https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/6343121fca2349cac21fa687e6a9ba89.pdf 0ee29405d412436479bad0bbea566b74 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4627 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1972 Subject The topic of the resource Skrętowicz, Zygmunt Piłat, Józef - twórca ludowy lamęcki, Jan - twórca ludoway Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4298 Title A name given to the resource Wspomnienia pośmiertne: Zygmunt Skrętowicz,Józef Piłat,Jan Lamęcki / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1972 t.26 z.2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1972 t.26 z.2, s.;123-124 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text w s P O M N I E N I A P O Ś M I E R T N E Szczególnie smutne są rozstania z t w ó r c a m i , k t ó r z y swoją i n d y w i d u a l n o ś c i ą wycisnęli p i ę t n o na sztuce ludowej na­ szego czasu. Odchodzą jeden za drugim. W ostatnich m i e s i ą c a c h zmarli trzej w y b i t n i rzeźbiarze, jedni z ostatnich mistrzów starego pokolenia. ZYGMUNT SKREJOWICZ JÓZEF PIŁAT JAN LAMĘCKI Zmarł 24 grudnia 1971 r. w Worowie, pow. Łobez. Urodził się w 1902 r. w Kuropatnikach (obecnie ZSRR). Po śmierci ojca jako m ł o d y chłopiec został pomocnikiem kowala, potem pracował jako robotnik na­ jemny i murarz. Na k i l k a lat przed wojną zaczął rzeźbić z kamienia figury i krzyże cmentarne. Po w y ­ zwoleniu przesiedlił się w szczeciń­ skie, gdzie objął w Worowie liche gospodarstwo bez dobytku. P r z y s z ł y trudne lata, potem choroba. Rzeź­ bić nagrobków nie mógł bo nie było miękkiego kamienia. A b y nie sie­ dzieć bezczynnie zaczął rzeźbić w drewnie. Dostrzeżono go, z a c h ę c o n o do tej pracy. I tak od 1954 r. r z e ź ­ bienie stało się g ł ó w n y m ź r ó d ł e m jego dochodów. T w o r z y ł sceny z ży­ cia wiejskiego, historyczne, r e l i g i j ­ ne. Zawsze polichromowane, dalekie od tradycyjnych w z o r c ó w ludowych, pełne z jednego klocka lub p ł a s k o ­ rzeźby jak np. znane cykle „ O ś w i ę ­ cim" i „Potop" (wł. PME w W a r ­ szawie). Tam też oraz w Muzeum Pomorza Zachodniego w Szczecinie znajduje się najwięcej jego prac. Wielokrotnie nagradzany p o k a z y w a ł prace w różnych miastach k r a j u (m.in. w TPSP w Warszawie 1964) i za granicą na wystawach polskiej sztuki ludowej i naiwnej. A r t . o Skrętowiczu zamieściła Hanna Chwierut-Jasicka w t. X — X I , 1969/ 1970 zeszytów P a ń s t w o w e g o Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Z m a r ł 13 w r z e ś n i a 1971 r. m a j ą c 71 lat. Ostatnie m i e s i ą c e swego ży­ cia spędził w Z a k ł a d z i e dla Prze­ wlekle Chorych w Kielcach, otoczo­ ny opieką przez Muzeum Ś w i ę t o ­ krzyskie. Urodził się i przeżył nie­ mal całe życie w D ę b s k i e j Woli, pow. Kielce. Był jednym z ostat­ nich ś w i ą t k a r z y w y r o s ł y c h jeszcze w klimacie tradycyjnej sztuki ludo­ wej. Rzeźbił w drewnie, a w ostat­ nich latach r ó w n i e ż w piaskowcu. Prace swe m a l o w a ł olejno. Rzeźbił p o c z ą t k o w o dla wsi, potem dla sie­ bie, a po wojnie już t y l k o dla coraz liczniejszych o d b i o r c ó w miejskich. Rozszerzył w ó w c z a s k r ą g podejmo­ wanych tematów, tworząc obok przedstawień tradycyjnych sceny religijne j a k „ C h r y s t u s przed P i ł a ­ tem". „ W y g n a n i e z Raju", „ M u z y ­ k u j ą c y a n i o ł o w i e " oraz ś w i e c k i e np. „Panna Młoda", „Krakus", „Syrena", portret żony na jej nagrobku. N a j ­ w i ę k s z y zbiór r z e ź b P i ł a t a ma m u ­ zeum Ś w i ę t o k r z y s k i e w Kielcach, mniejsze kolekcje muzea w Warsza­ wie, K r a k o w i e i Łodzi. Prace P i ł a t a pokazywano na licznych wystawach w k r a j u i za g r a n i c ą . Ostatnio w y ­ s t a w ę p o ś m i e r t n ą rzeźb P i ł a t a ot­ warto w Kieleckim Muzeum. W s t ę p do katalogu n a p i s a ł a Barbara Erber. K i l k u m i n u t o w a sekwencja o Piłacie w f i l m i e K . Gordona „Nie­ oficjalni" u t r w a l i ł a dla potomności p o s t a ć tego znakomitego t w ó r c y i dobrego, p i ę k n e g o człowieka. Z m a r ł 20 sierpnia 1971 r. w Ostrowach, po operacji, m a j ą c 76 lat. Urodził się w Radoszewnicy nad Pilicą w biednej rodzinie fornala i wyrobnicy. Od dzieciństwa pasł krowy, był stajennym. Dwukrotnie wyjeżdżał na roboty do Niemiec. Nauczył się czytać i pisać. P e ł e n temperamentu i ciekawości życia dużo widział i opisał to ze s w a d ą na 1200 stronach p a m i ę t n i k a . W 1939 r. osiadł na s t a ł e w D ą b r o w i e Zie­ lonej, pow. Radomsko. S t r u g a ł od dzieciństwa, później rzeźbił szopki, krucyfiksy, wielofiguralne p ł a s k o ­ rzeźby. „ O d k r y t y " w 1960 r. szybko staje się popularny, setki jego rzeźb sprzedaje Cepelia w k r a j u i za gra­ nicą. L a m ę c k i podejmuje-coraz nowe tematy: historyczne, postaci boha­ t e r ó w dawnych i współczesnych. Tworzy nadal ś w i ą t k i , często wielo­ krotnie p o w t a r z a j ą c ten sam temat, d o s k o n a l ą c w ten sposób w ł a ś c i w e m u ś r o d k i wyrazu. Rzeźby jego z d o b y w a ł y liczne nagrody na konkursach sztuki ludo­ wej. Wiele znajduje się w zbiorach M u z e ó w Etnograficznych w K r a k o ­ wie, Łodzi, Warszawie, Radomsku, a t a k ż e w kolekcjach p r y w a t n y c h w Polsce i za g r a n i c ą . Prace L a m ę s k i e g o pokazywano na wielu w y ­ stawach w k r a j u i za granicą W 1963 r. (nr 1) zamieściła o n i m obszerny a r t y k u ł „Polska Sztuka L u d o w a " — p i ó r a Aleksandry Jacher-Tyszkowej. 123 �