https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/00e5b2d718c66bc9fecb94ef5312cc71.pdf 46618ccf05670fc91bcf0201039a3dac Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4899 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1968 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4545 Title A name given to the resource List do redakcji / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1968 t.22 z.3 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1968 t.22 z.3 ; s.163 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Samokow, Gabrowo) b y ł y n i e z w y k l e o k a z a ł e , zdobione w s p a n i a ł ą s n y c e r k ą , k t ó r e j najbogatsze p r z y k ł a d y sta­ n o w i ą d r e w n i a n e stropy, t z w . t a w a n y . Tego r o d z a j u do­ m o s t w a b y ł y o c z y w i ś c i e w ł a s n o ś c i ą l u d z i b o g a t y c h , ale w o m a w i a n y m okresie z a m o ż n o ś ć nawet mieszkańców w s i b y ł a taka, że znalazła ona w y r a z w charakterze zabudowy c a ł y c h osiedli (Smdlian, Rajkowo, Arbanasi i innych). K o ż u c h a r o w daje liczne ilustracje zdobnictwa d o m ó w b u ł g a r s k i c h , ale szerzej n i e z a j m u j e s i ę t y m p r o b l e m e m , i n t e r e s u j ą go p r z e d e w s z y s t k i m z a g a d n i e n i a typologiczne i rozwój d o m u bułgarskiego. P r z y j m u j ą c jako p o d s t a w ę systematyki wzajemne usy­ tuowanie pięciu g ł ó w n y c h części s k ł a d o w y c h d o m u b u ł ­ garskiego, a m i a n o w i c i e i z b y z o g n i s k i e m (kaszta), sieni (prust), k o m o r y (kiler), izby z piecem ogrzewalnym (soba) o r a z w e r a n d y ( c z a r d a k ) , w y r ó ż n i a a u t o r d w a z a ­ sadnicze t y p y . Jeden s t a n o w i dom, k t ó r e g o p l a n r o z w i j a się d o k o ł a czardaka jako p u n k t u centralnego, obejmu­ j ą c y s w y m z a s i ę g i e m p o ł u d n i o w ą część B u ł g a r i i po r z e k ę M a r i c e na p ó ł n o c y , i d r u g i t y p , k t ó r y r o z w i j a się w o k ó ł izby z o g n i s k i e m (kaszta), w y s t ę p u j ą c y na p o z o s t a ł y c h obszarach k r a j u z w y j ą t k i e m okolic g ó r S t r a n ż a . P o ­ dział n a b u d o w n i c t w o części p ó ł n o c n e j i p o ł u d n i o w e j m a r ó w n i e ż swe uzasadnienie jeśli chodzi o zagadnienie u r z ą d z e ń ogniowych. W części p ó ł n o c n e j w o b r ę b i e do­ m u jest jedno t y l k o pomieszczenie p o s i a d a j ą c e ognisko do g o t o w a n i e , p o d c z a s g d y w c z ę ś c i p o ł u d n i o w e j u r z ą ­ dzenia t a k i e z n a j d u j ą się w k a ż d y m w n ę t r z u m i e s z k a l ­ nym. D o m y b u ł g a r s k i e z a r ó w n o w części północnej, jak i p o ł u d n i o w e j s ą w zasadzie s z e r o k o f r o n t o w e . T y p b u ­ downictwa wąskofrontowego z szeregiem wnętrz w amfiladzie, z w e j ś c i e m w węższej ścianie b u d y n k u , w y ­ stępuje w rejonie gór S t r a n ż a i w z d ł u ż w y b r z e ż a Morza Czarnego a ż poza Burgas n a p ó ł n o c y . D a w n i e j p o d o b n y u k ł a d (obok szerokofrontowego) s t o s o w a n y b y ł w c h a ł u ­ pach t y p u ziemiankowego, k t ó r e w y s t ę p o w a ł y w szero­ k i m pasie c i ą g n ą c y m się w z d ł u ż D u n a j u . N a t l e p o d ­ stawowego zróżnicowania wyodrębniło się w 2.poł. X I X w . .szereg o d m i a n l o k a l n y c h , k t ó r e a u t o r o m a w i a w sposób szczegółowy, przedstawiając k a ż d o r a z o w o ich rozwój w postaci bardzo interesujących schematów. Tekst uzupełniają mapy ilustrujące zasięgi w y s t ę p o w a ­ nia p o s z c z e g ó l n y c h t y p ó w i odmian w p a r u przekrojach czasowych. Jak j u ż wspomniano w y ż e j , w d a w n y m budownictwie b u ł g a r s k i m u ż y w a n y b y w a ł budulec drewniany. W y ­ s t ę p o w a ł on przede w s z y s t k i m na terenach g ó r s k i c h , L I S SZANOWNA Przesyłam sują. W zówka T Rss. D O W a m 2 zdjęcia, 1967 pow. Nowy Skupień. Pyzówce, k t ó r e może Was r. b y ł e m na Targ. Poznałem biarza kapliczek S t a n i s ł a w a samej Praca K o ż u c h a r o w a dzięki przejrzystości konstrukcji, zgromadzeniu sporego m a t e r i a ł u faktograficznego, in­ teresującym rekonstrukcjom naświetlającym problemy genetyczne i rozwojowe p o s z c z e g ó l n y c h t y p ó w a r c h i t e k ­ tonicznych m a d u ż ą w a r t o ś ć n a u k o w ą . Jest ona j e d n ą z n a j w a ż n i e j s z y c h pozycji dla p r z y s z ł y c h prac w dzie­ dzinie b a d a ń nad l u d o w y m b u d o w n i c t w e m w rejonie k a r p a c k o - b a ł k a ń s k i m . Z pracy tej w y n i k a jednak, że budownictwo Bułgarii wykazuje wiele analogii z budow­ nictwem południowej i południowo-wschodniej Rumunii. Wiąże je z n i m dawne w y s t ę p o w a n i e b u d o w n i c t w a zie­ m i a n k o w e g o po o b u s t r o n a c h D u n a j u , d o m ó w p i ę t r o w y c h z pomieszczeniami gospodarczymi w części parterowej a m i e s z k a l n y m i i c z a r d a k i e m na p i ę t r z e . A n a l o g i e te, k t ó r y c h s z c z e g ó ł o w y rejestr m o ż n a by znacznie rozsze­ rzyć, kańczą się u podnóża Karpat p o ł u d n i o w y c h . B u ­ downictwo Siedmiogrodu w sposób w y r a ź n y odcina się o d tego, co s p o t y k a m y n a t e r e n i e B u ł g a r i i i p o ł u d n i o w e j R u m u n i i . T r u d n o b y ł o b y d o s z u k a ć s i ę p o d o b i e ń s t w a czy bardziej czytelnych z w i ą z k ó w p o m i ę d z y b u d o w n i c t w e m b u ł g a r s k i m a t y m , k t ó r e w y s t ę p u j e na terenach K a r p a t , szczególnie zaś wschodnich i zachodnich. R E D A K C J I REDAKCJO sierpniu wiskiem p o d c z a s -gdy w d o l i n a c h s t o s o w a n y b y ł t z w . p a j a n t , t j . konstrukcja ramowa w y p e ł n i o n a plecionką z chrustu polepionego gliną. Dziś k o n s t r u k c j a p a j a n t o w a panuje już w całej Bułgarii, zaś chałupy budowane z drewna n a w ę g i e ł czy s u m i k i ł ą t k ę n a l e ż ą do b a r d z o r z a d k i c h zabytków. Z b u d o w n i c t w a wiejskiego w y w o d z ą się genetycznie budowle miejskie, których najwspanialsze przykłady stanowią domy bogatych k u p c ó w w starej dzielnicy Plowdiwu. Po u z y s k a n i u n i e p o d l e g ł o ś c i w z w i ą z k u z k o n i e c z n o ś ­ cią b u d o w y reprezentacyjnych g m a c h ó w dla w ł a d z a d m i ­ n i s t r a c y j n y c h , s z k o l n i c t w a etc. p o j a w i a s i ę w m i a s t a c h bułagarskich architektura typu zachodnioeuropejskiego. Wprawdzie z początkiem X X w. architekci bułgarscy p r ó ­ b o w a l i w s w y c h p r o j e k t a c h n a w i ą z y w a ć do l o k a l n y c h tradycji, jednak nie u d a ł o i m się z a h a m o w a ć naporu kosmopolitycznych w z o r ó w , k t ó r e ostatecznie zadecydo­ w a ł y o obliczu większości miast b u ł g a r s k i c h . Bardziej konserwatywna o k a z a ł a się natomiast w i e ś , k t ó r a m i m o przemian gospodarczych i s p o ł e c z n y c h , j a k i e zaszły po I I wojnie światowej, nawet w s w y m najnowszym, w dużej mierze zmodernizowanym b u d o w n i c t w i e nie z r y w a całkowicie więzów z przeszłością. Kilka przy urlopie we tam zaintere-. m o g ł e m s i ę d o w i e d z i e ć , czy w i n n y c h w s i a c h s ą wsi jego ludowego kapliczek znajduje drodze, jedna przy stacji kobieta, której syn zginął Skupień kapliczki rzeź­ swoje m a l u j e i złoci. F i g u r e k kich się pelii. Żalił się nawet, w kolejo­ również kapliczki. przez­ Szeligę, znanego pod jego Py­ nie rzeźbi. K a p l i c z e k że b y l i u niego i n a m a w i a l i go, a b y r z e ź b i ł ludz­ żadnej jacyś „ r ó ż n e t a k i e pajace", ale jego d w a rodzaje: jeden — „ p o l n e " , stosunkowo m a ł e i proste, równię? w sąsiedniej wsi Sieniawie. Nie a inne przeznaczone do jego wnętrz, można podzielić on m i e j s c u p o d p o c i ą g i e m ) . P o z a t y m r o z p o z n a ł e m 2—3 kapliczki Kapliczki Ce­ z Krakowa na ją przystał. w tym (ufundowała nie sprzedaje w wej to nie precyzyjnie na rzeźbione, 163 �bogato m a l o w a n e , d o c h o d z ą c e prawie do wysokości metra, w formie przypominające barokowy ołtarz. P ó ł r o k u t e m u r z e ź b i a r z a p o r a z i ł p i o r u n . O d tej p o r y b a r d z o ź l e w i d z i i j u ż n i e r z e ź b i . G d y go n a m a w i a ł e m , powiedział, że s p r ó b u j e , m o ż e w i ę k s z e kapliczki będzie Również w kapliczka stojąca Warszawie. Moja II. K R !. fi?c:bmr? Adres Szeligi: poczta Pyzówka O Z Szeliga ze N sicoimi 96, pow. znajduje się na kolor Nowy Targ poważaniem Janusz ( w y s o k o ś ć 48 c m ) . Stanisław strony jest b e j c o w a n a orzecha i złocona. m ó g ł r z e ź b i ć . O k u l a r ó w nie nosi i nie m o g ł e m się do­ w i e d z i e ć , czy b y ł u o k u l i s t y . K a p l i c z k a w i d o c z n a w ś r o d ­ k u ( i l . 1) j e s t o b e c n i e m o j ą w ł a s n o ś c i ą z lewej kapliczka kapliczkami. I Fot. Janus: K Eysymont Ej/sj/mowt. A za okres IV - VI 1968 Dnia 2 czerwca z m a r ł śmiercią t r a g i c z n ą dr Franciszek K l o n o w s k i , kustosz i wicedyrektor Muzeum M a z u r s k i e g o w O l s z t y n i e . Jego za­ sługą było zorganizowanie działu etnografii w muzeum jak również dokonanie pełnej inwentaryzacji b u d o w n i c t w a d r e w n i a n e g o na t e r e ­ nie W a r m i i i Mazur. N i e m a ł e za­ sługi o d d a ł dr K l o n o w s k i przy orga­ n i z o w a n i u jednego z najciekawszych m u z e ó w s k a n s e n o w s k i c h w Polsce 164 — p a r k u etnograficznego w Olsz­ tynku. Problematyce kultury ludo­ wej regionu w a r m i ń s k o - m a z u r s k i e g o p o ś w i ę c i ł szereg a r t y k u ł ó w n a u k o ­ wych i prac popularnonaukowych. Za z a s ł u g i na p o l u b a d a ń n a u k o ­ w y c h odznaczony b y ł Z ł o t y m K r z y ­ żem Zasługi, odznaką ministra k u l ­ tury i sztuki „Zasłużony Działacz K u l t u r y " oraz złotą o d z n a k ą ,,Za­ s ł u ż o n y dla W a r m i i i M a z u r " . Konferencje, muzeów zjazdy, działalność W d n i a c h 27—28 m a j a w s a l a c h lubelskiego Z a m k u t o c z y ł y się ob­ rady Ogólnopolskiego Zjazdu T w ó r ­ c ó w L u d o w y c h . W zjeździe uczest­ n i c z y l i poeci, pisarze oraz t w ó r c y sztuki ludowej — rzeźbiarze, ko­ wale, wycinankarki, tkaczki. Na obrady przybyli przedstawiciele władz województwa, ZSL oraz �