<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="6638" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/items/show/6638?output=omeka-xml" accessDate="2026-09-27T06:57:32+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="6618">
      <src>https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/fd27699fe79f31da7e4227d9a700125a.pdf</src>
      <authentication>15988c0b6ea18d33c1b8899434337b24</authentication>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="4">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25236">
                <text>Lud</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154689">
                <text>Polskie Towarzystwo Ludoznawcze</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154690">
                <text>Licencja PTL</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154691">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154692">
                <text>pol</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="154693">
                <text>czasopismo</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <itemType itemTypeId="1">
    <name>Text</name>
    <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
  </itemType>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="46">
          <name>Relation</name>
          <description>A related resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="79147">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4372</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="79148">
              <text>1977</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="43">
          <name>Identifier</name>
          <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="79149">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:4068</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="79150">
              <text>Summary of articles / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1977 t.31 z.1</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="79151">
              <text>Polska Sztuka Ludowa 1977 t.31 z.1 ; s.62-63</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="79152">
              <text>pol</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="79153">
              <text>Instytut Sztuki PAN</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="79154">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
    <elementSet elementSetId="4">
      <name>PDF Text</name>
      <description>Text capture metadata for PDF documents</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="52">
          <name>Text</name>
          <description/>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="79155">
              <text>i Z w i ą z e k Sp. R ę k o d z i e ł a Ludowego
i Artystycznego w Warszawie. Pokazano
4 rodzaje t k a n i n : gobeliny, d y w a n y ,
k i l i m y i sumaki.
Ñ a k o n k u r s n a p ł y n ę ł o 550 prac
z całego k r a j u , z czogo 284 z a k w a l i f i k o ­
wano na w y s t a w ę .
Przyznano 38 n a g r ó d i w y r ó ż n i e ń .

Rogalska, n a g i o d y I I I (po 2.000 zł) —
— J a d w i g a H n i e d z i e j k o i Regina Masełbas.
Ponadto

przyznano

szereg

wyróż­

nień.
*

I X — w Muzeum Okręgowym w
Zamościu otwarto p o k o n k u r s o w ą wysta­
wę S z t u k i Lrrdowej Zamojszozyzny. N a
k o n k u r s w p ł y n ę ł o 270 prac 37 t w ó r c ó w
u d o w y c h tego regionu.

*

22. I X — w S ł u p s k u o t w a r t a zo­
stała „Ogólnopolska Wystawa Plastyki
Amatorskiej R z e m i o s ł a Cechowego", zor­
ganizowana przez Centralny Z a r z ą d Rze­
m i o s ł a oraz K o s z a l i ń s k ą I z b ę R z e m i e ś l n i ­
czą. N a t e g o r o c z n ą w y s t a w ę n a d e s ł a n o
ponad 300 prac z zakresu m a l a r s t w a ,
rzeźby i grafiki.

Cztery r ó w n o r z ę d n e nagrody I o t r z y ­
m a l i : J a n W i e t r z y k z M a j d a n u Sopoc­
kiego, S t a n i s ł a w Mazurek z Potaszni,
E d w a r d Jezierski z W e r b k o w i c i W ł a ­
d y s ł a w a G r u d z i ń s k a z Hrubieszowa.
*

*

I X — w P a ń s t w o w y m Muzeum E t ­
n o g r a f i c z n y m w Warszawie czynna b y ł a
w y s t a w a p n . „ R u m u ń s k a sztuka n a i w n a " ,
na k t ó r e j zaprezentowano 80 o b r a z ó w
malarzy „ n a i w n y c h " z różnych regionów
Rumunii.

27. I X — w M u z e u m W o j s k a w
B i a ł y m s t o k u r o z s t r z y g n i ę t y z o s t a ł ogól­
nopolski k o n k u r s p n . „ W o j s k o w sztuce
ludowej".
W konkursie u c z e s t n i c z y ł o p o n a d
50 t w ó r c ó w , k t ó r z y n a d e s ł a l i 78 r z e ź b
i 30 t k a n i n .
J u r y p o d p r z e w o d n i c t w e m z-ey
Dyrektora
Departamentu
Muzeów
i
Ochrony Z a b y t k ó w , F i a n c i s z k a M i d u r y ,
p r z y z n a ł o nagrody n a s t ę p u j ą c e : w dziale
r z e ź b y nagrody I nie p r z y z n a n o ; nagro­
d y I I (po 3.000 zł) o t r z y m a l i : J a r o s ł a w
F u r g a ł a i M a r i a n L e j a ; n a g r o d ę I I I (2.000
zł) — E d m u n d Zieliński.
W działo t k a n i n y nagrody I (po
5.000 zł) o t r z y m a ł y : S t a n i s ł a w a C z a p l i ń ­
ska i M a r i a n n a Dzieszko; nagrody I I
(po 3.000 zł) — Felicja Malewicka i Janina

S

U

M

M

A

Polska sztuka ludowa za granicą
V I I — w siedzibie F u n d a c j i K o ś c i u ­
szkowskiej w N o w y m Y o r k u czynna b y ł a
w y s t a w a prac N i k i f o r a . O r g a n i z a t o r k ą
wystawy była Katherine Sękowski.

V I T — we L w o w i e w M u z e u m Sztu­
k i U k r a i ń s k i e j czynna b y ł a w y s t a w a
rzeszowskiej s z t u k i ludowej. Zgromadzo­
no t u ponad 300 e k s p o n a t ó w z r ó ż n y c h

R

I

E

S

©

dziedzin s z t u k i , j a k r z e ź b a , s t r ó j , koro­
n k a , h a f t , zabawka i f o t o g r a m y budow­
n i c t w a w s i rzeszowskiej.
Wystawa
zorganizowana
została
przez d z i a ł etnograficzny Muzeum O k r ę ­
gowego w Rzeszowie.

*
13—22. V I I I — w M a l m ó (Szwecja)
n a M i ę d z y n a r o d o w y c h Targach d u ż y m
zainteresowaniom cieszyła się wystawa
Sp. R ę k o d z i o ł a Ludowego i A r t y s t y c z ­
nego i m . St. W y s p i a ń s k i e g o z K r a k o w a ,
p r z y s p a r z a j ą c s p ó ł d z i e l n i wielu nabyw­
ców.

*
24. I X — w Berlinie, w Museum
fur V o l k s k u n d e o d b y ł o się uroczysto
otwarcie w y s t a w y p n . „ M i k o ł a j K o p e r n i k
w oczach p o l s k i c h t w ó r c ó w l u d o w y c h " .
W y s t a w a z o s t a ł a zorganizowana w ra­
mach t r w a j ą c e j
w s p ó ł p r a c y Muzeum
Etnograficznego w T o r u n i u z muzeum
b e r l i ń s k i m , gdzie b y ł a p i e r w s z ą w y s t a w ą
e t n o g r a f i c z n ą z k r a j ó w socjalistycznych.
N a u r z ą d z o n e j z d u ż y m rozmachem
ekspozycji pokazano 123 najciekawsze
r z e ź b y , uzyskane przez M u z e u m Etno­
graficzne z k o n k u r s u ogólnopolskiego
oraz barwne f o t o g r a m y miejsc p o b y t u
K o p e r n i k a , w y p o ż y c z o n e z Muzeum
Okręgowego w Toruniu i kopię X V I -wiocznego p o r t r e t u wielkiego astronoma.
W y s t a w ę p r z y g o t o w a l i pracownicy
obu m u z e ó w . A u t o r o m scenariusza i pro­
j e k t u ekspozycji b y ł d y r . Aleksander
Błaehowski.
Z okazji w y s t a w y w y d a n o katalog.

Р

Е

З

Ю

М

Е

S U M M A R Y OP A R T I C L E S
K r y s t y n a

H e r m a n o w i с z-N o w а к — R E S E A R C H O N

W anda

D r a b i к — DECORATED

HOLLOW

MASONRY

F O L K COSTUMES I N P O L A N D - ASSESSMENT OF A C H I E ­

U N I T S OF C E M E N T ( R E S E A R C H I N T O CONTEMPORARY

VEMENTS

FOLK ART)

Since the beginning of the 19th c e n t u r y folk costumes have

One o f v e r y few forms o f f o l k a r t developing now is the

beon one o f the domains of f o l k a r t arousing the greatest interest

decoration of the walls of houses (or u n d e r p i n n i n g ) made of

among ethnographers

concrete or cement hollow masonry u n i t s . A n average hollow

a n d lovers of folk c u l t u r e . H o w e v e r , the

f i r s t descriptions of a scientific character

d i d n o t appear t i l l

the years between the W o r l d Wars. Since the Second
War,

World

masonry u n i t is a rectangular p r i s m 25 X 50 X 25 c m mado of
cement m i x e d w i t h sand a n d water cast i n t o a wooden mould.

the most i m p o r t a n t project has been the A t l a s of Polish

In

m a n y regions o f P o l a n d the wooden m o u l d is carved

F o l k Costumos planned for 59 volumes, of w h i c h 30 have been

w h i c h produces

published so far. I t is w o r t h n o t i n g t h a t i n Poland thero are 50

The f i r s t decorated moulds were n o t e d about 1933. Decorated

basic a n d almost 500 regional varieties of f o l k

hollow masonry u n i t s became popular after the last war and

costumes.

I n her w o r k the authoress sets o u t t o show t o w h a t o x t e n t

ornaments

impressod on the cement

surface.

can be f o u n d i n various rogions o f the c o u n t r y . The moulds

the s t u d y of f o l k costumes can become a source t o t h e h i s t o r y

are made e x a c t l y like the

of clothes, points t o the influenco of foreign i m p o r t s a n d of t o w n

l i t t l e gingerbread m o u l d s . E x c e p t for open-work decoration all

clothes on those w o r n i n t h e c o u n t r y . U n f o r t u n a t e l y , most o f

the other techniques

the studies on t h e subject p a y too l i t t l e a t t o n t i o n t o t h e l i n k s

are skilled i n wood-carving.

b u t t e r p r i n t s , cheese presses and

are used b y carpenters a n d joiners who

of the folk costume w i t h the social s t r u c t u r e o f the village i t
comes f r o m , w i t h t h e f i n a n c i a l s i t u a t i o n of those w h o wear i t ,
customs a n d rites a n d the frrnction i t h a d t o f u l f i l l i n t h e r u r a l

R o m u a l d a

H a n к o w s к a — " T A P E S T R I E S " PAINTED

c o m m u n i t y . Also, e x i s t i n g descriptions o f f o l k costumes do n o t

ON

BY

PAPER

FAIENCE

PAINTRESSES

contain adequate i n f o r m a t i o n concerning the c u t of the costumos,
the colour variants, changes conrrectod w i t h fashion, the n u m b e r

The article deals w i t h pictures o f flower designs painted

of costumes a n d their elements owned b y people, ways o f keeping

on paper b v the workers of the Table-ware Ceramic Works in

a n d cleaning the costumos, the p r o b l e m o f substitute

W ł o c ł a w e k . These workers p a i n t certain defined patterns, the

elements

used b y poor people, etc.
Comprehensive

research i n t o folk

shaping o f w h i c h t h e y can also influence. They take part i n the
costumes is helpful

in

Biennale E x h i b i t i o n o f W ł o c ł a w e k Faionco at which they present

following the changes t a k i n g placo i n the folk culture after the

their o w n creative solutions i n o r n a m e n t a t i o n . I n 1974 they

19th

surprised the organizers o f a contost

62

century.

entitled

"Contemporary

�or a f a m i l l y , or t h e y were statues of the sad Christ, more rarely
a Pieta or other presentation o f Our L a d y , etc. Crosses made of
t i m b e r or i r o n wore erected i n p u b l i c squares i n villages, a t t h e
crossroads, on r i v e r banks, i n the fiolds, i n places of crime, on tho
graves a n d mounds o f "Poles" (soldiers or insurgents). Crosses
were also b u i l t d u r i n g plagues, on the occasion o f various missions
a n d vows. Such crosses wore also founded for various intentions
b y w e a l t h y farmers, w h o usually p u t dates o n t h e m , names a n d
a stereotype inscription (e. g . G o d , bless us!). Smaller crosses
were h u n g o n t h e walls, or p u t on t h e tables i n rooms; they
were also p u t among bee-hives thus placing the bees under
their p r o t e c t i o n . Some crossese, especially the b i g ones, were
J a c e k O l ę d z k i — T H E R E A L B E A U T Y IS I N N A T U R E .
decorated w i t h tho insignia o f Christ's passion or h a d a developed
(ON B A Z Y L I A L B I C Z U K ' S P A I N T I N G S . )
c r o w n o f i r o n o r t i n s u r m o u n t i n g t h e m . Wood-carvers a n d
caipenters often t o o k p a y m e n t i n k i n d f o r t h e i r w o r k a n d n o t
Bazyli A l b i c z u k is 65, a bacholor, he made h i s l i v i n g i n
money. Such crosses stood f o r longer t h a n one h u n d r e d years.
farming b u t has been p a i n t i n g since h i s y o u t h . T h e a u t h o r o f
W
h e n the p a r t o f the cross t h a t was sunk i n the g r o u n d decayed,
the article emphasizes t h e deep, philosophical m o t i v a t i o n i n
Albiczuk's w o r k a n d his a t t i t u d e t o w a r d s N a t u r e . H i s love o f usually every 20—30 years, i t was t h e n sunk again, a n d thus t h e
cross was made shorter. Sometimes o l d crosses were replaced
Nature made h i m l a y o u t a s m a l l garden i n w h i c h he grows
w i t h now copies. O l d crosses w h i c h h a d completely r o t t e d wore
about 300 different k i n d s o f bushes a n d flowers. Gardens are
b u r n t i n t h e c h u r c h - y a r d o n Easter Sunday o r o n St. Rooh's
a recurring theme i n m a n y o f his w o r k s . T h e h a r m o n y of N a t u r e ,
day.
the Sun a n d t h e b i r d s c o n t a i n m o r a l values t h a t aro so often
violated b y m a n w i t h his quarrels a n d f r a t r i c i d a l f i g h t i n g a b o u t
Before t h o F i r s t W o r l d W a r there were a b o u t 1500 crosses
religious differences, etc. Creative w o r k brings peace t o h i m a n d
i n t h e K u r p i e r e g i o n ; after 1945 o n l y sevoral h u n d r e d remained
allows o f expressing values w h i c h — he says — h o l d t h o sense
a n d their n u m b e r is constantly d i m i n i s h i n g .
of his existence.
folk a r t i n t h e K u j a w y r e g i o n " b y sending i n pictures o f flower
designs on paper for w h i c h t h e y drew o n t h e i r experience i n t h e
domain o f faience decoration. T h e different size, t h e m a t e r i a l
and a froo choice b o t h i n composition o f colours a n d decorative
elements, resulted i n a n o u t b u r s t o f creative i n v e n t i o n f r o m t h e
most talented paintresses. N o w , a b o u t one h u n d r e d paintresses
send in their ,.tapestries" f o r contests a n d e x h i b i t i o n s , thus
providing a l i n k w i t h t h e l i v e l y (although f o r m a l l y different)
tradition or r u r a l ,,tapestries".

Albiczuk is a reflective painter, he w o r k s slowly, w i t h graet
sonso o f responsibility a n d o n l y i n t h e later p a r t o f t h e d a y ,
when dusk is falling. H e spends mornings i n his garden a n d i n
tho fields.
H e rejects a l l labels. H o protests w h e n people call h i m
a naive painter. T h e a u t h o r says: he is j u s t a great a r t i s t .

A d a m C h ę t n i k — CROSSES A N D W A Y S I D E S H R I N E S
IN T H E KURPIE REGION

A n t o n i S t e l m a c h — P A I N T I N G TO COMMEMORATE
A B O L I T I O N OF SERFDOM I N GORAJEC
T h e a u t h o r , whoso description o f t h o m u r a l paintings
i n t h e chapel i n Ł o w c z a c o m m e m o r a t i n g a similar event has
been published i n a previous issue o f our magazine, n o w presents
the h i s t o r y o f a p a i n t i n g (only p a r t i a l l y preserved) i n an O r t h o d o x
Church a t Gorajee. The p a i n t i n g was founded b y a local peasant
Georgij W o j t o w i c z a n d his wife. I t is one o f v e r y few preserved
examples o f a n i n d i v i d u a l f o u n d a t i o n o f t h e k i n d .
Jan

S a m e k — E L E M E N T S OF F O L K A R T I N CRACOW

GOLD-SMITHERY
On t h o t e n t h anniversary o f t h e death o f A d a m C h ę t n i k ,
an ominont specialist i n t h e f i e l d o f t h e f o l k a r t i n t h e K u r p i e
region (an ethographic region n o r t h east o f central Poland),
the editors p u b l i s h a t e x t b y A d a m C h ę t n i k , w r i t t e n before
the Second W o r l d W a r a n d also reproductions o f his drawings
of crosses a n d wayside shrines. T h e source materials date back
to the period between t h e t w o W o r l d Wars.
Wayside shrines used t o be v o r y p o p u l a r i n t h e K u r p i e
region a n d they were of various sizes f r o m t i n y cases t o buildings
built o f t i m b e r o r , more r a r e l y , c f b r i c k . H o l y images were also
placod under s m a l l t i n or wooden roofs o r i n t h o hollows o f treo•trunks. Most often t h e y were t h e p a t r o n saints o f t h e village

The a u t h o r describos engraved plates a t t h e bases o f l i ­
t u r g i c a l chalices f r o m tho Corpus Christi Church a n d St. M a r t i n ' s
Church i n Cracow. T h e y date back t o t h e 17th century. Such
plates a n d plaquettes also appeared on other chalices a n d l i t u r g i ­
cal vessels e.g. the ciboriums f r o m St. M a r t i n ' s Church i n Cracow.
E n g r a v i n g was popular i n Cracow gold-smithery a n d i t first
appeared i n t h e second h a l f o f t h e 14th century. Goldsmiths
drew o n graphic patterns, b u t a departure f r o m t h o great style
made t h e m t u r n t o t h e folk a r t i d i o m . Besides, t h e Craoow
goldsmiths also w o r k e d for people i n the c o u n t r y m a k i n g jewellery
for t h e m ( i n w h i c h t h e ornamental stone was coral).

Р Е З Ю М Е

К р и с т и н а Г е р м а нович-Новак
— ИССЛЕДО­
В А Н И Я В О Б Л А С Т И НАРОДНЫХ
КОСТЮМОВ
В
П О Л Ь Ш Е . П О П Ы Т К А О Ц Е Н К И ДОСТИЖЕНИЙ
В
OTOM
НАПРАВЛЕНИИ

ник для и з у ч е н и я и с т о р и и о д е ж д ы , в о з д е й с т в и я ино­
с т р а н н о г о и м п о р т а , в л и я н и я города на деревню.
К со­
жалению,
в большинстве
работ о б р а щ а е т с я с л и ш к о м
мало в н и м а н и я на с в я з ь наряда
с общественной струк­
турой деревни,
с з а ж и т о ч н о с т ь ю е е жителей,
с об­
р я д а м и и функциями,
к о т о р ы е наряд
и с п о л н я л среди
с е л ь с к о й о б щ е с т в е н н о с т и . П р и о п и с а н и и наряда
слиш­
к о м мало
места
о т в о д и т с я о п и с а н и ю его к р о я , р а с ­
цветки,
и з м е н е н и я м , с в я з а н н ы м с модой, к о л и ч е с т в у
нарядов
и и х о т д е л ь н ы х э л е м е н т о в у к р е с т ь я н , цепе
наряда,
способам хранения
и чистки,
проблеме замены

У ж е в начале
X I X в е к а наряд
стал предметом
особого в н и м а н и я и и н т е р е с а э т н о г р а ф о в и л ю б и т е л е й
народной
культуры.
Однако
лишь
в
межвоепный
период начали
у к а з ы в а т ь с я научные
труды,
посвя­
щенные
этой тематике.
П о с л е в т о р о й мировой
войны
в а ж н е й ш и м мероприятием
в этой области я в л я е т с я
п о д г о т о в к а Атласа
п о л ь с к и х народных
к о с т ю м о в . Из
отдельных элементов наряда, к которой прибегали
з а п л а н и р о в а н н ы х 59 тетрадей
в ы ш л о до с и х п о р 30.
менее
з а ж и т о ч н ы е г р у п п ы населения
и т.д.
С л е д у е т о т м е т и т ь , что в П о л ь ш е с у щ е с т в у е т 50 о с н о в ­
ных и о к о л о 500 р е г и о н а л ь н ы х в и д о в народных
пра­
Всесторонние исследования, касающиеся
нарядов,
здничных

нарядов.

В своей статье автор п ы т а е т с я
к о й мере и с с л е д о в а н и е э т и х нарядов

установить в к а ­
составляет источ­

предоставляют

происходившие
века.

позможиоеп.

в народной

проолсдотъ

поремеим,

к у л ь т у р е , начиная

с XIX

63

�В а н д а Драбик
— ДЕКОРАТИВНЫЕ
ПУСТОТЕ­
ЛЫЕ
БЕТОННЫЕ
КАМНИ
( И З ИССЛЕДОВАНИЙ
В
ОБЛАСТИ
СОВРЕМЕННОГО
НАРОДНОГО
ИСКУС­
СТВА)
О д н и м и з немногих
новых
видов
современного
народного
творчества,
п о л у ч и в ш и х в настоящее
время
развитие, является украшение
с т е н домов
(или
их
цокольной
части)
в о з в е д е н н ы х и з бетонных
(цемент­
ных) п у с т о т е л ы х к а м н е й .
Пустотелый камень является прямоугольным па­
р а л л е л е п и п е д о м р а з м е р о м в с р е д н е м о к . 25 X 50 X 25
см. П у с т о т е л ь н ы е к а м и н и з г о т о в л я ю т с я в
деревянных
формах,
в к о т о р ы е в л и в а ю т цемент,
смешанный с пес­
ком и водой.
В о многих
р е г и о н а х П о л ь ш и деревянную
форму
в ы д а л б л и в а ю т , благодаря
чему
на
цементной
стене
о т п е ч а т ы в а е т с я о р н а м е н т . П е р в ы е декоративные
фор­
мы датируются
п р и б л и з и т е л ь н о 1933
г. О н и
стали
распространяться после войны и сейчас применяются
в р а з л и ч н ы х р а й о н а х нашей
страны. Выделка
форм
п р о и з в о д и т с я таким
же
о б р а з о м , к а к формы
для
у к р а ш е н и я масла,
сыра, пряников. Кроме
ажурной
п р и м е н я ю т с я также
в с е другие
в и д ы техники
резного
и с к у с с т в а . Их в ы д е л к о й з а н и м а ю т с я п л о т н и к и и с т о ­
ляры, обладающие способностями резчиков.
Р о м у а л ь д а Х а н к о в с к а
— НАСТЕННЫЕ
МАЖНЫЕ КОВРИКИ
Р А Б О Т Ы ХУДОЖНИЦ
ПИСЫВАЮЩИХ
ФАЯНС

БУ­
РАС­

Темой
настоящей
статьи являются картонные или
бумажные
к а р т и н к и , цветочные
декорации,
выпол­
няемые
р а б о т н и ц а м и В л о ц л а в с к о й фабрики
столовой
к е р а м и к и . Художницы
работают
по
утвержденным
о б р а з ц а м , в формировании
которых принимают
дей­
ственное участие. В своих работах, п р е д с т а в л е н н ы х
на Бьеннале
фаянсовых
изделий, они п о к а з а л и соб­
с т в е н н ы е творческие
о р н а м е н т а л ь н ы е (т.е.
декоратив­
ные)
р е ш е н и я . В 1974 г. художницы
эти,
неожиданно
для о р г а н и з а т о р о в к о н к у р с а „ Н а р о д н о е и с к у с с т в о К у я в щ и н ы " , п р и с л а л и бумажные
картинки, в которых
использовали свой опыт, приобретенный при росписи
фаянса.
Другой
формат,
другой
материал
и свободная
непринужденная
р а с ц в е т к а , к а к и декоративные
(ком­
позиционные)
решения
способствовали
творческому
р а з в и т и ю наиболее
талантливых
художниц.
В
насто­
ящее время около
100 женщин
готовят
настенные
бумажные
коврики па конкурсы и выставки,
под­
держивая
в с е е щ е живые
( х о т я формально
иные)
традиции
деревенских
настенных
ковриков.
Автор
р а с с м а т р и в а е т р а б о т ы наиболее
талантли­
в ы х женщин,
сопоставляя их с композициями, кото­
р ы е о н и п р е д с т а в и л и на Бьеннале
фаянса.
Я ц е к О л е н д з к и — ПОДЛИННАЯ КРАСОТА
ЗА­
КЛЮЧАЕТСЯ В ПРИРОДЕ. О
ХУДОЖЕСТВЕННОМ
ТВОРЧЕСТВЕ
БАЗИЛИЯ
АЛЬБИЧУКА
Альбичуку
65 л е т . О н холост,
в с ю жизнь
зани­
мается
з е м л е д е л и е м , но наряду
с
этим с
молодых
л е т р и с у е т . Автор
статьи отмечает глубокие
филосо­
фские
мотивы,
характерные
для творчества
Альбичука, его о т н о ш е н и е к п р и р о д е . С т р а с т н о л ю б я п р и р о д у ,
о н р а з б и л на небольшой
п л о щ а д и сад, в
котором
в ы р а щ и в а е т о к . 300 в и д о в к у с т а р н и к о в ( м н о г о л е т н и ­
к о в ) и цветов.
С а д ы я в л я ю т с я также
темой
многих
его работ.
Гармония природы, солнце, птицы содержат глу­
бокие
моральные
ценности,
к о т о р ы е так часто
на­
р у ш а е т человек
р а с п р я м и , братоубийственной
борьбой
на п о ч а е р е л и г и о з н ы х р а с х о ж д е н и й и т . д . В
твор­
честве
находит
Альбичук
умиротворение, оно
дает
е м у в о з м о ж н о с т ь в ы р а з и т ь т е ценности,
которые со­
с т а в л я ю т с м ы с л его с у щ е с т в о в а н и я .
Альбичук
в д у м ч и в ы й художник,
о н р а б о т а е т мед­
л е н н о , с чувством
ответственности, работает
только
в п р е д в е ч е р н е е в р е м я , к о г д а наступают
сумерки. По
у т р а м он р а б о т а е т в с а д у и в п о л е .
Альбичук
не п о м е щ а е т с я в о б щ е п р и н я т ы х „ п е р е ­
г о р о д к а х " . О н п р о т е с т у е т , к о г д а е г о п р и ч и с л я ю т к на­
и в н ы м . П о мнению
а в т о р а он я в л я е т с я
художником
крупного
формата.

64

АдамХентник
ПЁВСКОГО

— КРЕСТЫ
РАЙОНА

И

ЧАСОВЕНКИ

КУР-

В десятую
г о д о в щ и н у с о дня
смерти известного
з н а т о к а народной
к у л ь т у р ы курпёвского района (этно­
г р а ф и ч е с к и й р а й о н , р а с п о л о ж е н н ы й на с е в е р о - в о с т о к
о т центральной
П о л ь ш и ) наша
редакция
публикует
написанный
и м до в о й н ы текст,
а также
помещает
репродукции рисунков, изображающих кресты и
часо­
в е н к и . Это документация,
возникшая в
межвоепный
период.
Часовенки
были
широко
распространены в Курп ё в е к о м р а й о н е . В с т р е ч а л и с ь с р е д и них
различной
в е л и ч и н ы , то маленькие,
шкафоподобные,
то
более
к р у п н ы е п о с т р о й к и . Их
с т р о и л и и з дерева,
р е ж е из
к и р п и ч а . К р о м е того
с т а в и л и с ь фигуры
с в я т ы х под
жестяными
и л и дощатыми
к о з ы р к а м и и л и же в
дуплах
деревьев.
Это были
главным образом изображения
святых,
п о к р о в и т е л е й данной
деревни
или семьи, либо
же
с к у л ь п т у р ы С к о р б я щ е г о Христа,
реже Пиеты, а
так­
же другие
и з о б р а ж е н и я Богоматери
и т.д.
Деревянный
и л и железный
к р е с т с т а в и л и на
де­
р е в е н с к и х п л о щ а д я х , на
п е р е п у т ь я х , над
в о д о й , на
п о л я х , на местах
п р е с т у п л е н и й , на о д и н о ч н ы х
моги­
л а х и могилах
„поляков'' (солдат, повстанцев).
С т а в и л и также
к р е с т ы во в р е м я э п и д е м и й , в связи
с р а з л и ч н ы м и миссиями
и
обетами.
Состоятельные
к р е с т ь я н е жертвовали
иногда к р е с т ы по р а з л и ч н ы м
п о в о д а м , г л а в н ы м о б р а з о м п о м е щ а я на них
даты,
фамилии
и стереотипные подписи (наприм.
Господи
благослови).
Кресты
п о м е н ь ш е в е ш а л и на
стенах,
с т а в и л и в и з б е на
столе, п о м е щ а л и среди ульев, по­
ручая
их
попечению
пчел. Кресты,
в особенности
больших
р а з м е р о в , р а з у к р а ш и в а л и и в е ш а л и на
них
а т р и б у т ы мученичества,
тщательно
о т д е л ы в а я так наз.
в е н е ц и з железа
или
жести.
За свою работу резчики и плотники преимущест­
в е н н о п о л у ч а л и в м е с т о денег
продукты. К р е с т ы про­
стаивали иной раз с в ы ш е ста лет.Когда перегнивала
з а к о п а н н а я в з е м л ю нижняя
часть,
крест
срезали
и о п я т ь в к а п ы в а л и , с н и ж а я е г о таким
образом; обыч­
но э т о п р о д е л ы в а л и к а ж д ы е 20—30 л е т . Иногда
старые
к р е с т ы з а м е н я л и новыми
копиями. Совсем обветшав­
шие
кресты сжигали перед костелом в
Страстную
С у б б о т у и л и в день с в . Р о х а .
П е р е д п е р в о й мировой
войной в Курпёвском райо­
не насчитывалось
о к . 1500 к р е с т о в , п о с л е 1945 г. и х
о с т а л о с ь только
несколько
сот, сейчас их стало еще
меньше.
Антон
и
С т е л ь м а х
—
В
ПАМЯТЬ
КРЕПОСТНОГО ПРАВА В ГОРАЙЦЕ

ОТМЕНЫ

Автор
с т а т ь и , к о т о р ы й в с в о е в р е м я п и с а л на
с т р а н и ц а х журнала
„ П о л ь с к о е народное
искусство"
о настенной
живописи,
посвященной отмене крепост­
ного
п р а в а , к о т о р а я находится
в часовенке
в
Ловче,
п и ш е т на с е й р а з о б и с т о р и и к а р т и н ы частично
со­
хранившейся
в церкви
в
Горайце. Картина
была
в 1848
г. п р и н е с е н а
в дар
местным
крестьянином
Г е о р г и е м В у й т о в и ч е м и е г о женой.
Она
принадлежит
к немногим
с о х р а н и в ш и м с я о б р а з ц а м п о д о б н ы х инди­
видуальных
даров.
Я н С а м е к — ЭЛЕМЕНТЫ
НАРОДНОГО
ИСКУС­
СТВА В ЮВЕЛИРНОМ МАСТЕРСТВЕ КРАКОВА
В статье рассматриваются гравированные пластин­
к и на ножках
литургических сосудов костелов
Божьего
тела
и
св. М а р т и н а
в Кракове.
Они
датируются
X V I I в . Такие
п л а с т и н к и и п л а к е т к и можно
встретить
на
различного
вида литургической утвари,
наприм.
на дарохранительнице
и з к о с т е л а с в . М а р т и н а . Этого
рода г р а в и р о в к а стала р а с п р о с т р а н я т ь с я среди кра­
к о в с к и х г р а в е р о в в о в т о р о й п о л о в и н е X I V в. Г р а в е р ы
п р и д е р ж и в а л и с ь г р а ф и ч е с к и х о б р а з ц о в , но, у х о д я от
о б р а з ц о в большого
и с к у с с т в а , о н и п р т л й о т г ж а л и с ь к на­
р о д н о й к у л ь т у р е . З о л о т ы х дел мао^е^а
р Щ с ) т а л и так­
же
для
у д о в л е т в о р е н и я потребно£гей..-пеа^дни, вы­
п о л н я я ювелирные
и з д е л и я , в коЬе]юлн1](Ж
ценным
к а м н е м был к о р а л л .
y^i,

�W A R U N K I

P R E N U M E R A T Y

Cena p r e n u m e r a t y rocznej
Cena p r e n u m e r a t y p ó ł r o c z n e j

N A

R O K

1978

z l 120.—
z l 60.—

Prenumeratę
na k r a j p r z y j m u j ą
Oddziały RSW „Prasa-Książka-Ruch"
oraz
u r z ę d y p o c z t o w e i d o r ę c z y c i e l e •— w t e r m i n a c h :
— do 25 l i s t o p a d a na s t y c z e ń , I k w a r t a ł , I p ó ł r o c z e r o k u n a s t ę p n e g o i na c a ł y r o k
następny
— do d n i a 10 miesia.ca, p o p r z e d z a j ą c e g o o k r e s p r e n u m e r a t y na p o z o s t a ł e o k r e s y r o ­
ku bieżącego.
Jednostki gospodarki uspołecznionej, instytucje i organizacje społeczno-polity­
czne s k ł a d a j ą z a m ó w i e n i a w m i e j s c o w y c h O d d z i a ł a c h R S W „ P r a s a - K s i ą ż k a - R u c h " .
Z a k ł a d y pracy i i n s t y t u c j e w m i e j s c o w o ś c i a c h , w k t ó r y c h nie ma O d d z i a ł ó w
R S W oraz p r e n u m e r a t o r z y i n d y w i d u a l n i z a m a w i a j ą p r e n u m e r a t ę w u r z ę d a c h pocz­
towych lub u doręczycieli.
P r e n u m e r a t ę ze z l e c e n i e m w y s y ł k i za g r a n i c ę , k t ó r a j e s t o 5 0 % d r o ż s z a o d
prenumeraty krajowej, przyjmuje R S W „ P r a s a - K s i ą ż k a - R u c h " , Centrala Kolporta­
ż u P r a s y i W y d a w n i c t w u l . T o w a r o w a 28, 00-958 W a r s z a w a , k o n t o P K O n r 1531-71 w t e r m i n a c h p o d a n y c h d l a p r e n u m e r a t y k r a j o w e j .
Sprzedaż n u m e r ó w bieżących i archiwalnych:
— w K s i ę g a r n i O ś r o d k a Rozpowszechniania W y d a w n i c t w N a u k o w y c h P A N , sprze­
daż g o t ó w k o w a i w y s y ł k o w a n u m e r ó w bieżących i a r c h i w a l n y c h p ł a t n o ś ć go­
t ó w k ą , p r z e l e w e m l u b za z a l i c z e n i e m p o c z t o w y m .
A d r e s : O R P A N , P a ł a c K u l t u r y i N a u k i , 00-901 W a r s z a w a , k o n t o P K O 1531-912
I Oddział Warszawa.

O r d e r s f o r t h i s p e r i o d i c a l f r o m a b r c a d c a n be p l a c e d w i t h „ A r s P o l o n a " K r a k o w ­
s k i e P r z e d m i e ś c i e 7, 00-068 W a r s z a w a , P o l a n d or w i t h
—• K u b o n &amp; S a g n e r , I n h a b e r O t t o S a g n e r , D 8 M ü n c h e n 34, P o s t f a c h 68, B u n d e s r e publik Deutschland.
— E a r l s c o u r t P u b l i c a t i o n s L t d . , 130 S h e p h e r d B u s h C e n t r e , L o n d o n W 12, G r e a t
Britain.
— L i c o s a C o m m i s s i o n a r i a S a n s o n i , V i a L a m a r m o r a 45, 50 121 F i r e n z e , I t a l y .
I n d e k s 36 940
P L I S S N 0032-3721

Z a k ł a d N a r o d o w y i m i e n i a O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o W r o c ł a w , Oddział w W a r ­
s z a w i e 1977. N a k ł a d 2000 egz. O b j ę t o ś ć 11,00 a r k . w y d . , 8,00 a r k . d r u k . + 2 w k l e j k i
P a p i e r i l u s t r a c y j n y k l . I I I 90 g. 61 X 86. O d d a n o do s k ł a d u 1 1 . Х И . 1 9 7 6 . P o d p i s a n o
do d i u k u w s i e r p n i u 1977 r . W y d r u k o w a n o w e w r z e ś n i u 1977 r . w Z a k ł . G r a f .
„ T a m k a " . Z . 2. 664/76. F-15. C e n a 18.— z ł .

�</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
</item>
