<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="6023" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/items/show/6023?output=omeka-xml" accessDate="2026-09-26T18:48:47+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="6003">
      <src>https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/276e60ade6e29788a4105951b6c708f7.pdf</src>
      <authentication>6a8279148f77a1803fd50c9c06f40247</authentication>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="5">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25237">
                <text>Etnografia Polska</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25238">
                <text>etnografia, etnologia</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25239">
                <text>czasopismo</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25240">
                <text>1958-</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25241">
                <text>Licencja PIA</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25242">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25243">
                <text>polski</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25254">
                <text>IAiE PAN ( d.IHKM PAN)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25255">
                <text>IAiE PAN</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <itemType itemTypeId="1">
    <name>Text</name>
    <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
  </itemType>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="46">
          <name>Relation</name>
          <description>A related resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="71877">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1019</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="71878">
              <text>1980</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="43">
          <name>Identifier</name>
          <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="71879">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:938</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="71880">
              <text>Kronika / ETNOGRAFIA POLSKA 1980 t.24 z.1</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="71881">
              <text>ETNOGRAFIA POLSKA 1980 t.24 z.1, s.319-324</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="71882">
              <text>pol.</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="71883">
              <text>Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="71884">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="71885">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
    <elementSet elementSetId="4">
      <name>PDF Text</name>
      <description>Text capture metadata for PDF documents</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="52">
          <name>Text</name>
          <description/>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="71886">
              <text>K

R

O

N

I

K

A

„ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t. X X I V z. 1
I S S N 0071-1861

\ MABGARET

Margaret

Mead

zmarła

w

MEAD

Nowym

1901-1978 |

Jorku

15

listopada

1978

roku.

Zwana

„ p i e r w s z ą d a m ą etnologii ś w i a t o w e j " z a ż y c i a z o s t a ł a z a l i c z o n a do g r u p y

klasyków.

Z a s ł u ż y ł a sobie n a t ę p o z y c j ę i ten t y t u ł w k ł a d e m nie do p r z e c e n i e n i a w

etnologię

i

antropologię

Vie",

Gerald

kultury. Sekret
Messadie

jej

(styczeń

osiągnięć,

j a k pisze

1979), z a w i e r a ł

się w

recenzent

dwóch

teru: z d r o w y m r o z s ą d k u i s z l a c h e t n o ś c i , k t ó r y c h ł ą c z e n i e w
kiem

wydaje

i trudne w

się

być

nie

tylko

bardzo

owocne,

ale

ze

„Science

et

cechach jej charak­
studiach nad

przede

człowie­

wszystkim

rzadkie

stosowaniu.

U r o d z i ł a s i ę 16 g r u d n i a 1901 r o k u w F i l a d e l f i i w r o d z i n i e z a s ł u ż o n e j w
oświaty. Jej prawdziwą
w których

brała

szkołę

w

większym

stopniu

nieregularnie.

kulturowej

imigrantów,

I to

właśnie

społecznych

stosunków

dyskutowane

uwarunkowań

między

pokoleniami,

w

domu
się

w

domu,

do

problemy

postępów

stały

służbie

dyskusje w

u d z i a ł na p r a w a c h partnerskich niż p r a w d z i w a szkoła,

uczęszczała

amerykańskiej,

stanowiły

której

adaptacji

nauce

młodzieży

przedmiotem

studiów

całego jej życia.
Wiedziona instynktem, jak m a w y g l ą d a ć w przyszłości n a u k a o kulturze, czuła,
że

odpowiedzi

szukać
mość
w

na

wyłącznie

pytanie
w

sposobów

o

charakter społeczeństwa

samych

Stanach. D l a ich

przekazywania

przekazywaniu osobowości,

kultury

z

amerykańskiego

wyjaśnienia

pokolenia

określającej

postawy

na

potrzebna

pokolenie,

ludzkie

w

nie

można

jest

znajo­

roli

procesie

n o w y c h p r z y s t o s o w a ń . O d p o w i e d z i n a te p y t a n i a s z u k a ł a w ś r ó d

kultury
coraz

społeczeństw

to

pry­

mitywnych.
Margaret
w

Nowym

Pod

Mead

Jorku

jego w p ł y w e m

uwieńczoną

kończyła

w

studia

czasie, gdy
podjęła

znakomitą

psychologiczne

wykładał

swą pierwszą

książą

Coming

of

w

tam Franz
podróż
аде

in

żeńskim
Boas

na wyspy
Samoa

College

zwany

Barnard

Papą

Samoa

Boasem.

na Pacyfiku,

(1928). P r ó b o w a ł a

w

o d p o w i e d z i e ć n a p y t a n i e , czy k s z t a ł t i t r e ś ć d o j r z e w a n i a r ó ż n i ć s i ę b ę d ą w
ności

od w a r u n k ó w

młodzieży
W

-społecznych.

P y t a n i e to

wynikało

również

niej
zależ­

z analizy sytuacji

amerykańskiej.

1930 r o k u w y c h o d z i j e j n a s t ę p n a k s i ą ż k a

święcona

podobnej p r o b l e m a t y c e .

Growing

up

Doktorat zaś uzyskuje w

in

New

Guinea,

po­

1929 r o k u w C o l u m b i a

U n i v e r s i t y i p r z e z p i e r w s z e l a t a pozostaje w k r ę g u

wspomnianej

l e m a t y k i . P o s z e r z a j ą nieco o z a g a d n i e n i a

ludzi, r ó w n o ś c i

kultury, r ó w ­

zwłaszcza

The

ności

ras, zapewne

Primitive
nia
w

Man,

wśród
Nowej

pod

zwanej

wpływem
„Magna

Indian amerykańskich,
Gwinei i Bali.

W

prac

Carta

czasie

równości
Boasa,

równości

górskich
badań

a

jego

Arapeszów,
poznaje

Mundugumor

7 języków

tych

badania
kańską

nad

(1964-1965).

W

problematyką

uczoną,

Ruth

okresie
kultur

między

dwiema

narodowych

B e n e d i c t ) . T o zagadnienie

seriami

(razem

z

interesuje

prob­

Mind

r a s o w e j " . P r o w a d z i nadto

w i e d z a j e p o n o w n i e po I I w o j n i e ś w i a t o w e j : M a n u s (1953), B a l i
Admiralicji

uprzednio

of

bada­

i Tczambuli
plemion.

Od­

(1957-1958), W y s p y
wypraw

drugą

podejmuje

wybitną

ją z r e s z t ą

amery­

głównie

ze

�320

KRONIKA

względu

na

związek

ze

sprawą

osobowości

młodych

sposobem p r z e k a z y w a n i a k u l t u r y a p o s t ę p e m
W

badaniach

etnologicznych

w książce o Samoa w

pokoleń

i

relacją

między

społecznym.

podejmuje

pytania

klasycznej

polemice z M a l i n o w s k i m poddaje

w

psychologii.

wątpliwość

Już

uniwersal­

n o ś ć k o m p l e k s u E d y p a . R o z b u d o w y w u j e t ę s p r a w ę w Sex

and

Three

pod k i e r u n k i e m A . K a r -

Primitive

Societies.

dinera nie p r ó b u j e

Mimo s t u d i ó w psychologicznych

stosować

metod psychoanalizy

Temperament

wypracowywując

in

własne,

the

etno-

logiczne m e t o d y b a d a n i a o s o b o w o ś c i .
II wojna światowa
do

aktywnej

żania

na

i z w i ą z a n e z n i ą problemy

działalności

temat

organizacyjnej

sposobów

uniknięcia

i

w

społeczne

pobudzają

popularyzatorskiej.

przyszłości

M. Mead

Podejmuje

podobnych

klęsk

rozwa­

przez

po­

g ł ę b i a n i e zrozumienia p o m i ę d z y narodami i rozwoju tolerancji dla r o z w i ą z a ń k u l t u ­
r o w y c h p r z y j ę t y c h przez r ó ż n e grupy ludzi. W s p ó ł p r a c u j e a k t y w n i e z U N E S C O
go p r z y k ł a d e m jest m i ę d z y i n n y m i w y d a n i e p r a c y z b i o r o w e j Cultural
Technical

Change

chicznego.

Podejmuje
wychowanie,

językiem znaków
komitet

nowe,

współcześnie

komunikowanie

powstałe

się),

jest

problemy

autorką

(wpływ

projektu

o charakterze u n i w e r s a l n y m zatwierdzonego w

publika­

badań

1965

przez

Mead

szczegółowe

równie

często

i

regionalne

jak rozważania

różnych

na

kultur

temat o g ó l n e j

w

pracy

występują
teorii

kultury, a

w a ż a n i o m na temat w s p ó ł c z e s n o ś c i t o w a r z y s z ą r o z w a ż a n i a o perspektywie
i

przeszłej

ostatniej

ewolucji

książce

człowieka

wprowadza

Czytelnikowi polskiemu
gicznej

książce

pt.

(1978) i

krótkiego

Etnologia,

wybór

M.

lat.

in

w

Cultural

klimat

Evolution,

problemów

M . Mead znana jest z w y d a n e j
i

tożsamość,

fragmentu

ze

z

studium

książki

And

w

1965).

keep

your

W

akulturacji

z

znakomitymi

rasowej.

Bibliotece

Socjolo­

międzypokoleniowego
powder

dry

w

zbiorze

u A. Kardinera

w

USA

próbującego

przełomu

antropologami,
i F . Boasa,

Reo

światowej

praktycznie

wieków,

kolejne

Fortunem

o j c a antropologii

i

przez

kilkadzie­

rozwiązywać

niektóre

małżeństwa

Gregory

łączą

Batesonem,

amerykańskiej,

k i m c e n t r u m b a d a ń etnologicznych
Znajomość

antropologii

jej prac i

A m e r i c a n M u s e u m of N a t u r a l H i s t o r y w

sylwetki

jest

więc

kluczem

do

zrozumienia

ją
stu­

przyjaźni

m i ę d z y i n y m i z E . S a p i r e m i R . Benedict, p r a w i e przez c a ł e ż y c i e p r a c u j e w
Jorku.

tej

równości

dystansu

c e n t r u m h i s t o r i i antropologii

środowiska

problemy
diuje

znów

roz­

przyszłej

tekstów.

Wyrasta

dwoma

(Continuities
nas

Kultura

Mead znajduje się w

siąt

nad

roku

współpracy międzynarodowej ONZ.

Zagadnienia
M.

and

(1955) p r z y g o t o w a n e j z i n s p i r a c j i ś w i a t o w e j f e d e r a c j i z d r o w i a p s y ­

torów

na

cze­

Patterns

się

wiel­

Nowym
historii

ostatniego p ó ł w i e c z a .
Zofia

Sokolewicz

R O G E R C A I L L O I S 1913-1978

Roger
związane

Caillois zmarł

jako autor
Rękopisu

21

grudnia

jest bardziej z k r y t y k ą

1978

roku

w

Paryżu.

literatury i estetyką

Poncjusza

Piłata

oraz

znalezionego

w

Saragossie

W

Polsce

niż etnologią.

odkrywca i inicjator t ł u m a c z e n i a
Potockiego.

Zapomina

się

jego

imię

Znany

jest

na

często,

z w y k s z t a ł c e n i a e t n o l o g i e m z w i ą z a n y m , podobnie j a k C . L e v i - S t r a u s s ,

francuski
że

jest

Michel Leiris

i Georges B a t a i l l e , z t a k z w a n ą s z k o ł ą M . M a u s s a i H . H u b e r t a o r a z G . D u m e z i l a .
U r o d z o n y w 1913 r o k u w R e i m s w c z e ś n i e p r z e j a w i a s w o j e z a i n t e r e s o w a n i a
rackie

i

filozoficzne.

One

później

nadadzą

jego

studiom

etnologicznym

lite­

kierunek

�321

KRONIKA

poszukiwań
szeroki

głęboko

zakres

społeczeństw
L'Homme

prymitywnych

et

wieloletnie

ukrytych

zainteresowań
le

sacre

badania

struktur
i

i

uniwersalnych
Pierwsze

ich

filozofii

U

podstaw

(1939).

w

badań.

to

wpłyną
et

(1938)

oraz

doświadczeń

leżą

Argentynie).

go ta c z ę ś ć ś w i a t a . T o on w ł a ś n i e o d k r y ł d l a F r a n c j i l i t e r a t u r ę

Fascynowała

latynoamerykańską

i został redaktorem serii L a croix d u S u d p o ś w i ę c o n e j tej literaturze
Jego p ó ź n i e j s z e p r a c e d o t y c z ą s o c j o l o g i i
tycznej. Z o s t a ł y

o p u b l i k o w a n e r a z e m w tomie

analizuje n a p r z y k ł a d z i e

innej tematyki

t e r e s u j ą c y m p o d t y t u l e Maska
R.
rem

przypisując

wielką

jego d z i a ł a l n o ś c i

czasopisma

et Societe.

t o m i e L e s jeux

b a d a n i a nie

et

charyzma­

Te

same problemy

les

hommes

tylko

jako chłodny

istoty c z ł o w i e k a w a r t o ś c i u j e

wartość

emocjom

badacza.

ujawnia się nam

wydawniczej

filozoficznego

w

Instincts

(Gallimard).

i władzy

o in­

oszołomienie.

Caillois prowadzi swoje

p r a c a c h k r y t y c z n y c h , gdy
w

i

o b i e k t y w n e g o opisu. S z u k a j ą c

pasją

k a t a , d u c h a sekt

ogromnie

problematyki

1'Homme

etnologicznych

(pięć lat w

na

dotyczące

L e Mythe

jego

Ameryce Łacińskiej

i

książki

Pasja

jako gorący

jako wieloletniego

„ D i o g e n e s " oraz w

uczony
swoje

ta

przebija

przeciwnik

redaktora

jego d z i a ł a l n o ś c i

z zamia­

sądy z

całą

w

jego

romantyzmu,

międzynarodowego
w

Unesco

jako

dy­

rektora działu literatur i r o z w o j u kulturalego.
Ukazując

człowieka

w

jego

perspektywie

antropologicznej

interesował

się

z a r ó w n o kulturami p r y m i t y w n y m i , j a k i współczesną. O d w o ł u j e s i ę w swoich
cach

do

kultur

francuskiej.

amerykańskich

Twierdził,

ludzkich osiągnięć

połączonych

zarazem

głębokie,

zaś

tego,

głębokie,

zmusza

co

i

afrykańskich,

do

kultury

że na całość kultury należy
to

co

myślą

ludzką.

rzadkie

więc

go

i

Twierdzi,

osobliwe,

niejako

spojrzeć

do

antycznej
jako na

ż e „...to

co

powierzchowne".

poruszania

tematów

i

pra­

kultury

długi

szereg

wspólne,

jest

Poszukiwanie
pozornie

m a j ą c y c h ze s o b ą n i c w s p ó l n e g o j a k , n a j b a r d z i e j m o ż e , e t n o r e l i g i o z n a w c z e

nie

studium

m o d l i s z k i ( d r u k o w a n e w p i e r w s z e j w e r s j i j u ż w 1934 r o k u ) , s t u d i u m k a t a , s t u d i u m
władzy

charyzmatycznej

(z

współczesnego

mitu, eseju o

rzut

tak

tematów

również

analizą

denerwujący

Hitlera),

cesarzu m a r z ą c y m

dla profesjonalnych

t y m , ż e i n t e r e s o w a ł go

odzwierciedlenie

powodzenia

chińskim
zawsze

człowiek,

Paryża

jako

o nieśmiertelności.

studium

Roz­

krytyków

każdy

spowodowany

był

człowiek na świecie

jako

ł a d u charakterystycznego dla c a ł e g o gatunku.

Ł a d u tego s z u k a ł C a i l l o i s w s y m e t r y c z n e j s t r u k t u r z e ś w i a t a

d ą ż ą c e g o do

har­

monii, a l e r o z w i j a j ą c e g o s i ę d z i ę k i p o w s t a w a n i u e l e m e n t ó w d y s s y m e t r y c z n y c h i przez
to b ę d ą c e g o w
ją

ciągłym ruchu.

kultury l u d ó w

Najbardziej harmonijną

prymitywnych,

stąd

ich

badanie

strukturę symetryczną

ma

fundamentalne

r ó w n i e ż i dla badania kultury w s p ó ł c z e s n e j , która f r a p o w a ł a
bardzo, ż e czytelnik
ryczne

i

ma prawo zastanawiać

etnologiczne

nie

były

podjęte

z

s i ę , czy w s z e l k i e
myślą

o

go n i e s ł y c h a n i e . T a k
jego b a d a n i a

wyjaśnieniu

i styl

(1967) i Żywioł

i lad

histo­

współczesności

i w ł a s n e g o sposobu m y ś l e n i a . C z y t e l n i k o w i p o l s k i e m u C a i l l o i s z n a n y j e s t z
Odpowiedzialność

ma­

znaczenie

tomów

(1973) z a w i e r a j ą c y c h jego p o d s t a w o w e

p r a c e etnologiczne obok e s e j ó w l i t e r a c k i c h .

Zofia

O PROJEKCIE SYNTETYCZNEGO
NA OBSZARZE

W

ostatnich

Kultury

latach, w

OPRACOWANIA ARCHITEKTURY
KARPACKO-BAŁKAŃSKIM

ramach działalności

Ludowej w Karpatach i na B a ł k a n a c h

Międzynarodowej

(MKKKB),

LUDOWEJ

Komisji

Badania

p r z y s t ą p i o n o do s y n t e t y c z ­

nego o p r a c o w a n i a t y c h d z i e d z i n k u l t u r y l u d o w e j , do k t ó r y c h
21 — E t n o g r a f i a P o l s k a , X X I V , z. 1

Sokolewicz

istnieje

już

możliwie

�322

KRONIKA

p e ł n a dokumentacja ź r ó d ł o w a . W rezultacie m a j ą p o w s t a ć zbiorowe publikacje
lizowane

z

udziałem

wszystkich

W obrębie poszczególnych
kich

opracowań

zespół

tektury ludowej
1978) o r g a n i e

Tak

na

przez

wyznaczonych

przykład

przygotował

projekt

Zorganizowana
słowacką
w

Sekcję

Brnie

ludowemu

zrzeszonych

w

redaktorów

konspektu

V. Frolec i opublikował

do

w

i

rea­

MKKKB.
wszyst­

przyjęta

przez

opracowania

archi­

„Carpatobakanica"

(z. 1:

MKKKB.
(5-8

grudnia

1978

r.) w

(znanej z m i ę d z y n a r o d o w y c h festiwali
tetu

Komisji

t e m a t ó w m a b y ć zachowana jednolita koncepcja

przygotowana

autorski.

Krajowych

MKKKB

przy

i Instytutu

współpracy

dyskusji

nad

Strażnice

Fakultetu

Sztuki Ludowej w

w Czechosłowackich Karpatach,

prowadzenia

miejscowości

na

Morawach

folklorystycznych) K o n f e r e n c j a przez Czecho­

konspektem

Filozoficznego

Straźnici,

poświęcona

Uniwersy­
budownictwu

stanowiła równocześnie okazję

projektowanej

publikacji o

do p r z e ­

architekturze

l u d o w e j . W d y s k u s j i t e j , k t ó r e j p r z e w o d n i c z y ł doc. d r V . F r o l e c C S c j a k o r e d a k t o r
i

sekretarz generalny

chosłowackiej
w

Budapeszcie),

dr M a r i a
CSc

(Instytut

inż. arch.

two

udział:

Endre

dr J a n B o t i k C S c (sekretarz

Fiizes

Gieorgiewa

AN

ZSRR),

(Ministerstwo

(Instytut

prom.

Kultury

Sztuki

Etnografii B A N w

Sofii),

P A N ) , dr Natalia N .

hist.

Jan

Soućek

Gracjanska

(Instytut

dr D a n u t a T y l k o w a ( s e k r e t a r z P o l s k i e j K o m i s j i

trzytomowa

zbiorowa

publikacja

o

Sztuki

MKKKB).

budownictwie

ludowym

Czechosłowacką

m a b y ć r e a l i z o w a n a w l a t a c h : 1979-1983 — tom p i e r w s z y ,

budownictwu
gospodarcze

1984-1986 — t o m

mieszkalnemu;

1987-1990 —

i warsztatowe;

tom

C e l e m o p r a c o w a n i a jest p r z e d s t a w i e n i e

drugi, o b e j m u j ą c y

poświę­

budownic­

trzeci, d o t y c z ą c y ,

architektury

tradycyjnych form

budownictwa

l u d o w e g o w p o w i ą z a n i u ze s p o s o b a m i ż y c i a i g o s p o d a r o w a n i a
Karpat i przyległych

Cze­

i

i p r z y l e g ł y c h obszarach b a ł k a ń s k i c h , a w y d a n a przez

Sekcję M K K K B ,

sakralnej.

Bagra

Etnografii

Projektowana

dr

(Zakład Etnografii I H K M

Strażnicy),

w Karpatach

wzięli

MKKKB),

Gładyszowa

Ludowej w

cony

MKKKB,

Sekcji

ludności na

obszarze

terytoriach oraz w p ó ł n o c n e j części B a ł k a n ó w . G ł ó w n a

ga m a b y ć z w r ó c o n a na przeanalizowanie

budownictwa

od k o ń c a X I X do

uwa­

począt­

k ó w X X w . B ę d z i e s i ę p r z y t y m d ą ż y ł o do w y k r y c i a r ó ż n i c i p o d o b i e ń s t w w
czególnych

elementach

budowlanych

wynikających

z odmienności

logicznych i historycznych, j a k r ó w n i e ż z r ó ż n o r o d n o ś c i k o n t a k t ó w
Wypływające

stąd

wnioski

r y s ó w budownictwa

stanowić

karpackiego w

mają

podstawę

porównaniu

do

i

metody

omówienie

badawcze,

w

obrębie

czególnych
W

odrębnych

określenia

rozdziałach

charakterystykę

terytorialny
Kilka

materiału

będą

funkcje

rodziny oraz z a j ę c i a m i

badanego

w

przedmiotu,

wiele uwagi

wraz

oraz

technik
z

dotyczyć

architektoniczne

i

jej członków,

jak również
stanowić

zostanie

będzie
zagrody

i konstrukcji

urządzeniami
mieszkalnych

której

problemy
krytyczne

położenia

pomieszczeń
rozdział

poświęcono

a ponadto

rozdziałów

zagrodzie

walory

Ostatni
w

specyficznych
europejskimi.

najważniejsze

czasowy,

budowlanego,

omówione

1 religijnym.

i

następnych

mieszkalnych

różnorodne

zwyczajowym

przedstawione

ich usytuowania

budynków

wreszcie

z a n i u ze s t r u k t u r ą
dziennym,

i

następnie

elementów

budownictwa,

zostaną

źródłowych.

budynków

osiedla,

którym

j a k t e ż zakres

materiałów

rozplanowania

w

eko­

interetnicznych.

z innymi obszarami

W d y s k u s j i nad planem s z c z e g ó ł o w y m tomu pierwszego
rozdziałowi wstępnemu,

posz­

warunków

artystyczne
w

powią­

życiem

będzie

położony

posz­

ogniowymi.

co­

ogólną

nacisk

na

ujawnienie różnic i w s p ó l n o t kulturowych.
Projektowane prace przygotowawcze
szymi,

prowadzone

narodowe

MKKKB

będą

w

dwu

przygotują

nad p i e r w s z y m tomem,

etapach.

W

pierwszej

monograficzne

fazie

opracowania

a zapewne

poszczególne
źródłowe

i

dal­

sekcje

oraz

etno-

kartogramy i materiał ilustracyjny dla obszarów karpackich i p r z y l e g ł y c h

pozosta­

jących

krajowe

w

obrębie

własnych

granic politycznych.

Te właśnie

opracowania

�323

KRONIKA

zrealizowane

według

dla c a ł e g o o b s z a r u
Zasadniczym

jednolitego p l a n u p o s ł u ż ą

do

syntetycznego u j ę c i a

celem

Konferencji

było

przedstawienie

prowadzonych b a d a ń nad t r a d y c y j n y m budownictwem
szkalnym w
granic
w

zagadnień

karpacko-bałkańskiego.

Karpatach

Słowackich

Czechosłowacji.

podstawowych

Dążono

elementach

stanu

i regionach p r z y l e g ł y c h

przy

tym

do

budownictwa

położonych

ukazania

z

aktualnie

prze­

ludowym, a szczególnie
tendencji

określeniem

w

mie­

obrębie

rozwojowych

licznych

zależności

funkcjonalnych.
Wygłoszone

referaty

można

ująć

w

kilka

zespołów.

Pierwsze

czyły krytycznej analizy m a t e r i a ł ó w historycznych, poczynając
archeologicznych
nych

nicowania
dr

(dr

poruszono
się

I. Ripka

D.

Bialekova

zagadnienie
i

organizacji

C S c ) . Ponadto

C S c , dr

nazewnictwa

A.

Ruttkay

budowlanego

przestrzeni

mieszkalnej

podkreślono

znaczenie

CSc). W

będącego
(dr

nazw

z

nich

doty­

od w y n i k ó w

S.

badań

kilku

następ­

rezultatem

róż­

Kovacevicova

CSc,

miejscowych

dla

historii

o s a d n i c t w a (prof. D . C h o l u j ) .
Na

przykładzie

dowlany
wych

wybranych

(inż. arch.

(inż. arch.

regionów

O. Maćel,

prom.

J . T u r z o C S c ) oraz

omówiono

hist.

szczegółowo

Jan Soućek),

rozrost

rozwój

przestrzeni

materiał

urządzeń

mieszkalnej

bu­

ognio­

szczególnie

w k i e r u n k u w e r t y k a l n y m (prom. hist. S . H o r v a t h , i n ż a r c h . O. M a ć e l ) . P o n a d t o

dla

pewnych

bu­

dowli

obszarów

przedstawiono

mieszkalnych

oraz

ich

ogólną

właściwości

charakterystykę
i

przemiany

tradycyjnych form

(prom.

hist.

M.

Sopoliga,

p r o m . hist. J . L a n g e r ) .
Szczególnie

rozbudowane

nej ze w z g l ę d u
nego s y s t e m u

zostało

na jej wielorakie
komunikacyjnego

zagadnienie

funkcje. A

(doc.

dr

podziału

więc

V. Frolec

w

mieszkal­

budynku

C S c , prom.

prom. hist. M . Sopoliga), w y z n a c z o n y c h m i e j s c w y p o c z y n k u
wreszcie wydzielonego k ą t a

przestrzeni

istnienie

hist.

(dr V . V a l e n t o v a C S c ) ,

k u l t o w e g o (dr J . O l e j n i k C S c ) . D u ż y

nacisk

także na zależności, jakie istnieją p o m i ę d z y formą i funkcją pomieszczeń
nych a strukturą
Odrębny
tektonicznym
nictwu

rodziny jako grupą w s p ó ł m i e s z k a ń c ó w

zespół

stanowiły

domu

barwnemu

referaty

poświęcone

określo­

J . Langer,
położono
mieszkal­

(dr J . B o t i k C S c ) .

walorom plastycznym

i

archi­

(dr V . K o v a f u , p r o m . hist. M . M e d v e c k a ) , a s z c z e g ó l n i e
stosowanemu

jeszcze

obecnie

w

budownictwie

zdob­

murowanym

(prof, dr R . J e f a b e k C S c ) .
Poza

programem

n o w s k i in

situ

we

inż. arch. В .
wsi

Bożenci

Gieorgiewa

koło

b u d o w l i t r a d y c y j n y c h p o c z y n a j ą c od X V I I I
Omówione
wszechstronnego

w

referatach
spojrzenia

rezultaty
na

badawcze,

zjawiska

zakresie budownictwa

Bułgarii

zespół

skanse­

przedstawiający

typy

w.
odznaczające

kulturowe

metod h i s t o r y c z n y c h , j a k t e ż s o c j o l o g i c z n y c h ,
kiem w

scharakteryzowała

Gabrowa w

przy

stanowiły

tradycyjnego dysponuje

się

dążeniem

zastosowaniu

dowód, jak dużym
obecnie etnografia

do

zarówno
dorob­
w

Cze­

chosłowacji. J e ż e l i r ó w n i e bogatymi w y n i k a m i b a d a w c z y m i m o g ą s i ę w y k a z a ć
kraje współpracujące z M K K K B ,

n a l e ż y s p o d z i e w a ć s i ę powodzenia

w

niu planowanej m i ę d z y n a r o d o w e j publikacji.
Maria

inne

zrealizowa­

Gładyszowa

�323

KRONIKA

zrealizowane w e d ł u g

jednolitego p l a n u p o s ł u ż ą

do s y n t e t y c z n e g o u j ę c i a

zagadnień

dla c a ł e g o o b s z a r u k a r p a c k o - b a ł k a ń s k i e g o .
Zasadniczym

celem

Konferencji

było

przedstawienie

prowadzonych b a d a ń nad t r a d y c y j n y m budownictwem
szkalnym w
granic
w

Karpatach

Czechosłowacji.

podstawowych

Słowackich
Dążono

elementach

i regionach

przy

tym

przyległych

do

budownictwa

stanu

położonych

ukazania

z

aktualnie

prze­

ludowym, a szczególnie
tendencji

określeniem

w

mie­

obrębie

rozwojowych

licznych

zależności

funkcjonalnych.
Wygłoszone

referaty

można

ująć

w

kilka

zespołów.

Pierwsze

czyły krytycznej analizy m a t e r i a ł ó w

historycznych, poczynając

archeologicznych

C S c , dr

nych

nicowania
dr

(dr

poruszono
się

I. Ripka

D.

Bialekova

zagadnienie
i

nazewnictwa

organizacji

C S c ) . Ponadto

A.

Ruttkay

budowlanego

przestrzeni

mieszkalnej

podkreślono

znaczenie

CSc). W

będącego
(dr

nazw

z

nich

doty­

od w y n i k ó w

S.

badań

kilku

następ­

rezultatem

róż­

Kovacevicova

CSc,

miejscowych

dla

historii

o s a d n i c t w a (prof. D . C h o l u j ) .
Na

przykładzie

dowlany
wych

wybranych

(inż. arch.

(inż. a r c h .

regionów

O. M a c e l , p r o m .

J . T u r z o C S c ) oraz

omówiono

hist.

szczegółowo

Jan Soućek),

rozrost

rozwój

przestrzeni

materiał

urządzeń

mieszkalnej

bu­

ognio­

szczególnie

w k i e r u n k u w e r t y k a l n y m (prom. hist. S . H o r v a t h , i n ż a r c h . O. M a ć e l ) . P o n a d t o

dla

pewnych

bu­

dowli

obszarów

przedstawiono

mieszkalnych

ogólną

oraz ich w ł a ś c i w o ś c i

charakterystykę
i

przemiany

tradycyjnych form

(prom.

hist.

M.

Sopoliga,

p r o m . hist. J . L a n g e r ) .
Szczególnie

rozbudowane

nej ze w z g l ę d u
nego

systemu

zostało

na jej wielorakie
komunikacyjnego

zagadnienie

funkcje. A

(doc.

dr

podziału

więc

w

mieszkal­

budynku

V . F r o l e c C S c , prom.

prom. hist. M . Sopoliga), w y z n a c z o n y c h m i e j s c w y p o c z y n k u
wreszcie wydzielonego k ą t a

przestrzeni

istnienie

hist.

(dr V . V a l e n t o v a C S c ) ,

k u l t o w e g o (dr J . O l e j n i k C S c ) . D u ż y

nacisk

t a k ż e na z a l e ż n o ś c i , j a k i e i s t n i e j ą p o m i ę d z y f o r m ą i f u n k c j ą p o m i e s z c z e ń
nych a s t r u k t u r ą
Odrębny
tektonicznym
nictwu

rodziny jako g r u p ą w s p ó ł m i e s z k a ń c ó w

zespół

stanowiły

domu

barwnemu

referaty

poświęcone

określo­

J . Langer,
położono
mieszkal­

(dr J . B o t t k C S c ) .

walorom

plastycznym

i

archi­

(dr V . Kovafu, p r o m . hist. M . M e d v e c k s ) , a s z c z e g ó l n i e
stosowanemu

jeszcze

obecnie

w

budownictwie

zdob­

murowanym

(prof, dr R . J e f a b e k C S c ) .
Poza
nowski

programem
in

situ

we

inż. arch. В .
wsi

Bożenci

Gieorgiewa

koło

b u d o w l i t r a d y c y j n y c h p o c z y n a j ą c od X V I I I
Omówione
wszechstronnego

w

referatach
spojrzenia

rezultaty
na

badawcze,

zjawiska

Bułgarii

zespół

skanse­

przedstawiający

typy

w.
odznaczające

kulturowe

metod h i s t o r y c z n y c h , j a k t e ż s o c j o l o g i c z n y c h ,
kiem w zakresie budownictwa

scharakteryzowała

Gabrowa w

tradycyjnego

przy

stanowiły
dysponuje

się

dążeniem

zastosowaniu

dowód, jak dużym
obecnie etnografia

do

zarówno
dorob­
w

Cze­

chosłowacji. J e ż e l i r ó w n i e bogatymi w y n i k a m i badawczymi m o g ą s i ę w y k a z a ć
kraje współpracujące

z MKKKB,

n a l e ż y s p o d z i e w a ć s i ę powodzenia

w

niu planowanej m i ę d z y n a r o d o w e j publikacji.
Maria

inne

zrealizowa­

Gładyszowa

�</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
</item>
