https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/218d34fb87e5930bf029d57d486adf8e.pdf afb2061fda3f9ac74f537280473d7aba Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2362 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1991 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2193 Title A name given to the resource 1 : 0, czyli ludzie jak bogowie / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1991 t.45 z.3-4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1991 t.45 z.3-4, s.141-142 Creator An entity primarily responsible for making the resource Stomma, Ludwik Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Polski Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Ludwik S t o m m a 1 : 0 CZYLI LUDZIE J A K Zawodnicy stają na starcie. Wszyscy mają r ó w n e szanse. BOGOWIE szą dla s w o i c h c e l ó w , nie p o w a ż ą się ani r u c h y s t u d e n c k i e , ani Zaczyna się rywalizacja. W jej w y n i k u j e d n i będą z w y c i ę z c a m i , r e w o l t y miejskie, ani najzajadlejsi n a w e t kontestatorzy: na naje­ inni p r z e g r a n y m i ; j e d n i lepszymi, inni g o r s z y m i . Z c h a o s u w y ł o n i ­ c h a n i e boiska podczas niedzielnego m e c z u . ła się hierarchia, z bezładu klasyfikacja. O t o istota s p o r t u . Sama już propozycja takiej akcji uznana zostanie za absurdalną „ N a początku B ó g s t w o r z y ł n i e b o i ziemię. Ziemia zaś była bezładem (...) W t e d y B ó g rzekł: Niechaj się stanie ś w i a t ł o ś ć ! kpinę. S p r ó b u j c i e ją przedłożyć: zaśmieją w a m się w nos. S p r ó b u j c i e ją p o w t ó r z y ć : uznają w a s za p r o w o k a t o r ó w . I stała się ś w i a t ł o ś ć . B ó g w i e d z ą c , że ś w i a t ł o ś ć jest d o b r a , H o r d y s t u d e n t ó w m o g ą z a b a w i a ć się w niszczenie k o k t a j l a m i o d d z i e l i ł ją o d c i e m n o ś c i . I nazwał B ó g ś w i a t ł o ś ć d n i e m , a c i e m ­ M o ł o t o w a s a m o c h o d ó w j a k i e j k o l w i e k p o l i c j i . Ze w z g l ę d u na ność n a z w a ł nocą. A rację s t a n u , prestiż p a ń s t w a , w y m o g i j e d n o ś c i potem B ó g rzekł: Niechaj powstanie narodowej... sklepienie w ś r o d k u w ó d i niechaj o n o oddzieli j e d n e w o d y o d represje będą s t o n o w a n e , w i ę c i starcia nie nazbyt d r u g i c h . U c z y n i w s z y t o sklepienie. B ó g oddzielił w o d y pod czterdziestu z a b i t y c h , c o n a j w y ż e j . Natomiast atak na s t a d i o n s k l e p i e n i e m o d w ó d p o n a d s k l e p i e n i e m ; a g d y tak się stało. B ó g podczas meczu s p o w o d u j e natychmiast straszliwą i ślepą masak­ n a z w a ł t o sklepienie n i e b e m . . . " rę d o k o n a n ą przez o b y w a t e l i p o r a ż o n y c h miarą z n i e w a g i , którzy 1 A k t rywalizacji s p o r t o w e j przekształcającej n i e z o r g a n i z o w a n e w z o r g a n i z o w a n e , bezład w porządek, jest w i ę c p o w t ó r z e n i e m nie mając nic ważniejszego d o o b r o n y , niż o w o krwawe: najwyższe, p o g w a ł c o n e prawo, g o t o w i byliby do generalnego linczu. aktu s t w ó r c z e g o . T ł u m a c z y t o d o s k o n a l e z a r ó w n o o d w i e c z n o ś ć S p r ó b u j c i e zająć katedrę: b i s k u p będzie o c z y w i ś c i e p r o t e s ­ s p o r t u , jak i eksplozję j e g o p o p u l a r n o ś c i w naszych z e ś w i e c ­ t o w a ł , znajdzie się paru o b u r z o n y c h k a t o l i k ó w , ale także p o p i e r a ­ c z o n y c h czasach. W miejsce sakry królewskiej i u ś w i ę c o n y c h j ą c y c h rzecz d y s y d e n t ó w ; lewica będzie w y r o z u m i a ł a , a n t y k l e r y ­ p o d z i a ł ó w s p o ł e c z n y c h , w p r o w a d z l i ś m y pojęcie o g ó l n o l u d z k i e j k a ł o w i e koniec k o ń c ó w z a d o w o l e n i . A l b o zajmijcie r ó w n o ś c i . „ L u d z i e są o c z y w i ś c i e n i e r ó w n i : j e d n i są m ł o d z i , inni k t ó r e j k o l w i e k z partii p o l i t y c z n y c h : inne parite — p o k r e w n e czy siedzibę starzy, j e d n i silni, inni słabi, mądrzy i g ł u p i , szlachetni, z b r o d n i c z y nie — myśleć będą n a p r a w d ę , że dobrze t a m t y m tak, mają na c o i tak dalej. M a ł o jest w i ę c z a b o b o n ó w tak i d i o t y c z n y c h jak w i a r a , zasługują. G d y b y j e d n a k k t o k o l w i e k targnął się na s t a d i o n , liczyć że ludzie są r ó w n i . " — d i x i t J . M . B o c h e ń s k i . Wiara w r ó w n o ś ć nie m ó g ł b y na niczyją solidarność: Kościół, l e w i c a , p a ń s t w o , jest dziś wszakże n a r z u c o n y m przemocą p r z y m u s e m . P o d grozą palestra, C h i ń c z y c y , Liga Kobiet, anarchiści, z w i ą z k o w c y . . . p o t ę ­ marginalizacji j a k o rasiści, reakcjoniści, egoiści etc. jesteśmy p i l i b y zbrodniarza j e d n o g ł o ś n i e . Istnieje w i ę c taka strefa w r a ż ­ 2 sygnatariuszami z b i o r o w e j u m o w y w i a r y w chaos. Sport staje się l i w o ś c i społecznej, której podrażnić — czy t o z przekonania, czy w i ę c n i e z w y k l e i s t o t n y m w e n t y l e m bezpieczeństwa. T o dzięki z o p o r t u n i z m u , nie p o w a ż y się nikt. Istnieje w i ę c taka najgłębsza n i e m u stwierdzać m o ż e m y naocznie, że j e d n a k jesteśmy lepsi, że struktura społeczna, której s p ó j n o ś ć nie może być naruszona bez j e d n a k istnieje porządek na t y m ś w i e c i e , g d y ż nasi zagrożenia w s z e l k i c h f o r m życia z b i o r o w e g o i w tamtym d o ł o ż y l i . M o ż e m y bezkarnie śmiać się w nos mitycznej r ó w n o ś c i i o d t w a r z a ć ład na n o w o . Liderzy byłej N R D — niebywałego samej o b e c n o ś c i ludzkiej na t y m ś w i e c i e . " konsekwencji 3 O w a „ s t r u k t u r a " t o p o d ł u g U m b e r t o Eco s p o r t y z e s p o ł o w e . t w o r u wykrojonego d o w o l n i e z narodowej tkanki — postanowili Jest rzeczą o g ó l n i e znaną, że Eco — s t w o r z y ć nieistniejącą tożsamość, coś z n i c z e g o , poprzez sport. w paradoksie i retorycznej przesadzie. O d czasu j e d n a k ukazania Pomysł błazeński? — W c a l e nie. Raz w y d z i e l o n a , bo sklasyfiko­ się w „ O u i n d i c i " j e g o w y ż e j c y t o w a n e g o a r t y k u ł u , miały miejsce w a n a w hierarchii, zyskała e n e r d o w s k o ś ć s w o j e miejsce p o d w y d a r z e n i a na Heysel, w B o g o c i e , w Leeds, w Cali... s ł o ń c e m . Z bezładu w y ł o n i ł się fakt. Najistotniejszą cechą s p o r t ó w z e s p o ł o w y c h jest ich e m b l e m a - Są d w a t y p y rywalizacji s p o r t o w e j : i n d y w i d u a l n a i z e s p o ł o w a . W tej pierwszej publicysta, l u b u j e się istnieje o c z y w i ś c i e podział na zawodników tyczność. Co przez nią r o z u m i e m ? — O t o skład reprezentacji n a r o d o w e j Francji w piłce nożnej podczas „ T u r n i e j u Francus­ „ n a s z y c h " i „ t a m t y c h " . Jest t o j e d n a k opozycja p ł y n n a i ciągle k i e g o " 1988: Martini — Amoros, Ayache, Boli, zaburzana. Przede w s z y s t k i m nie zatarte są t u c e c h y j e d n o s t k o w e — Casoni, Fernandez, Ferreri, Passi — Stopyra, Fargeon. Z n a j ­ s p o r t o w c ó w — ich o s o b o w o ś ć , styl, w y g l ą d zewnętrzny... U t o ż ­ d u j e m y tu trzech i m i g r a n t ó w w ł o s k i c h : M a r t i n i , Ferreri, Casoni; samienie kibica d o k o n u j e się w i ę c często, szczególnie w s t o s u n ­ d w ó c h hiszpańskich: A m o r o s , Fernandez; j e d n e g o Polaka: S t o ­ ku d o indywidualności szczególnie e k s p r e s y w n y c h , jak Kastendeuch np: pyra, Ż y d a : A y a c h e , murzyna: B o l i ; p ó ł — a r a b a : Passi i t y l k o N i c k l a u s , czy Ballesteros w g o l f i e , M c Enroe l u b Nastase w t e n i ­ d w ó c h F r a n c u z ó w , z k t ó r y c h j e d e n ( K a s t e n d e u c h ) jest wszakże sie, Hagler, D u r a n , Clay, Ray Leonard w boksie e t c , niezależnie — o i r o n i o — A l z a t c z y k i e m , d r u g i zaś ( F a r g e o n ) ma r ó w n i e ż o d d y c h o t o m i i g r u p o w y c h . Składnia d o t e g o d o d a t k o w o fakt, iż o b y w a t e l s t w o szwajcarskie. T o s a m o p o w t a r z a się w d r u ż y n a c h a priori „ n a s i " często walczą między sobą; w w i e l u zaś spek­ k l u b o w y c h , z tą t y l k o różnicą, że tutaj zbędna jest u c i ą ż l i w a t a k u l a r n y c h i p o p u l a r y z o w a n y c h przez środki m a s o w e g o przeka­ f o r m a l n o ś ć naturalizacji. O l y m p i q u e Marsylia: Olmeta — A m o r o s , zu d y s c y p l i n a c h ( F o r m u ł a 1 , ż e g l a r s t w o , boks) są „ n a s i " prak­ B o l i , Moser, Di M e c o — S t o j k o v i c , C a n t o n a , Vercruysse — W a d ­ t y c z n i e n i e o b e c n i , c o zmusza d o szukania preferencji p o m i ę d z y dle, Pele, Papin. Jest t u przedstawiciel G h a n y : Pele, A n g l i i : p o t e n c j a l n i e „ t a m t y m i " . Nic w i ę c d z i w n e g o , że w w i e l u s p o r t a c h W a d d l e , J u g o s ł a w i i : S t o j k o v i c , Wybrzeża Kości S ł o n i o w e j : B o l i , i n d y w i d u a l n y c h (tenis, golf, j e ź d z i e c t w o , a u t o m o b i l i z m ) i n s y g ­ Brazyli: Mozer... Pozostaje j e d y n y r o d z i m y rodzynek — nia g r u p o w e nie p o j a w i a j ą się w c a l e l u b też ( k o l a r s t w o , szermier­ — ale i o n także nie z p o ł u d n i a kraju r o d e m . W Polsce nie mającej ka, ł u c z n i c t w o , lekka atletyka) t y l k o w p r z y p a d k a c h s p e c y f i c z ­ p r a w i e ś r o d k ó w na zakup z a w o d n i k ó w zagranicznych ( j e d y n i e Papin n y c h imprez. Zastępują je za t o , coraz częściej, e w o k u j ą c e mit Marozzi w „ Ś l ą s k u " , M i c h a j ł o w w „ M o t o r z e " , N i e f i o d o w , S o ł o - Kopciuszka, listy płac z a w o d n i k ó w . Cóż p r y w a t n i e j s z e g o od d o w n i k o w w „ J a g i e l l o n i i " A n a s z k i n , Kaniszczew w „ P o g o n i " pieniądza! ? — Ego w znacznej mierze d o m i n u j e Nostri. Klasyfika­ i paru i n n y c h ) z j a w i s k o s y t u u j e się na i n n y m nieco p o z i o m i e : cja u s t a n a w i a n a przez s p o r t y i n d y w i d u a l n e staje się w i ę c z p o w o ­ policzmy — du w „ Z a g ł ę b i u " Lubin... nakładania się w i e l u elementów nazbyt skomplikowana i nazbyt s z c z e g ó ł o w a , by u r u c h o m i ć p r a w d z i w i e m a s o w e i ży­ w i o ł o w e reakcje. „ N a jedną t y l k o rzecz, n a w e t g d y b y u w a ż a ł y ją za n a j i s t o t n i e j ­ ilu jest w a r s z a w i a k ó w w „ L e g i i " , ilu lubinian T e g o s a m e g o , s z a n o w n e g o , o b y w a t e l a miasta L u b l i n a , który na określenie murzyna nie znajduje i n n y c h s ł ó w , niż: „ a s f a l t " , „ g o r y l " , „ s m o l u c h " , nie raził zgoła czarny koszykarz „ S t a r t u " 141 �— Kent W a s h i n g t o n . Był przecież „ n a s z " . P o d o b n i e francuski M o r r i s sam podkreśla, że „ p o p u l a r n o ś ć piłki nożnej jest, w skali burżuj gardzący i m i g r a n t a m i i w s z e l k i e g o rodzaju mieszańcami światowej, nieporównywalna z którymkolwiek innym sportem". ( m e t e q u e s ) , g d y t y l k o w ł o ż ą o d p o w i e d n i ą koszulkę z a u w a ż a ć Dlaczegóż w i ę c ? Skojarzenie np. p o l o i ł o w ó w p o w i n n o być przestaje kolor skóry B o l i , Tresora, T o u r e , Pele, Fofany, W e a h ' a , przecież o w i e l e łatwiejsze i bardziej s u g e s t y w n e . Z a p r o p o n u j e m y O m a m - B i y i k a etc. Nikną nagle uprzedzenia regionalne, społecz­ inną o d p o w i e d ź , bardziej osadzoną w specyfice u k o c h a n e j naszej ne, n a w e t estetyczne (naga czaszka Ben M a b r o u c k a , plereza dyscypliny. Z i o b r a , h o m o s e k s u a l n y look k o s t i u m ó w Bella...). Emblemat znosi przeciwieństwa, wcielając oznaczonego całkowicie i n i e o d w o ­ łalnie ( t o znaczy, aż d o z m i a n y b a r w ) w grono Życie społeczno-ekonomiczno-polityczne postrzegane najczęściej (na p o z i o m i e tak z w a n e g o „ z d r o w e g o jest rozsądku" „naszych". u c z y n i o n o z t a k i e g o spojrzenia istny p a r a d y g m a t ) j a k o n i e u s t a n ­ jakichkolwiek na w o j n a mająca na celu przywłaszczenie sobie d ó b r i n n e g o , k o n o t a c j i r e a l n y c h , u z y s k u j ą c y m za t o w y m i a r mistycznej har­ innej g r u p y , i n n e g o n a r o d u . U k ł a d y i p r a w a t o t y l k o o d w i e c z n e „ N a s z y c h " w sensie m i t y c z n y m , p o z b a w i o n y m monii. preteksty. „ N i e c h c e m y ginąć za r o p ę " — wołali pacyfiści M i t przenosi się na t r y b u n y . Połączeni k o m u n i ą z t y m i s a m y m i , w d n i a c h w o j n y w Golfie. W grze, która o d z w i e r c i e d l a ł a b y taki z a p o m i n a m y o o b o w i ą z u j ą c y c h poza s t a d i o n e m p o d z i a ł a c h kla­ s p o s ó b myślenia, w i d z i e ć w i n n i b y ś m y d w a zespoły w y r y w a j ą c e s o w y c h , w i e k o w y c h , p ł c i o w y c h , e k o n o m i c z n y c h . . . Razem krzy­ sobie piłkę i o d n o s z ą c e ten s y m b o l i c z n y ł u p d o siebie, d o s w o i c h c z y m y , z r y w a m y się z miejsca, w p a d a m y sobie w r a m i o n a p o w ł o ś c i , a w i ę c d o k o n u j ą c e działań d o k ł a d n i e p r z e c i w n y c h t y m , bramce. J a k starzy z n a j o m i d y s k u t u j e m y , w y m i e n i a m y k o m e n ­ które o b s e r w u j e m y na b o i s k u . U p r a w n i o n e w y d a j e się w i ę c tarze, k l n i e m y i trącamy się b u t e l k a m i p i w a . Nie ma ciasnych przypuszczenie, że o w a inwersja z d o b y c z y i d a r u , r ó w n o l e g ł a d o g o r s e t ó w c o d z i e n n e g o savoirvivre. Znika w s t y d . Pamiętam dzie­ n o g i : ręce, ma s w ó j głębszy s y m b o l i c z n y sens. w c z y n ę , którą c a ł o w a ł e m w usta i w piersi p o zwycięstwie Jerzy S. W a s i l e w s k i a n a l i z o w a ł parokrotnie f u n k c j e postaci Auxerre n a d Bordeaux w i o s n ą 1 9 8 3 . T r w a t o j e d n a k t y l k o d o bohatera—złodzieja pośredniczącego p o m i ę d z y t y m i t a m t y m k o ń c o w e g o g w i z d k a lub e w e n t u a l n i e w y g a ś n i ę c i a p o z w y c i ę s - ś w i a t e m . Najbardziej z n a n y m z t y c h t r i c k s t e r ó w jest dla nas k i e g o a m o k u . Ż e g n a m y się o b c y sobie jak przed meczem. Nie o c z y w i ś c i e Prometeusz, ale p o d o b n e postacie o d n a j d u j e m y w e z o b a c z y ł e m już n i g d y tamtej d z i e w c z y n y . N o r m a l n e życie przy­ w s z y s t k i c h bodaj m i t o l o g i a c h . Nie w c h o d z ą c w detale i nie w r a c a s w o j e p r a w a . Koniec c h a o s u . Ś w i a t został z n ó w s t w o r z o ­ pretendując d o syntezy a la D u m e z i l , w y s z c z e g ó l n i ć m o ż e m y trzy ny. etapy działania trickstera: T o c h w i l o w e zawieszenie p r a w s p o ł e c z n y c h charakterystyczne jest dla w i e l u ś w i ą t p l e m i e n n y c h t y p u k a r n a w a ł o w e g o , j a k b y p o w i e d z i a ł B a c h t i n . Ś w i ą t , podczas k t ó r y c h uczestnicy u p o w a ż ­ nieni są d o lekceważenia o b o w i ą z u j ą c y c h t a b u , a n a w e t do o d w r a c a n i a sensu u ś w i ę c o n y c h reguł dnia c o d z i e n n e g o . 2. S t a w i a c z o ł o s i l e miejsca strzegącej (najczęściej p o t w o r o w i : c y k l o p o w i , w i e l o g ł o w e m u s m o k o w i , bazyliszkowi lub podstęp­ n y m zasadzkom: ś c i a n o m o g n i a , szklanym g ó r o m , p o d c h w y t ­ T o ostatnie t ł u m a c z y z a p e w n e szczególną p o p u l a r n o ś ć piłki n o ż n e j , której sam już r e g u l a m i n w s p i e r a 1. S a m o t n i e , dzięki s z c z e g ó l n y m , n a d p r z y r o d z o n y m najczęś­ ciej, u m i e j ę t n o ś c i o m , zbliża się o n d o m a g i c z n e g o miejsca. i ilustruje zasadę k a r n a w a ł u . P o d s t a w ą jest t u wszakże rezygnacja z p o s ł u g i w a n i a się w w a l c e rękoma. Rzecz j e d n o z n a c z n i e i rażąco sprzeczna l i w y m zagadkom...). 3. Kradnie p o ż ą d a n y obiekt i o d n o s i g o d o ojczyzny — d o „naszego świata". N i e t r u d n o spostrzec, że mecz piłkarski jest odwróceniem, z naturą. Po f r a n c u s k u „ p o z n a j e się r ę k ę " artysty w j e g o dziele, a m o ż e semantyczną parodią t e g o m i t y c z n e g o s c h e m a t u : „ w y r a b i a się r ę k ę " czyli uczy p r o f e s j o n a l n e g o działania, „ p o ż y c z a 1 . Cała drużyna, k o l e k t y w n y m w y s i ł k i e m , w y p r a c o w u j e j e d ­ n e m u ze „ s w o i c h " korzystną pozycję. r ę k ę " czyli w s p o m a g a k o g o ś , atakuje się nie „ m a r t w ą ręką" ale „ r ę k ą z b r o j n ą " w z g l ę d n i e „ s i l n ą " , c h w y t a się sytuację „ w rękę", umiejąc w i e l e rzeczy ma się „ w i e l e r ą k " etc. Po p o l s k u p o d o b n i e : załamuje się ręce, u m y w a je, leci przez nie, nosi na n i c h l u b patrzy na nie, z o s t a w i a się w o l n ą rękę, p r z y c h o d z i z rękami p u s t y m i l u b p e ł n y m i , idzie się k o m u ś na rękę, ma się rękę szczęśliwą l u b d w i e l e w e , trzyma się rękę na pulsie, przykłada się ją d o czegoś, bierze s p r a w ę w s w o j e ręce, p o d n o s i się ręce na znak k a p i t u l a c j i , „ t y m i r ę c a m i " b u d u j e się szklanne domy... P o z b a w i o n y rąk może b y ć g o d n y m litości kaleką l u b p r z e w r o t n y m kpiarzem. Jeśli j e d n a k postrzegany nie jest na żaden z t y c h s p o s o b ó w , ś w i a d c z y t o , iż z n a j d u j e m y się w kontekście o g ó l n e g o o d w r ó c e n i a porządku ś w i a t a , b o w t e n d o p i e r o w p i s u j e się l o g i c z n i e w o j o w n i k d o b ­ r o w o l n i e w y r z e k a j ą c y się i n s t r u m e n t u rąk. A przecież nie j e d y n a t o inwersja w piłce nożnej. D r u ż y n y walczą zaciekle o o p a n o w a n i e piłki. Celem o s t a t e c z n y m tej w a l k i jest jednak... z w r o t z d o b y c z y d o bramki p r z e c i w n i k a , przekazanie jej w s a m o serce o k u p o w a n e g o przezeń t e r e n u . D e s m o n d M o r r i s 2. W d e c y d u j ą c y m m o m e n c i e p o k o n a ć o n musi jedynego n o r m a l n e g o ( z g o d n e g o z naturą) — u ż y w a j ą c e g o rąk bramkarza. 3. P i ł k a - ł u p p o z o s t a w i o n a zostaje na t e r y t o r i u m w r o g i m , na „tamtym świecie". Piłkarz strzelający bramkę jest w i ę c a n t y - P r o m e t e u s z e m z w r a ­ c a j ą c y m o g i e ń B o g o m . J a k i sens ma taka f i g u r a metaforyczna? — Otóż ś w i a t został już przez B o g ó w raz s t w o r z o n y i u s t a n o w i o ­ ny. G d y b y j e d n a k z a c h o w a ć g o w p i e r w o t n y m ładzie, c z ł o w i e ­ c z e ń s t w o s t r a c i ł o b y cel i r o z m y ł o się w bezprzedmiotowości. Stąd b u n t A d a m a i Ewy. Trzeba w i ę c o d t w o r z y ć chaos, b y m ó c p o w t ó r n i e d o k o n a ć a k t u s t w o r z e n i a , c h o ć b y nie na kosmiczną, ale społeczną t y m razem skalę. O t o p r a w d z i w a , najgłębsza s t a w k a s p o r t u . J e d n a z drużyn zejdzie z boiska zwycięska i dzieląc ze „ s w o i m i " barbarzyńską liturgię t r i u m f u i klasyfikacji, uczyni ich lepszymi, mieszkańcami środka ś w i a t a , p r a w d z i w y m i l u d ź m i ! w i d z i w t y m s y m b o l i k ę „ u k r y t y c h ł o w ó w " — „ g r a c z e usiłują Aż d o n a s t ę p n e g o m e c z u . w y p r z e d z i ć j e d n i d r u g i c h , by p i e r w s i d o k o n a ć liturgicznej ofiary A l b o w i e m geniusz k u l t u r y nie uznaje c i ą g ł o ś c i , r ó w n o ś c i ani — strzału w paszczę b r a m k i . " 4 Niestety, interpretacja taka nie j e d n o r o d n o ś c i . Z a p o m n i e l i o t y m B o g o w i e wracając na O l i m p . w y j a ś n i a w n i c z y m inwersji ręce : n o g i , j e d y n e j , która odróżnia C z ł o w i e k przejął w i ę c ich zadania i stał się — na tę c h w i l ę meczu f o o t b a l l o d piłki ręcznej, k o s z y k ó w k i , r u g b y etc. T y m c z a s e m — B o g o m r ó w n y . J a k M a r a d o n a . J a k J a c e k Ziober. PRZYPISY G e n . 1 . 1—8 J . M . B o c h e ń s k i , Sto zabobonów, Paryż 1 9 8 7 , s. 9 5 U. Eco, La guerre du faux, Paris 1 9 8 5 , s. 2 3 9 — 2 4 0 D. M o r r i s , La tribu, w : L'amour foot — „Autrement" n ° 8 0 / 0 5 . 1 9 8 6 , s. 1 6 — 1 7 1 2 3 4 142 PS. J a c e k Olędzki n i e w i e l e w i e o o n i m nie pisał. Jeżeli już j e d n a k w i a d o m o ś c i , że Roger M i l l a tańczył w e g o t a ń c a k a m e r u ń s k i e g o , oraz że (2 razy!) ale B U T R A G U E N O ! f o o t b a l l u i m o ż e lepiej, żeby m u s i , t o niech przyjmie d o po bramce m o t y w z n a r o d o ­ nie istnieje piłkarz U t r a g e n i o �