https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/7eb3dfea39129503154afe95b7b35018.pdf 1a79bcfc640e739561f875bf3def4257 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5380 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2004 Subject The topic of the resource miłość - aspekt antropologiczny ogłoszenia matrymonialne Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5000 Title A name given to the resource W poszukiwaniu milości idealnej / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2004 t.58 z.1-2 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2004 t.58 z.1-2; s.146-148 Creator An entity primarily responsible for making the resource Burzyńska-Kamieniecka, Anna Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Szukam kogoś kto przywróci ANNA wyjątkowego, blask smutnym i kolory szarym B. BURZYŃSKA oczom (Uniwersytet Wrocławski) dniom... Wydawać by się mogło, że dziś - na początku n o ­ W poszukiwaniu miłości idealnej wego w i e k u , w dobie rozwoju i n t e r n e t u i i n n y c h me­ diów, nawiązywanie kontaktów między ludźmi za po­ m o c ą zamieszczanych w prasie ogłoszeń należy już do przeszłości. Wciąż j e d n a k w w i e l u czasopismach poja­ wiają się charakterystyczne k o m u n i k a t y typu Pani po­ zna Pana...; Poślubię... czy Szukam żony..., O wirtualnym odbiorcy prasowych ogłoszeń matrymonialnych nikogo zaś już nie dziwią regularnie ukazujące się o d pewnego czasu pisma w całości poświęcone tzw. ogłoszeniom towarzyskim czy m a t r y m o n i a l n y m . Potrzeba znalezie­ nia życiowego partnera / męża, żony, pragnienie trwa­ łego związku / małżeństwa, c h ę ć założenia rodziny to p o d uwagę jedynie anonse zredagowane przez kobiety c z y n n i k i wpływające zwykle na decyzję o zredagowa¬ (Oferty pań), co zawęża prowadzone analizy do rekon¬ n i u odpowiedniego anonsu. strukcji i opisu obrazu idealnego partnera - mężczy¬ Prasowe ogłoszenia m a t r y m o n i a l n e są specyficzny­ zny, który w c h o d z i w wyobrażony przez a u t o r k i ideal¬ m i tekstami użytkowymi, które "(...) należy traktować ny związek. jako pewną zorganizowaną całość, zamkniętą z punk¬ Jeżeli chodzi o strukturę b a d a n y c h ogłoszeń, to t u widzenia nadawcy, zawierającą względnie stałe ele¬ w analizowanych tekstach dają się wyróżnić trzy sche¬ menty, charakterystyczne dla danego typu wypowiedzi." 1 Maksymalnie kondensując treść maty, według których są one k o n s t r u o w a n e . ogłoszenia, Najczęściej spotykanym schematem jest wykorzy¬ nadawca stara się wykreować w n i m swój wizerunek, stanie zwrotu k o n t a k t o w e g o typu Pani pozna Pana... , przedstawić postulowane cechy potencjalnego odbior¬ obudowanego e l e m e n t a m i służącymi autoprezentacji cy oraz wskazać na aspekt i l l o k u c y j n y k o m u n i k a t u . nadawcy i charakteryzującymi odbiorcę (w 3 os. lp.) N a podstawie i n f o r m a c j i pochodzących o d autora wraz z p o d a n i e m i n f o r m a c j i o celu k o n t a k t u , j a k n p . : anonsu można zatem zrekonstruować obraz przyszłego partnera, czyli wirtualnego odbiorcy Energiczna, wpisanego w tekst ogłoszenia, a także odtworzyć wyobrażenia bowiązań, nadawcy na t e m a t c h a r a k t e r u związku, w którym pra¬ aspektowo - jako oparta na uczuciu relacja, związek mojego życia itp.). Ja, ładna, Na pow. związku. związek. ogłoszeń oczach, spo­ finansowo. Zadzwoń, jeżeli pragniesz miły, stałego ( " K o n t a k t " , marzec 2002) opis p o s t u l o w a n y c h cech partnera, wprowadzony za¬ i m k i e m ty, a następnie dokonuje się autoprezentacji towarzyskim nadawcy, poprzedzonej zaimkiem ja. " K o n t a k t " w okresie o d lutego do maja 2002 r o k u . O życzeniowym charakterze w i z e r u n k u idealnego Szczegółową analizę przeprowadzono natomiast na partnera świadczy tymczasem trzeci sposób konstru¬ próbie liczącej sto dwadzieścia tekstów, umieszczo¬ warzyskie oraz Inne oferty). szatynka o piwnych szczera, raczej domatorka. Ty — 25 / 34, lacji nadawczo - odbiorczych. N a j p i e r w pojawia się siąca d w u s t u anonsów, zamieszczonych w ogólnopol¬ owania tekstów ofert występujących w analizowanym (nie brano p o d uwagę tekstów z d w u pozostałych r u b r y k - Oferty - k i anonsów jest zmiana kolejności sygnalizowania re¬ go związku, przejrzano na potrzeby tej pracy około ty¬ n y c h w rubryce Oferty matrymonialne formy Częstym zabiegiem wykorzystywanym przez autor¬ k o n k r e t n y c h wyobrażeń idealnego partnera i idealne¬ matrymonialno - myśli o ży­ 170 cm, zaradny, o dobrym sercu, spokojny, niezależny autorów anonsów m a t r y m o n i a l n y c h : miłość to idealny s k i m miesięczniku szczupła kojna, rozsądna, tak wyobrażany m o d e l idealnej miłości składają się A b y dotrzeć do zawartych w tekstach w wieku do 60 lat, który poważnie go charakteryzując i zachęcając do działania, j a k n p . więc dwa schematy konceptualizacji tego pojęcia przez partner i miłość to idealny - pośrednio do odbiorcy (ty - 2. os. l p . ) , równocześnie nalizowanym jako osoba partnera związku (on jest mo­ miłością wieku nadawca mówi o sobie w 1 os. l p . (ja) i zwraca się bez¬ pomiędzy osobami różnej płci oraz w znaczeniu spersobyła jedyną w średnim Czasami p o j a w i a się m o d y f i k a c j a tej kreowanego obrazu idealnej miłości, rozumianej d w u - ją miłością, sumienna, ciu. ( " K o n t a k t " , l u t y 2002) gnie się znaleźć. Jest to równocześnie rekonstrukcja 2 wrażliwa, pozna pana, uczciwego, o dużej kulturze osobistej, bez zo¬ czasopiśmie, oparty na frazie wyrażającej w a r u n e k je¬ to­ żeli — to, Jeżeli jesteś... (+ charakterystyka cech partne­ A n a l i z o w a n e oferty musia¬ ra), to czekam na ciebie ja (autoprezentacja), n p . : ły zawierać podstawowe informacje charakteryzujące Jeśli nadawcę i odbiorcę, a także wskazywać na cel tekstu. dokucza ustabilizowany Ze względu na ograniczone możliwości czasowe wzięto 121 ci samotność, życiowo, wolny, uczciwy, w wieku do 55 lat, jesteś pragniesz �Jadwiga Rodowicz • W I Z J A W LUSTRZE trwałego związku uczciwej domatorki, — to zadzwoń 155/62, do 50-letniej, 'Rak\ średnie. wolnej, ście i wadze (5%), zadbany (4%), elegancki (3%), ("Kon¬ brą prezencją t a k t " , kwiecień 2002) cze określenia - o młodym Tak ukształtowane k o m u n i k a t y zawierają informa¬ włosach, zdo- / o miłej prezencji (2,5%), a także pojedyn¬ wysportowany, wyglądzie, atrakcyjny, męski, o ciemnych efektowny. cje charakteryzujące nadawcę i opisujące w i r t u a l n e g o Obrazu idealnego partnera dopełniają informacje odbiorcę przy p o m o c y o d p o w i e d n i o dobranego zespo¬ 0 wykształceniu, a u t o r k i ofert podkreślają, że p o w i n n o łu cech. I c h posiadanie jest wypełnieniem schematu: być o n o minimum średnie Miłość to idealny partner. prostu - ( 6 % ) , wyższe A d r e s a t ogłoszenia nie m u s i mieć zbyt wyszukane¬ N a w y k r e o w a n y w tekstach ogłoszeń matrymonial¬ n y c h analizowanych w tej pracy obraz idealnego part¬ go hobby - wystarczą podróże, nera - niec, spacery. mężczyzny składają się elementy ( 5 % ) , albo po matura. opisujące wycieczki, muzyka, ta¬ przede wszystkim jego w i e k , stan c y w i l n y i relacje ro¬ Jak więc widać, w tekstach ogłoszeń matrymonial¬ dzinne, cechy charakteru, nałogi, stosunek do dóbr n y c h redagowanych przez panie, d o c h o d z i do kreacji m a t e r i a l n y c h , wygląd zewnętrzny, wykształcenie i za¬ obrazu partnera, który jest mężczyzną i d e a l n y m , posia¬ interesowania. dającym pozytywne cechy charakteru, atrakcyjny wy¬ B i o r ą c p o d uwagę k r y t e r i u m częstości występowa¬ gląd zewnętrzny i znajduje się w dobrej sytuacji mate¬ nia, w świetle analizowanych tekstów idealny partner rialnej. Jest to wizerunek postulowany, będący od¬ p o w i n i e n mieć konkretną liczbę lat (zwykle podawane zwierciedleniem marzeń i przejawem tęsknoty za miło¬ były przedziały wiekowe odpowiednie do w i e k u part¬ ścią idealną utożsamianą z doskonałym p a r t n e r e m n e r k i i informacja ta pojawiła się w 76 na 120 bada­ związku. Jak zauważają H a l i n a i Tadeusz Zgółkowie, n y c h ogłoszeń, o b o k określeń - wiek stosowny - w t y m przypadku d o c h o d z i do wirtualizacji obrazu 4/120 i odpowiedni - 2/ 120). Istotne okazują się także infor¬ nadawcy i odbiorcy ogłoszeń, "zarówno cechy własne, macje o stanie c y w i l n y m i relacjach r o d z i n n y c h od¬ j a k i oczekiwane poddane są zabiegowi ulepszenia, biorcy. W b a d a n y m materiale przeważają określenia: melioracji w k i e r u n k u oczekiwań. (... ) Obie postaci ( 1 2 % tekstów) , o b o k nazw mają przeto status l e k k o odrealniony - właśnie wirtu¬ wolny / stanu wolnego k o n k r e t n y c h - kawaler 3 ( 6 % ) , wdowiec ( 4 % ) , a także alny, postulatywny, oczekiwany, w y m a r z o n y . " określenie eufemizujące - prawie wolny ( 3 % ) . Okre¬ 4 Jak już wcześniej w s p o m n i a n o , ujawniającemu się ślanie stanu cywilnego często łączone jest z zobowiąza¬ w ogłoszeniach m a t r y m o n i a l n y c h schematowi n i a m i r o d z i n n y m i , występują zatem sformułowania - to idealny partner towarzyszy schemat miłość to idealny bez zobowiązań ( 6 % ) , bez rodziny, bez dzieci, ale także i n f o r m a c j a - dziecko nie stanowi miłość związek. A l d o n a Zwierzyńska, porównując definicję przeszkody. miłości Sporo miejsca a u t o r k i anonsów poświęcają przed¬ w p o l s k i c h i angielskich słownikach, wydzieliła pięć stawieniu postulowanych cech charakteru wirtualnego podstawowych m o d e l i tego pojęcia, które implikują odbiorcy, wśród których na p l a n pierwszy wysuwają się jeszcze cztery i n n e wspólne modele, zgodne " ( . . . ) z co¬ p o d względem f r e k w e n c j i użycia określenia d z i e n n y m i doświadczeniami o b y d w u społeczeństw". kulturalny (17,5%), inteligentny (12,5%), uczciwy (10%), odpowie¬ dzialny (7%), z klasą (7%), czuły (6%), zaradny (6%), wierny (3%), opiekuńczy (3%), nieza¬ myślący o ży­ ciu (2,5%), przedsiębiorczy wykształcony (1,6%), z humorem M o d e l e przedstawione przez autorkę to przede (6%), leżny (2,5%), pełen ciepła (2,5%), poważnie wartościowy wszystkim: " 1 . M o d e l uczucia: Miłość jest uczuciem, które od¬ czuwać może jednostka do osoby drugiej, o b i e k t u / (1,6%), p r z e d m i o t u l u b samej siebie.(... ) (1,6%), a także - szczery, o dużej moralno¬ ści, spokojny, wyrozumiały, życzliwy, troskliwy. 2. M o d e l interakcyjny: Miłość zakłada interakcję Pojawiają j e d n o s t k i odczuwającej miłość z o b i e k t e m miłości. się również pojedyncze określenia postulowanych po¬ staw - romantyk, optymista, 3. M o d e l seksualny: Miłość związana jest z pożąda¬ dżentelmen. n i e m i atrakcyjnością seksualną jednostek odczuwają¬ I s t o t n y m elementem obrazu idealnego partnera cych miłość, przy czym są to osoby płci o d m i e n n y c h . okazują się nałogi, a właściwie - i c h b r a k ( 2 2 % ) . Cho¬ 4. M o d e l aktywnego zainteresowania: Jednostka dzi przede wszystkim o palenie papierosów i a l k o h o l . odczuwająca miłość przejawia swoje uczucia wobec N i e z w y k l e ważna d l a a u t o r e k anonsów wydaje obiektu się także sfera m a t e r i a l n a , a w i ę c oczekują p a r t n e r a dobrze sytuowanego, bilizowanego (7%), bez problemów materialnie z domem lub własnym ( 5 % ) , ze stałym możnego z mieszkaniem dochodem zwoje zainteresowanie 5. M o d e l stopniowego rozwoju: Miłość rozpoczyna się, jej siła stopniowo wzrasta i osiąga k l i m a k s . " Oczy¬ ( 5 % ) , za¬ wiście t r u d n o zaprzeczyć, że każdy z t y c h m o d e l i jest (3%), z 6 w p e w i e n sposób, chociażby pośrednio, aktualizowany dobrą w treści ogłoszeń m a t r y m o n i a l n y c h . Wydaje się jed¬ Wygląd zewnętrzny bywa stosunkowo słabo opisy¬ najczęściej okazując usta¬ emeryturą. wany, miłości, 1 składając jego dowody. samochodem finansowych, (17,5%), 5 występują określenia: n a k , że najwyraźniej uwidaczniają się w analizowa¬ n y c h anonsach d w a spośród czterech m o d e l i , impliko¬ przystojny (8,5%), wysoki (8,5%), informacje o k o n k r e t n y m wzro- w a n y c h przez opisane wyżej: 122 �• NEKROKRACJA Ewa Domańska nie odrzucają wszelkie przejawy "powszedniości", j a k "6 M o d e l stabilizacji: Miłość prowadzi do małżeń­ n p . skąpi nie dzwonić!; stwa i prokreacji. 7. M o d e l spełnienia: Miłość jest celem i środkiem osiągnięcia szczęścia." oszuści matrymonialni, rani i w separacji wykluczeni). stop; ka¬ Jednakże z drugiej strony w obrębie tych samych tekstów pojawiają się konwen¬ 7 Modele stabilizacji i spełnienia są najbardziej w i ­ cjonalne wyrażenia nawiązujące do stereotypowych doczne w różnego rodzaju deklaracjach dotyczących wyobrażeń, uosabiających ukochaną osobę z postacią wyobrażeń przyszłego życia, składanych przez a u t o r k i bohatera, jednostką wybitną, księciem z bajki, j a k n p . w poszczególnych ogłoszeniach. Informacje te tworzą Pozna czułego, tzw. moc illokucyjną tekstów, czyli określają cel nawią¬ ty książę zania k o n t a k t u , n p . (poznam pana) w celu założenia przyjdź do mnie! chającej się rodziny; z którym stworzę szczęśliwą ko­ zadbanego (!) i przystojnego ukochany, czekam na ciebie księcia; każdego Mój dnia, Można by zatem odnieść wrażenie, że oparty na rodzinę. wpisanych w teksty analizowanych ofert matrymonial¬ Wśród cech idealnego związku nadawcy anonsów najczęściej podkreślają jego trwałość i stały charakter, n y c h schematach konceptualizacyjnych miłość to ide¬ z czym wiążą poczucie bezpieczeństwa, spokoju i szczę¬ alny partner oraz miłość to idealny związek ścia, n p . : nej miłości jest bliski pojęciu miłości romantycznej. (poznam pana), przy którym i poczuję się m o d e l ideal¬ k i e m u stwierdzeniu przeczy jednak już sam bezpieczna zestaw cech potencjalnego partnera, precyzyjnie wyselekcjo¬ szczęśliwa; (poznam pana), który da przyjaźń, miłość, n o w a n y c h p o d kątem j a k największej poczucie użyteczności, kamuflowanej za p o m o c ą k o n w e n c j o n a l n y c h środków bezpieczeństwa; stylistycznych. Czyżby więc tworzony w tego rodzaju pokocha i odda serce wolnemu, szczodremu w zamian za oparcie, stabilizację i poczucie tekstach obraz w i r t u a l n e g o odbiorcy był jedynie kartą bezpieczeństwa. przetargową w skomplikowanej grze w poszukiwanie Stabilizację i poczucie bezpieczeństwa i m p l i k u j e idealnej miłości? również pojawiająca się w analizowanych komunika¬ t a c h metafora domowego ogniska, jak n p . w anonsie: Ciepło domowego ogniska stworzy dla odpowiedniego na na poziomie, z kraju lub zza granicy W pa­ Kreacja obrazu idealnej miłości w tekstach (...). opisach idealnego związku przedstawianych ogłoszeń m a t r y m o n i a l n y c h w badanych ofertach występują także wyrażenia opar¬ te na metaforze miłość jest jednością, Bądźmy jak np.: razem na dobre i na złe; (Pragnę być w związku), w którym mogłabym dzielić radości życia we dwoje; Sens życia to miłość dwojga bliskich sobie ludzi; Smutek idzie w parze z samotnością. nie musi być. Możemy być W samotności Rozejrzyj się. Tak jednością; Tylko we dwoje miłość jest źródłem życia, mało w życiu jest radości. się odnajdziemy, może razem szczęścia; Może gdzieś zostaniemy? Według Z o l t a n a Kóvecsesa metafora miłość jest jed¬ nością stanowi metaforę centralą dla pojęcia miłości ro¬ mantycznej, Ta¬ wszak " j e d n o ś ć miłości istnieje ponieważ osoby zakochane wiążą 'uczucia / afekt (...), entu¬ zjazm, zainteresowanie, zażyłość czy intymność i tęsk¬ nota', które to pojęcia stanowią jądro konceptualne 'miłości r o m a n t y c z n e j ' " . 8 N a podstawie zawartych w tekstach ogłoszeń ma¬ t r y m o n i a l n y c h charakterystyk wirtualnego odbiorcy i i n f o r m a c j i na t e m a t celu k o n t a k t u można odtworzyć obraz idealnego partnera, j a k i tworzą a u t o r k i anonsów oraz zrekonstruować i c h wyobrażenia o idealnym związku. Jak w y n i k a z przeprowadzonej analizy, w o b u wypadkach jest to wizja postulowana, życzeniowa, a więc nieco odrealniona. W i r t u a l n e m u odbiorcy z jednej strony przypisuje się k o n k r e t n e cechy pozytywnie wartościowane ipożądane przez nadawcę, co niewątpliwie świadczy o jego głębokim pragmatyzmie ( a u t o r k i ogłoszeń zdecydowa- 123 �Jadwiga Rodowicz • W I Z J A W LUSTRZE Wybrana literatura przedmiotu Lykke Aresin, Kurt Starke, Leksykon erotyki, hasło: Miłość, kochanie. Katarzyna Sobstyl, "Porzuć samotność"- illokucyjne aspekty w polskich ogłoszeniach towarzysko — matrymonialnych (w) Poradnik Języko- wy1998 / 6. Halina i Tadeusz Zgółkowie, Świat wartości w leksyce ogłoszeń towarzy­ skich i matrymonialnych (w) Język a Kultura, t. 13, Językowy obraz świata i kultura, red. A . Dąbrowska, J. Anusiewicz, Wrocław 2000. Aldona Zwierzyńska, Wyidealizowane modele kognitywne pojęcia "mi­ łość" i "love" przedstawionego w przysłowiach polskich i angielskich — porównanie (w) Język a Kultura, t. 8, Podstawy metodologiczne se­ mantyki współczesnej, red. I . Nowakowska - Kempna, Wrocław 1992. Przypisy: 1 K. Sobstyl: "Porzuć samotność"- illokucyjne aspekty w polskich ogłoszeniach towarzysko — matrymonialnych (w) Poradnik Językowy1998/6, s. 20 2 Por. Lykke Aresin, Kurt Starke: Leksykon erotyki, hasło: Miłość, kochanie, s. 178 3 Dane procentowe wyrażają stosunek liczby tekstów, w których wystąpiły omawiane cechy, do ogólnej liczby badanych tekstów. 4 Halina i Tadeusz Zgółkowie: Świat wartości w leksyce ogłoszeń to­ warzyskich i matrymonialnych (w) Język a Kultura, t. 13, Języko¬ wy obraz świata i kultura, red. A . Dąbrowska, J. Anusiewicz, Wrocław 2000 s. 331 5 A . Zwierzyńska: Wyidealizowane modele kognitywne pojęcia "mi¬ łość" i "love" przedstawionego w przysłowiach polskich i angielskich — porównanie (w) Język a Kultura, t. 8, Podstawy metodologicz¬ ne semantyki współczesnej, red. I . Nowakowska - Kempna, Wrocław 1992, s. 95 6 7 Op. cit., s. 94-95 Op. cit., s. 95. Autorka proponuje jeszcze: "8. Model sprawczy: Miłość jest źródłem wielu czynów popełnianych przez istoty ludzkie, 9. Model fizjologiczno - psychiczny: Miłość ma wpływ na funkcjonowanie organizmu i psychiki człowieka, pozytywny lub negatywny.", op. cit. s. 95 8 Op. cit., s. 94-95 124 �