https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/e68dc1b72eff415edf5da95c0e184b31.pdf 3724b251cf39c2c465ca8f0216f7782c Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4191 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1959 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3909 Title A name given to the resource Kronika/ / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1959 t.13 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1959 t.13 ,z.1-2; s.111-115 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text styńskie, a także pomniejszoną kurpiowską gwiazdę kolędniczą. Tak wystrojone choinki stanęły w sklepach ce­ peliowskich w Warszawie na Starym Mieście, w Gdańsku, w Brukseli. Podobno szopka krakowska i polskie drzewko w oknach sklepu brukselskiego ściągały tłumy. Na Wybrzeżu choinki postawione w szkołach — niezależnie od sklepu w Gdańsku — spowodowały olbrzymi popyt na tę nowość ze sztuki ludowej. Liczne imprezy Cepelii w roku 1958 stały się moż­ liwe do zorganizowania dzięki utworzeniu z zysków tej instytucji własnego Funduszu Popierania Sztuki Ludowej, Rzemiosła i Przemysłu Artystycznego. rycznym, zabawkarstwo w przemyśle, książki i bi­ bliografię. Od krajów cudzoziemskich żądano trady­ cyjnych zabawek ludowych. > CPLiA wysłała na wystawę szopkę krakowską wraz z kilkoma figurkami, jak lajkonik, dziad, baba i żydek, kolekcję zabawek straganowych z drzewa, ceramiki, ciasta, piórek, piernika, oraz makietę choinki do eksponowania różnych drobnych zaba­ wek i ozdób; z zabawek drewnianych tradycyjne wózki, koniki, karuzelki żywieckie, koguty dziobiące się i kłapiące skrzydłami, ptaszki malowane {Stry­ szawa, Koszarawa, Lachowice); z ceramiki zwrócono szczególną uwagę na gwizdki: kukułki białostockie (Czarna Wieś Kościelna — Józef Piechowski), kra­ kowskie gwizdki na wodę Romańezyka, jeźdźce (Stanisława Pastuszkiewicza z Iłży i Kępy z Medyni, woj. rzeszowskie) itp.; oprócz gwizdków pokazano Twardowskiego na kogucie — Jadwigi Kosiarskiej z Iłży i ptaszki iłżeckie. Mikołajki i zdobione serca z piernika z Kańczugi w Rzeszowskiem, byśki kurpiowskie, kozy prostyńskie, białostockie ptaszki z cukru — żywymi barwami zdobiły dział zabawek straganowych. Na choince za­ prezentowano pajączki, światy itp. ozdoby choinko­ we i zabawki. Eksponaty polskie zyskały uznanie Komitetu w Muzeum Etnograficznym -w Neuchatel, będą one zgrupowane w specjalnie utworzonej sekcji polskiej, mają być również pokazane w innych dzia­ łach. Międzynarodowa wystawa „Jak się bawią dzieci na świecie" Muzeum Etnograficzne w Neuchatel (Szwajcaria) zorganizowało w 1959 r. międzynarodową wystawę gier i zabawek pod tytułem „Jak się bawią dzieci na świecie". Jednocześnie ogłoszono konkurs foto­ graficzny na ten sam temat. W organizacji wystawy wzięła również udział młodzieżowa biblioteka Pestalozzi. Wystawa, zakrojona na wielką skalę, miała zobra­ zować m. in. obchód święta Bożego Narodzenia u różnych narodów, świat teatru, gry w ujęciu histo­ Fot.: Zbigniew Kamykowski K R O 20.11.1959 r. zmarł w Zakopanem wielki artysta i pedagog, dyrektor zakopiańskiego Liceum Technik Plastycznych — profesor Antoni Kenar. Szkoła zakopiańska od początku swego istnienia związana Vyła z regionem góralskim, a historia szkoły jest w istocie historią poglądów na sztukę ludową i jej wartość inspiracyjną dla sztuki użytkowej, Ale najciekawsze rozwiązania, najbardziej twórcze propozycje zawdzięczała swym wielkim kierównikom: profesorowi Karolowi Stryjeńskiemu (w okresie jego dyrektorstwa w latach 1924—1926) oraz profesorowi Antoniemu Kenarowi, który prowadził szkołę od 1947 roku. W najbliższym czasie postaramy się zamieścić obszerny artykuł o pracy i osiągnięciach Kenara. Teraz tylko tyle: należał on do tych nielicznych, którzy nie tylko korzystali z dorobku ludu, ale i sami wnosili swoj wkład w rozwój ludowej sztuki. (ryc. 1) i Tadeusz Cichotoicz. I K N A graf, badacz kultur słowiańskich i znakomity znawca kultur prymitywnych ludów egzotycznych — profesor doktór Kazimierz Moszyński. Profesor Moszyński zajmował stanowisko profesora na katedrze etnografii Unwersytetu Wileńskiego {od roku 1936), a po wojnie kłerował katedrą etnografii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wspomnienie pośmiertne zamieścimy w następnym numerze. ^ badania sztuki ludobyły zarówno przez gekcji Badania Plastyki- L u < j j pjg, j g ^ j z zespoły pog 6 i ' h muzeów, przez kateuniwersyteckie oraz na zlecęNarodowvch. w w e r j p o r k o u w l f t 5 8 a d z o n e e k i p y o w e s z c z e p r z e n y c A r y n i e woj. lubelskiego (obóz inwentaryzacyjny), krakowskiego i białostockiego {objazdy penetracyjne); ponadto prowadzone były przez poszczególnych pracowników Sekcji, z udziałem fotografa Jana Swiderskiego, badania indywidualne. Mgr Ewa Fryś prowadziła badania z zakresu ceramiki ludowej w Łążku Ordynackim, pow. Janów L u bełski, oraz w Tarnobrzegu. Mgr Maria Przeździecka przeprowadziła badania haftu ludowego na Kaszubach oraz dokumentację sztuki plastycznej związanej ze zwyczajami Bożego Narodzenia na terenie powiatów: wadowickiego i chrzanowskiego. Ponadto prowadzono dokumentację ważniejszych wystaw plastyki ludowej, * R a < 1 Badania prowadzone przez PIS mają na celu uzyskanie cało* kształtu obrazu sztuki ludowej na terenie kraju. Badania te, prowa2 kwietnia 1959 r. zmarł w Kra- dzone pod kierunkiem prof. R. kowie wielki uczony polski, etno- Reinfussa, objęły w ub. r. tereny: W czerwcu i lipcu 1958 r. odbył się pod kierownictwem doc. Mariana Sobieskiego międzyuczelniany obóz folklorystyczny dla muzykologów. Obóz miał charakter w zasadzie dydaktyczny, przeprowadzona jednak została dokumentacja tere111 �nów powiatów: Płock, Gostynin i badania etnograficzne (mgr Zofia Sierpc. Nagrania tekstów muzycz­ Lipiarz) w powiatach: Racibórz i nych na taśmy magnetofonowe (994 Prudnik. melodie, 12 bajek) prowadzili stu­ * denci pod kierunkiem instrukto­ Wydział Kultury Prezydium WRN rów — asystentów PIS. w Bydgoszczy zainicjował i subwen­ * cjonował badania rozpoznawcze stanu sztuki ludowej w powiatach: Pracownicy i studenci Zakładu Etnografii Uniwersytetu Warszaw­ Żnin, Brodnica, Golub, Rypin i skiego — jak co roku — prowadzili Wąbrzeźno. Badania przeprowadzili badania kompleksowe na Kurpiach, etnografowie: mgr mgr Halina A n ­ Rompski pod kierunkiem prof. dra W. Dy- tonowicz (Golub), Jan Mikałowska nowskiego i doc. A. Kutrzeba-Poj- (Wąbrzeźno), Halina (Żnin), Maria Polakiewicz (Rypin) narowej. i Maria Fryczowa (Brodnica). Wy­ * niki omówiono na konferencji w Wydział Kultury WRN w War­ Dziale Etnografii Muzeum Toruń­ szawie przeprowadził penetrację skiego. Szereg cennych zabytków powiatów: Grójec, Grodzisk, Socha­ sztuki i kultury ludowej, wykry­ czew. tych podczas penetracji, zakupiło Muzeum. * * Pracownicy Muzeum Górnośląs­ kiego kontynuowali na terenie Gór­ Wydział Kultury Prezydium WRN nego Śląska badania nad kulturą w Lublinie finansował dalsze bada­ materialną i duchową ludności. nia penetracyjne sztuki ludowej w * powiatach Kraśnik i Janów. Bada­ Pracownicy Łódzkiego Muzeum nia te prowadzone są z przerwami Etnograficznego prowadzili badania od 1953 r. i mają na celu ustalenie stacjonarne w powiecie Wieluń, stanu obecnego sztuki ludowej, re­ pod kierownictwem prof dr K. jestrację czynnych ośrodków oraz Zawistowicz-Adamskiej. Badania twórców. objęły całokształt zagadnień kul­ * tury materialnej i duchowej lud­ Podjęto również badania nad sta­ ności; zostaną one w najbliższym czasie opublikowane w zbiorowym nem sztuki ludowej mniejszości na­ opracowaniu monograficznym (pra­ rodowych w powiatach: Tomaszów, ca obecnie w realizacji wydawni­ Hrubieszów, Chełm Lubeski, Par­ czew, Włodawa, Biała Podlaska. Ba­ czej). dania nie ujawniły ani czynnych twórców, ani ośrodków ukraińskiej Badania prowadzili również pra­ sztuki ludowej. Znaleziono nato­ cownicy Muzeum Dolnośląskiego miast przedmioty pochodzące je­ we Wrocławu. W r. 1958 — jako szcze z końca X I X czy też począt­ rezultat badań — zorganizowano ku X X w., jak np. hafty cerkiew­ wystawę malarstwa ludowego, przy­ ne, stroje, sprzęty. gotowaną przez mgr Ewę Jęczalik; * w latach następnych przewidziane Pracownicy Działu Etnografii M u ­ są dalsze badania terenowe oraz prace nad zgromadzonym materia­ zeum Lubelskiego prowadzili bada­ łem zabytkowym. W miarę rozsze­ nia w związku z przygotowywaną rzania problematyki badań Muzeum wystawą „Obrzędy doroczne na L u zamierza urządzić w przyszłości belszozyźnie". * wystawy malarstwa ludowego na płótnie, drzewie i blasze, a po dal­ W Zakopanem z okazji pięćdzie­ szej penetracji terenu i opracowa­ sięciolecia pracy artystycznej Karo­ niu naukowym materiału — zorga­ la Kłosowskiego, nestora plastyków nizować wystawę dolnośląskiej rze­ zakopiańskich i byłego długoletnie­ źby ludowej oraz grafiki. go profesora szkoły koronkarskej w Zakopanem, odbyła się w 1958 roku * wystawa prac artysty. Wystawa Dział Etnograficzny Muzeum Ślą­ niecodzienna — pokazująca nie t y l ­ ska Opolskiego w Opolu prowadził ko dorobek twórczy artysty, ale za­ badania penetracyjne w powiatach: razem, na tym przykładzie, obrazu­ Namysłów (mgr Halina Gorczyńska), jąca jak dawniej, w pierwszych Olesno (mgr Stanisław Bronicz) i dziesiątkach naszego stulecia, poj­ Strzelce Opolskie (mgr Jan He­ mowano zadania sztuki zdobniczej. rold). Badania te uzupełniają pro­ Działalność artystyczna pedagoga wadzone w poprzednich latach pe­ K. Kłosowskiego wiąże się z tym że netracje powiatów: Kluczbork, O- poglądem na sztukę ludową, pole i Olesno. Poza tym Muzeum istnieje w niej zbiór motywów i wymagających upo­ Regionalne w Raciborzu prowadziło ornamentów 112 rządkowania i rozwiązania. Arty­ sta tworzył swe kompozycje inspi­ rując się różnymi motywami nie zawsze nawet jednorodnymi, nie zawsze podhalańskimi (np. secesyj­ ne wycinanki). Jedno jest niewąt­ pliwe— umiłowanie sztuki ludowej, doskonała znajomość zasad kon­ strukcji ornamentu (zwłaszcza w wycinankach i projektach, koronek), duża łatwość techniczna i wszech­ stronność zainteresowań. Kłosowski ryzuje w drzewie, wycina w papie­ rze, maluje (obrazy w klimacie Wy­ spiańskiego i Mehoffera), tworzy świetne portrety pastelowe i rysunki węglem. Można patrzeć krytycznie na zasadę myślenia artystycznego, która określa stosunek artysty do l u ­ dowego tworzywa, nie sposób je­ dnak przejść obojętnie obok jego dzieła, a zwłaszcza obok jego prze­ dziwnej w i l l i „Cicha" na ulicy Koś­ cieliskiej. Domek ten jest cały — zewnątrz i wewnątrz — żywym muzeum artysty. Zjawiskiem, które jednych wzrusza, innych trochę śmieszy, ale które stało się już dziś zabytkiem historycznym i jed­ ną z ciekawszych pamiątek arty­ stycznych znajdujących się w Za­ kopanem. * W grudniu 1958 r. odbyła się w Warszawie wystawa konserwator­ ska wojewódzwa warszawskiego. Jedną z sal wystawy poświęcono dorobkowi prac naukowobadawczych prowadzonych nad zabytkami architektury drewnianej Mazowsza. Celem badań jest inwentaryzacja ginących budowli drewnianych, a w następstwie zaprojektowanie i zrealizowanie muzeum skansenow­ skiego. * W grudniu 1958 r. otwarta była w Kcyni wystawa sztuki pałuckiej, obejmująca wytwórczość współcze­ sną. * W grudniu 1958 r. rozstrzygnięto w Nowym Targu konkurs współ­ czesnej sztuki ludowej powiatu no­ wotarskiego. Najwartościowsze z nadesłanych prac zostały nagrodzone z funduszów Ministerstwa Kultu­ ry i Sztuki. Wiele prac zakupiło Muzeum Tatrzańskie i Muzeum Kultury i Sztuki Ludowej w War­ szawie. * W końcu stycznia 1959 r. otwar­ to w Bytomiu wystawę malar­ stwa ludowego. Wystawa obejmo­ wała prace szeregu twórców współczesnych, wykonane na kon­ kurs trwający od lipca do grudnia 1958 roku. Recenzję z wystawy �zamieścimy w następnym nume­ Demianiuk ze wsi Klejniki, pow. kazji 10-lecia spółdzielni OPLiA rze Polskiej Sztuki Ludowej. Hajnówka, Nadzieja Mackiewicz ze „Opocznianka". Na wystawie poka­ wsi Koszki, pow. Bielsk Podlaski zano współczesne ludowe tkaniny, * opoczyńskie. oraz Agata Lipotowa z Koszek, któ­ wycinanki i kierce W lutym 1959 r. eksponowano ra wykonała piękne maty słomia­ * w Warszawie wystawę jugosło­ ne. Muzeum Kultury i Sztuki Ludowej wiańskiej sztuki użytkowej. Na * w Warszawie ciągle jeszcze nie ma wystawie znalazły się wyroby W kwietniu 1959 r. odbył się w odpowiedniego gmachu i jego bo­ sztuki ludowej oraz prace inspiro­ Opolu konkurs na kraszanki, gaiki- gate zbiory mieszczą się nadal w wane tradycją plastyki ludowej. maiki i palemki opolskie, zorgani­ ciasnym i nie nadającym się do * zowany przez Muzeum w Opolu celów muzealnych pałacyku na współudziale Wojewódzkiej przedmieściu Młociny. Muzeum uW pierwszym kwartale 1959 r. przy odbyły się w Paryżu dwie wy­ Rady Narodowej. Wśród nadesła­ miało jednak znaleźć jedyne możli­ stawy polskich „naiwnych". Pierw­ nych prac wyróżniały się kraszanki we i pomyślne wyjście z tej trud­ nej sytuacji. Szybki wzrost zbio­ sza z nich to wystawa Nikifora, Róży Zimitek z Kędzierzyna. rów zmusił Muzeum do zrezygnowa­ która wzbudziła duże zaintereso­ * nia ze stałej ekspozycji i zamie­ wanie i bardzo pochlebną ocenę W kwietniu 1959 r. odbyło się w nienia wszystkich pomieszczeń na krytyki. Obrazy Nikifora wysta­ jury ogólnopolskiego magazyny eksponatów. Zostały one wiono w Galerii Dina Vierny. Warszawie Wiele z nich zostało zakupionych, konkursu na najpiękniejszą pisankę jednak tak pomyślane i urządzone, jak informuje prasa francuska. ludową, zorganizowanego przez ZG aby zbiory mogły być dostępne dla Nieco wcześniej wystawiła swe Związku Młodzieży Wiejskiej. W pracowników nauki, oświaty i kul­ prace w Paryżu, w Galerie Benezit, konkursie wzięło udział 231 uczest­ tury. Metodyczne i celowe roz­ 86-letnia malarka pochodząca z ników, w różnym wieku, reprezen­ mieszczenie poszczególnych ekspo­ Polski, Hel Enri, której obrazy w tujących prawie wszystkie regiony natów umożliwia dostęp do każ­ roku ubiegłym oglądaliśmy w War­ Polski. Wśród nadesłanych ekspona­ dego z nich, mimo wyjątkowo ma­ szawie. Z okazji wystawy ukazał tów można było wyróżnić trzy za­ łej ilości miejsca i konieczności usię piękny zbiór reprodukcji malar­ sadnicze grupy: pierwsza obejmowa­ mieszczenia np. tkanin i strojów jednych stwa Hel Enri, zaopatrzony teks­ ła pisanki bazujące na tradycyjnych w kilku kondygnacjach, tem Georges Hugnet. technikach i motywach (wyróżniały nad drugimi. W obecnych warun­ się tu jajka z województwa rze­ kach działalność wystawowa Mu­ * szowskiego, białostockiego i z te­ zeum ogranicza się z konieczności do organizowania czasowych wy­ W lutym 1959 r. odbył się w Za­ renów Ziem Odzyskanych, wykona­ staw krajowych i zagranicznych one przez repatriantów); drugą grupę kopanem pokaz autentyków sztuki raz wystaw objazdowych na spe­ ludowej Podhala połączony z de­ stanowiły pisanki ozdobione wzora­ cjalnie do tego celu przystosowanej monstracją pracy twórców ludo­ mi nie nawiązującymi do tradycji, barce. wych. Organizatorem tej imprezy których twórcy umieli jednak zna­ było Regionalne Biuro Sprzedaży leźć nowe interesujące sposoby o- Nowozorganizowany magazyn mu­ zdobienia jajka <np. białostockie zeum czynny jest od maja 1959 r. CPLiA w Krakowie. pisanki oklejane miąższem trzciny i * * kolorową wełną). Wreszcie grupa trzecia, na szczęście niezbyt licz­ Muzeum w Łowiczu, po rozbu­ W lutym 1959 r. w Domu Twór­ na, to również próby nowatorstwa, dowaniu i zreorganizowaniu, zo­ czości Ludowej OPLiA w Warsza­ pozbawione jednak całkowicie war­ stało ponownie otwarte. Muzeum wie odbył się pokaz i kiermasz tości artystycznych, reprezentujące posiada bogaty i doskonale, nowo­ sztuki ludowej regionu opoczyń­ najgorsze drobnomieszczańskie gu­ cześnie eksponowany dział sztuki skiego. Eksponowano tkaniny de­ sty. ludowej. Na uwagę zasługuje prze­ koracyjne i ubraniowe oraz wyci­ de wszystkim duża kolekcja stroju * nanki opoczyńskie. W czasie poka­ księżackiego ukazująca jego prze­ zu wystąpił opoczyński zespół pie­ W kwietniu 1959 r. odbyła się w śni i tańca. Jednocześnie pokazano Warszawie w sklepie CPLiA na miany na przestrzeni ostatnich sie­ współczesne ubiory kobiece z tra­ Placu Konstytucji wystawa dywa­ demdziesięciu lat. Interesujące są dycyjnych materiałów ludowych, nów, kilimów i haftów żywieckich. także: dział rzeźby i malarstwa, rekonstrukcja izby łowickiej oraz zaprojektowane przez artystki pla­ Wystawa obejmowała produkcję umiejętnie wyeksponowana przy styczki. żywieckiej spółdzielni OPLiA, kiero­ pomocy fotografii, planów i modeli * waną przez art. piast. I . Podlasiec- architektura regionu. ką. Eksponowane dywany stanowiły 4 marca 1959 r. CPLiA zorganizo­ w znacznej części * rekonstrukcję wała w Gdańsku kiermasz nawią­ XVIII-wiecznych dywanów pol­ zujący do tradycji wileńskich „ka- skich. Podczas pobytu w Polsce jesie­ ziuków". Znalazły się tam przede nią 1955 r. wybitny pisarz angiel­ wszystkim piękne tkaniny wileń­ ski Graham Green, zwiedzając wraz Na początku maja 1959 r. otwar­ z J. Dobraczyńskim Dębno Podha­ skie, odtworzone przez repatriantki na podstawie przywiezionych przez ta została w Nowym Targu wysta­ lańskie, zapoznał się z rzeźbami wa dzieł sztuki ludowej Podhala. Józefa Janasa. Rzeźby te tak podo­ nie autentyków. Objęła ona znaczną część ekspona­ bały się pisarzowi, że kupił od * tów wykonanych na grudniowy kon­ twórcy Drogę Krzyżową, składającą W marcu 1959 r. odbyła się w kurs. Recenzję z wystawy zamieś­ się z 14 płaskorzeźb. Janas prosił Białymstoku wystawa plecionek cimy w następnym numerze nasze­ jednak G. Greena, aby rzeźby te 'znalazły się w kościele katolickim. podlaskich (zorganizowana przez go pisma. Pisarz uczynił zadość życzeniu rze­ * CPLiA przy współudziale Minister­ W maju 1959 r. odbyła się w O- źbiarza: Droga Krzyżowa przeka­ stwa Kultury i Sztuki). Najlepsze eksponaty wykonali: Włodzimierz pocznie wystawa jubileuszowa z o- zana została jednemu z najstarszych 113 �kościołów w Anglii — kaplicy w Stonor Park. Przedtem wystawio­ no rzeźby w jednej z londyńskich galerii, gdzie spotkały się z życz­ liwym przyjęciem recenzentów oraz publiczności. * W Polsce przebywał na jesieni 1958 r. dyrektor Muzeum Etnogra­ ficznego w Bazylei — prof. dr Ro­ bert Wildhaber. Wybitny uczony szwajcarski zapoznał się z polskimi placówkami naukowymi oraz mu­ zealnymi. Szczególną uwagę poświę­ cił uczony Muzeum Tatrzańskiemu, gdzie prowadził badania nad wspólnymi cechami łączącymi wy­ sokogórskie pasterstwo szwajcar­ skie i podhalańskie. Prof. Wildha­ ber zakupił w Polsce dla Muzeum w Bazylei szereg okazów naszej sztuki ludowej. W rezultacie bez­ pośredniego kontaktu z polskimi muzeami, naukowcami i ośrodkami badawczymi zyskaliśmy przyjacie­ la naszej ludowej kultury. Zapozna­ nie się prof. Wildhabera z zabyt­ kami i uzyskanie wielu z nich dla Muzeum pozwoliło włączyć je do wydawnictw Muzeum. Tak np. w przewodniku po Muzeum pt. i,Volkstiimliche Weinachsskrippen aus Europa" na ogólną liczbę 26 ilustra­ cji jest 9 zdjęć przedmiotów po­ chodzących z Polski. * W lutym 1959 r. przebywał w Da­ nii dr Tadeusz Delimat, zastępca dyrektora Muzeum Kultury i Sztu­ ki w Warszawie. Celem wyjazdu by­ ło naukowe opracowanie zbiorów polskich znajdujących się w LollondFalsters Stiftsmuseum w Mirabo na wyspie Lolland. * Film o rzeźbach Leona Kudły zrealizowany przez T. Makarczyńskiego pt. „Rantyczka z drewna" został odznaczony I nagrodą za film folklorystyczny na Międzynarodo­ wym Festiwalu Filmów Turystyczno-Krajoznawczych i Folklorystycz­ nych w Brukseli. Festiwal odbył się w październiku 1958 r. * W maju 1959 r. odbył się w Ka­ towicach ogólnopolski Konkurs F i l ­ mów Amatorskich. Pierwszą nagro­ dę w kategorii filmów dokumen­ talnych otrzymał film o charakterze etnograficznym pt. „Odświętne prowincjonalizmy", zrealizowany przez Halinę i Jacka Olędzkich, Jana Stęszewskiego, Piotra Szackiego i Michała Hajkowskiego. Nagrody specjalne jury przypadły w udzia­ le również filmom etnograficznym. Pierwszą nagrodę otrzymał film o 114 kurpiowskich wotach woskowych pt. „Czekam na Twe zmiłowanie" Jacka Olędzkiego i Jana Staszew­ skiego, trzecią nagrodę film „Kubinowe fajki" Jana i Danuty Mać­ ków. * W pierwszym numerze miesięcz­ nika „Rysunek i Praca Ręczna" z 1959 r. znajdujemy konkurs pt. „Zasady zdobnictwa". Zadaniem, jakie konkurs stawia przed uczest­ nikami, jest wybranie spośród k i l ­ ku motywów dekoracyjnych najle­ piej nadających się do ozdobienia prostokątnej tacy. Wybór należy uzasadnić. Proponowane przez re­ dakcję motywy stanowią wycinan­ k i ludowe. Tego rodzaju inicjatywa podjęta przez pismo, które jako przeznaczone dla nauczycieli ry­ sunku dociera do najdalszych za­ kątków kraju, wydaje się bardzo pożyteczna. Nie tylko popularyzu­ je wycinankę ludową, ale zwraca uwagę na jej najistotniejsze walo­ ry — doskonałe zakomponowanie powierzchni ornamentem. * W momencie, gdy czytelnik otrzyma obecny numer Polskiej Sztuki Ludowej, zauważy zapewne, że jako wydawca figuruje P.P. „Wy­ dawnictwa Artystyczne i Filmowe". Nowe to wydawnictwo przejęło m.in czasopisma Państwowego Instytutu Sztuki, wśród nich i Polską Sztukę Ludową. Redakcje czasopism pozo­ stają w Państwowym Instytucie Sztuki. Należy mieć nadzieję, że nowe Wydawnictwo dopomoże Redakcji w przełamaniu dotychczasowych trudności związanych z drukiem numerów, przez co pismo zacznie ukazywać się regularnie, bez opóź­ nień. Z nowym wydawcą redakcja na­ sza wiąże również nadzieje na pod­ wyższenie poziomu edytorskiego, wprowadzenie częstsze niż dotąd i lustracji barwnej, usprawnienie kol­ portażu. Równocześnie niemal z przejęciem czasopism przez W.A.F. zapadła ostateczna decyzja o przejściu P a ń ­ stwowego Instytutu Sztuki do Aka­ demii Nauk. Nie trzeba chyba do­ wodzić, jak decyzja ta ważka jest dla właściwego ustawienia badań Instytutu, dla lepszej koordynacji prac z Instytutem Historii Kultury Materialnej i innymi instytutami i zespołami naukowymi Akademii. * Polskie Wydawnictwo Muzyczne wydało ostatnio pozycję, której nie możemy na tym miejscu pominąć. Jest to nowe zmienione wydanie śpiewnika pieśni ludowych prof. A - dolfa Chybińskiego pt. „Od Tatr do Bałtyku". I znów otrzymaliśmy wspaniały album, w - którym obok pieśni znalazły się liczne repro­ dukcje sztuki ludowej jedno- i wielobarwne. Niestety, album jest dosyć drogi (180 zł.) i wydany zo­ stał w niewielkim nakładzie (10.000 egz.). Niemniej dla miłośników sztu­ k i ludowej, dla Polaków za granicą, a wreszcie dla każdego, któremu miła jest mądra i piękna książka — dzieło PWM będzie ozdobą jego zbiorów. Wyboru z dzieła A. Chy­ bińskiego dokonał T. Strumiłło, re­ daktor albumu i współautor (wraz z T. Skuliczem); opracowanie gra­ ficzne — W. Dulęby. W ostatnim czasie ukazało się szereg opracowań dotyczących sztu­ k i i kultury ludowej Śląska: Katalog wystawy tradycyjnej i współczesnej twórczości ludowej województwa katowickiego. Gru­ dzień 1957 — styczeń 1958. Tekst — mgr Barbara Bazielich, fotogra­ fie — Stefan Deptuszewski. Kata­ log obejmuje krótki tekst wprowa­ dzający, pełną inwentaryzację wy­ stawionych eksponatów i 8 tablic ilustracyjnych. Katalog pokonkursowej wystawy pisanek województwa katowickiego. Kwiecień—maj 1958. Muzeum Gór­ nośląskie w Bytomiu. Tekst wpro­ wadzający i opisy eksponatów — mgr Barbara Bazielich, fotografie — Stefan Deptuszewski. Barbara Bazielich „Z badań te­ renowych nad cieszyńskim haftem ludowym", Katowice 1958. Praca za­ wiera 18 stron tekstu, 5 ilustracji i 1 mapę, stanowi pierwszą pozycję bibliograficzną serii etnograficznej Biblioteczki Wiedzy o Śląsku. Biuletyn Śląskiego Instytutu Nau­ kowego w serii „Zycie naukowe i kulturalne" (Katowice 1958) publi­ kuje następujące opracowania z za­ kresu kultury i sztuki ludowej oraz dziedzin pokrewnych: Mieczysław Gładysz — Prace nad inwentaryza­ cją budownictwa ludowego na Gór­ nym Śląsku 1945—1957 (Biuletyn nr 1, 16 str., 8 ilustr. w tekście); Ludwik Dubiel — Badania etnogra­ ficzne na Górnym Śląsku 194&—1&57 (Biuletyn nr 2 i 3); Jerzy Szydłowski — Archeologiczne prace terenowe Muzeum Górnośląskiego w latach 1945—1957 (Biuletyn nr 4, 24 str., 14 ilustr.). „Zaranie Śląskie" poświęca w ca­ łości numer 1/2 z 1959 r. zagadnie­ niom kultury ludowej Śląska: Maria Luboczowa — Z prac PTL na Śląs­ ku; Ludwik Brożek — Tradycje lu­ doznawcze na Śląsku Cieszyńskim; Barbara Bazielichówna — Współ­ czesna twórczość ludowa w Cieszyńskiem; Maria Suboczowa — Źródła i stan badań etnograficznych �na Śląsku do 1952 roku; Ludwik Dubiel — Tradycyjna zagroda chłop­ ska w powiecie gliwickim; Józef Ligęza — Kultura grupy górniczej— próba charakterystyki; Maria Żywirska — Problem badania kultu­ ry grup zawodowych (w świetle materiałów zbieranych dla grupy górniczej); Maria Żywirska — W sprawie utworzenia placówki nau­ kowej dla badań kultury grup za­ wodowych; Maria Suboczowa — Prace nad śląskim skansenem. * „Literatura Ludowa" — kwartal­ nik wydawany przez Polskie Towa­ rzystwo Ludoznawcze — rocznik 1958. Nr 1 — Spis treści: Od redak­ cji. Rozprawy i prace naukowe: J ó ­ zef Majchrzak — Z dziejów folk­ loru dolno-śląskiego; Stanisław Bąk, — Dolny Śląsk pod względem ję­ zykowym; Jaromir Jech — Józef Stefan Kubin jako zbieracz śląskiej prozy ludowej; Stanisław Swirko— Ballady Czeczota, ich związki z folklorem i z ludowością Mickiewi­ cza. Teksty ludowe: Józef Maj­ chrzak — Pieśni, baśnie i gawędy z Dolnego Śląska. Recenzje: Sta­ nisław Swirko — Pieśni Podhala; Władysław Staszewski — Polish Folklor. Korespondencja: Piotr Banaczkowski — W kwestii regionu świętokrzyskiego słów kilka. Kroni­ ka: Józef Majchrzak— Folklor na antenie wrocławskiej PR. Komuni­ katy. Nr 2—3 6—7 — S p i s treści: Rozprawy i prace naukowe: Gustaw Morcinek — Śląsk i jego ludzie; Stanisław Bąk — O kilku wątkach w baśniach i legendach na Górnym Śląsku; Józef Ligęza — Stanisław Wallis — folklorysta Górnego Śląs­ ka; Izabela Lewańska — O strasz­ liwym smoku w Smokorzewie pod Namysłowem; Julian Krzyżanow­ ski — Do przysłów cieszyńskich; Paweł Nedo — Obecny stan badań etnograficznych na Łużycach. Tek­ sty ludowe: Stanisław Wallis — Pieśni górnośląskie; Józef Ligęza — Fragmenty epickiej poezji górni­ czej; Janina Wojtowicz — Wybór pieśni ludowych z Zędowic, pow. Strzelce Opolskie; Feliks Pluta — Oracje, pieśni i opowiadania opol­ skie; praca 'zbiorowa — Opowieści ludowe z Krzyżanowic. Recenzje: Julian Krzyżanowski — Gustaw Morcinek: Jak górnik Bulandra diabła oszukał, Baśnie śląskie; Ry­ szard Górski — Lucjan Malinow­ ski: Powieści ludu na Śląsku; Dobrosława Swirko — Jakub Kania — ludowy poeta Opolszczyzny; Stani­ sław Swirko — Julian Krzyżanow­ ski: Mądrej głowie dość dwie sło­ wie; Józef Ondrusz — Zagadnienia folklorystyczne w numerach 1 i 2 „Czeskiego Ludu" z roku 1958. Ko­ respondencja i sprawozdania: Ju­ lian Nowak-Dłużewski —• Jeszcze w sprawie regionu kieleckiego; Władysław Most — Pochwała fol­ kloru i etnografii. Bibliografia: Jan Sadownik —• Materiały do biblio­ grafii polskich publikacji z zakre­ su folkloru śląskiego za lata 1945— 1958. Komunikaty — Rozstrzygnię­ cie konkursu folklorystycznego. Książki nadesłane. „Literatura Ludowa" nr 1—2, rok 1959. Spis treści: Część regio­ nalna. Rozprawy i prace naukowe: Andrzej Bukowski — Folkloryści kaszubscy X V I I I , X I X i X X w.; Czesław Wycech — Regionaliści chojniccy; Ewa Kamińska-Rzetelska — Kaszubi w oczach X I X wiecznych przybyszów; Jadwiga Zieniukowa — Sprawy języka i literatury kaszubskiej w nie­ których czasopismach regionalnych; Julian Krzyżanowski —• Kaszub­ skie przysłowie o niebie i piekle; Leon Roppel — Trzej regionaliści kaszubsko-kociewscy; Stanisław Swirko — Ks. Bernard Sychta — pelpliński pisarz i uczony; Maria Woźniak — Wesele w Jamnie; Ber­ nard Sychta — Miasta, miasteczka i wsie w kaszubskiej literaturze ludowej, wierzeniach i obrzędach. Teksty ludowe: I I Pracownia Dialektologiczna Zakł. Jęz. PAN — Opowiadania kaszubskie; Zofia Przyłuska-Jaworska, Ludwik Bie­ lawski — Pieśni i opowiadania z powiatu bytowskdego, Jan Patock— Gódki kaszebskie; Jan Patock — Tobaka, Paweł Miotk — Objaśnie­ nie telefonu, Paweł Miotk — O radeliónie. Recenzje: Doś — Fran­ ciszek Sędzicki: Baśnie kaszubskie; Stanisław Swirko — W. Kirstein, L. Roppel: Pieśni z Kaszub; Doś — Biuletyn WDTL w Gdańsku. Ko­ respondencja i sprawozdania: Leon Roppel — Chodzenie „po szczodrakach" na Kaszubach; Herbert Wil­ czewski — Odsłonięcie pomnika H. Derdowskiego w Wielu; Czesław Wycech — „Nie ma Kaszub bez Polonii, a bez Kaszub Polści". Bibliografia: Teresa Brzozowska — Materiały do bibliografii polskich publikacji z zakresu folkloru ka­ szubskiego za lata 1945—1958. Część ogólna: Jerzy Sliziński — Warneńczyk w legendach bułgar­ skich; Stanisław Swirko — Z dzie­ jów przysłowioznawstwa polskiego; Michał Basa —• Opowiadanie par­ tyzanta; Herbert Wilczewski — Lietuviu tautosaka użrasyta 1944— 1956; Mieczysław Gładysz — Kazi­ mierz Moszyński. �