https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/c465f694cd23de99440dfc20679bb04a.pdf 09e8b4e1431733a9f447a397c8ebf7d4 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:709 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1970 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:653 Title A name given to the resource Kronika / ETNOGRAFIA POLSKA 1970 t.14 z.2 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1970 t.14 z.2, s.215-222 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text K R O N I K A „ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t. X I V z. 2 III E T N O G R A F I C Z N E SEMINARIUM AMERYKANISTYCZNE. P o z n a ń 18-20 0DV 1969 P o d j ę t e s z e r e g lat ternu w o ś r o d k u p o z n a ń s k i m p r a c e z z a k r e s u a m e r y k a n i s t y k i etnograficznej z n a l a z ł y ostatnio s w ó j w y r a z w o b r a d a c h I I I E t n o g r a f i c z n e g o S e m i n a r i u m A i m e r y k a n i s t y c z n e g o . S e m i n a r i u m to o d b y ł o s i ę w P o z n a n i u w d n i a c h od 18-20 (kwietnia 1969 r., a z o r g a n i z o w a n e z o s t a ł o p r z e z Z a r z ą d S e k c j i A m e r y k a nistycznej P T L i Oddział P o z n a ń s k i B T L . przy w s p ó ł u d z i a l e Z a k ł a d u Etnografii Powszechnej Katedry Etnografii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu i Pracowni Etnograficznej I H K M P A N w Poznaniu. L i c z n y u d z i a ł w S e m i n a r i u m przedstawicieli prawie wszystkich o ś r o d k ó w etnograficznych w k r a j u , a t a k ż e re­ p r e z e n t a n t ó w i n n y c h , p o k r e w n y c h d y s c y p l i n , j a k h i s t o r i i , archeologii, socjologii i geografii, b y ł n i e w ą t p l i w i e w y r a z e m s z c z e g ó l n e g o z a i n t e r e s o w a n i a , j a k i m c i e s z y s i ę u nas t a r o z w i j a j ą c a s i ę od n i e d a w n a w P o l s c e g a ł ą ź w i e d z y . Seminarium p o ś w i ę c o n e było problematyce meksykanistycznej. O t w i e r a j ą c obra­ dy p r e z e s S e k c j i A m e r y k a n i s t y c z n e j prof. d r M a r i a F r a n k o w s k a p o d k r e ś l i ł a z n a ­ czenie, j a k i e m a ten z j a z d d l a r o z w o j u z a i n t e r e s o w a ń a m e r y k a n i s t y o z n y c h w P o l ­ sce. W y r a z i ł a r ó w n i e ż n a d z i e j ę , ż e p r z y c z y n i s i ę on do p o g ł ę b i e n i a i s t n i e j ą c y c h j u ż w i ę z i i n a w i ą z a n i a n o w y c h m i ę d z y p o k r e w n y m i d y s c y p l i n a m i , co d o p r o w a d z i do p o w a ż n e g o p o s t ę p u tej d z i e d z i n y n a u k i . W p i e r w s z y m d n i u S e m i n a r i u m p r z e d p o ł u d n i e m , po p r z y j ę c i u p r z e w o d n i c t w a o b r a d p r z e z prof. dr. W i t o l d a D y n o w s k i e g o , r e f e r a t pt. Problemy i kierunki współ­ czesnej etnologii meksykańskiej w y g ł o s i ł a prof. dr M . F r a n k o w s k a . J a k o d r u g i o d ­ czytano r e f e r a t z n a n e g o etnologa m e k s y k a ń s k i e g o M a r g a r i t y Nolasco Badania nad przemianami kultury podmiejskiej ludności okręgu Cholula n a d e s ł a n y na Semina­ rium z Meksyku. W c z a s i e o b r a d p o p o ł u d n i o w y c h , k t ó r y m p r z e w o d n i c z y ł doc. d r Z b i g n i e w J a ­ s i e w i c z , w y g ł o s z o n o d w a obszerne k o m u n i k a t y n a u k o w e — m g r A l e k s a n d e r P o s e r n - Z i e l i ń s k i : Nowe osiągnięcia etnologii meksykańskiej — pełna bibliografia prac 0 Meksyku, oraz zyczne w dawnym Romana Mańkowska Meksyku. i Andrzej Krzanowski: Instrumenty mu­ W d r u g i m d n i u p r z e d p o ł u d n i e m , gdy p o s i e d z e n i u p r z e w o d n i c z y ł prof. dr B o ­ l e s ł a w O l s z e w i c z , u c z e s t n i c y w y s ł u c h a l i d w ó c h r e f e r a t ó w — prof. dr. J a n u s z a T a z ­ b i r a : Odkrycie Ameryki i konkwista w literaturze staropolskiej, o r a z prof. dr. Tadeusza Lepkowskiego: Z dziejów kontaktów polsko-meksykańskich w XIX 1 XX w. W czasie obrad p o p o ł u d n i o w y c h , k t ó r y m p r z e w o d n i c z y ł b y ł y ambasador P o l ­ s k i w M e k s y k u J a n D r o h o j o w s k i , w y g ł o s z o n o j e d e n referat i d w a k o m u n i k a t y n a u ­ k o w e — H e l e n a i S t a n i s ł a w A d a m o w i c z o w i e : Kultura iMkandonów i jej przeobra- �216 KRONIKA żenią w XX n i a k : Metal wieku, m g r L e c h M r ó z : Cyganie w kulturze W ostatnim przedkolumbijskiego dniu Seminarium odbyło w Meksyku, oraz m g r A n d r z e j W o ź ­ 1 Meksyku . się zebranie organizacyjne członków Sek­ cji Amerykanistycznej P T L . O ż y w i o n a d y s k u s j a po k a ż d y m o d c z y c i e o r a z t r w a j ą c a do p ó ź n y c h godzin w i e ­ c z o r n y c h w d r u g i m d n i u obrad w y m i a n a z d a ń n a t e m a t y p o r u s z a n e w r e f e r a t a c h w y k a z a ł y , j a k bardzo p r o b l e m a t y k a a m e r y k a n i s t y c z n a i n t e r e s u j e polskie ś r o d o w i s k o n a u k o w e i j a k p o ż y t e c z n a jest i n i c j a t y w a o r g a n i z o w a n i a tego t y p u p o s i e d z e ń . B a r d z o szeroko o m a w i a n y m i d y s k u t o w a n y m p r o b l e m e m /w n a w i ą z a n i u do r e ­ f e r a t u M . F r a n k o w s k i e j b y ł a k w e s t i a s z k o l e n i a s p e c j a l i s t ó w w dziedzinie etnologii i antropologii s p o ł e c z n e j w M e k s y k u . S p r a w y te p o d n i o s ł a prof. d r J a d w i g a K l i ­ m a s z e w s k a . Prof. F r a n k o w s k a w y j a ś n i a j ą c p o d k r e ś l i ł a , ż e k s z t a ł c e n i e w t y m z a ­ k r e s i e w M e k s y k u t r w a 5 lat i i k o ń c z y s i ę u z y s k a n i e m s t o p n i a m a g i s t r a j u ż o k r e ­ ś l o n e j s p e c j a l i z a c j i , tzn. antropologii f i z y c z n e j b ą d ź archeologii c z y l i n g w i s t y k i , etnologii c z y antropologii s p o ł e c z n e j . P o d w ó c h p i e r w s z y c h l a t a c h s t u d i ó w , k t ó r e s ą w s p ó l n e d l a w s z y s t k i c h grup, n a s t ę p u j e s p e c j a l i z a c j a , w y r a ż a j ą c a s i ę w p r o w a ­ d z e n i e m do p r o g r a m u w y k ł a d ó w z w i ą z a n y c h z d a n ą d y s c y p l i n ą . Z d a n i e m prof. F r a n k o w s k i e j n a j b a r d z i e j i n t e r e s u j ą c e i w t y m s y s t e m i e k s z t a ł c e n i a jest o r g a n i z o w a ­ n i e j u ż od p o c z ą t k u p i e r w s z e g o r o k u p r ó c z w y k ł a d ó w o b o w i ą z k o w y c h z w i ą z a n y c h z p r o g r a m e m d u ż e j i l o ś c i t z w . w y k ł a d ó w do w y b o r u , z k t ó r y c h c z ę ś ć w i ą ż e s i ę j u ż ś c i ś l e z z a i n t e r e s o w a n i a m i p r z y s z ł y c h s p e c j a l i s t ó w . N a t ę c z ę ś ć k s z t a ł c e n i a po­ ł o ż o n y z o s t a ł ostatnio s z c z e g ó l n y n a c i s k . P o z a t y m d y r e k c j a s z k o ł y zastrzega so­ b i e m o ż l i w o ś ć w p r o w a d z e n i a d o d a t k o w y c h w y k ł a d ó w z o k a z j i p r z y j a z d u specja­ l i s t y j a k i e j ś o k r e ś l o n e j dziedziny, z k t ó r e j p r o b l e m a t y k ą w a r t o by z a p o z n a ć s ł u ­ chaczy. P o d n o s z o n a w d y s k u s j i k w e s t i a i s t n i e j ą c e g o iw M e k s y k u z r ó ż n i c o w a n i a m i ę d z y a n t r o p o l o g i ą s p o ł e c z n ą a e t n o l o g i ą m a miejsce j u ż w okresie p i ę c i u lat n a u k i — m i n i m a l n i e w c i ą g u d w ó c h p i e r w s z y c h lat, n a t o m i a s t b a r d z o w y r a ź n i e a k c e n t o ­ w a n a jest w t r z e c h n a s t ę p n y c h l a t a c h . W etnologii w i ę k s z y n a c i s k p o ł o ż o n y jest na badanie s p o ł e c z n o ś c i i n d i a ń s k i c h czy w o g ó l e e l e m e n t ó w reliktowych, w a n ­ tropologii s p o ł e c z n e j z w r a c a s i ę s z c z e g ó l n ą u w a g ę n a p r o b l e m y s p o ł e c z n e i t e c h n i k i b a d a w c z e w terenie, w z i w i ą z k u z c z y m w z r a s t a i l o ś ć w y k ł a d ó w i s e m i n a r i ó w z socjologii. W p r a k t y c e j e d n a k t a r ó ż n i c a m i ę d z y a n t r o p o l o g i ą s p o ł e c z n ą a etno­ l o g i ą z a c i e r a s i ę 'bardzo. P r o f . F r a n k o w s k a w dyskusja p o d k r e ś l i ł a r ó w n i e ż , ż e w k s z t a ł c e n i u e t n o l o g ó w czy a r c h e o l o g ó w n a t e r e n i e M e k s y k u ( k ł a d z i e s i ę przede w s z y s t k i m n a c i s k n a w y s z k o l e n i e s p e c j a l i s t ó w z z a k r e s u etnologii c z y archeologii M e k s y k u l u b M e z o a m e r y k i . S ą c o p r a w d a w y k ł a d y z etnografii A f r y k i , A z j i c z y O c e a n i i , a l e g ł ó w n a u w a g a s k i e r o w a n a jest n a obszar M e z o a m e r y k i , J e ś l i c h o d z i o r o z w ó j m y ś l i etnograficznej w M e k s y k u , k t ó r ą to s p r a w ę p o ­ r u s z y ł prof. d r W . D y n o w s k i , b y ł o n p o d w y r a ź n y m w p ł y w e m s y s t e m ó w anglo- a m e r y k a ń s k i c h . N a s t ę p o w a ł powoli, w c h ł a n i a j ą c wiele e l e m e n t ó w obcych, a n a j ­ w i ę c e j ze s z k o ł y a r e a ł ó w k u l t u r o w y c h . W y r a ź n i e to w i d a ć w k o n c e p c j i M e z o a m e r y ­ k i i k o n c e p c j i p o d z i a ł ó w r e g i o n a l n y c h , k u l t u r o w y c h n a t e r e n i e 'tego o b s z a r u . M i m o j e d n a k k o r z y s t a n i a 7. o s i ą g n i ę ć i n n y c h k i e r u n k ó w w M e k s y k u p a n u j e t e n d e n c j a do s t w o r z e n i a w ł a s n e j s z k o ł y . D a j e s i ę to n p . z a u w a ż y ć w p o d e j ś c i u do p r o b l e m u a k u l t u r a c j i , k t ó r e r ó ż n i s i ę od a m e r y k a ń s k i e g o , p r z y j m u j ą c e g o r a c z e j j e d n o s t r o n n e o d d z i a ł y w a n i e w y ż s z e j kultury n a bardziej p r y m i t y w n ą . W M e k s y k u uznaje s i ę obustronne o d d z i a ł y w a n i e i d o s z u k u j e s i ę e l e m e n t ó w i n d i a ń s k i c h w k u l t u r z e o g ó l ­ nonarodowej. 1 W s z y s t k i e referaty d r u k o w a n e są w niniejszym zeszycie „Etnografii Polskiej". �KRONIKA 217 I n n ą szeroko o m a w i a n ą k w e s t i ą w d y s k u s j i b y ł a s p r a w a o r g a n i z a c j i m u z e ó w m e k s y k a ń s k i c h i d o k u m e n t a c j i z b i o r ó w w t y c h m u z e a c h . P o r u s z y ł a te z a g a d n i e n i a prof. d r M a r i a Z n a m i e r o w s k a - P r i i f f e r o w a , k t ó r a m i a ł a m o ż n o ś ć z a p o z n a n i a s i ę p r z e d k i l k u l a t y ze z b i o r a m i e t n o g r a f i c z n y m i w n i e k t ó r y c h m u z e a c h S t a n ó w Z j e d ­ n o c z o n y c h . U d e r z o n a b y ł a w ó w c z a s f a k t e m — p r z y n a j m n i e j tak s ą d z i n a p o d s t a w i e k r ó t k i e g o pobytu oraz obejrzenia szeregu w y s t a w i m a g a z y n ó w — że m a t e r i a ł y t y p u etnograficznego t y c z ą c e I n d i a n b y ł y n i e d o ś ć u d o k u m e n t o w a n e . O m a w i a j ą c t ę s p r a w ę prof. F r a n k o w s k a w y j a ś n i ł a , iż j e ś l i chodzi o m u z e a l ­ n i c t w o , to p o z a d u ż y m m u z e u m w m . M e k s y k u (Museo N a t i o n a l de A n t r o p o l o g i a ) , k t ó r e m a specjalne m o ż l i w o ś c i pracy i operuje d u ż y m i dotacjami finansowymi, w k a ż d y m w i ę k s z y m o ś r o d k u z n a j d u j ą s i ę m u z e a regionalne. W t y c h m u z e a c h j e d n a k n a o g ó ł w i ę k s z ą u w a g ę z w r a c a s i ę n a e k s p o n a t y a r c h e o l o g i c z n e n i ż etno­ graficzne. Z a p r z y k ł a d p o d a ł a m u z e u m s t a n o w e w O a x a c a , w k t ó r y m e k s p o z y c j a a r c h e o l o g i c z n o - e t n o g r a f i c z n a jest n a j b a r d z i e j z r ó w n o w a ż o n a . M i m o to, m o ż e ze w z g l ę d u n a rodzaj o b i e k t ó w i s z c z e g ó l n i e i n t e r e s u j ą c e znaleziska, i t a m ekspozycja a r c h e o l o g i c z n a w y b i j a s i ę n a p l a n p i e r w s z y . U k ł a d ten jest c h a r a k t e r y s t y c z n y d l a w s z y s t k i c h m u z e ó w w M e k s y k u . K i l k a lat t e m u w m . M e k s y k u p o w s t a ł o M u s e o de las C u l t u r a s , k t ó r e g o z a m i e r z e n i e m jest p r z e d s t a w i e n i e k u l t u r y l u d o w e j w s z y s t k i c h k r a j ó w , p o z a M e k s y k i e m i t a m , r z e c z j a s n a , d o m i n u j ą e k s p o n a t y etnograficzne. N a podstawie tych m u z e ó w , k t ó r e z d ą ż y ł a z w i e d z i ć w czasie pobytu w M e ­ k s y k u , F r a n k o w s k a u w a ż a , ż e s p r a w a d o k u m e n t a c j i jest p o s t a w i o n a pod w z g l ę d e m n a u k o w y m w z u p e ł n i e w y s t a r c z a j ą c y s p o s ó b . K a ż d y przedmiot posiada o b s z e r n ą k a r t o t e k ę w a r c h i w a c h m u z e a l n y c h , z a w i e r a j ą c ą d o k ł a d n y opis n a u k o w y i r z e t e l n ą , nowoczesnymi ś r o d k a m i z a r e j e s t r o w a n ą , n a u k o w ą d o k u m e n t a c j ę . Natomiast nie­ w ą t p l i w i e n a l e ż y s i ę z g o d z i ć z t y m , ż e te d a n e n i e s ą p r z e d s t a w i o n e w y c z e r p u j ą c o w e k s p o z y c j i o b i e k t ó w . C z ę s t o k r o ć b r a k jest s z c z e g ó ł o w y c h d a n y c h o d n o ś n i e do d o k ł a d n e j l o k a l i z a c j i p r z e d m i o t u i jego f u n k c j i . W w i ę k s z o ś c i w y p a d k ó w p o d a j e s i ę t y l k o o g ó l n y n a p i s , np. „ w y r o b y g a r n c a r s k i e z e s t a n u C h i a p a s " czy „ n a r z ę d z i a r o l n i c z e — J u k a t a n " , bez p o d a n i a i n n y c h , b l i ż s z y c h w y j a ś n i e ń . P o d t y m w z g l ę d e m p e w i e n w y j ą t e k s t a n o w i m u z e u m w O a x a c a , gdzie p r z y k a ż d y m zespole p r z e d ­ m i o t ó w z n a j d u j ą s i ę d o ś ć obszerne opisy. Najbardziej o ż y w i o n ą d y s k u s j ę w y w o ł a ł o zagadnienie sytuacji Indian w Me­ k s y k u i z w i ą z a n y z tym problem p r z e o b r a ż e ń k u l t u r o w y c h . Poruszone przede w s z y ­ s t k i m z o s t a ł y m o ż l i w o ś c i r o z w o j u demograficznego I n d i a n n a t e r e n i e M e k s y k u — w z r o s t u ich l i c z e b n o ś c i c z y z a n i k u (S. A d a m o w i c z ) , a w z w i ą z k u z t y m k w e s t i a d z i a ł a l n o ś c i I n s t y t u t u do S p r a w T u b y l c z y c h i r o l a w tej m i e r z e etnologii oraz a n ­ tropologii s p o ł e c z n e j . C e l e m w s p o m n i a n e g o I n s t y t u t u jest w ł ą c z e n i e I n d i a n do ż y c i a o g ó l n o n a r o d o w e g o — przy zachowaniu pozytywnych e l e m e n t ó w ich dawnej k u l t u r y . R o z w i ą z a n i a p r a k t y c z n e tej k i e r o w a n e j a k u l t u r a c j i w z b u d z i ł y d u ż e z a i n ­ t e r e s o w a n i e (dr A n n a Kowalska-Lewiaka). Z d y s k u s j i i r o z m ó w p r z e p r o w a d z o n y c h w M e k s y k u prof. F r a n k o w s k a w n i o s ­ k u j e , iż l i c z e b n o ś ć I n d i a n u t r z y m u j e s i ę t a m n a m n i e j w i ę c e j r ó w n y m poziomie. I c h i l o ś ć w y n o s i ca 3,5 m i l . N a t o m i a s t s p r a w a d z i a ł a l n o ś c i I n s t y t u t u nie jest j e s z ­ cze w M e k s y k u do k o ń c a p r z e m y ś l a n a . P o c z ą t k o w a w y r a ź n a t e n d e n c j a szybkiego a s y m i l o w a n i a I n d i a n u s t ą p i ł a obecnie m i e j s c a p o w o l n e m u w ł ą c z a n i u i c h do ż y c i a o g ó l n o n a r o d o w e g o . P r z e j a w i a s i ę to p r z e d e w s z y s t k i m w n a u c e j ę z y k a h i s z p a ń ­ skiego w s z k o ł a c h ( b o w i e m I n d i a n i n nie z n a j ą c y tego j ę z y k a n a d a l pozostaje n a m a r g i n e s i e ż y c i a ) ; w b u d o w i e n o w y c h d r ó g , k t ó r e p o ł ą c z y ł y b y d a n ą w i o s k ę ze ś w i a t e m ; w p e n e t r a c j i o p i e k i z d r o w o t n e j — p o p r z e z b u d o w ę s t u d n i ozy o p i e k ę l e ­ karza; wreszcie w u d o s t ę p n i a n i u s p o ł e c z n o ś c i o m i n d i a ń s k i m nowych o s i ą g n i ę ć tech­ n i c z n y c h . S t a n o w i s k o I n d i a n w o b e c t y c h a k c j i n i e jest jednolite. Z j e d n e j strony d a j e s i ę z a u w a ż y ć p r z y c h y l n e u s t o s u n k o w a n i e do p r z e j m o w a n i a w y ż s z y c h f o r m �218 KRONIKA k u l t u r y , g d y ż I n d i a n i e z d a j ą sobie s p r a w ę , ż e d z i ę k i t e m u s z y b c i e j w e j d ą do spo­ ł e c z e ń s t w a ; z d r u g i e j z a ś strony n i e c h ę t n i e p a t r z ą n a p r ó b y a s y m i l a c j i , w o l ą ż y ć w d a w n y m układzie s t o s u n k ó w społecznych u w a ż a j ą c , ż e w p ł y w miasta na m ł o ­ d z i e ż jest 'bardzo -ujemny. J e ś l i chodzi o e t n o l o g i ę — m a o n a z a izadanie p o m a g a ć w p o z n a w a n i u k u l t u r y I n d i a n , b y j a k n a j b a r d z i e j b e z k o n f l i k t o w o d o p r o w a d z i ć do a s y m i l a c j i tej k u l t u r y i do z a c h o w a n i a j e j p o z y t y w n y c h e l e m e n t ó w . Z w y p o w i e d z i ą F r a n k o w s k i e j p o l e m i z o w a ł prof. d r T . Ł e p k o w s k i . W n a w i ą ­ z a n i u do r e f e r a t u H . i S. A d a m o w i c z ó w p o d k r e ś l i ł , i ż n a t e r e n i e M e k s y k u p e w n e g r u p y l u d n o ś c i i n d i a ń s k i e j , j a k w ł a ś n i e np. L a k a n d o n i , w s z y b k i m t e m p i e w y m i e ­ rają. U w a ż a , ż e istnieje bardzo w y r a ź n a tendencja- z a n i k u t r a d y c y j n y c h plemion i n d i a ń s k i c h . P r z e j a w i a s i ę ona w r ó ż n y c h formach — z jednej strony w a s y m i l a c j i , z d r u g i e j — sipadku p r ę ż n o ś c i d e m o g r a f i c z n e j t y c h g r u p , i o b a te c z y n n i k i s ą n i e w ą t p l i w i e ze s o b ą splecione. S t w i e r d z e n i e w i ę c , j a k o b y l i c z e b n o ś ć I n d i a n w M e ­ k s y k u u t r z y m y w a ł a s i ę n a t y m s a m y m poziomie, u z n a j e prof. Ł e p k o w s k i z a o p t y m i ­ s t y c z n ą w y p o w i e d ź p o c h o d z ą c ą z p e w n y c h o f i c j a l n y c h k ó ł m e k s y k a ń s k i c h . Jego z d a ­ n i e m w p r z y s z ł o ś c i , i to n i e d a l e k i e j , te grupy i n d i a ń s k i e z n i k n ą , a n i e k t ó r e b y ć m o ­ ż e i c h t r a d y c j e p r z e n i k n ą do k u l t u r y o g ó l n o n a r o d o w e j m e k s y k a ń s k i e j . I n d i a n i e m i m o w s z y s t k o p o z o s t a j ą obecnie n a m a r g i n e s i e tego s p o ł e c z e ń s t w a , z r e s z t ą o g r o m n i e p r ę ż ­ nego demograficznie, a l e w g r u p a c h j u ż z a s y m i l o w a n y c h w k u l t u r z e l a t y ń s k i e j . Z a n i k m a ł y c h g r u p i n d i a ń s k i c h jest r ó w n i e ż z d a n i e m S . A d a m o w i c z a i J . D r o hojowskiego nieunikniony. W d u ż y c h plemionach i n d i a ń s k i c h , t a k i c h j a k M a j o w i e czy Z a p o t e k o w i e , n i e o b s e r w u j e s i ę t a k g w a ł t o w n e g o z a n i k a n i a , a p r o c e s i n t e ­ gracji odbywa s i ę powoli. Natomiast nieliczne g r u p y z półn.-izach. M e k s y k u c z y K a l i f o r n i i (np. F i m o w i e ) , Miczące w n a j l e p s z y m p r z y p a d k u k i l k a s e t o s ó b , s ą s k a z a n e na n i e u c h r o n n ą zagładę. Wydaje s i ę r ó w n i e ż , iż rząd m e k s y k a ń s k i p r z e s t a ł c z y n i ć z d e c y d o w a n e k r o k i w k i e r u n k u u t r z y m a n i a tej l u d n o ś c i p r z y ż y c i u . B o w i e m o i c h w ł ą c z e n i u do ż y c i a o g ó l n o n a r o d o w e g o , o i c h a s y m i l a c j i , w ł a ś c i w i e n i e m o ż e b y ć m o w y z u w a g i p r z e d e w s z y s t k i m n a n i e c h ę t n e u s t o s u n k o w a n i e I n d i a n , a poza t y m ze w z g l ę d u n a s p e c y f i c z n ą r z e ź b ę t e r e n u ( L a k a n d o n i — s e l w a ) i t r u d n o ś c i k o m u ­ n i k a c y j n e . J e d y n e ś r o d k i z a r a d c z e s t o s o w a n e obecnie to p e w n a p r o f i l a k t y k a z d r o ­ w o t n a , g d y ż e l e m e n t d e g e n e r a c j i , ś m i e r t e l n o ś ć w ś r ó d dzieci, n l e o d p o r n o ś ć n a c h o ­ r o b y p r z y w l e c z o n e z z e w n ą t r z s ą c z y n n i k a m i n a j b a r d z i e j w y n i s z c z a j ą c y m i te g r u ­ py i n d i a ń s k i e . W n a w i ą z a n i u do t y c h w y p o w i e d z i z a b r a ł a g ł o s d r A . K o w a l s k a - L e w i c k a , k t ó ­ r a z a s t r z e g ł a s i ę n a w s t ę p i e , ż e n i e z n a s t o s u n k ó w m e k s y k a ń s k i c h , ale p r z y p u s z c z a , ż e s y t u a c j a k s z t a ł t u j e s i ę t a m podobnie, j a k n a t e r e n i e A m e r y k i P o ł u d n i o w e j . W y ­ daje s i ę jej, ż e istnieją w ł a ś c i w i e d w i e grupy Indian, a k t ó r y c h k a ż d a m a w y z n a ­ c z o n ą s w o j ą d r o g ę . J e d n a — to szczepy m a ł o l i c z n e , n a s t o s u n k o w o n i s k i m p o ­ ziomie k u l t u r o w y m j u ż w c z a s a c h p r z e d k o l u m i b i j s k i c h , k t ó r e n a s k u t e k o g r o m n e j różnicy m i ę d z y kulturą przyniesioną z Europy a ich w ł a s n ą u s t o s u n k o w a ł y się z a s a d n i c z o n e g a t y w n i e do w s z y s t k i e g o co nowe. T e szczepy, g d y t e r e n o d p o w i a d a ł p r z y b y s z o m , z o s t a ł y w y m o r d o w a n e j u ż w p i e r w s z y c h w i e k a c h po k o n f c w i ś c i e . J e ś l i b y ł y n a t o m i a s t n a t e r e n a c h o d p o w i e d n i o i z o l o w a n y c h , p r z e t r w a ł y stosunkowo d ł u ­ go, o p i e r a j ą c s i ę w s z e l k i m p r ó b o m c z y c h r y s t i a n i z a c j i , c z y u j ę c i a i c h w j a k ą ś , f o r ­ m ę g o s p o d a r k i e u r o p e j s k i e j . I te g r u p y w c h w i l i obecnej s ą j u ż w z a n i k u . N a t o ­ m i a s t z d a n i e m dr L e w i c k i e j p e w n ą p r z y s z ł o ś ć m a j ą w i e l k i e grupy C h ł o p s k i e — i n d i a ń s k i e , k t ó r y c h k u l t u r a n i e r ó ż n i s i ę z a s a d n i c z o od k u l t u r y M e t y s ó w — c h ł o ­ p ó w . U w a ż a , iż jeśli zaistnieje k i e d y ś m o ż l i w o ś ć obudzenia s i ę A m e r y k i indiań­ s k i e j , to s t a n i e s i ę to z a p r z y c z y n ą w ł a ś n i e t y c h d u ż y c h g r u p i n d i a ń s k i c h , k t ó r e e w e n t u a l n i e m o g ł y b y n a bafcie j a k i c h ś r u c h ó w s p o ł e c z n y c h m i e ć w i e l e do p o w i e ­ dzenia w k s z t a ł t o w a n i u p r z y s z ł e g o u s t r o j u . T a k w i ę c , r e a s u m u j ą c s w ą w y p o w i e d ź , �KRONIKA 219 dr L e w i c k a w y r a z i ł a o p i n i ę , i ż los m a ł y c h 'grup i n d i a ń s k i c h jest p r z e s ą d z o n y , n a ­ tomiast d u ż e s p o ł e c z n o ś c i c h ł o p s k i e — i n d i a ń s k i e , k t ó r e c e c h u j e n i e s ł y c h a n a p r ę ż ­ n o ś ć demograficzna, m o g ą u p o m n i e ć s i ę o swoje p r a w a narodowe i m o g ą z a c h o w a ć s w e d a w n e t r a d y c j e w o b r ę b i e tych p a ń s t w , na terenie (których s i ę z n a j d u j ą . O c z y w i ś c i e s p o s t r z e ż e n i a te d o t y c z ą w y ł ą c z n i e P e r u , g d z i e i s t n i e j e o g r o m n a , m a ł o zróżnicowana masa chłopska — Indian, k t ó r z y m ó w i ą jednym j ę z y k i e m (keczua) i m a j ą p e w n e wspomnienia swej d a w n e j , jednolitej organizacji. Prawdopodobnie j e d n a k k u l t u r a k r e o l s k o - e u r o p e j s k a z w y c i ę ż y , a l e I n d i a n i e ci b y ć m o ż e z d o ł a j ą utrzymać s w ą odrębność. N a w i ą z u j ą c do t e j w y p o w i e d z i prof. Ł e p k o w s k i u w a ż a j e d n a k , ż e w s z e l k i e ż ą d a n i a narodowe d u ż y c h i n d i a ń s k i c h m a s c h ł o p s k i c h — jeśli chodzi o teren M e ­ k s y k u — s ą z u p e ł n i e n i e r e a l n e . Z j e d n e j s t r o n y dlatego, ż e c h ł o p s t w o m e k s y k a ń ­ skie c o r a z b a r d z i e j m a l e j e . G ł ó w n ą p r z y c z y n ę s t a n o w i t u u r b a n i z a c j a , k t ó r a n a t y m t e r e n i e jest n a j s i l n i e j s z a w c a ł e j A m e r y c e Ł a c i ń s k i e j . M i a s t a , k t ó r e p r z e z w i e ­ le lat a ż do n i e d a w n a m i a ł y po 20 tys. m i e s z k a ń c ó w , np. O a x a c a , m a j ą obecnie 60-80 tys. Z d r u g i e j s t r o n y n i e w i d z i prof. Ł e p k o w s k i d r ó g i m o ż l i w o ś c i p r z e d ­ s t a w i a n i a p r z e z I n d i a n i c h n a r o d o w y c h ż ą d a ń — bo p r z e c i e ż n i e m o ż l i w a jest z m i a ­ n a s t r u k t u r y p a ń s t w o w e j M e k s y k u np. n a p a ń s t w o f e d e r a c y j n e . T a k w i ę c , jego z d a n i e m , n a r o d o w o ś c i o w e ż ą d a n i a p o s z c z e g ó l n y c h — n a w e t d u ż y c h g r u p (np. M a ­ jowie, Zapotekowie) m o g ą s i ę tylko w y r a ż a ć przez n a c j o n a l i z m o g ó l n o m e k s y f c a ń s k i . T o jest j e d y n a p e r s p e k t y w a , k t ó r ą z r e s z t ą n z ą d ś w i a d o m i e f o r u j e . W d a l s z y m t o k u tej d y s k u s j i F r a n k o w s k a p o d k r e ś l i ł a , i ż w s z y s t k i e j e j p o p r z e d ­ nie uwagi o p r ę ż n o ś c i demograficznej o d n o s i ł y s i ę d ó d u ż y c h m a s I n d i a ń s k i e g o c h ł o p s t w a m e k s y k a ń s k i e g o . J e s t niestety s p r a w ą z u p e ł n i e j a s n ą , ż e m a ł e g r u p k i indiańskie nie m a j ą ż a d n y c h perspektyw rozwoju i wymierają. I n t e r e s u j ą c a jest r ó w n i e ż s p r a w a p o z y c j i I n d i a n i n a w s p o ł e c z e ń s t w i e m e k s y ­ k a ń s k i m , n a co p o z a prof. F r a n k o w s k ą z w r a c a l i t a k ż e u w a g ę J . D r o h o j o w s k i , dr A . K o w a l s k a - L e w i c k a , prof. d r T . Ł e p k o w s k i i S. A d a m o w i c z . N i e w ą t p l i w i e w M e k s y k u i s t n i e j e p r o b l e m i n d i a ń s k i , a l e bez d y s k r y m i n a c j i r a s o w e j . O p r z y ­ n a l e ż n o ś c i do s p o ł e c z e ń s t w a d e c y d u j e n i e k o l o r s k ó r y , l e c z k u l t u r a i j ę z y k . I n d i a ­ n i n w c h o d z i do s p o ł e c z e ń s t w a n i e i n d i a ń s k i e g o , p r z e d e w s z y s t k i m j e ś l i z n a j ę z y k h i s z p a ń s k i , z d o b ę d z i e s w o i s t ą o g ł a d ę i rzecz n a j w a ż n i e j s z ą — p i e n i ą d z e . Swego ro­ d z a j u d y s k r y m i n a c j ę — u z n a w a n i e I n d i a n i n a z a c o ś gorszego, d a j e s i ę z a u w a ż y ć , w e d ł u g F r a n k o w s k i e j , w m a ł y c h miastach ( g ł ó w n i e w stanie Chiapas), s z c z e g ó l n i e w warstwach drobnomieszczańskich Metysów. To przejmowanie kultury ogólnona­ r o d o w e j pnzez I n d i a n i i c h w ł a s n y w l k ł a d do tej k u l t u r y n a t e r e n i e M e k s y k u , p r o ­ blem kierowanej akulturacji, b y ł y wielokrotnie poruszane w dyskusji (działalność I n s t y t u t u do S p r a w T u b y l c z y c h ) . W z w i ą z k u z p r o b l e m a t y k ą przeobrażeń kulturowych, która tak często b y ł a omawiana w czalsie c a ł e g o Seminarium, obszerny głos w dyskusji zalbrał doc. d r Z . J a s i e w i c z . W y r a z i ł on zdanie, i ż z a g a d n i e n i a te s ą w c h w i l i obecnej n a ­ c z e l n y m p r o b l e m e m etnografii, k t ó r a s t a j e s i ę n i e o m a l n a u k ą o p r z e o b r a ż e n i a c h kulturowych. W rozważaniach nad tymi problemami na plan pierwszy w y s u w a j ą s i ę s p r a w y ' b o d ź c ó w t y c h p r z e o b r a ż e ń . W tej m i e r z e z u p e ł n i e n i e jest k w e s t i o n o ­ w a n a r o l a k o n t a k t u , b o d ź c ó w z e w n ę t r z n y c h , k t ó r e p r z e c h o d z ą spoza jakiegoś w z g l ę d n i e izolowanego s y s t e m u k u l t u r o w e g o i p o b u d z a j ą ten s y s t e m do r o z w o j u . K w e s t i a z n a c z e n i a t y c h k o n t a k t ó w jest w tej c h w i l i d o c e n i a n a m . in. w n a u c e r a ­ d z i e c k i e j , w k t ó r e j — s z c z e g ó l n i e w l a t a c h p r z e d w o j e n n y c h i b e z p o ś r e d n i o po I I wojnie ś w i a t o w e j — czynniki w e w n ę t r z n e b y ł y eksponowane n a pierwsze miejsce. Obecnie, z a r ó w n o w p r a c a c h e t n o g r a f ó w , j a k i s o c j o l o g ó w r a d z i e c k i c h , s p r a w a b o d ź c ó w z e w n ę t r z n y c h jest r ó w n i e szeroko u w z g l ę d n i a n a . �220 KRONIKA D a l e j w s p o m n i a ł dcc. J a s i e w i c z o roli A ą u i r r e B e l t r a n a , k t ó r y j a k o j e d e n z k i l ­ k u u c z o n y c h d a ł p r ó b ę k l a s y f i k a c j i k o n t a k t ó w . W y d z i e l i ł on k o n t a k t y p r z e s z ł e i w s p ó ł c z e s n e , dobrowolne i p r z y m u s o w e , -grupowe i i n d y w i d u a l n e , c i ą g ł e i epizo­ d y c z n e , ikiieiro.wane i s p o n t a n i c z n e . N a l e ż y sobie j e d n a k z d a ć s p r a w ę z tego, ż e w procesie k o n t a k t u t r a k t o w a n e g o j a k o proces r o z c i ą g n i ę t y w p r z e s t r z e n i m o g ą w y s t ą p i ć r ó ż n o r a k i e c z y n n i k i i m o ż e on b y ć z a r ó w n o k i e r o w a n y , p r z y m u s o w y , j a k i s p o n t a n i c z n y , d o b r o w o l n y . E l e m e n t y te p r z e p l a t a j ą s i ę ze s o b ą . W a r t o ś ć tej k l a ­ s y f i k a c j i polega n a t y m , ż e w k o l e j n y c h etapach czy epizodach k o n t a k t u m o ż n a z w r ó c i ć u w a g ę n a d o m i n a c j ę p o s z c z e g ó l n y c h z o w y c h stron. Doc. J a s i e w i c z b y ł z d a n i a , ż e ó w proces p r z e o b r a ż e ń k u l t u r o w y c h u p o d a b n i a przedmiot b a d a ń etnograficznych. L u d y ii k u l t u r y t r a k t o w a n e statycznie s ą r ó ż n e , lecz k i e d y z w r ó c i m y u w a g ę n a p r z e o b r a ż e n i a k u l t u r o w e , k t ó r e w k o ń c u j e d n a k — o c z y w i ś c i e jest to p r o b l e m do d y s k u s j i — z m i e r z a j ą w nieco z b l i ż o n y m k i e r u n k u , to w ó w c z a s s a m e procesy s t a j ą s i ę podobne w sikali c a ł e g o ś w i a t a i k u l t u r a oraz jej przemiany n a b i e r a j ą j a k i e g o ś uniwersalnego znaczenia. S z e r e g s p r a w , j a k s ą d z i doc. J a s i e w i c z , k t ó r e o m a w i a n e b y ł y w z w i ą z k u z M e k ­ s y k i e m , z n a j d u j e analogie w i n n y c h c z ę ś c i a c h ś w i a t a , m. i n . w Polsce. N p . F r a n ­ k o w s k a w s p o m i n a ł a o s p o ł e c z n o ś c i a c h i n d i a ń s k i c h , k t ó r y m p a ń s t w o pomaga f i n a n ­ s o w o p r z y b u d o w i e d r ó g , ale z d r u g i e j strony w y m a g a od n i c h n a t ę b u d o w ę p e w ­ n y c h ś w i a d c z e ń . J e s t to n i e s ł y c h a n i e p o d o b n e do tego, co o b s e r w u j e s i ę n a w s i a c h p o l s k i c h . C h o d z i po prostu o to samo — o a k t y w n e z a a n g a ż o w a n i e s p o ł e c z n o ś c i l o ­ k a l n y c h w proces p r z e o b r a ż e ń s p o ł e c z n o - k u l t u r o w y c h . A w i ę c n a s t ę p u j e upodobnienie s i ę p r z e d m i o t u b a d a ń e t n o g r a f i c z n y c h i j e d n o ­ c z e ś n i e z a t a r c i e w ten s p o s ó b bardzo d o t ą d w y r a z i s t e j r ó ż n i c y m i ę d z y p r z e d m i o ­ tem b a d a ń etnografii p o w s z e c h n e j i etnografii niepowsizechnej — t j . r e g i o n a l n e j , k r a j o w e j , e u r o p e j s k i e j . T o z k o l e i p o z w a l a n a w y m i e n n e s t o s o w a n i e metod b a ­ d a w c z y c h . Z n a n e s ą w y p a d k i , k i e d y metody p r z y d a t n e p r z y b a d a n i a c h s p o ł e c z ­ n o ś c i p r o s t y c h stosuje s i ę do b a d a ń s p o ł e c z n o ś c i z ł o ż o n y c h . W i e l u a n t r o p o l o g ó w s p o ł e c z n y c h , z w ł a s z c z a angielskich, bada s p o ł e c z n o ś c i nawet miejskie metodami dotąd raczej z w i ą z a n y m i z badaniami l u d ó w tzw. niecywilizowanych. Widzimy tu — p o k r e ś l a ł doc. J a s i e w i c z — w z a j e m n ą w y m i a n ę metod b a d a w c z y c h . U p o d a b ­ n i a s i ę w i ę c p r z e d m i o t etnografii, ale o c z y w i ś c i e n i e s y t u a c j a . C h o d z i m u tu o s y ­ t u a c j ę etnografii p o w s z e c h n e j i etnografii P o l s k i . T a s y t u a c j a jest n a d a l bardzo r ó ż n a m. i n . dlatego, ż e s p o s ó b d o t a r c i a do p r z e d m i o t u b a d a ń jest n a d e r r ó ż n y . W t y c h o s t a t n i c h s f o r m u ł o w a n i a c h doc. J a s i e w i c z n a w i ą z a ł do wypowiedzi mgr. A . P o s e r n - Z i e l i ń s k i e g o , k t ó r y z w r ó c i ł u w a g ę na fakt, ż e od d ł u ż s z e g o c z a s u na ł a m a c h czasopism d y s k u t u j e s i ę p r o b l e m , c z y w s p ó ł c z e s n a etnografia p r z e ż y w a obecnie k r y z y s ? Z d a n i e m Z i e l i ń s k i e g o etnografia p o w s z e c h n a , w talk s z e r o k i m r o ­ z u m i e n i u j a k antropologia s p o ł e c z n a , n a p e w n o k r y z y s u nie p r z e ż y w a . P r z e c i w n i e , przechodzi ż y w i o ł o w y rozkwit i przetasowuje swoje dotychczasowe p o j ę c i a , k o n ­ c e p c j e i z a i n t e r e s o w a n i a 'badawcze. P o z o s t a j e tylko p r o b l e m odpowiedniego o p r a ­ c o w a n i a teoretycznego i -znalezienia swego w ł a s n e g o w y r a z u . M e k s y k -potrafił s t w o ­ r z y ć s w ą s z k o ł ę e t n o g r a f i c z n ą , i to w d w ó c h p ł a s z c z y z n a c h — teoretycznej i etno­ grafii stosowanej. M g r Z i e l i ń s k i s ą d z i , i ż nie jest istotne dzielenie etnografii n a p o w s z e c h n ą i P o l s k i . I s t n i e j e tylko j e d n a etnografia, a j e d y n i e p r z e d m i o t badany, s p o s ó b p o d e j ś c i a b a d a c z a do p r o b l e m a t y k i oddziela, s t a n o w i o t y m , ż e k t o ś jest etnografem P o l s k i czy p o w s z e c h n y m . A l e w s u m i e w s z y s c y d ą ż y m y do jednego — do w y p r a c o w a n i a g e n e r a l n y c h metod b a d a w c z y c h , o g ó l n y c h t e o r i i (kultury. Z a c i e ś n i a s i ę w s p ó ł p r a c a etnografii Polska i p o w s z e c h n e j n a p ł a s z c z y ź n i e b a d a ń n a d w s p ó ł ­ c z e s n o ś c i ą p r z e z w z a j e m n e z a p o ż y c z a n i e metod, w z a j e m n ą w y m i a n ę m y ś l i . N i e c h o - �KRONIKA 221 dzi t u o c z y w i ś c i e o s z t y w n e p r z e n o s z e n i e d o r o b k u t y c h d w ó c h g a ł ę z i etnografii, lecz o w z a j e m n i e , t w ó r c z e p r z e k s z t a ł c a n i e metod b a d a w c z y c h ; d ą ż e n i e to u p o d a b ­ n i a do siebie w s z y s t k i e n a u k i s p o ł e c z n e . R ó w n i e o ż y w i o n ą d y s k u s j ę w y w o ł a ł y d w a r e f e r a t y — prof. d r . J . T a z b i r a : Odkrycie Ameryki i konkwista w literaturze staropolskiej, i prof. d r . T . Ł e p k o w skiego: Z dziejów kontaktów polsko-meksykańskich w XIX i XX wieku. W n a w i ą ­ z a n i u do t y c h r e f e r a t ó w prof. dr B . O l s z e w i c z s t w i e r d z i ł , i ż t a k p a s j o n u j ą c e z a ­ g a d n i e n i a , j a k i m i s ą stosunki P o l s k i z s z e r o k i m ś w i a t e m , a w t y m w y p a d k u k o n ­ takty p o l s f c o - m e k s y k a ń s k i e , rola P o l a k ó w w kulturze powszechnej, s ą w Polsce m a ł o znane. B y ł y co p r a w d a r o z m a i t e p r ó b y o p r a c o w a n i a tej p r o b l e m a t y k i , j a k np. p r a c a R e t i n g e r a : Polska w kulturze powszechnej, w y d a n a w 1918 r., c z y p r a c a P o b o g a - M a l i n o w s k i e g o , niestety n i e d o k o ń c z o n a , bo p r z e r w a n a przez w o j n ą 1939 r. B y ł a to p r a c a z d a n i e m prof. O l s z e w i c z a n a j l e p s z a ze w s z y s t k i c h w t e d y p o d e j m o ­ w a n y c h . M i a ł a s k ł a d a ć s i ę z t r z e c h t o m ó w , p r z y c z y m t o m I m i a ł m ó w i ć o sto­ s u n k a c h P o l s k i z p o s z c z e g ó l n y m i k r a j a m i , t o m I I z a w i e r a ć dane o r o z w o j u n a u k w z w i ą z k u z szerokim ś w i a t e m , stosunki nauki polskiej z n a u k ą w ś w i e c i e i w r e s z c i e t o m I I I biograficzny — o m a w i a j ą c y biografie P o l a k ó w p r a c u j ą c y c h z a granicą. Po w o j n i e p o n o w n i e w r ó c o n o do t y c h s p r a w . A r t y k u ł y w tej k w e s t i i p i s a l i prof. R e y c h m a n i prof. O l s z e w i c z , a l e w y d a n i e tego t y p u p o z y c j i n a d a l stoi n a m a r t w y m p u n k c i e , m i m o i ż n i e w ą t p l i w i e t a k a p u b l i k a c j a jest d l a h i s t o r i i k u l t u r y p o l s k i e j n i e s ł y c h a n i e w a ż n a i c e n n a . Tego samego z d a n i a b y l i prof. T a z b i r , J . D r o h o j o w s k i , prof. F r a n k o w s k a , prof. Ł e p k o w s k i , r e d . J . K l i m o w i c z . D y s k u t a n c i z w r a ­ cali r ó w n i e ż u w a g ę n a z a g a d n i e n i e s z c z e g ó ł o w e w t e j p r o b l e m a t y c e , a m i a n o w i c i e n a 'kwestię p o w i ą z a ń p o l s k o - m e k s y k a ń s k i c h — tych dawnych i najnowszych. R e d . K l i m o w i c z s t w i e r d z i ł a , i ż w M e k s y k u od k i l k u lat p a n u j e s z c z e g ó l n i e p r z y c h y l n a atmosfera d l a t y c h k o n t a k t ó w . W z a k o ń c z e n i u o m ó w i e n i a d y s k u s j i toczonych w czasie o b r a d S e m i n a r i u m w s p o m n i e ć j e s z c z e n a l e ż y o d w ó c h t e m a t a c h , k t ó r e w y w o ł a ł y szereg i n t e r e s u j ą c y c h wypowiedzi. Pierwszy z nich dotyczył i n s t r u m e n t ó w muzycznych w d a w n y m Mek­ s y k u (ref. R . M a ń k o w s k a i A . K r z a n o w s k i ) . M . i n . g ł o s z a b r a l i S. A d a m o w i c z i dr L e w i c k a , która z w r ó c i ł a u w a g ę n a rolę m u z y k i w Ameryce P o ł u d n i o w e j i przetrwanie starych tradycji muzycznych do dnia dzisiejszego, oraz m g r T . C h w o j k a . O m ó w i e n i e p r z e z tego ostatniego p ó ź n i e j s z e g o — po o k r e s i e k o n kwisty — rozwoju muzyki w Meksyku, s t a n o w i ł o niezmiernie ciekawy przyczynek do tych z a g a d n i e ń 2. N a t o m i a s t u w a g i S . A d a m o w i c z a d o t y c z y ł y szeregu i n s t r u m e n t ó w m u z y c z n y c h u ż y w a n y c h w s p ó ł c z e ś n i e w M e k s y k u , lecz w y k o n y w a n y c h i n a w i ą z u j ą c y c h do s t a ­ r y c h w z o r ó w . S. A d a m o w i c z u w a ż a t a k ż e , i ż j e ś l i chodzi o i n s t r u m e n t y s t r u n o ­ w e — gitara, m a n d o l i n a , z o s t a ł y one z a p o ż y c z o n e z H i s z p a n i i i u l e g ł y p e w n y m przeobrażeniom. Na przeobrażenia w p ł y w m i a ł głównie materiał istniejący w da­ n e j okolicy M e k s y k u . P o d a ł t u p r z y k ł a d i n s t r u m e n t ó w s t r u n o w y c h , k t ó r y c h p u d ł o r e z o n a n s o w e w y k o n a n o ze s k o r u o y ż ó ł w i a l u b p a n c e r n i k a i p o k r y t o c i e n k ą , podob­ n ą do p e r g a m i n u s k ó r ą , i n a to n a c i ą g n i ę t o 3 l u b 4 struny. T e i n s t r u m e n t y u ż y ­ w a n e s ą do d z i ś . D r u g i m tematem, który spowodował ożywioną wymianę zdań, b y ł referat mgr. A . W o ź n i a k a — Metal w kulturze przedkolumbijskiego Meksyku. Autor, po­ r u s z a j ą c ogromnie k o n t r o w e r s y j n y p r o b l e m , s t a n ą ł n a s t a n o w i s k u , iż m e t a l o d e g r a ł 2 O p r a c o w a n y przez mgr. T . C h w o j k ę głos w dyskusji — w niniejszym „Etnografii Polskiej". zeszycie �222 KRONIKA w i ę k s z ą n i ż d o t y c h c z a s u w a ż a n o r o l ę w k u l t u r a c h dawnego M e k s y k u . G l o s w d y ­ s k u s j i z a b r a l i J . D r o h o j o w s k i , P . B r y k a z y ń s k i , A . P o s e r n - Z i e l i ń s k i , M . Caibalska, S. A d a m o w i c z , A . K o w a l s k a - L e w i c k a . Szczególnie interesująca była wypowiedź P . B r y k c z y ń s k i e g o , k t ó r y p o d a ł s z e r e g f a k t ó w m o g ą c y c h p o t w i e r d z i ć pochodzenie metalurgii u ż y t k o w e j w Mezoameryce z t e r e n ó w p ó ł n o c n y c h A m e r y k i Południo­ wej. Oparł się tu n a analizie w y s t ę p o w a n i a p r z e d m i o t ó w u ż y t k o w y c h w n i e k t ó ­ rych stanowiskach archeologicznych. W o s t a t n i m d n i u o b r a d I I I Etnograficznego S e m i n a r i u m A m e r y k a n i s t y c e n e g o o d b y ł o s i ę zebranie organizacyjne c z ł o n k ó w Sekcji Amerykanistyoznej P T L . Sekcja l i c z y obecnie 27 o s ó b , w t y m n a j w i ę k s z ą i l o ś ć e t n o g r a f ó w . C z ł o n k a m i s ą r ó w n i e ż p r z e d s t a w i c i e l e i n n y c h d y s c y p l i n — j a k archeologii, geografii, a t a k ż e p u b l i c y ś c i i l i t e r a c i . W czasie d y s k u s j i n a d s p r a w a m i o r g a n i z a c y j n y m i jeszcze r a z w y r a ź n i e p o d k r e ś l o n o — o c z y m m ó w i j a s n o S t a t u t — i ż c e l e m S e k c j i jest p r z e d e w s z y s t k i m p r a c a n a u k o w a , a t a k ż e p r a c a n a u k o w o - p o p u l a r y z a t o r s k a . W y r a z e m tej d z i a ł a l n o ś c i są organizowane seminaria, k t ó r e w i n n y ł ą c z y ć wszystkich polskich a m e r y k a n i s t ó w . N a s t ę p n e s e m i n a r i u m o d b ę d z i e s i ę w P o z n a n i u w 1971 r. Maria Paradowska �