<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="6269" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/items/show/6269?output=omeka-xml" accessDate="2026-09-27T02:11:24+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="6249">
      <src>https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/55507eaa7c74c669e8d46d07c53ffa61.pdf</src>
      <authentication>261a5a4fad139f85afbe1b693efa92ac</authentication>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="5">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25237">
                <text>Etnografia Polska</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25238">
                <text>etnografia, etnologia</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25239">
                <text>czasopismo</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25240">
                <text>1958-</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25241">
                <text>Licencja PIA</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25242">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25243">
                <text>polski</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25254">
                <text>IAiE PAN ( d.IHKM PAN)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25255">
                <text>IAiE PAN</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <itemType itemTypeId="1">
    <name>Text</name>
    <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
  </itemType>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="46">
          <name>Relation</name>
          <description>A related resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74659">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:418</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74660">
              <text>1959</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="43">
          <name>Identifier</name>
          <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74661">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:379</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74662">
              <text>Materiały inwentaryzacyjne do budownictwa i architektury ludowej zgromadzone przy Katedrze Architektury i Planowania Wsi Politechniki Warszawskiej / ETNOGRAFIA POLSKA 1959 t.2</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74663">
              <text>ETNOGRAFIA POLSKA 1958 t.2, s.404-405</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74664">
              <text>Cywińska, Izabela</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74665">
              <text>pol.</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74666">
              <text>Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74667">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="74668">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
    <elementSet elementSetId="4">
      <name>PDF Text</name>
      <description>Text capture metadata for PDF documents</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="52">
          <name>Text</name>
          <description/>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="74669">
              <text>i

'l'
IZABELA

CYWIŃSKA

MATERIAŁY

INWENTARYZACYJNE DO
BUDOWNICTWA
I ARCHITEKTURY LUDOWEJ

zgromadzone p r z y Katedrze A r c h i t e k t u r y i Planowania W s i P o l i t e c h n i k i
Warszawskiej
W Materiałach zgromadzonych p r z y Katedrze A r c h i t e k t u r y i Plano­
w a n i a W s i P o l i t e c h n i k i Warszawskiej z miejscowości rozrzuconych głów­
nie w północnej i środkowej Polsce specjalny nacisk położono na rysunek
i p o m i a r y wyjaśniające formę, konstrukcję, rodzaj b u d u l c a oraz u s y t u o ­
wanie b u d y n k u Największą wartość, ze względu na wieloaspektowe podejście do za­
gadnienia, przedstawiają przedwojenne materiały K a t e d r y A r c h i t e k t u r y
Polskiej P o l i t e c h n i k i Warszawskiej, w których wykreślony w skali w y ­
m i a r o w y rysunek opatrzony jest kwestionariuszem omawiającym zagad­
nienia daleko wykraczające poza dziedzinę t e c h n i k i b u d o w l a n e j , k o n ­
s t r u k c j i i t d . Poza wiadomościami dotyczącymi układu w s i , u s y t u o w a n i a
b u d y n k u i zagrody, pochodzenia materiału budowlanego i wiadomościami
o czasie powstania o b i e k t u zawierają one również informacje dotyczące
składu klasowego w s i . Badania inwentaryzacyjne z tego okresu, p r o w a ­
dzone według jednolitego w z o r u , dawały d l a każdej miejscowości p o m i a r
3 budynków m i e s z k a l n y c h : najstarszego, najpowszechniejszego
i naj­
nowszego, oraz k i l k u zasługujących na specjalną uwagę budynków go­
spodarskich. W w y p a d k u występowania na d a n y m terenie zdobnictwa
zanotowane są także elementy i f o r m y zdobnicze, a w w i e l u w y p a d k a c h
przeprowadzona jest również statystyka typów dachów. Ponadto szeroko
omówiona jest l u d o w a a r c h i t e k t u r a sakralna.
Powojenne badania tejże k a t e d r y , choć mające t y l k o charakter notat,
posiadają również dużą wartość naukową, a to ze względu na i c h szeroki
zakres t e r y t o r i a l n y oraz ogólną orientację w zagadnieniach, z którymi
można spotkać się w terenie. Materiały te, powstałe w w y n i k u prac o cha­
rakterze sondażowym, wymagają dalszego w e r y f i k o w a n i a i rozszerzenia.
Część z t y c h materiałów, określonych nazwą „schematy", przewyższa

�MATERIAŁY

INWENTARYZACYJNE

DO BUDOWNICTWA

LUDOWEGO

40,5

pod względem wartości pozostałe „notaty" ze względu na dużą ilość
obiektów z i n w e n t a r y z o w a n y c h w jednej miejscowości, co pozwala na
ustalenie podstawowego, charakterystycznego dla danego t e r e n u t y p u
b u d o w n i c t w a . Dodatkową zaletą t y c h materiałów jest i c h pochodzenie
w dużej części z t e r e n u Z i e m Zachodnich, a więc z obszarów, w których
zagadnienie b u d o w n i c t w a ludowego w nauce polskiej n i e mogło być
dotychczas uwzględnione. O b i e k t y w t y c h materiałach są w większości
datowane, a ponadto p r z y n a z w i s k u właściciela zaznaczona jest ilość
ziemi, którą on dysponuje. I choć w t y m . w y p a d k u jakość i r o z m i a r
b u d y n k u n i e jest w zasadzie m i e r n i k i e m wzrastających l u b malejących
potrzeb ludności, gdyż obecni mieszkańcy w p r o w a d z i l i się do budynków
już istniejących, t y m n i e m n i e j dane te mogą być przydatne d l a badań
p r o w a d z o n y c h n a d zagadnieniem przystosowywania się różnych w a r s t w
ludności wiejskiej do n o w y c h warunków życia.
Ze względu na-zakres zbliżone do wyżej omówionych p r z e d w o j e n n y c h
materiałów K.A.P. P o l i t e c h n i k i Warszawskiej są obecnie gromadzone
materiały p r z y Katedrze A r c h i t e k t u r y i Planowania W s i . Są to prace
studenckie, pochodzące z l a t powojennych, głównie z t e r e n u Pomorza,
prowadzone według schematu: dom najstarszy, najpowszechniejszy, n a j ­
nowszy. Duże znaczenie posiadają także materiały zebrane w ostatnich
latach przez K.A. i P.W. P o l i t e c h n i k i Warszawskiej, w których główny
nacisk położony jest na b u d o w n i c t w o mieszkaniowe, t y p o w e z p u n k t u
widzenia wymogów higieny.
Duża ilość z i n w e n t a r y z o w a n y c h w jednej w s i obiektów (przeważnie 10)
i każdorazowe i c h datowanie pozwala wyciągnąć pewne w n i o s k i odnośnie
do historycznego r o z w o j u f o r m b u d o w n i c t w a ' i zachodzących zmian.
K o m e n t a r z e m do rysunków i pomiarów jest ankieta-kwestionariusz, o d ­
powiadająca n a p y t a n i a związane z sytuacją zagrody i budynków,, w i e l ­
kością i wyposażeniem pomieszczeń, jakością materiału budowlanego
i , stosunkami r o d z i n n y m i .
Materiały te posiadają dla badań etnograficznych duże znaczenie.
W p r a w d z i e nie zawsze w zdjęciu o b i e k t u uwzględniono daty jego p o ­
wstania, n i e m n i e j j e d n a k p r z y zastosowaniu j e d n o l i t y c h a n k i e t o t r z y ­
mano materiał wyrównany co do poziomu opracowania i zakresu p o r u ­
szanych zagadnień, dający podstawę źródłową do poważnych studiów
porównawczych.

�</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
</item>
