https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/c3b0bb9c66a6cb49dc7026328b2d9d79.pdf d59ecfa650853670c1004217038a9d01 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:638 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1968 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:586 Title A name given to the resource Tadeusz Milewski/ ETNOGRAFIA POLSKA 1968 t.12 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1968 t.12, s.359-361 Creator An entity primarily responsible for making the resource Kowalska-Lewicka, Anna Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text S T U D I A I M A T E R I A Ł Y ANNA K O W A L S K A - L E W I C K A TADEUSZ M I L E W S K I 1906—1966 Kiedy pisze się o nieżyjącym już uczonym omawia się zazwyczaj jego dorobek i osiągnięcia naukowe, ocenę charakteru pozostawiając arty­ kułom dziennikarskim. Są jednak ludzie, u których nie sposób mówić o ich twórczości bez nawiązywania do ich osobowości — tak dalece jedno w y p ł y w a z drugiego i tak nierozerwalnie jedno łączy się z drugim. Tadeusz Milewski był wielkiej miary uczonym o dorobku naukowym nie przemijającej wartości, będąc równocześnie typem wszechstronnego humanisty obdarzonego subtelnym poczuciem piękna, zwłaszcza piękna słowa. Cechował go przy t y m młodzieńczy entuzjazm i z t y m entuzja­ zmem i pasją badawczą oddawał się cały i bez reszty każdemu proble­ mowi, jaki w danej chwili' pochłaniał jego uwagę. Droga naukowa Tadeusza Milewskiego była nader bogata i różno­ rodna. Studia uniwersyteckie odbywał we Lwowie, gdzie kształcił się pod życzliwą opieką prof. Tadeusza Lehra Spławińskiego i tam, w wie­ ku 27 lat, habilitował się w zakresie językoznawstwa słowiańskiego. Bezpośrednio potem przeniósł się na Uniwersytet Jagielloński, z k t ó r y m związany był aż do śmierci. Niedługo po habilitacji wyjechał na dłuższe studia do Paryża, gdzie zapoznał się bliżej z językoznawstwem ogólnym. Po powrocie do kraju rozszerzył habilitację na indoeuropeistykę na pod­ stawie pracy o stosunku języka hetyckiego do innych języków indoeuropejskich. Nadeszły lata I I wojny światowej. Zaraz w pierwszych miesiącach, jeszcze w 1939 г., Tadeusz Milewski został aresztowany wraz z innymi profesorami i docentami Uniwersytetu Jagiellońskiego. Znalazł się w wię­ zieniu we Wrocławiu, później w hitlerowskich obozach koncentracyjnych Sachsenhausen i Dachau, gdzie przebywał ponad rok. Ale i w tych warunkach nie opuszczał go optymizm i pasja poznawcza. Korzystając z tego, że jego towarzyszami niedoli byli inni uczeni, okres obozowy zużył na zapoznanie się z językami wschodu muzułmańskiego, co w y - �360 ALEKSANDER POSERN-ZIELIŃSKI bitnie poszerzyło zakres jego wiedzy językowej. W czasie wojny, szukając w odległej historycznie i geograficznie tematyce przeciwwagi tego, co nas wówczas otaczało, zainteresował się też po raz pierwszy amerykanistyką. Bezpośrednim efektem kontaktów i studiów rozpoczętych w obozie koncentracyjnym, a kontynuowanych już na wolności w latach okupacji, było skierowanie się Tadeusza Milewskiego ku zagadnieniom języko­ znawstwa ogólnego i typologii języków oraz opracowanie jedynego w swym rodzaju podstawowego dzieła, pt. Zarys językoznawstwa ogól­ nego (t. I , pt. Teoria językoznawstwa, ukazał się w 1947 г.; t. I I w 2 czę­ ściach, teoretycznej i zawierającej językowy atlas świata, ukazał się w 1948 г.). W trakcie opracowywania tego wydawnictwa Tadeusz Milewski wszedł głębiej w problematykę językoznawstwa a m e r y k a ń ­ skiego, a studiując teksty azteckie poznał cywilizację Mezoameryki. Zafascynowany tą wysoką, a tak zupełnie w Polsce wtedy nie znaną kulturą, zaczął systematyczne studia amerykanistyczne. I tu dochodzimy do ostatniego, a dla nas etnografów-amerykanistów szczególnie cennego etapu rozwoju osobowości naukowej Tadeusza Milewskiego, do jego prac o języku i kulturze Ameryki. Dla każdego czytelnika dostępne są liczne publikacje Tadeusza M i ­ lewskiego z zakresu językoznawstwa i kultury Mezoameryki, ale tylko grupka jego seminarzystów, uczęszczających przez szereg lat na ćwi­ czenia, a raczej wspólne tłumaczenia azteckich tekstów i związane z n i m i swobodne dyskusje, wie, jak rodziły się te prace, jak rozległe było oczy­ tanie i wiedza naszego Profesora i ile zapału i twórczej fantazji wkładał on w odtwarzanie z lakonicznego na pozór tekstu, pulsujących życiem obrazów Doliny Meksyku sprzed konkwisty i z pierwszych lat po przy­ byciu H i s z p a n ó w . Z lektury tekstów azteckich zrodziła się też tak cenna dla nas praca Azteka-Anonima Zdobycie Meksyku . Skromnie brzmiące słowa „przetłumaczył i opracował T. Milewski" znaczą, że tłumaczenie Anonima poprzedzone jest nie tyle wstępem, co obszerną monografią dziejów i kultury cywilizacji Doliny Meksyku, który nie tylko daje nam pełny obraz tego zaginionego dziś świata, ale posłużyć może za podręcznik przy studiowaniu kultur Ameryki Środkowej. 1 2 Rzecz o kupcach azteckich publikowana w niniejszym tomie „Etno­ grafii Polskiej" jest dalszym ciągiem prac Tadeusza Milewskiego nad 1 Nie miejsce tu, by przytaczać bibliografię prac Tadeusza Milewskiego. Z n a ­ leźć ją można w „Biuletynie Polskiego Towarzystwa Językoznawczego", z. 26 (w druku). Por. także omówienie dorobku amerykanistycznego T. Milewskiego do 1960 г.: A. K o w a l s k a - L e w i c k a , Zainteresowania amerykanistyczne w Pol­ sce po II wojnie światowej, „Lud", t. 46: 1961, s. 434—437. Biblioteka Narodowa, Seria I I , nr 116. Wrocław—Kraków, 1959. 2 �TADEUSZ MILEWSKI 361 dziełem Bernardina de Sahagun (w którego wielkiej kompilacji znajduje się i zdobycie Meksyku). Pozostała ona w spuściźnie po tym uczonym w formie gotowej, choć bez aparatu krytycznego, którego nie zdołał już wykończyć. Szczupłość miejsca nie zezwala na pełne omówienie dorobku w ogóle i dorobku w zakresie amerykanistyki w szczególności zmarłego Tadeusza Milewskiego. Brak też miejsca na omówienie przymiotów jego charak­ teru, jego wielkiej skromności, prostoty w obcowaniu z ludźmi, oddaniu się bez reszty pracy naukowej i tej rzadkiej, a jakże cennej życzliwości, z jaką odnosił się do młodych adeptów nauki, k t ó r y m bez zastrzeżeń udzielał swego doświadczenia, pomysłów i myśli. Ze śmiercią Tadeusza Milewskiego językoznawstwo polskie straciło dużej miary uczonego o niezwykle szerokich horyzontach i śmiałej myśli; uczniowie jego stracili mistrza i oddanego przyjaciela; etnografii zaś ubył pierwszy i najwybitniejszy w Polsce znawca kultur amerykańskich. �