t r z e b a - P o j n a r o w a , doc. B . Kopczyńska-Jawor- d r K . P i e t k i e w i c z , d r B . K o h u t n i c k i , m g r K . Skłodowska-Antonowicz Znamierowska-Prüfferowa. grafów W programie polskich: A. Kutrzeby-Pojnarowej, w a l e w s k i e g o i K . Skłodowskiej-Antonowicz Kongresu było pięć referatów B . Kopczyńskiej-Jaworskiej, oraz A. i prof. etno­ Z. M . K o ­ Kunczyńskiej-Irackiej. �241 KRONIKA Organizacja Kongresu spoczywała w rękach Komitetu Wykonawczego Unii, którego przewodniczącym był prof. S o l T a x z U n i w e r s y t e t u C h i c a g o , a s e k r e t a r z e m g e n e r a l n y m prof. L a w r e n c e K r a d e r z K a n a d y ( U n i w e r s y t e t Waterloo, O n t a r i o ) . B e z ­ pośrednim o r g a n i z a t o r e m Program K o n g r e s u był między i n n y m i U n i w e r s y t e t C h i c a g o . k o n g r e s u obejmował p o n a d d w a tysiące referatów o m a w i a n y c h w 106 s e s j a c h . O b r a d y odbywały się w c z t e r e c h równoległych z g r o m a d z e n i a c h , p r z y c z y m 4 n a dyskusję w j e d n e j s e s j i p r z e z n a c z a n o n a ogół d w i e godziny (tylko n a w y b r a n ą problematykę metodologiczną p r z e z n a c z o n o c z t e r y godziny). Każda s e s j a miała w y ­ znaczonego przez przygotowywali organizatorów i prowadzili każdego był p o w i e l o n y . Kongresu przewodniczącego i sekretarza, którzy dyskusję. R e f e r a t y n i e były c z y t a n e , gdyż pełny tekst Przewodniczący sesji z w o ł y w a ł wcześniej z e b r a n i e r e f e r e n ­ 5 tów danej sesji, n a którym o m a w i a n o organizację d y s k u s j i , u s t a l a n o formę zagaje­ n i a o r a z listę p i e r w s z y c h dyskutantów. Miało to zapewnić należyty poziom i r z e c z o ­ wość d y s k u s j i . O r g a n i z a c j a t a przyczyniła się niewątpliwie do s p r a w n e g o przebiegu dyskusji, rozprowa­ dzone jednakże w przed związku z t y m , że n i e w s z y s t k i e r e f e r a t y Kongresem lub nawet w dniach Kongresu zostały poprzedzających dyskusję w danej s e k c j i , d y s k u t a n c i często n i e z n a l i treści w s z y s t k i c h p r z e d s t a w i o n y c h ratów i d y s k u s j a toczyła się w w zagajeniu, dowała, piewszym rzędzie wokół problematyki refe­ poruszanej a nie w przedstawionych n a Kongres referatach. Sytuacja t a spowo­ że zasadniczo słuszna koncepcja organizacyjna nieczytania referatów spotkała się z l i c z n y m i głosami k r y t y k i ze s t r o n y uczestników. Druga przerw innowacja organizacyjna polegała n a t y m , że o b r a d y toczyły się bez p r z y zmieniających się t y l k o przewodniczących s e s j i t e m a t y c z n y c h po 8 do 12 godzin dziennie. D a w a ł o to możliwość m a k s y m a l n e g o w y k o r z y s t a n i a c z a s u t r w a ­ n i a K o n g r e s u , w y m a g a ł o j e d n a k o d uczestników ogromnego wysiłku i n t e l e k t u a l n e g o i fizycznego. Oprócz dyskusji w sesjach program Kongresu przewidywał festiwal filmów e t n o g r a f i c z n y c h , w c z a s i e którego p o k a z a n o historię f i l m u etnograficznego o r a z n o w e f i l m y w y p r o d u k o w a n e w ciągu o s t a t n i c h dziesięciu lat. Ogółem w ciągu 6 d n i z a p r e ­ z e n t o w a n o ponad sto filmów w y p r o d u k o w a n y c h zarówno p r z e z l a b o r a t o r i a naukowe, j a k i wytwórnie k o m e r c y j n e . 6 Specjalną skiej" pozycję programu nicznych składających „studium k u l t u r y się n a ludność współczesnych g r e s u p r z y współudziale wali K o n g r e s u stanowiło amerykań­ polegające n a z a p o z n a n i u uczestników K o n g r e s u z życiem różnych grup e t ­ filmy działaczy o d p o w i e d n i c h t e l e w i z y j n e obrazujące problemy Stanów. społeczności każdej grupy Organizatorzy Kon­ e t n i c z n y c h przygoto­ etnicznej, jeden dzień Kongresu przeznaczono n a zwiedzanie dzielnic Chicago zamieszkiwanych przez po­ szczególne g r u p y o r a z n a s p o t k a n i a uczestników K o n g r e s u z p r z e d s t a w i c i e l a m i t y c h grup . 7 W i c z a s i e t r w a n i a K o n g r e s u c z y n n a była w y s t a w a p u b l i k a c j i e t n o l o g i c z n y c h (głównie krajów anglosaskich) oraz w y s t a w a antropologicznych artystycznych w y r o ­ b ó w rękodzieła, m a l a r s t w a i g r a f i k i l u d o w e j połączone z e sprzedażą. Do 4 d y s p o z y c j i uczestników K o n g r e s u o d d a n a Pozytywną stroną organizowania obrad była c z y t e l n i a , w tylko w której, z n a j d o - czterech grupach było to, że w s z y s t k i e o b r a d y w s e s j a c h były tłumaczone n a języki kongresowe. 5 Każdy z uczestników K o n g r e s u mógł otrzymać nieodpłatnie 20 referatów. 6 Z żalem należy stwierdzić, że zabrakło n a K o n g r e s i e filmów p o l s k i c h . 7 Program dawał możliwość z w i e d z e n i a j e d n e j z następujących d z i e l n i c : chiń­ skiej, I n d i a n amerykańskich, ukraińskiej, japońskiej, polskiej, s k a n d y n a w s k i e j , l i t e w ­ skiej, g r e c k i e j , żydowskiej, włoskiej, meksykańskiej 16 — E t n o g r a f i a P o l s k a , t. X V I I I , z. 2 oraz kilku murzyńskich. �242 KRONIKA wały się w s z y s t k i e r e f e r a t y biuro Library ryjnych kongresowe Anthropological p u b l i k a c j i , służyło wraz Research z materiałami Group, wskazówkami które ilustracyjnymi oraz udostępniało bibliograficznymi katalogi se­ i biograficznymi oraz udzielało bieżących i n f o r m a c j i . 8 W r e s z c i e K o n g r e s o w i towarzyszyło s z e r e g d o d a t k o w y c h a t r a k c j i w postaci z w i e ­ d z a n i a muzeów C h i c a g o o r a z t r z e c h s p e k t a k l i : amerykańskiego k o n c e r t u 9 folklory­ stycznego p r z y g o t o w a n e g o p r z e z S m i t h s o n i a n I n s t i t u t p r z y współudziale A l a n a L o m a x a , specjalnie skomponowanej z okazji K o n g r e s u opery G i a n C a r l o 10 Menottiego, pt. T a m u - T a m u , o r a z występów chóru dziecięcego z C h i c a g o . Trudno jest w krótkim problematyki kongresowej, artykule sprawozdawczym wiernie przedstawić całość t y m b a r d z i e j że p o z a k o m p l e t e m n a d e r zwięzłych s t r e s z ­ czeń referatów n i e d y s p o n u j e m y w c h w i l i obecnej pełnymi materiałami informują­ cymi o dorobku n a u k o w y m Kongresu Kongres many odbywał cultures), łecznego i się pod hasłem „Jeden rodzaj, t e m a t y k a zaś obejmowała p r o b l e m y kulturowego rozwoju człowieka, miejsca i roli kultury tradycyjnej poświęconych było problematyce wiele kultur" (One różnic i podobieństw ( n a ogólną liczbę j a k spo­ kulturowych, w e współczesnym świecie. Najwięcej etnologicznej species, zarówno fizycznego, referatów 106 s e s j i tylko 7 dotyczyło p r a h i s t o r i i , 29 antropologii f i z y c z n e j i demografii, aż 70 antropologii łecznej i k u l t u r o w e j ) n liczbę referatów zgłoszono n a s e s j e poświęcone t e m a t y c e s z e r o k o pojętego wraz spo­ . W ś r ó d problemów p o r u s z a n y c h p r z e z t e ostatnie największą folkloru z dyskusją n a d jego m i e j s c e m w e współczesnym świecie (214 referatów), p o ­ nadto n a s e s j e poświęcone k u l t u r o w y m d e t e r m i n a n t o m języka i jego r o l i w k u l t u r y i s y s t e m i e k o m u n i k a c j i (180 referatów), p r o b l e m o m n i a (94 referaty) o r a z społecznej i gospodarczej rozwoju etnicznego zróżnicowa­ d y s k r y m i n a c j i różnych grup e t n i c z ­ n y c h (98 referatów). 91 referatów poświęconych było p o z y c j i k o b i e t w społeczeństwie o r a z p e r s p e k t y w o m r u c h u kobiecego. Jeśli chodzi podejmowało o klasyczną problematykę problematykę kultów (83 etnologiczną, referaty) p r z e m i a n poszczególnych kontynentów i l u d ó w oraz to najwięcej referatów charakterystyki i (połudn. A z j i — obrazu 60 ref., A f r y k i — 53 ref., E u r o p y — 63 ref., o b s z a r u Himalajów — 42 ref., kręgu podbiegunowego — 31 ref., P o l i n e z j i i M i k r o n e z j i — 15 ref., Mełanezji — 13 ref., A u s t r a l i i i T a s m a n i i — 4 ref.). Szczególną uwagę poświęcono etnologii m o r s k i e j (42 referaty). Wśród problemów metodologicznych n a czoło wysuwały się rozważania s t o s o w a n i e m metody m a r k s i s t o w s k i e j w etnologii (23 referaty) p o d e j m o w a n e w dużym stopniu przez zmiany kulturowej etnologów zachodnioeuropejskich, adaptacji n y m p e r s p e k t y w o m t e o r e t y c z n y m współczesnej, d a w n e j 8 W 9 10 czasie Kongresu of Anthropology) Field badania i procesów u r b a n i z a c j i (52 referaty), społeczności g m i n n e j współczesnych p r z e m i a n (48 referatów), k u l t u r o w e j (Directory problematyka Museum gromadzono of Natural Przedstawiono W i r g i n i i , Południowej również noty w y d a w a n e g o przez Current występy History i Museum obrazujące folklor K a r o l i n y , Georgii, Alabamy, (28 referatów), i przyszłej etnologii do rejestru nad zresztą i jej głów­ (59 r e - antropologów Anthropology. of Science stanów: and Industry. Kentucky i zachodniej Mississippi, Luiziany, A r k a n z a s i Nowego Meksyku. 11 Referaty kongresowe będą o p u b l i k o w a n e logy p r z e z h o l e n d e r s k i e w y d a w n i c t w o 12 Rada Stała utrzymywania w U n i i obradująca programie łego nią z a i n t e r e s o w a n i a . w 1974 r. w s e r i i W o r l d Anthropo­ Mouton. w czasie Kongresu kongresu problematyki rozważała nawet celowość prehistorycznej wobec t a k m a ­ �243 KRONIKA feratów). O s o b n e chologii m i e j s c e zajmowała p r o b l e m a t y k a (93 referaty). muzeologii Uderzająco mało ( o m a w i a n o j e co p r a w d a było p s y c h o l o g i i społecznej i referatów n a osobnej sesji poświęconych etnopsy- problemom przedkongresowej) oraz do­ kumentacji i informacji naukowej w dziedzinie n a u k antropologicznych. Wnioski z dyskusji w sesjach i z konferencji k a z a n e do o p r a c o w a n i a plenarnego zebrania K o n g r e s u . 1 3 1 (Urgent Komisja wej Odnośnie do p r o b l e m a t y k i Anthropology) przedstawiła K o n g r e s o w i dawczych i publikowania poświęcona 14 propozycję Current go w nych przy pomocy grona zasygnalizowała potrzebę standardowych zostały prze­ etnologa: dokumentacji kulturo­ bieżącego r e j e s t r u p r a c w gromadzenia naukowców filmom ba­ infor­ s p e c j a l n y m ośrodku i s t y ­ ekspertów — j a k i specjalne przez stawianych interesującej Ponadto badawczych badaczy, opracowania wymagań prowadzenia międzynarodowego zarówno p r z e z i n d y w i d u a l n y c h pilnej Anthropology. m a c j i o istniejących p i l n y c h p o t r z e b a c h mulowanie przedkongresowych s p e c j a l n y m k o m i s j o m , które przedstawiły j e do a k c e p t a c j i i etnologicznym badań prowadzo­ instytucje. Wreszcie filmowców tak, a b y pewnych były przy­ d a t n e do celów b a d a w c z y c h . 4 (Visual Komisja ponowała filmowej Anthropology) poświęcona w i z u a l n e j 15 opracowanie w pierwszym rzędzie światowego również potrzebę s t w o r z e n i a sów f i l m o w y c h metody powszechnie oraz rozpowszechniania dostępne. P o n a d t o wśród etnologów, a n a u k o w e j stworzenia światowych archiwum tych Komisja komitetów, bibliograficznych nauk tak, aby zapi­ stały danych z zakresu wizualnej w które d l a potrzeb przystąpiły do antropologii, antropologicznych, dyskusji słownika problemów dokumentacji do p r a c naukach antropologicznych 16 się filmowych p r o b l e m a t y k i etnologicznej w ś r ó d filmowców. W centrów 5 dokumentacji szereg etnograficznych filmów postulowała potrzebę n a u c z a n i a t e c h n i k p o n o w a n o , a b y spowodować włączenie tego p r o g r a m u histrii zapro­ dokumentacji różnych rodzajów k u l t u r , z e szczególnym położeniem n a c i s k u n a k u l t u r y ginące. Wnioskowała grona dokumentacji programu celu zapro­ UNESCO. powołała ze swojego nad opracowaniem biograficznego mikrofilmowania norm antropologów, źródeł, normalizacji k l a s y f i k a c j i zbiorów m u z e a l n y c h c z y k o m p u t e r y z a c j i itp. Komisja wyraziła chęć zajęcia się w przyszłości s p r a w ą o c e n y publikacji do­ k u m e n t a c y j n y c h z p u n k t u w i d z e n i a i c h przydatności d l a badań. Już w c z a s i e t r w a ­ nia Kongresu członkowie Komisji opracowali które chciałyby w przyszłości wziąć udział w norm graficznych, 6 przedstawiła który pracował dotyczyły głównie s p r a w y kolekcjonerstwa kolekcjonerstwa rzające do e w e n t u a l n e g o wnioski Międzynarodowego n a konferencji ustosunkowania prywatnego. prywatnego zgodne jest o n o z etyką 1 3 dwóch ankiet dla osób, projekt bibliograficznych. Komisja jącego projekty j e j p r a c a c h o r a z opracowała Komitetu przedkongresowej. się środowiska m u z e a l n e g o Szczególną uwagę zwrócono Etno­ Komitetu do w z r a s t a ­ na zwalczanie wśród pracowników m u z e a l n y c h podkreślając, że n i e ­ zawodową. Komisja zaproponowała pewne włączenia t a k i c h zbiorów p r y w a t n y c h środki zmie­ do zasobów muze- K o m i s j i powołano 10, z czego 4 poświęcone były antropologii sprawom Muzeów Wnioski fizycznej, jedna o r g a n i z a c y j n y m U n i i . D w i e K o m i s j e 7 i 8 poświęcone s p r a w o m nauczania i d y s k r y m i n a c j i n i e przedstawiły wniosków. 14 Przewodniczyła j e j A n n a H o h e n w a r t z A u s t r i i . 15 Przewodniczył jej J e a n Rouch z Francji, garet M e a d z U S A . 16 Przewodniczył j e j H a n s Panofsky. współpracowała z nią ściśle Mar­ �244 KRONIKA alnych oraz omówiła ograniczenia sprawę nielegalnego należytej obrotu dokumentacji dobrami zbiorów kultury. Ponadto muzealnych oraz Komisja sprawę po­ dorobek o b r a d K o n g r e s u nie­ w s z e c h n e j dostępności tej d o k u m e n t a c j i . Jak z powyższego przeglądu widać, o b i e k t y w n y zależnie o d bardzo czesnej nieraz burzliwych problematyce ludów i łecznej k o b i e t c z y k u l t u r o w e j tyczących szych organizacji badań o r a z grup dyskusji w s e s j a c h (sesje etnicznych dyskryminowanych, roli wojen) wyraża się głównie w międzynarodowego wysiłków w naukach antropologicznych w la celu życia polepszenia spo­ stanu informacji i dokumentacji Kopczyńska-Jaworska NAUKOWA HISTORII KONTAKTÓW P O L S K O - R O S Y J S K I C H W DZIEDZINIE WROCLAW, ją Wrocławski ETNOGRAFII, 19-20 I X 1973 Oddział P T L , Zakład H i s t o r i i N a u k i i Techniki PAN oraz Zarząd Wojewódzki T P P R , p r z y c z y m oddzielnie należy odnotować bisty wkład mgr. Antoniego Zgłoszono 17 referatów, aspektu problemu ludów i w Kuczyńskiego w Z S R R , zwłaszcza których z n a k o m i t a większość zaś S y b e r i i . J e s t to t e m a t jeszcze stopniu s z e m u środowisku i h i s t o r y k o m n a s z e j dzieło t y c h dorobek u z n a n y w szewskiego Polaków, którzy włączony tej odegrali rolę dotyczyła jednego niedostatecznie dotąd do h i s t o r i i polskiej pionierską w poznany nauki. w pełni i którzy jest m n i e j z n a n a rola w Na­ znane pozostawili rozwoju Siero­ wiedzy (np. M . C z a p l i c k a , F . K o n , E . P i e k a r s k i , J . T a l k o - H r y n c e w i c z i i n . ) , l u b też b a d a c z y będących z a p o z n a n y m i etnografami zdobytej tylko opisie n a u c e z a pierwszorzędny. O b o k b e z s p o r n y c h n a z w i s k W . t a k i e , których oso­ konferencji. d y s c y p l i n y n i e jest b o w i e m c z y B . Piłsudskiego występują etnograficznej przygotowanie tytułowego, m i a n o w i c i e udziału Polaków w e t n o g r a f i c z n y m niewystarczającym nawet do­ najpilniej­ . KONFERENCJA Zorganizowały pozycji propozycjach naukowegopodjęcia Bronisława POŚWIĘCONA poświęcone w s p ó ł ­ mimo sławy i n n y c h d y s c y p l i n a c h (dotyczy to m i n . t a k i c h orientalistów, j a k J . K o ­ w a l e w s k i i W. K o t w i c z ) . Drugą opisów uszły na lukę w naszej etnograficznych uwagi rozwój badaczy wiedzy wiedzy stanowi (pozostawionych i nie wywarły o l u d a c h , którym dorobek w całej języku poważniejszego były plejady polskim autorów lub nawet poświęcone. R y s u j e żadnego ich specjalistom kwestii mentów, które materiałów wiedzy 17 jako pomocniczego wysunięto n a k o n f e r e n c j i mogą mieć pozostając etnograficznej w materiału propozycję j e s z c z e wartość zapomnieniu źródłowego. opublikowania naukową. Wprawdzie n i e brała udziału w i została powtórzona przez W inne, ostatniej takich frag­ większość tych procesie późniejsze doko­ udostępnie­ tej wypisów które wpływu się p o t r z e b a n a n i a a n a l i z y i c h wartości z p u n k t u w i d z e n i a h i s t o r i i d y s c y p l i n y o r a z nia takich lub rosyjskim), kumulowania badania. Naj- K o m i s j a 10 przedstawiła s z e r e g p r o p o z y c j i o r g a n i z a c y j n y c h zmierzających do u a k t y w n i e n i a p r a c U n i i między z e b r a n i a m i Kongresów. 18 Należy nadmienić, cjalne wydawnictwo że podobnie j a k w latach poprzednich pod redakcją prof. W. D y n o w s k i e g o resowań i dorobek etnografii dana przez I H K M P A N . ukazało się spe­ obrazujące z a k r e s z a i n t e ­ polskiej. P u b l i k a c j a w języku a n g i e l s k i m została w y ­ �245 KRONIKA prawdopodobniej naukowym, więc i c h o p u b l i k o w a n i e może mieć jednak n i e o d e g r a decydującej pomocnicze roli w z n a c z e n i e weryfikujące w poznaniu odniesieniu do p e w n y c h u s t a l o n y c h już wniosków c z y hipotez. Podczas Syberii konferencji wskazywano też na emocjonalny i i n n y c h obszarów Z S R R wynikający aspekt z narodowej polskich przynależności badań badaczy, j a k też h i s t o r y c z n y c h u w a r u n k o w a ń i c h obecności n a obczyźnie. W y d a j e się w s z a k ­ że, iż t e n właśnie aspekt, w porównaniu z poprzednio w s p o m n i a n y m i ( h i s t o r y c z n y m i naukowym), doczekał się pełniejszego o p r a c o w a n i a w skiego Syberyjskie W szlaki referacie dokonanych Z. przez tychczasowym przeprowadzona postępowania. bionej z takiej oceny zastosowaniem Niestety, krytyki gółowością J a s i e w i c z a znalazły Polaków o b s e r w a c j i braku postaci książki A . Kuczyń­ oraz i n n y c h publikacji. się propozycje i badań ludów każda podjęta odpowiednich przedstawione referaty w dotyczące Azji przyszłości rygorów podejmowały próbę w e r y f i k a c j i oceny próba w i n n a i właściwego n i e zawierały w materiału, n i e k i e d y grzeszyły ogólnikowością i rzadko metody radzieckiej. Przy do­ być schematu większości pogłę­ l u b nadmierną s z c z e ­ ustaleń poszczególnych c z y . W y n i k a to w p e w n y m s t o p n i u z faktu, iż w s p o m n i a n a k o n f e r e n c j a była bada­ pierw­ szą poświęconą t a k o b s z e r n e m u p r o b l e m o w i i n i e podlegała ograniczającym i uści­ ślającym k r y t e r i o m , które Referaty konferencji z pewnością winny n i e złożyły się w być z a s t o s o w a n e s u m i e n a generalny przy następnych. obraz stanu pol­ s k i c h badań n a o b s z a r a c h R o s j i , dominowało b o w i e m z a i n t e r e s o w a n i e Syberią. P o ­ nadto kacji zabrakło n i e t y l k o a n a l i z y wartości ich wyników opracowania według naukowe. profesjonalne tych badań, l e c z także próby podstawowego s c h e m a t u — Odrębnemu p o t r a k t o w a n i u r e l a c j e różnego t y p u o r a z materiały spodziewać m e t o d y c z n i e g r o m a d z o n e materiały. B r a k i badań polskiego i c h rozwinięcia, między oraz należy poddać pamiętniki i n i e ­ te wskazują, że t a k ważny t e m a t podjęty p r z e z konferencję miotem zaawansowanych klasyfi­ źródłowe środowiska innymi dzięki n i e był j e s z c z e p r z e d ­ etnograficznego i należy i n i c j a t y w i e ośrodka się wrocław­ skiego, której w y r a z e m była k o n f e r e n c j a . O n e g a t y w n y c h s k u t k a c h d o t y c h c z a s o w e g o nikłego zainteresowania dokonaniami poprzednich generacji polskich badaczy mó­ wił A . Kuczyński w wystąpieniu końcowym. Godny pewne odnotowania referaty wydaje przedstawicieli się fakt, że zasłużenie najwyższą i n n y c h d y s c y p l i n , zwłaszcza tych, ocenę uzyskały którzy pokusili się o s y n t e t y c z n e p r z e d s t a w i e n i e w y b r a n y c h zagadnień. Należy t u wymienić wszystkim J . Róziewicza, Polsko-radzieckie 1939, o r a z T . Słabczyńskiego, Związki Towarzystwem Można kontakty polskich w badaczy etnografii ludów Syberii przede latach z 1918- Rosyjskim Geograficznym. mieć nadzieję, że k o n f e r e n c j a spełni pobudzającą i n t e n s y w n i e j s z y c h studiów n a d w k ł a d e m p o l s k i c h b a d a c z y w radzieckiej, w którym w i n n y towarzyszyć w przyszłości rolę w podsumowujące lub s y m p o z j a . Wówczas i c h c h a r a k t e r będzie w m n i e j s z y m s t o p n i u czy informacyjny, w większym zaś wartościujący rozpoczęciu poznanie ludów sprawozdawczy i k r y t y c z n y . Dążeniem p o w i n n o być z d o b y c i e tego p r z y n a j m n i e j p o z i o m u w i e d z y o d o k o n a n i a c h j a k i osiągnęli już Węgrzy w naszym Polaków, zakresie skromniejszych liczebnie etnograficznych diów s w o i c h rodaków n a o b s z a r a c h Z S R R . Sławoj Azji konferencje Szynkiewicz stu­ �