https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/d42935262a8914bb9840df46086894f7.pdf ebcc1e93857efdc38ee3233c2684bf9e Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4213 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1959 Subject The topic of the resource garncarstwo ludowe - ośrodki Studziany Las - garncarstwo ludowe Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3929 Title A name given to the resource Ośrodek garncarski w Studzianym Lesie / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1959 t.13 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1959 t.13 z.4 ; s.246-248 Creator An entity primarily responsible for making the resource Fryś, Ewa Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text rękojeści szabli, tak charakterystyczny dla okresu konfederacji barskiej (1768—1772) i powstania k o ś ­ ciuszkowskiego . R ę k o j e ś ć szabli oraz swobodne i d ł u g i e p u k l e n a t u r a l n y c h w ł o s ó w w s k a z u j ą raczej późniejszą d a t ę powstania rzeźby od zaznaczonego na nagrobku r o k u śmierci. Zachodzi więc t u wypadek odmłodzenia modelu — nlie na podstawie zachowanej jego podobizny z l a t m ł o d s z y c h , lecz przez to, że r z e ź ­ biarz n a d a ł m u s y l w e t k ę młodego mężczyzny sobie współczesnego. 1 Istnieje pewne p o d o b i e ń s t w o formalne m i ę d z y n a ­ grobkiem a poprzednio o m ó w i o n ą a m b o n ą ; np. spo­ kojny, chociaż bardziej m i ę k k i .sposób przedstawie­ nia szat oraz przewaga u k ł a d ó w pionowych przypo­ mina rzeźbę f i g u r a l n ą z ambony, Co do strony tech­ nicznej p ł y c i e nagrobnej w i d a ć więk?*ą bieg­ łość r ę k i wykonawcy i bardziej w y g ł a d z o n ą f a k t u r ę , zwłaszcza w i d o c z n ą na p i a s k o r z e ź b i o n e j postaci zmar­ łego. w Wszystkie trzy r z e ź b y należy n i e w ą t p l i w i e p r z y ­ p i s y w a ć jednemu wykonawcy, p o n i e w a ż w y k a z u j ą one w s p ó l n e cechy stylistyczne z a r ó w n o w ornamen­ tyce r o ś l i n n e j jak i w ujęciach figuralnych, k t ó r e ulegają p e w n y m zmianom wraz z w y k s z t a ł c a j ą c ą się biegłością t e c h n i c z n ą wykonawcy. Był to p r a c u j ą c y dla rodziny Kucharskich prawdopodobnie r z e ż b i a r z saimouk, k t ó r e g o poszczególne etapy rozwoju można śledzić na p r z y k ł a d z i e omawianego z e s p o ł u rzeźb. P i e r w s z ą p r a c ą , przypuszczalnie jeszcze z u p e ł n i e sa­ modzielną, bo nie n a w i ą z u j ą c ą do oficjalnej sztuki kościelnej, b y ł o c y b o r i u m . P r a c u j ą c nad a m b o n ą rzeź­ biarz s t a r a ł się n a w i ą z y w a ć do p r z y k ł a d ó w ogólnie w y s t ę p u j ą c e j w t y m okresie rzeźby kościelnej. Tech­ nicznie r o z w i ą z a ł ją jednak o d r ę b n i e — w y k o n u j ą c korpus ambony z jednego pnia, o co by się żaden Fot. Stefan w y k s z t a ł c o n y r z e m i e ś k i i c z o rzeźbiarz nie był p o k u ­ sił. Wreszcie w p ł y c i e nagrobnej osiągnął swój szczyt rozwoju z a r ó w n o w oryginalnej kompozycji j a k i bieg­ łości technicznej. Przeciwko przypuszczeniom, że autor rzeźb m ó g ł b y b y ć r z e m i e ś l n i c z o kształcony, przema­ wia r ó w n i e ż fakt, iż p o z o s t a w i ł je w s u r o w y m drze­ wie -, co dla X V I I I w i e k u jest zjawiskiem dosyć osobli­ w y m . Z p o w y ż s z e g o wynika, że artysta b y ł samou­ kiem. Z a n i m jednak Kucharscy powierzyli m u prace r z e ź b i a r s k i e , c z y m ś m u s i a ł n i e w ą t p l i w i e zwrócić ich u w a g ę na swoje zdolności. W e d ł u g wszelkiego p r a w ­ d o p o d o b i e ń s t w a były to poprzednio już wykonywane przez niego na użytek w s i rzeźby świętych, k t ó r e potem odbiły sie_ 'pewnym cenom w fisuritsich spo stołów i anioła przy ambonie. A u t o r e m omawianego zespołu r z e ź b z kościoła w Kraszewie 'byłby więc działający w pierwszej po­ lowie X V I I I w i e k u anonimowy rzeźbiarz l u d o w y 3 k t ó r e g o prace wykonywane dla w s i uległy od tego cza­ su prawdopodobnie już c a ł k o w i t e m u zniszczeniu, lecz pewne o nich pojęcie d a j ą opisane rzeźby, a z w ł a s z ­ cza ich partie bardziej tradycyjne. S t a n o w i ą one zespół z a b y t k ó w niezmiernie w a ż n y c h dla bliższego poznania X V I I I - w i e c z n e j rzeźby ludowej. ( PRZYPISY 1 S k ł a d a m p o d z i ę k o w a n i e prof. d r o w i Zb. B o c h e ń ­ skiemu z Muzeum Narodowego w K r a k o w i e za ł a s k a ­ wą konsultację. - Do 1952 r o k u wszystkie omawiane r z e ź b y były w s u r o w y m drzewie i nie w y k a z y w a ł y ż a d n y c h Sia­ d ó w polichromii. Potem zostały niestety pomalowane f a r b ą olejną, co zmieniło ich ogólny charakter zde­ cydowanie na niekorzyść. » Poszukiwania w archiwaliach dotyczących k o ś c i o ­ ła w Kraszewie i rcdziny Kucharskich nie daty ż a d ­ nych w y n i k ó w . Deptuszewskl. « Ewa Fryś OŚRODEK GARNCARSKI W STUDZIANYM Wioska Studziany Las, głęboko u k r y t a w lasach nad C z a r n ą H a ń c z ą , s k ł a d a się zaledwie z ok. 20 do­ m ó w . W e d ł u g t r a d y c j i — w k a ż d y m prawie domu p r a c o w a ł „ d a w n i e j " garncarz. D a w n i e j oznacza t u czasy przed p i e r w s z ą w o j n ą ś w i a t o w ą i okres m i ę ­ dzywojenny. W okresie m i ę d z y w o j e n n y m gdy zbyt­ nio w y p y t y w a n o tych wiejskich w y t w ó r c ó w o u p r a w ­ nienia rzemieślnicze — ilość ich zaczęła topnieć. N a j ­ dłużej, bo do 1947 r. p r a c o w a ł .jako garncarz F r a n ­ ciszek Jurgielewicz, u w a ż a n y zreszitą za najlepszego fachowca w tej dziedzinie. U m a r ł w k i l k a lat p ó ź n i e j . Studziany Las jako o ś r o d e k garncarski z a m a r ł więc zaledwie przed 10 laty, m o ż e m y zatem t r a k t o ­ w a ć go jako p r a w i e w s p ó ł c z e s n y . W niedalekim 246 LESIE, POW. SEJNY stosunkowo s ą s i e d z t w i e czynne są do dziś takie o ś r o d ­ k i , j a k A u g u s t ó w czy Sejny, a niedawno jeszcze Su­ w a ł k i , k t ó r y c h produkcja z a r ó w n o pod w z g l ę d e m form w y r o b ó w , jak i techniki ich wykonania nie w y r ó ż n i a się szczególnie w ś r ó d znanej i stosowanej powszechnie na terenie Polski. Natomiast garncarstwo w Studzianym Lesie jest tak n i e s ł y c h a n i e pod k a ż ­ d y m w z g l ę d e m p r y m i t y w n e , że zasługuje na osobną wzmiankę. Studziany Las wymienia W ł o d z i m i e r z H o ł u b o w i C i w swojej pracy „ G a r n c a r s t w o wiejskie zachodnich t e r e n ó w B i a ł o r u s i " \ jednak prawdopodobnie nie znał o ś r o d k a tego z autopsji, g d y ż mie p o w o ł u j e się na żadne pochodzące stamtąd materiały. �Wyroby garncarskie ze Studzianego Lasu ograni­ czają się do k i l k u zaledwie f o r m . Są to mianowicie: g a r n k i , „ d z i e ż k i " c z y l i „ m l e c z n i a k i " , misy, „ m a k o t r y " , „ ł a c h a ń k i " oraz „gaiki do sieci". W y j ą t k o w o w y r a ­ biano jeszcze podobno dwojaki i dzbanki. Z w y m i e ­ nionych f o r m znamy t y l k o dzieżki, m a k o t r y i ł a ­ c h a ń k i . Dzieżki, u ż y w a n e do przechowywania mleka (ryc. 3), p o s i a d a j ą p r o f i l e s o w a ł y , z bardzo słabo w y ­ chylonym b r z u ś c e m . Ś r e d n i c a w y l e w u jest nieco większa od ś r e d n i c y dna. Dzieżki te nie p o s i a d a j ą pod w z g l ę d e m formy o d p o w i e d n i k ó w w ś r ó d n a c z y ń p u ­ blikowanych przez H o ł u b o w i c z a , a w p e w n y m t y l k o stopniu n a w i ą z u j ą do w y r o b ó w ze wsi Siemieniuki, K u r n i k i , czy Z a b o r c ę . 1 I M a k o t r y (ryc. 1) s ł u ż ą do tarcia m a k u . Mają lekko w y p u k ł e , rozszerzające się k u górze ścianki boczne i zbliżone są k s z t a ł t e m do formy donicy ze wsi Za­ borcę. Charakterystyczne dla donic jest p o d k r e ś l e n i e w y l e w u „śladzikiem", k t ó r y p o w s t a ł dzięki z w ę ż e n i u ścianki na k r a w ę d z i naczynia. Tego sposobu zdobie­ nia H o ł u b o w i c z w ogóle nie notuje w ś r ó d p u b l i k o ­ wanego m a t e r i a ł u . i Ł a c h a ń k i (ryc. 2), czyli formy do wypiekania c i a ­ sta, w y g l ą d e m swoim p r z y p o m i n a j ą owalne półmiski, o d o s y ć wysokich, prostych, u k o ś n i e w y c h y l o n y c h ś c i a n k a c h bocznych. M i m o to nie s ą one ani w p o ł o wie tak wysokie, jak ś c i a n k i na t z w . „ p o d ł u ż n y c h misach" opisywanych przez H o ł u b o w i c z a . i i „Gałki do sieci" b y ł y to wrzecionowate c i ę ż a r k i z otworem w z d ł u ż osi, k t ó r e służyły okolicznym r y ­ bakom do obciążania sieci. ! I ' • ! Naczynia wykonane w Studzianym Lesie charak­ teryzuje ogólnie bardzo p r y m i t y w n e wykonanie. Poza w y m i e n i o n y m w y ż e j „ ś l a d z i k i e m " , nie w y s t ę p u j e na nich ż a d n a dekoracja. Naczynia długo u ż y w a n e po­ k r y t e są c z a r n ą , g ł a d k ą , l ś n i ą c ą p a t y n ą , p i e r w o t n y ich kolor jest ciemnobrunatny z szarym odcieniem. Szerokość ś c i a n e k w p r z e k r o j u wynosi p r z e c i ę t n i e 0,7—1 cm. W p r z e ł o m i e naczynia w i d a ć d o m i e s z k ę grubego piasku. Surowiec s t a n o w i ł a glina raczej t ł u s t a , w dwóch gatunkach, czerwona i siwa, wydobywana w odle­ g ł e j o 10 k m wsi K a r o l i n . Z czerwonej wyrabiano ł a c h a ń k i i makotry, z siwej — mleczniaki i g a r n k i . A b y glina b y ł a chudsza dodawano do niej grubego piasku. Piasek ten o t r z y m y w a l i garncarze przesiewa­ jąc na sicie p o t ł u c z o n e otoczaki, przepalone uprzednio w ognisku łaźni. W e d ł u g informacji syna n i e ż y j ą ­ cego już garncarza — na 50 k g gliny dodawano m n i e j w i ę c e j 20 k g piasku. Prawdopodobnie w rzeczywi­ stości stosunek ten b y ł nieco inny. D o m i e s z k ę tego t y p u stosowano powszechnie w omawianych przez H o ł u b o w i c z a b i a ł o r u s k i c h o ś r o d k a c h garncarskich. S c h u d z o n ą uprzednio glinę wyrabiano w ten sposób, że deptano ją nogami, a n a s t ę p n i e — rzucano b r y ł y o ziemię. Naczynia formowano na dwutarczow y m k r ę g u (ryc. 4). B y ł to k r ą g czterosponowy, na nieruchomej osi, osadzonej w drewnianym, p r z e n o ś ­ n y m klocku. Dolna tarcza, znacznie większa od g ó r ­ nej, przystosowana była do n a p ę d u nożnego. K r ą g w y k o n y w a n o w całości z drewna. Garncarz s i a d a ł do toczenia na ł a w i e , k r ą g umiesz­ czając między nogami. Jedno p c h n i ę c i e k r ę g u d a w a ł o zaledwie 2 obroty d o k o ł a osi. Szybki r u c h w i r o w y nie był t u jednak konieczny, g d y ż p r z y formowaniu naczynia stosowano p i e r ś c i e n i o w ą t e c h n i k ę wyle­ s i a n i a . N i e w i e l k ą b r y ł ę gliny r o z p ł a s z c z a n o na k r ę g u , w y g n i a t a j ą c p ł y t k ą miseczkę. N a s t ę p n i e do ś c i a n e k tej m i s k i doklejano p i e r ś c i e n i e z w a ł k ó w gliny, do­ k ł a d n i e zacierając ś l a d y łączenia. Doprowadzone do zamierzonej wysokości naczynie obtaczano, w y g ł a ­ dzając ś c i a n k i d r e w n i a n y m „nożem", zbliżonym w k s z t a ł c i e do sztyletu. Ł a c h a ń k i , k t ó r y c h długość była w i ę k s z a od ś r e d n i c y g ó r n e j tarczy k r ę g u , for­ mowano na drewnianej, owalnej podstawce, poło­ ż o n e j na k r ę g u . Wyrobem n a c z y ń glinianych zajmowali się m ę ż ­ czyźni. W y j ą t e k s t a n o w i ł a jedna t y l k o kobieta, i m i e ­ niem Ł u c k a , k t ó r a p r a c o w a ł a jeszcze przed p i e r w ­ szą w o j n ą ś w i a t o w ą . W y p a ł n a c z y ń o d b y w a ł się w n o r m a l n y m piecu do w y p i e k u chleba, w n i e k t ó r y c h w y p a d k a c h nieco w i ę k s z y m od p r z e c i ę t n y c h . W piecu, po uprzednim przepaleniu, u k ł a d a n o kunsztowny pomost ze szczap wpoprzek d w ó c h w i ę k s z y c h polan b i e g n ą c y c h przez całą długość paleniska. Na pomoście, z w a n y m t u „uściółka", kładziono naczynie, k t ó r e przez c a ł y d z i e ń w y g r z e w a ł o s i ę w c i e p ł y m piecu, t r a c ą c resztki w i l ­ goci. Wieczorem podpalano uściółkę, k t ó r a p ł o n ę ł a około trzech godzin. K i e d y się zwęgliła, s ł y c h a ć b y ł o „ g r u c h " . O b s u w a ł y się w ó w c z a s naczynia, już w y ­ palone. Miały one wtedy podobno kolor czerwony. G o r ą c e jeszcze w y c i ą g a n o w i d e ł k a m i z pieca i zanu­ rzano w zakwaszonym rozczynie z ż y t n i e j m ą k i , po czym w k ł a d a n o je z p o w r o t e m do pieca, gdzie su­ szyły się „na żarze" i n a b i e r a ł y ciemnej b a r w y . Czyn­ ność tę informator nazywa „ f a r b o w a n i e m " , natomiast u H o ł u b o w i c z a nosi ona n a z w ę „ h a r t o w a n i e " . Po­ j e m n o ś ć pieca była niewielka, t o t e ż np Franciszek Jurgielewicz w okresach w z m o ż o n e g o p o p y t u na ce­ r a m i k ę w y p a l a ł co drugi dzień p e ł n y piec n a c z y ń . Zbyt w y r o b ó w zapewniony b y ł w najbliższej oko­ licy. Zajmowali się t y m sami w y t w ó r c y . Przed p i e r w ­ szą w o j n ą (a w czasach p ó ź n i e j s z y c h już bardzo rzadko) jeździli oni z towarem na j a r m a r k i d o Sejn, S u w a ł k , czasem do Augustowa c-zx-Ql££ka»-przeważnie jednak sprzedawali swoje w y r o b y na miejscu, p r z y ­ b y w a j ą c y m do ich d o m ó w chłopom, oraz systemem d o m o k r ą ż n y m , objeżdżając f u r m a n k ą w i o s k i nieco bardziej oddalone. Wyjazdy takie najczęściej b y w a ł y jednodniowe, tylko w okresach z w i ę k s z o n e g o zapo­ trzebowania (np. na ł a c h a ń k i i m a k o t r y — przed Wielkanocą) w y j e ż d ż a n o na dwie doby. Należność garncarze pobierali w p i e n i ą d z a c h lub w naturze. W y p ł a c a n o j ą zbożem: j ę c z m i e n i e m lub owsem, w ilości takiej, jaka p o m i e ś c i ł a się w sprzedawa­ n y m naczyniu. D u ż y m powodzeniem cieszyły się naczynia ze Studzianego Lasu zwłaszcza w zamiesz­ k a ł e j przez R u s i n ó w wsi Pogorzelec. 247 �Ryc. 1. „Makotra", wys. 18 cm. Ryc. 2. „Łachemka", wys. 9 cm, dl. 43,5 cm, szer. 23,5 cm. Ryc. 3. „Dzieżka", wys. 23 cm. Wyk. Fr. Jurgielewicz. Studziany Las, pow. Sejny. Ryc. 4. Sponowy krąg garncarski (zdekompletowany) ze Studzianego Lasu, pow. Sejny. �Prymitywny sposób w y r o b u naczyń, stosowany do niedawna w Studzianym Lesie, nie posiada ana­ logii w ż a d n y m z poznanych dotychczas na terenie naszego k r a j u o ś r o d k ó w garncarskich. Wprawdzie sponowego k o ł a garnacarskiego, k t ó r e jeszcze w X V I I I i w p o c z ą t k a c h X I X w i e k u zdobiło pieczecie c e c h ó w garncarskich, u ż y w a n o jeszcze niedawno w M r z y głodzie, o ś r o d k u garncarskim położonym na północ od Sanoka * jednak z a r ó w n o r ę c z n e lepienie garn­ ków, jak i schudzanie g l i n y t ł u c z o n y m kamieniem, wypalanie n a c z y ń w piecach piekarskich, czy harto­ wanie c z e r e p ó w po w y p a l e n i u — s t a n o w i ą formy, k t ó r e na teTenie naszego k r a j u zaginęły od dawna i bez ś l a d u . Najbliższe analogie do omawianej t u techniki znajdujemy w opisie Jagmina*, d o t y c z ą c y m garncarzy z Szereszewa, m a ł e j m i e ś c i n y leżącej na wschód od Puszczy B i a ł o w i e s k i e j , oraz na pozosta­ ł y c h terenach B i a ł o r u s i , s k ą d m a t e r i a ł y publikuje Włodzimierz Hołubowicz. Bliskie s ą s i e d z t w o Studzianego Lasu ze z n a j d u j ą ­ c y m i się już na terenie ZSH.lt o ś r o d k a m i garncarski­ m i (jak np. Pieszczanka pod Grodnem), k t ó r e p o s ł u ­ g u j ą się podobnymi technikami produkcji, pozwala p r z y p u s z c z a ć , że garncarstwo Studzianego L a s u jest genetycznie z w i ą z a n e z garncarstwem obszaru b i a ł o ­ ruskiego, i stanowi — b y ć może — niezbyt nawet odległy czasowo jego odprysk. Przypuszczenie to znajduje potwierdzenie w miejscowej tradycji, k t ó r a m ó w i , że pierwszym garncarzem m i a ł t u być Rusin, unita, nazwiskiem S o b ó t k o , k t ó r y podobno pochodził spod Grodna (być m o ż e z wymienionej w y ż e j Pieszczanki), a w Studzianym Lesie osiedlił się pod koniec ubiegłego wieku. M i e s z k a ń c y wioski, k t ó r z y dotych­ czas szukali dodatkowych możliwości zarobkowania przede wszystkim w zajęciach z w i ą z a n y c h z eksploa­ Fol. Anna Jan tacją lasu, zaczęli go n a ś l a d o w a ć , zwłaszcza że g a r n ­ carstwo na t y m poziomie technicznym nie b y ł o za­ wodem skomplikowanym, nie w y m a g a ł o poza t y m w i ę k s z y c h w k ł a d ó w finansowych. W odległości k i l k u n a s t u k i l o m e t r ó w od Studzia­ nego Lasu pracowali garncarze miejscy, z k t ó r y c h wyrobami s t y k a l i się w y t w ó r c y ze Studzianego Lasu na jarmarkach. Nie w p ł y n ę ł o t o j e d n a k a n i na zmia­ nę formy ich w y r o b ó w , ani też na ulepszenie tech­ n i k i produkcji. Na utrzymanie się na r y n k u p r y m i t y w n y c h n a c z y ń ze Studzianego Lasu m i a ł y , b y ć m o ż e , pewien w p ł y w ich zalety. Naczynia te bowiem, dzięki d u ż e m u do­ datkowi s c h u d z a j ą c e g o piasku i hartowaniu, dosko­ nale w y t r z y m u j ą gotowanie na ogniu, czego nie mo­ żna powiedzieć o wyrobach garncarzy miejskich. Nawet w domach m i e s z c z a ń s k i c h z Sejn, nie w y ł ą ­ czając miejscowych garncarzy, u ż y w a n e są „ ł a c h a n i e " ze Studzianego Lasu, k t ó r e u c h o d z ą za nie z a s t ą p i o n e w swej doskonałości naczynia do pieczenia ciasta i mięsa. Ceramika ze Studzianego Lasu, k t ó r a p r y m i t y ­ wem form, sposobem przygotowania m a t e r i a ł u i tech­ n i k ą wykonania przypomina n i e k t ó r e zabytki archeo­ logiczne z wczesnego średniowiecza, mogła, j a k w i ­ dać, z w y c i ę s k o k o n k u r o w a ć z n o w o c z e s n ą p r o d u k c j ą garncarską. PRZYPISY 1 Wł. Hołubowicz, Garncarstwo wiejskie zachodnich terenów Białorusi, T o r u ń 1930, s. 30. * J. Falkowski, B. Pasznycki, Na pograniczu łemkowsko-bojkowskim, L w ó w 1935, s. 41. * St. Jagmin, Garncarstwo w zapadłych kątach Puszczy Białowieskiej. „ W i s ł a " t. X X , s. 25S. Swiderski. Kunczyńska S P R A W O Z D A N I E T W Ó R C Z O Ś C I Z W Y S T A W Y L U D O W E J Wystawy plastyki l u d o w e j organizowane są przez Muzeum Lubelskie od k i l k u już lat, niezależnie od s t a ł e g o działu p o ś w i ę c o n e g o sztuce ludowej. W 1956 r. o g l ą d a l i ś m y tam bardzo i n t e r e s u j ą c o p o k a z a n ą t w ó r ­ czość wszystkich o ś r o d k ó w garncarstwa ludowegoczynnych na L u b e l s z c z y ź n i e , a ostatnio, w pierwszym półroczu 1959 r. — „Rok o b r z ę d o w y na L u b e l s z c z y ź ­ nie". Obie ekspozycje były recenzowane w „ P o l ­ skiej Sztuce L u d o w e j " '. Z a ł o ż e n i e m w y s t a w y o t w a r t e j w X V rocznicę w y ­ zwolenia Polski b y ł o zademonstrowanie współczesnej W S P Ó Ł C Z E S N E J L U B E L S Z C Z Y Z N Y p l a s t y k i ludowej na terenie w o j . lubelskiego. Jako za­ s a d ę klasyfikacji e k s p o n a t ó w p r z y j ę t o podział na poszczególne dziedziny plastyki, w k t ó r y c h z kolei w y o d r ę b n i o n o ośrodki t w ó r c z e . Staranny d o b ó r ekspo­ n a t ó w , t r a f n y z a r ó w n o z p u n k t u widzenia ich w a r ­ tości etnograficznej jak i w a l o r ó w artystycznych, oraz k u l t u r a l n a , przejrzysta ekspozycja s t a ł y się w M u ­ zeum Lubelskim już nieomal t r a d y c j ą . Na ostatniej wystawie budzi pewne w ą t p l i w o ś c i jedynie sposób eksponowania t k a n i n drapowanych na stelażach, co ł a m i e i zaciera ich p o r z ą d e k kompozycyjny. 249 �