https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/31baf85a2e1d8d9223d4c19aa77461d5.pdf a18658d9d0b29a6ad720ada7e8edfd38 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3225 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1987 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3022 Title A name given to the resource Maria Madej. Sylwetka rzeźbiarki i poetki / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1987 t.41 z.1-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1987 t.41 z.1-4, s.197-200 Creator An entity primarily responsible for making the resource Reinfuss, Roman Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text I I . 1. Dyrektor Bartosz telefonuje; i l . 2. Królowa i król; i l . 3. Wysoka kobieto Roman Reinfuss MARIA MADEJ. SYLWETKA RZEŻBIARKI I POETKI M a n a M a d e j , z d o m u W o j t o w i c z ( i l . 1) u r o d z i ł a się 21 stycznia 1948 r o k u w Bistuszowoj, wsi odlegloj o p ó l k i l o m e t r a od T u c h o ­ Ludowej zasięgnąć opinii na tomat artystycznych wartość swych prac. J ó z o f p r z y w i ó z ł ze s o b ą k i l k a r z e ź b , z k t ó r y c h by wa, gdzie p ó ź n i e j c h o d z i ł a do s z k o ł y . U k o ń c z y ł a , j a k sama m ó w i , osobiście bardzo d u m n y , M a r i a z a ś me p r z y w i o z ł a nic. Dopiero „ j e d y n i e b i e d n ą p o d s t a w ó w k ę " , ale że jest o s o b ą po p o w n y m czasie p r z y j e c h a ł a z n i m i do K r a k o w a ale j u ż boz inteligentną i ma c h ł o n n y u m y s ł , wiele n a u c z y ł a się przez czytanie k s i ą ż e k , o g l ą d a n i o tolowizji i chodzenie do k i n a . Szczególnio l u b i f i l m y przyrodnicze i fantastyczno. Chętnie czyta p o w i e ś c i Verne'a ale l u b i r ó w n i o ż poozje •—• Mickiewicza, Juliusza Słowackiego i Broniewskiego. brata. „ C z e m u p a n i swych r z e ź b nie p r z y w i o z ł a za pierwszym ra­ zem ? — B o się w s t y d z i ł a m . — Czego ? B o m n i e się te r z e ź b y nie p o d o b a j ą , wszyscy się z n i c h śmieją". B y ł y t o cięto z p n i a k l o c k i o k o l i s t y m l u b o w a l n y m p r z o k r o j u Jej r z e ź b i e n i e jost właśoiwio dalsz^Tn c i ą g i e m zabaw dziecię­ p r z e d s t a w i a j ą c e samych k r ó l ó w l u b ś w i ę t y c h , odzianych w dłu­ cych, k i o d y t o na w s i w r a z z b r a ć m i E d w a r d e m (ur. 1932) i J ó z e ­ gie, l u ź n o szaty, z a k r y w a j ą c e stopy. Twarze nieproporcjonalnie fom w y c i n a ł a z leszczynowych g a ł ę z i „ l a l k i z n o g a m i ale bez r ą k " , dużo k t ó r y m n a s t ę p n i e przyczepiali f r y z u r y bądź płasko z k o ż u c h a i u b i e r a l i jo w stosunku nosa i ust w szmatki. E d w a r d mieszka obecnio w O ś w i ę c i m i u i r z e ź b i w k a m i o n i u do „wzrostu" z zaznaczonym ( i l . 2), b ą d ź postaci, potraktowane jedynio p ł y t k i m traktowano bardziej rytem były zarysem światlocioniowo, z w y r a ź n ą dbałością, o w y d o b y c i e a n a t o m i i ( i l . 3). W j e d n y c h za­ i d r u g i c h z w r a c a ł y u w a g ę d u ż e , bardzo wyraziste oczy, k t ó r y c h puszcza b e j c ą na b r ą z o w o . M a r i i nie p o d o b a j ą się one „ b o s ą o k s p r e s j ę p o d k r e ś l a ł o jeszcze odpowiodnio podmalowanie. R ę c e ponuro n a t o m i a s t , podobnio j a k z n a j d u j ą c e się w n i c h p r z e d m i o t y (np i drewnie realistyczne r z o ź b y o t e m a t y c e i smutne". Pod wpływom świeckiej, k t ó r e Edwarda zaczęła rzeźbić i M a r i a . J a k o pierwszy „ w y s z o d l z t y c h p r ó b t a k i p o t w o r e k , borlo, b u k i o t i t p . ) b y ł y lodwo zaznaczone r y t y m i na k l o c k u k o n ­ p o m a l o w a ł a m go na czerwono i zielono ż o b y b y l ł a d n i e j s z y " . t u r a m i ( i l . 2). Pozbawiono naturalnoj p l a s t y k i r o b i ł y K i e d y indziej z rozszczepionego drowna w y r z e ź b i ł a „ o j c a i s y n a " . p r z y l e p i o n y c h do k o r p u s u . I s t o t n y m elementem t y c h r z e ź b b y ł a Matka, która ż y w a , m o ż n a rzec nawet agresywna, p o l i c h r o m i a , k t ó r a przede tych artystycznych wyczynów nie pochwalała, s p a l i ł a t ę r z e ź b ę podobnie j a k i k i l k a n a s t ę p n y c h „ ż e b y dziew­ wszystkim skupiała czyna nie t r a c i ł a czasu na g ł u p s t w a " . W k o ń c u m u s i a ł a j e d n a k f r y z u r a ) , j e d y n i e k a r n a c j a t w a r z y pozostawiana b y ł a w n a t u r a l ­ u s t ą p i ć , „ o s t a t e c z n i e n i e e h ż o t a w a r i a t k a r o b i co chce". W k r ó t c e n y m kolorze d r o w n a . Szaty malowano b y ł y g ł a d k o , n a j c z ę ś c i e j za w z o r e m brata i siostry z a b r a ł się do r z e ź b i e n i a d r u g i na k o l o r czerwony, niebieski l u b zielony. Józef, k t ó r y poszedł d r o g ą Edwarda i równioż robił brat „smutno się na szczegółach wrażome t w a r z y (oczy, zarost, N a piorwszy r z u t oka m o g ł o b y się w y d a w a ć , że m a m y t u do r z o ź b y zapuszczane na c i e m n o " a do „ l a l e k " siostry o d n o s i ł się czynienia z p r ó b ą n a ś l a d o w a n i a H o r ó d k a z O r a w y , b y ł o b y z p e ł n y m wyższości lekceważeniom. jednak Powiiego r a z u za r a d ą E d w a r d a u d a ł o się m ł o d s z e r o d z e ń s t w o do K r a k o w a a b y w Pracowni D o k u m e n t a c j i Polskiej Sztuki podojrzonie najzupełniej błędne. Rzeźbiarka w to ogóle o H e r ó d k u nie s ł y s z a ł a i nio w i d z i a ł a jego r z e ź b , me m a t u r ó w n i e ż j a k i e g o ś zamierzonego p o s z u k i w a n i a w ł a s n e g o s t y l u ozy w y d e - 197 �I I . 4. Król; i l . 5. Twarz; il. 6 Rodzina dukowanego sztucznie p s e u d o - p r y m i t y w u . Jest t o szczera i n i ­ b r a m i . Gotowe, a u t o r k a naciera b i a ł ą p a s t ą do p o d ł o g i i starannie czym szlifuje nie zafałszowana wypowiedź plastyczna osoby, która „ r z e ź b i j a k u m i e " i t o dla w ł a s n e j p r z y j e m n o ś c i , p o n i o w a ż a n i nie znajduje uznania w s w o i m ś r o d o w i s k u , a n i nio czerpie ze s w y c h prac m a t e r i a l n y c h k o r z y ś c i . do p o ł y s k u . Pewnego razu Madejowa p r z y w i o z ł a do K r a k o w a p a r ę r z e ź b , których d ł u g i e , sięgające s t ó p szaty p o k r y t e b y ł y g ę s t o dość d u ż y m i k r o p k a m i w p a r u kolorach k a ż d a ( i l . 2, 4). „ C z y j a m o g ę „ C z y p a n i n i g d y nie r z e ź b i postaci w s p ó ł c z e s n y c h 'i — K i e , swoje r z e ź b y m a l o w a ć w takie c i a p k i ? — J e ż e l i się to p a n i podoba bo nie p o t r a f i ę p o r a d z i ć sobie z n o g a m i u b r a n y m i w s p o d n i o ! " . t o o c z y w i ś c i e . N a j w a ż n i e j s z e jest ż e b y a r t y s t a b y l zo swej p r a c y W dalszoj rozmowie zwiorza się a u t o r k a , ż e r z o ź b y , k t ó r e r o b i zadowolony". nie p o d o b a j ą się jej „ b o nio s ą podobne do n o r m a l n y c h l u d z i " . Od togo czasu k r ó l o w i o i święci odziani s ą w kwieciste k i m o n a , W y p o w i e d ź t a nie jest j e d n a k c a ł k o w i c i e szozera; r z e ź b i a r k a n a k t ó r y o h ledwo widoczno s ą anemiczne zarysy r ą k . R z e ź b y asekuruje się w ton s p o s ó b na w y p a d o k g d y b y k t o ś j e j r z e ź b y Madejowej, w zajadzie w y b i t n i o arealistyczne, w r z o c z y w i s t o ś c i skrytykował nie s ą oderwane od obserwowanej przoz n i ą r z o c z y w i s t o ś c i . „ K a ż ­ lub wyśmiał. W rzeczywistości jest do swoich „ l a l e k " bardzo p r z y w i ą z a n a a r z e ź b i e n i e sprawia jej d u ż o ra­ da m o j a r z e ź b a , j a k idzie o t w a r z , jest podobna d o ś c i . „ C i e s z ę s i ę , żo jest ich t a k d u ż o . K a ż d a z n i c h k o l o r e m c z ł o w i e k a . W Tuchowie m o j e r z e ź b y m o ż n a z o b a c z y ć n a u l i c y . c z ł o w i o k a po p r o s t u p r z y c i ą g a . N i o m o g ę o d e j ś ć d o p ó k i nie s k o ń ­ M o j a m a t k a t y c h l u d z i t e ż w r z e ź b i e poznaje. N a r z e ź b i o czę". ( i l . G) m a t k a m a t w a r z k o b i e t y , k t ó r ą z n a ł a m ze szpitala". 0 swej rzeźbiarskiej pracy opowiada prosto i całkiom n a t u r a l n i e : „ w e z m ę klocek, nio w i e m co z niogo b ę d z i o . P o m y ś l ę , narysuję i dopiero w y c i n a m " . W y c i n a n i o zawsze zaczyna od do żywego Rodziny T a k ą d r o g ą doszła r z o ź b i a r k a do p o r t r e t o w a n i a . P r z y k ł a d e m jest r z e ź b a , k t ó r a w e d ł u g i n f o r m a c j i a u t o r k i przedstawia d y r e k ­ g ł o w y a ściślej od t w a r z y p o n i e w a ż g ł o w a p r z e w a ż n i e n i c z y m nie t o r a M u z e u m O k r ę g o w e g o w T a r n o w i o A d a m a Bartosza ( i l . 1). jest o d k o r p u s u odgraniczona. „ N a j b a r d z i e j l u b i ę w y c i n a ć oczy', Jest t o r ó w n i e ż klocek, j a k wszystkie poprzednie, o w a l n y w prze­ bo m i się w y d a j e , ż e na, m n i e p a t r z ą " . C h o c i a ż nie uznajo surowogo k r o j u , u g ó r y s p ł a s z c z o n y , na k t ó r y m w y c i ę t a jest r y t e m t w a r z drewna, twarze, j a k w i e m y , zawsze zostawia „ c z y s t o " , okolona maluje t y l k o b i a ł k a i t ę c z ó w k i oczu, b r w i , usta i zarost. Szczególnie w y d a t n y m , czarnym zarostom. Postać odziana jest w l u ź n ą s z a t ę k o l o r u c z e r w o n o - b r ą z o w e g o u s i a n ą g ę s t o niere­ silnie akcentuje w ą s y , k t ó r e w j e j w y k o n a n i u p r z y b i e r a j ą f o r m ę gularnymi biało-zielonymi k s i ę ż y c a n a n o w i u z k o ń c a m i ostro z a d a r t y m i o d g ó r y ( i l . 4). p ł y t k i m r y t o m d z i e r ż ą d y r e k t o r s k i e insygnia. P r a w a opuszczona Czasem zdarza się, żo t w a r z jest w y m o d e l o w a n a plastycznie „ c i a p k a m i " . Małe rączki wydobyto w d ó l t r z y m a zielony d ł u g o p i s , lewa przyciska do ucha s ł u c h a w k ę p r z y p o m o c y n i e c k o w a t y c h w g ł ę b i e ń i ostro c i ę t y c h zmarszczek t e l o f o n i c z n ą . Z ust zwisa m a ł a , z a k r z y w i o n a fajeczka, s t a n o w i ą c a ( i l . 5). indywidualny atrybut N a j c z ę ś c i e j p o s z c z e g ó l n y k ł o c e k przedstawia t y l k o j e d n ą pos­ t a ć . G d y rzoźbila Ś w . R o d z i n ę ( i l . 9) p o s t a ć m a ł e g o Jozusa b y ł a M a r i i Madejowej kilkakrotnie płaskorzeźby. w y m i e n i a n a , g d y ż nie o d p o w i a d a ł a wyobrażeniom a u t o r k i . K o m p o z y c j o s k l a d a j ą c o się z dwojga l u b w i ę k s z e j ilości portretowanego. P r ó c z „ l a l e k " mniejszych i w i ę k s z y c h , k t ó r e w reprezentują Przykładem twórczości r z e ź b ę p e ł n ą , t w o r z y ona czasem jest n i e w i e l k i , p r a w i e kwadratowy klocek, na k t ó r y m w y k o n a n y jest r y t e m zarys M a t k i Boskiej o s ó b r o z w i ą z a n e b y w a j ą t e ż w ton s p o s ó b , że w j e d n y m k l o c k u w p ó l p o s t a c i z D z i o c i ą t k i o m n a r ę k u ( i l . 7). Podobnie j a k r z e ź b y r z e ź b i się n p . t r z y twarze jedna n a d d r u g ą , j a k t o m a połne, płaskorzeźba w r z e ź b i o z a t y t u l o w a n o j Rodzina miejsce ( i l . 6), lub toż mniejsza p o s t a ć w k o m p o n o w a n a b y w a w m a s y w w i ę k s z o j postaci m i e s z c z ą c się na n i m c a ł y m s w o i m k o n t u r e m ( i l . 2). R z e ź b y j a k w i o m y s ą z n a t u r y polichromowano. P o c z ą t k o w o malowano b y ł y s z k o l n y m i a k w a r e l a m i , obecnie k o l o r o w y m i w i l - 198 jest również polichromowana, kolory są j o d n a k bardzo spokojne, u t r z y m a n e w ciemnej t o n a c j i . R z e ź b y Madejowej s ą dotychczas bardzo m a ł o znane. W r . 1977 cztery z n i c h z a k u p i ł o M u z e u m E t n o g r a f i c z n o w K r a k o w i e ( t r z y dalsze p o z o s t a w i ł a w darze, ż e b y z n i m i nio w r a c a ć do d o m u ) . W i ę c e j jest ich w zbiorach M u z e u m O k r ę g o w e g o w T a r - �I w a ł a swoje m y ś l i w chwilach dobrego l u b złego n a s t r o j u , zwie­ rzenia, a czasem po p r o s t u drobno u t w o r y w postaci bajek o zwie­ r z ę t a c h czy ludziach. U t w o r y te nie o d z n a c z a j ą się w p r a w d z i e n a d m i e r n ą p o p r a w n o ś c i ą f o r m y , ale w s k a z u j ą na d u ż ą w r a ż l i w o ś ć a u t o r k i , k t ó r a n i e z w y k ł o ż y w o reaguje na wszystko co j ą otacza i co o d b i o r ą w k o n t a k c i e z otoczeniom. U w i e l b i a p r z y r o d ę we wszelkich j o j przejawach, jost ona dla niej ź r ó d ł o m radości i optymizmu: G d y co d z i e ń rano Okno o t w i e r a m , S ł y s z ę srobrny glos skowronka I złoty troi słowika I innych p t a s z ą t istną wrzawę. Zaczynam w i e r z y ć w ż y c i e , Ze p i ę k n e i ciekawe, Piękno od kolorów, P a c h n ą c e miłością I szumom ciemnych b o r ó w . Wiosnę widzi autorka jako królownę, k t ó r a „ w s z y s t k o maluje, cieszy i b o g a c i " . A j o s i e ń : Idzio złocista josień, T a k a ż w a w a staruszka, S t r ą c a oddechom jabłka, Przobioga dreszczem po I I . 7. Matka Boska z Dzieciątku gruszkach. I d z i o skulona, z z i ę b n i ę t a , W s z y s t k o spycha z p o ł a , Twarda, nieugięta ż e g n a j jesieni z ł o t a . Wiolo u w a g i p o ś w i ę c a a u t o r k a k w i t n ą c y m drzewom, zwie­ r z ę t o m , zjawiskom atmosferycznym (wichura, deszcze, b u r z a ) , zachwycają j ą chmury, w których widzi m n ó s t w o interesujących postaci: nowio, k t ó r e się w p o w a y m sensie Maria. M a d e j o w ą zaprasza do u d z i a ł u w konkursach opiekuje, i prozontujo jej r z o ź b y W y s t a r c z y g ł o w ę p o d n i o ś ć do g ó r y na B y widzieć w górze chmur całe fury w y s t a w a c h . K o n t a k t z muzeum w Tarnowie t r w a j u ż sporo l a t . „ D y r e k t o r a Bartosza p r z y s ł a ł do m n i o m ó j b r a t Józof, Pięknych, żeby Bartosz w y ś m i a ł się z m o i c l i r z e ź b , a on tymczasem wzi<jł ode m n i o 7 r z e ź b na k o n k u r s i puszystych, Srebrzysto-bialych, (a w n i c h : ) dostałam I I nagrodę. Później kupili Olbrzymie zamki, r z o ź b y do M u z e u m " . Piękne królowny, M i a ł a t e ż Madejowa przez k r ó t k i czas k o n t a k t z „ M i l l e n i u m " I królowiczo i czarownicy w K r a k o w i e , k t ó r o wzięło od niej p a r ę prac do s p r z e d a ż y a t a k ż e I złe czarownice, z k r a m a m i w Sukiennicach, a ł e to się bardzo szybko u r w a ł o , g d y ż Konie i słonie, Madejowa w zasadzie nio jest nastawiona na pozbywanie się swych prac w obce r ę c o . W r. 1979 na podstawie W i l k i i niedźwiedzie, ogłoszenia Nawet imć Twardowski, k t ó r y w prasie p r z e s ł a ł a „ n a j a k i ś k o n k u r s " t r z y swojo r z e ź b y , a m i a ­ Czeka a ż z a s n ą nowicie: chłopa z kosą, chłopa z siekiorą i kobietę z grabiami. Zoby l u d z i o m Nio p a m i ę t a j u ż j a k i t o b y l k o n k u r s i j a k i b y ł jego r e z u l t a t , w a ż n o natomiast b y ł o t o , żo r z o ź b y nie p r z e d s t a w i a ł y a n i o s ó b k o r o n o w a n y c h ani ś w i ę t y c h , t y l k o zwyczajnych ś m i e r t o l n i k ó w . W rozmowach z M a d e j o w ą na t e m a t w s i , gdzio się u r o d z i ł a , czy odlogłcgo p r z o d m i o ś c i a w Tuchowie, gdzio p ó ź n i e j z a m i e s z k a ł a , P i ę k n o sny z g ó r y . Uwagę wsi (Lato Kosiarz, B y b a b u n i a sto l a t jeszcze ż y ł a , Pownego r a z u p r z y w i o z ł a do K r a k o w a swojo wiersze, „ k t ó r y c h Spokój i błogość s w ą obocnością dotychczas n i k t nio c z y t a ł , t y l k o jodon k s i ą d z w T u c h o w i o " . W domu czyniła. Pisane s ą w zeszycie s z k o l n y m o p r a w i o n y m w zielony ozdobny znajduje się napis: Chatka, B y k i o d y ś w p r z y s z ł o ś c i inaczej nie b y ł o , nie p i s z ę " . flamastrem, Żniwa, Bardzo się b o j ę , b y się nie z m i e n i ł o p i s a ł a m — t o b y ł o nawet w c z e ś n i e j od tego r z o ź b i e n i a , ale teraz zielonym ranek, żolazną ręką trzyma p y t a n i e : „ C z y p a n i p r z y p a d k i e m nie pisze wiorszy? — D a w n i e j i Niedzielny W swym domu rygor szał. S p o s ó b w j a k i to m ó w i ł a s p o w o d o w a ł , że w rozmowio p a d ł o czerwonym wieś, B a b u n i a wiojska kobiecina, o ptakaeli i innych zwierzętach i to był joj świat, k t ó r y j ą wzru­ narysowanych na wsi, Moja n a s t r ó j wiejskiej niodzioli, gdzio r o d y . C h ę t n i o o p o w i a d a ł a o s ł o ń c u , k w i t n ą c y c h sadach i lokach, kwiatów p o e t k i w d u ż e j miorzo skupia w i e ś i praca l u d z i na Domek i i n . ) . Ze s z c z e g ó l n y m uczuciem opisuje r o d z i n n y z w r a c a ł o u w a g ę j o j ż y w o i bardzo b o z p o ś r o d u i o odczuwanie p r z y ­ papier. N a pierwszej k a r t c e kratkowanego zeszytu, n a d w i ą z a n k ą kury, przynieść W i d a ć j e d n a k , żo coś z m i e n i ł o się w ż y c i u poetki, gdyż u t w o r ó w przepojonych s p o n t a n i c z n ą r a d o ś c i ą j o s t ooraz mniej, p o j a w i a j ą się n a t o m i a s t u t w o r y ś w i a d c z ą c e o m n i e j o p t y m i s t y c z ­ „ T o nie s ą moje wiersze, n y c h nastrojach T o t y l k o moje ziolone m y ś l i " a u t o r k a z t a k ą t r o s k ą p i s a ł a z n i k n ą ł . P o j a w i ł y się inne e l e m e n t y : Jost t o zbiorek, na k t ó r y s k ł a d a się 41 wiorszy pisanych n a j w i ­ Burza w (Smutek, Samotność i in.). Spokój, o k t ó r y m domu doczniej w r ó ż n y c h czasach i w r ó ż n y c h nastrojach. Coś w rodzaju M ó j p i ę k n y , s ł o n e c z n y , c i c h y ranek poetyckiego n o t a t n i k a czy p a m i ę t n i k a , w k t ó r y m a u t o r k a n o t o ­ R o z l e c i a ł się j a k b a ń k a mydlana, 299 �B u r z a gradowa z a w i s ł a w p o w i e t r z u . Wystarczy r u s z y ó d r z w i a m i B y powiat s z a l e ń c z y p r z e c i ą g , B y z a c z ą ł p r z e w r a c a ć s p r z ę t y i naczynia, B y e k s p l o d o w a ł a burza. J a k zegarowa z a r d z e w i a ł a m i n a . P r z e ż y c i a m u s i a ł ) - b y ć istotnie silne i nio wesoło, skoro a u t o r k ę naw e d z a j ą m y ś l i dalckio od dawnoj ż y w i o ł o w e j r a d o ś c i ż y c i a : Odchodzić gdzioś? To c ó ż . że p i ę k n a t r u m n a I dużo pięknych kwiatów, N i c po m n i o nio zostanie, A n i oddech, ani miłość. A n i to pisanie. Zginie gdzieś w c i e m n o ś c i s m u t n o j , Zadumane j . Tylko trawa urośnie i położą kamień, A m o ż o d z i a t k i z a ś w i e c ą świoeę I położą k w i a t k i . Ż e b y nie p o z o s t a w i a ć C z y t e l n i k a z p o n u r y m i m y ś l a m i o ś m i e r ­ ci, zacytujemy jeszczo jeden wiersz ze starszego r e p e r t u a r u : Słomiany chochoł P r z y k r y j s ł o m i a n y chochole Moje róże i giadiole I I . 8. Maria I piwonie p r z y k r y j toż Madej, 1979 r . Rozłóż swoją suknię W z d ł u ż i wszerz. Zechciej t e ż p o p r o s i ć się, że j u ż wszystko n a p i s a ł a m , co m i a ł a m do napisania. M o ż e P i ę k n i e brata swego jeszcze do tego w r ó c ę , j a k s i ę c o ś stanie, c o ś m n ą w s t r z ą ś n i e " . T a k a jost w p r z y b l i ż e n i u s y l w e t k a M a r i i M a d o j , Żeby m i pożyczył B y m ja mogła otulić jej d z i a ł a l n o ś ć r z e ź b i a r s k ą t r u d n o b y ł o b y u w a ż a ć j ą za a r t y s t k ę Winogron koronę. l u d o w ą skoro ani nie n a w i ą z u j o do t r a d y c y j n e j r z e ź b y l u d o w e j , D a m ci za to w zamian a n i j e j praco nie z o s t a ł y zaakceptowane i p r z y j ę t e w j o j w ł a s n y m N a płaszcz n o w ą slomę- wiejskim W e ź t e ż pod s w ą s u k n i ę i malowanie „ l a l e k " stanowi j e j o s o b i s t ą p o t r z e b ę . Daje Zwierzątka malutkie m o ż n o ś ć oderwania się o d r z e c z y w i s t o ś c i i zapomnienia o codzien­ One ci na w i o s n ę nych P o d z i ę k u j ą cudnio t w ó r c z o ś e i amatorskiej podobnej do t e j , j a k ą u p r a w i a ł n i e ż y j ą c y Śpij j u ż m ó j k o c h a n y już Horódek z Orawy. ś r o d o w i s k u . Madejowa r z e ź b i dla siebie. W y c i n a n i e kłopotach. Jest to więc klasyczny p r z y k ł a d Inaczej przodstawia się sprawa z jej t w ó r c z o ś c i ą Chochole s ł o m i a n y . ,,Co p a n i ą skłoniło do pisania w i e r s z y ! — P i s a ł a m j a k b y ł o jej wiejskiej poetycką. T u r ó w n i e ż nie w i d a ć b e z p o ś r e d n i o g o z w i ą z k u , czy w p ł y w u t r a ­ jasno, zielono, j a k p a c h n i a ł y k w i t n ą c e drzewa. P i s a ł a m bo b y ł o d y c y j n e j poezji l u d o w e j , widoczne s ą j o d n a k w y r a ź n o p o k r e w i e ń ­ cudnie. — A czomu p a n i teraz nie pisze ? — „ B o mojo wierszo s ą stwa z współczosną poozją chłopską, k t ó r a w środowisku wiejskim jeszcze gorszo n i ż r z o ź b y . A poza t y m , w d o m u nio m o g ł a m i nie t y l k o w i e j s k i m o t y m m ó w i ć . P i s a ł a m w nocy j a k nikogo nie b y ł o , z r o s z t ą wydajo w i ę k s z y m uznaniem- I I . 9. Sw. Bodzina P o t . : K . Reinfuss, i l . i , 6, 8, 9 1 rzeźbiarki i p o e t k i wiojskioj. A l e czy l u d o w e j ? J e ś l i w e ź m i e m y p o d u w a g ę P ł a s z c z y k a swojego oioszy się ż y c z l i w y m p r z y j ę c i e m i coraz �