https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/1a14ca407c1e8f7ff58c2dd035188054.pdf ee13cca3f54c190e7a46860445e0a7b8 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4944 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1967 Subject The topic of the resource Kraków malarstwo nieprofesjonalne dewocjonalia obrazki wotywne Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4583 Title A name given to the resource Obrazki wotywne z kościoła Bożego Giała w Krakowie/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1; s.33-52 Creator An entity primarily responsible for making the resource Krzysztofowicz, Stefania Śnieżyńska-Stolot, Ewa Language A language of the resource pol. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text П. 1. Obrazek wotywny Piotra Komorowskiego, ol. pł., 56 X 52 cm. 1. pol. XVIII w. Kościół Bożego Ciała, Kraków. Stefania^Krzysztofowicz, Ewa Śnieżynska-Stolot / OBRAZKI WOTYWNE Z K O Ś C I O Ł A B O Ż E G O C I A Ł A W KRAKOWIE W kościele nagrobka obrazki nie n a terenie XVIII Ciała których klasztoru Zespół w Krakowie, Kazimierczyka, w o t y w n e z klauzurą). i Bożego Stanisława jeden znajduje kanoników t e n powstał w pobliżu wionych się 22 bogata l i t e r a t u r a opisująca c u d a d o z n a n e się o b e c ­ czyną, z której zachowały regularnych n a przestrzeni w . i był w y n i k i e m r o z w o j u kultu (za XVII Stanisława Kazimierczyka. Stanisław ków (1433—1489), regularnych dzieją i lektorem Matki Boskiej w zakonnik Krakowie, zakonnym, klasztoru kanoni­ był w y b i t n y m miał szczególny i r a n Chrystusa. Literatura kazno­ kult do dewocyjna miasta W roku tórnie Boskiej i św. Stanisława sława Kazimierczyka Ciała, przed w ołtarzem jego grobie jego Marii cie Magdaleny, „ojcowie obwiódł" , W roku 4 kościoła sługi bożego o s o b a opublikowane po raz drugi Pozycje 8 cudów autorów: Bożego Kazimierczyka gdzie obok ołtarza Stanisław n y , chociaż wymienia wystawił mimo żelazną prałat w g o Katalog spisy Wojciecha Grabowskiego . 9 Powyższe oczu oraz opisy cudów ofiarowywania wspominają do g r o b u licznych w o t w postaci tablic wotywnych wielokrotnie Stanisława jest staremi (wspomniane literami pisane" zarówno srebrnych, j a k „ k a p ł a n j e d e n . . . długo i ciężko c h o r u j ą c " wałoby, że o b r a z k i wotywne 10 znajdowały malowanych „wotum ofiarował , co w s k a z y ­ się j u ż p r z y p i e r w s z y m n a g r o b k u Stanisława K a z i m i e r c z y k a b i t e r i u m kościoła B o ż e g o Z kolei między opisy rokiem w prez­ Ciała. wymieniają 1660 i Kazi­ s r e b r n y c h r ą k , nóg, powstałe 1702 m a l o w a n e przypuszczalnie wota: fundacji Stanisława bocznej, m a s z a ; n i e z n a n e j b i a ł o g ł o w y za s z c z ę ś l i w y poród, b r a t a Albina Kłosa mieszczanina Mstowskiego i Szymona kazimierskiego, Orłowskiego . u ks. To­ Według opisu — o s t a t n i z obrazków przedstawiał f u n d a t o r a l e ­ że umarł świętych i i szczątki m u nagrobek, jednak Gorczyńskiego 1533, k t ó r e 5 n i e jest Michała pow­ Stefana żywoty z roku habi­ roku zostały 1660 r . p r z e z t e uzupełniają Ranotowicza) się t a m t a b l i c a . Kazimierczyk, święty, nawy w spisał przez dozna­ przy­ z które tablic stalle przeniósł do p ó ł n o c n e j św. Krzyża znajdująca p r z e z opinię j a k o Ciała, Łoniewski Kazimierza, wejścia była w stawiając z z wymienionych kamienny p . p . J o r d a n kratą regularnych, Stanisława co upamiętnia grób wydanie 1 m a l o w a n y c h . Najstarszą z g r o b u gdzie był p o ­ 1632 k s . M a r i a n K ł o c z y ń s k i , kanoników prezbiterium obok jest za j e g o Bożego o cudach n a d ciałem zakonnym... które miejsce generalny kościoła się w i e ś c i podnieśli... (ustawili), n a którym Stani­ 2 3 chowany... Matki b i s k u p a . Pochowano prezbiterium d o z a k r y s t i i . P o rozejściu nych przy widzenia Stanisława Ranotowicza . mierczyka n a Skałce najwcześniejsze 1616 k s . K r z y s z t o f cuda oraz kościele jednak е 7 0 zwyczaju w 1609 . I s t n i e j e 1609 pióra M a r c i n a B a r o n i u s z a . w s p o m i n a , ż e u p r a w i a ł ż y w o t a s c e t y , b i c z o w a ł się często miewał z roku Krakowa, uznawany błogosławio­ i błogosła­ ż ą c e g o n a łożu i klęczącą o b o k żonę, k t ó r y m z c h m u r Stanisław Kazimierczyk. Także błogosławi jeden r ó w s p i s u cudów, Michał Gorczyński, zawiesił z auto­ u grobu 33 �podobną actu tablicę wotywną, o r a n d i " i napisem: Wszystkie ne, jak wyżej i ze swym „Clamavi wymienione malowane, wizerunkiem et e x a u d i v i t tablice uległy zarówno zniszczeniu „in me" 1 2 . srebr­ przypusz­ chmurach. i Środek klasztoru cmentarz mi oraz obrazu zajmują przylegający kościelny, o t o c z o n y do budynki nich kościoła czworoboczny murem z dwiema brama­ i pięcioma b a s z t a m i . N a c m e n t a r z u w i d o c z n y c h czalnie w czasie p i e r w s z e g o n a j a z d u s z w e d z k i e g o w l a ­ siedem t a c h 1655—1657 l u b d r u g i e g o , n a początku w i e k u X V I I I , kiej, n a co w s k a z u j e środkowej baszcie, w m u r z e północnym umieszczony n o t a t k a u Gorczyńskiego 13 . O b r a z k i , k t ó r e z a c h o w a ł y się w kościele B o ż e g o Ciała w liczbie wotami fundacji, społy ciała 22 1 4 , j a k większość dziękczynnymi. można związane i duszy, wśród nich z cudownym szczęśliwym od k a t a k l i z m ó w Najliczniejszą tego Biorąc typu z e s p o ł ó w , są p o d uwagę wyróżnić następujące uzdrowieniem porodem przyczynę oraz z uratowaniem grupę (12) stanowią obrazki obrazek wotywny Piotra Komorowskiego 1 5 oczu, ( i l . 1), roku n a p i s u p o k r y w a się z o p i s e m cudu z a w a r t y m w dziele Ranothowicza 16 . Obrazek przed­ r e g u l a r n y c h , który i wał wa z kolei Adam otrzymane się 34 do łaski, o r a z Stanisława klęczącego Kazimierczyka w o t a n t a , który ukazującego za modli się w LaterańskiemuNa Komorowski w uroczystym wotum Bosowski, IV, wraz tywnego z roku szącym i następnych stroju składa się z b i a ł e j o podobnej dworzanin z małżonką jest odziany Kazi­ obrazkach kanoników sutanny, rokiety pokrywa się t u z 1631 p r z y t o c z o n y m się do Adama Władysława brzmieniu nazwiska d a t (1631—1651) tematyce królewicza za u z d r o w i e n i e k t ó r e j „...krwie z o c z u szły..." w Komorowskiego Korczak. jest Bos­ mucetu. królewicza fundacją — w o t y w n y c h , występuje s t a w i a kościół i k l a s z t o r k a n o n i k ó w r e g u l a r n y c h w S u ­ dziękczynną św. J a n o w i Matki j e s t w żupan i podbitą f u t r e m k i e r e z j ę . S t a n i s ł a w chej, będący i Komorowskich Drugie dotyczące który, j a k w y n i k a z n a p i s u , został u z d r o w i o n y w 1630. T r e ś ć w s p o m n i a n e g o Salwatorowi uroczystościom mierczyk, t a k j a k na wszystkich (zarazy, pożaru i w o j n y ) . c h o r o b y . K i l k a pośród n i c h w i ą ż e się z c h o r o b a m i np. ze­ choroby herb k a p l i c poświęconych № ofiaro­ Władysła­ córki Jewusi, ( i l . 2). T e k s t , n a p i s u w o ­ jednym przez z opisów Ranotowicza , 1 Э Wierzchowskiego, I V . Zachodząca (Bosowski — cudów odno­ dworzanina t u niezgodność Wierzchowski) w y n i k a z t e g o , ż e istniejący obecnie napis w o t y w n y n i e jest a u t e n t y c z n y , ale powstał o w i e l e �I I 2 Obrazki wotywne (zestaw II): Adama Bosowskiego, nieznanego kanonika regularnego, dwóch nieznanych kobiet, ol. deska, 55,5 X 28 cm, 1. pol. XVII w., Kośc. Bożego Ciała, Kraków. II. 3. Obrazki wotywne (zestaw Ul): Katarzyny z Kleparza, Anny Segnicowej, opętanego, wielu chorych, ol. pl., 48 X 75 cm, pol. XVII w. i 1. pol. XVIII w., Kośc. Bożego Ciała, Kraków. II. 4. Obrazek wotywny Aleksandra Manikowskiego, ol. pl., 52 X 54 cm, 1. pol. XVIII w., Kośc. Bożego Ciała, Kraków. II. 5. Obrazki wotywne (zestaw I): Anny Jagodynki, czterech kalek, ks. Czartoryskiej, ol. pl., 55 X 46 cm, 1. pol. XVII w., Kośc. Bożego Ciała, Kraków. II. 6. Obrazek wotywny ks. Jana Brodowskiego, ol. pl., 51 X 55 cm, 1. pol. XVIII w. Kośc. Bożego Ciała, Kraków. A MDG и M I K > < « / M tm клощч №k\ к*лкч4 ч\ш us iwoti<H4.> /мм№ и.ШШ lico Й Ш вот м / i * * * V*. tmm \VMC>«\W •ЮР\\\ W W Ц К ВО»' » * . P S V * 'l, Ж * ч т к \ Ш ы >!«Ł № » (1Л Mi I MS'* V J BBJtT^wJi/iw ШШШ > ТГ 7ШЮ ММДМУЛ MWft*KA М Н Ш Н �W.?) na miejscu później ( X I X źle zachowanego. wotant nosi wa IV do Adama . 2 0 tytuł Wynika się starego, dworzanina stąd, że Stanisława zresztą królewicza i pochodzi z żoną fakt, z odnosi Święty i córką modlą­ który ukazuje Kazimierczyka, zwraca się do Madonny, z Dzie­ wskazując ręką n a klęczącą Jewusię. O j c i e c j e j u b r a n y j e s t w n y żupan o z d o b i o n y pielatą opończę złotymi g u z i k a m i i pasem zwaną się r o k u 1631. się w c h m u r a c h , w t o w a r z y s t w i e M a t k i B o s k i e j ciątkiem że Władysła­ tablica w o t y w n a ona w o t a n t a w r a z do przypuszczalnie 1651 w y k l u c z a Wierzchowskiego Przedstawia cych Datę kopieniakiem. czar­ oraz p o ­ Klęcząca żona m a n a s o b i e czarną suknię i b i a ł o - c z a r n y obok kołpak, a c u d o w n i e u z d r o w i o n a J e w u s i a białą, atłasową s u k i e n ­ kę, z d ł u g i m i r ę k a w a m i i k r y z ą p o d szyją. W roku 1673 r a j c z y n i ( i l . 3) złożyła wotum w krakowska Anna postaci o b r a z k a Segnicowa 2 1 przedstawia­ j ą c e g o ją samą m o d l ą c ą się d o S t a n i s ł a w a Kazimierczy­ ka, w i d o c z n e g o w c h m u r a c h p o n a d ołtarzem. S e g n i c o w a klęczy n a t l e w n ę t r z a kościelnego, k t ó r e o ś w i e t l a dujące się w szlachcianki, głębi o k n o . M o d l ą c a złożony u b r a n a jest w z purpurowej sukni spod Podobnie której jak w widoczny dwóch jest koronkowy poprzednich strój wykończonej czarną koronką, białej p e l e r y n k i z kapuzą o b s z y t e j rem, znaj­ fut­ czepiec. wypadkach, przy- I I . 7. O b r a z e k wotywny Teresy Nantcli, ol. pł., 42 X 30 cm, 1. pol. XVIII w. II. 8. Obrazki wotywne (zestaw IV): ks. Mikołaja i dziesięciu umierających. Sceny z życia Stanisława Kazimierczyka: wizja w kościele na Skałce i biczowanie, ol. pł., 48 X 75 cm, poł. XVII w. II. 9. Obrazek wotywny za uratowanie od zarazy, ol. pł., 56 X 82 cm, 1. poł. XVII w., wszystkie z kośc. Bożego Ciała, Kraków. 7 czyną ski 2 2 w o t u m było wymienia czową, która uleczenie wotantkę, 22 c z e r w c a z choroby pannę oczu. Gorczyń­ Emerencjanę 1672 r . „ s r e b r n e Sygni- za przyro­ d z o n e o c z y d o g r o b u (Stanisława K a z i m i e r c z y k a ) Aleksander ofiarował gorączki Manikowski, w 1665 r . w o t u m siebie Gorczyński nazwisko 2 4 mieszczanin i swojej za uzdrowienie pasierbicy z Agnieszki ciężkiej ( i l . 4). 2 3 opisuje te d w a cudy oddzielnie, p r z y wotanta, cyrulika kazimierskiego, czym występuje t u w nieco i n n e j f o r m i e (Mańkowski), a jego nosi imię oddała". kazimierski, pasierbica Jadwiga. Obrazek, większego f o r m a t u od poprzednich, przed­ s t a w i a w n ę t r z e b o g a t e g o mieszczańskiego d o m u , z u r z ą ­ dzeniem charakterystycznym dla w i e k u X V I I . Na p i e r w ­ szym poduszkach pod czer­ w o n y m p r z y k r y c i e m , leży biało u b r a n a c h o r a p l a n i e , n a łożu, n a t r z e c h Agnieszka. Obok klęczy matka, ubrana w białą bluzkę, brązowy s t a n i k i c i e m n o c z e r w o n ą spódniczkę z b i a ł y m f a r t u c h e m . Nieco dalej — sam M a n i k o w s k i w ciemnobrązowym p a n i e , c z a r n y m płaszczu i c z e r w o n y c h oświetlone jest trzema n i e w i e l k i m i oknami, pod który­ m i s t o i ł a w a i stół, p r z y k r y t y ciemną tkaniną. N a flakon i z kwiatami, o t w a r t a książka. Z cynowy prawej dzban, strony żu- butach. Wnętrze Kubek, obok stole spodek kamiennego p o r t a l u z d r e w n i a n y m i , l e k k o u c h y l o n y m i d r z w i a m i stoi wysoki bufet. czerwoną Blat kratą, oraz k t ó r y c h ilość ś w i a d c z y ł a uzupełnia postać górne wypełnione jego są półki, zamknięte cynowymi talerzami, o bogactwie Stanisława właścicieli. z Kazimierza Obraz i napis wo­ tywny. Za uleczenie z kaszlu i choroby piersi ofiarowała w r o k u 1671 o b r a z e k w o t y w n y d o g r o b u S t a n i s ł a w a K a ­ zimierczyka (u „jejmość Gorczyńskiego Klęczy Anna Jagodynka" 2 5 ( i l . 5) 2 6 ona na tle fasady talem oraz d w o m a 36 panna Jagodyńska) . domu z widocznym o k n a m i i m o d l i się d o por­ błogosławią- �cego z c h m u r S t a n i s ł a w a . U b r a n a , j a k ó w c z e s n e c i a n k i , w podwójną atłasu, p r z y k r y w a wierzchniej suknię; spodnią, z wierzchnia, obrazka jest z datą rzędem (u Gorczyńskiego K a n t e l i ) Stanik 1672 d o w i a d u j e m y ( i l . 6) i regularnych, nawiedzonym, z prośbą o członkiem uzdrowienie klasztornym chorzy infirmarium, kobiety, mszę szlachecki, gdzie zazwyczaj przez d w a zakratowane się do składający obok łoża m a ł y chłopiec p o d a j e cho­ dwo­ głębi o k n a m i . N a t l e c z e r w o n e j , ce- wykończone , trzymająca 3 1 stole, p r z y k r y t y m ciemnobrązową książkami. tkaniną, s t o i Na wysoki, c z a r n y k r u c y f i k s , k l e p s y d r a , o t w a r t a książka i k a ł a m a r z bionej kapą kwiatami, cynowy kubek głębi, z l e w e j kościelnej Kazimierczyka, z leżącą z jest płaskorzeźba i dwie strony obrazu, w nym dwoma Boskiej tych niewielkie obrazków srebrne wota obrazki nasuwają w formie postacią. wspomina Ranotowicz i w Małe że trzech Gorczyński . 2 8 uzdrowio­ poduszce, sznuro­ jest jest ozdo­ f a r t u c h e m , a jasnobrązowy, n a białą bluzkę białoczerwony wspomniany się jeszcze z nich takiż wymienionych z cudownym 3 2 przykrytym z Dzieciątkiem, z długimi czepiec. N a osi w napisie wotyw­ trzy to obrazek ofiarowany ręce trzyma i zacho­ nie datowane. przez Katarzynę ją leżącą n a s z e r o k i m draperią, c z e p i e c . N a d nią prawej wotywnych z choroby, skromniejsze ( i l . 3). W i d z i m y czerwoną obrazków uleczeniem ubraną nachyla płonącą się w białą Stanisław, świecę. Jest to łożu szatę który jeden z n a j w c z e ś n i e j s z y c h c u d ó w o p i s a n y w r . 1609 p r z e z B a r o - rozmiary n i u s z a . Z o b r a z k a w y n i k a , że Stanisław p r z y n o s i c h o r e j były świecę, postacią o f i a r o d a w c y , i We kolumnami, w i ­ przypuszczenie, wyżej z Kleparza t a b l i c z e k z klęczącą p r z e d nisławem K a z i m i e r c z y k i e m rych wotywne. Oprócz Jeden 1632, na czerwonej ciemną głębi klęczy związanych wały zdobi k o ­ bernardyn L u d w i k Latocki. roku p o n i ż e j k t ó r e j , n a d postacią S t a n i s ł a w a , w i s z ą w rzędach strój Spodnia ona w s t a n i k nałożony nagrobkiem po na sarkofagu Matki oprawne przedstawiono widocznym powstałym wnęce r e t a b u l u m , f l a n k o w a n e j doczna sukni. kwiatem. Druga z kobiet z k o r o n k a m i . Odziana spódnicę z b i a ł y m z g ę s i m p i ó r e m . N a b l a c i e d r e s s o i r u —- f l a k o n z b i a ł o - ołtarza dwie chmurach n a rękach c u d o w n i e 1 t z w . d r e s s o i r , o półkach w y p e ł n i o n y c h formie w są koronką. G ł o w ę niemowlę, k t ó r e ' l e ż y rękawami. N a głowie — o się z podwójnej r o n k o w y czepiec z c z e r w o n y m wany nawy ukazującego się g l a s t e j p o s a d z k i rysują się c i e m n e m e b l e , f r a g m e n t stołu Stanisława światłem, o k n a , klęczą prze­ wsparty r e m u o t w a r t ą książkę. I n f i r m a r i u m o ś w i e t l o n e j e s t fragment Stanisława. żółtym k i e rękawki zimierza. skórę księgi. W z klasztoru grobie r ó ż o w a , p r z y k r y t a j e s t w i e r z c h n i ą , popielatą o r ó ż o w y m ne w Latocki przy Stanisława. W y ż s z a , T e r e s a N a n t e l a , u b r a n a j e s t w to m a m k a czerwonymi r a j c z y n i k r a k o w s k i e j ( i l . 7), Ludwik wnętrzu, oświetlonym modlące 0 p o d u s z k i s i e d z i c h o r y i m o d l i się d o S t a n i s ł a w a z K a ­ ma widocznymi w odprawił ciemnym wpadającym ojciec 2 3 w z o r z e k w i a t o w y m . G ł ę b o k i e w y c i ę c i e p o d szyją i k r ó t ­ z a k o n n i c y , s t o i łoże, n a k t ó r y m Stojący intencji 3 0 wota woskowe w p o s t a c i rąk i nóg. W którego W się, że k s . J a n ofiarował Stanisławowi K a z i m i e r c z y k o w i bywali w bernardynów ż e p r z e z p ó ł r o k u z łóżka n i e w s t a j ą c ż a d n y m 2 7 ręka­ koronek. b y ł „ o d P a n a B o g a n a z d r o w i u t a k ciężko nie m ó g ł " w o t y w n y o d n o s i się do u z d r o w i e n i a różowa. B r o d o w s k i , z a k o n n i k k l a s z t o r u kanoników władnąć obrazek „prawie umierającego" Antoniego, syna Teresy N a n t e l i s u k n i , o g ł ę b o k i m w y c i ę c i u i długich wach, wykończony Z krótsza, Kolejny szlach­ ciemnozielonego to Sta­ o któ­ 33 którą ona obiecała ofiarować do jego czego ze w z g l ę d u n a s w o j e u b ó s t w o n i e m o g ł a Następny ilustruje z obrazek opisanych wotywny przez Baroniusza ks. Mikołaja 3 5 grobu, dokonać. 3 4 cudów ( i l . 8). T a k 37 �jak poprzednie, przedstawia on wnętrze z szerokim ż e m i w s p a r t ą o p o d u s z k i postacią c h o r e g o , nachyla jego się Stanisław Kazimierczyk ło­ n a d którym i kładzie ręce n a głowie. Trzeci waniem za obrazek uzdrowienie wnętrzu. jest 3 6 wielu Na pierwszym zbiorowym chorych podzięko­ n a ból t u tłum l u d z i planie zębów, stojących brodaty s t r o n y siedzi n a g i starzec draperią. W z nogami przykrytymi g ł ę b i Cłum złożony z kobiet, s t a r c ó w i k a l e k ze w z n i e s i o n y m i w nisław Kazimierczyk występuje tłumie c h o r y c h , d r u g i Należy prze­ młodzieńców, górę głowami. Sta­ t u dwukrotnie, raz r a z błogosławi t u również wymienić w z chmur. obrazek pierwszym grób, ksiądz przykrytą wspartego kulach niemego, na którym oraz wznoszącego towarzyszy siedzący w na górę ręce ziemi ślepy, skiego wersytetu Jagiellońskiego. wydarzenia wygłosił dziękczynną chowany obrazków wotywnych ciała zachował związanych się także zgodnie z tekstem R a n o t o w i c z a , jest 3 8 za uwolnienie od złego ducha den błogosławiący z nich Aby przedstawiony został Stanisław podkreślić w który podziękowaniem u k a z u j e się 10) on Je­ 3 9 błagalnie jego stan ręce k u wewnętrzny, podartym, niebieskim w p o s z a r p a n y c h , białych s p o d n i a c h i żupanie, boso. ny w urodzeniem dziecka. Opatrzone napisem, p r z e d s t a w i a wnętrze miesz­ k a l n e z d w o m a o k n a m i , g d z i e z g r u p o w a ł o się k i l k a osób postacie szlachty, dworskie. ubranej w Katedra na z e n t " . U b r a n a j e s t o n a w b r ą z o w ą suknię z latą p e l e r y n ą tem. Z oraz w przeciwnej sltrony k l ę c z y z położnej, u b r a n e j w pelerynę dwóch nym ze Te stanikiem o podobnie jak i g r u p a kiotrieft długą, popielatą z kapuzą, służebnej w szlachcianek. suknie, (jasnopopie- b i a ł y czepiec z c z e r w o n y m ostatnie mają rękawy krótką na głowie n a sobie wycięciu, — złożona suknię i czepcu głębokim kwia­ koronką; oraz długie wykończo­ na szyi — scenę. stall różnego rodzaju zarazy, w o j ­ n y i pożaru. Do pierwszej z nich należą trzy obrazki, z których d w a to podziękowania zbiorowe, trzecie — i n d y w i d u a l n e . W l a t a c h 1677—1679 n a K a z i m i e r z u w nowało m o r o w e powietrze, Krakowie które zdziesiątkowało kańców miasta. J a k w y n i k a z n a p i s u w o t y w n e g o czonego obojej na j e d n y m obrazków ( i l . 9) umiesz­ „wiele ludzi płci t a k d u c h o w n y c h , j a k o i ś w i e c k i c h , udało się o pomoc d o Stanisława K a z i m i e r c z y k a , szego p r z y p r o w a d z i ł •znane z 4 2 pa­ miesz­ łaski (ich) z d r o w i a " . W który do p i e r w ­ księży kontusze i krótkie jest kościołów 38 stroje tureckim Bożego dywa­ Stanisława Ciała i Ofiarami dziesięciu umierają­ o d d a l i się w zarazy opiekę jest Stanisławowi ( i l . 8) p r z e d s t a w i a nach, zapewne leżących na którym Kazimierczykowi. dziesięciu m ę ż c z y z n dziesięciu w obok siebie Kazimierczyk. W r o k u 1667, j a k w y n i k a z n a p i s u w o t y w n e g o tu Gorczyńskiego , w 46 Andrzej czasie wojny obrazy w cudowne oraz kościołach nawiedzać groby kościele i Bożego Ciała zakonników: pięć Bożego Literackiego na Kazi­ Ciała złożonych bernardynów, pod Sta- z obrazków i podległych i m b r a c t w : Szkaplerznego, bractwa wotyw­ z Obok klęczących kobiet, dominikanów św. A n n y , wezwaniem oraz Niepokalanego Poczęcia M a r i i P a n n y p r z y kościele B o ż e g o Ciała, R ó ż a ń ­ cowego oraz kanów. Członkowie Męki czerwonym Pańskiej bractw przy klasztorze o k r y c i są i białym . Uczestnicy 4 a Francisz- charaktedystyczkolorach czar­ procesji pod­ trzymują f e r e t r o n y z w i z e r u n k a m i M a t k i B o s k i e j , s z t a n ­ dary, krucyfiksy Centralnie okryte umieszczony stułą oraz kościół berła Bożego j e s t o d s t r o n y p ó ł n o c n e j , z częściowo zachodnią, dwiema kruchtami i procesyjne. Ciała pokazany widoczną Ogrójcem fasadą przylegają­ c y m do wieży. T ł u m klęczących n a p l a c u postaci, między którymi widoczni są w y c i ą g a j ą c y ręce żebracy, zwraca się w stronę n a g r o b k a S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a , który d l a podkreślenia c e l u p r o c e s j i został p r z e z t w ó r c ę obraz­ ka zaznaczony na zewnątrz północnej ściany kościoła. O b o k obrazków w o t y w n y c h o t e m a t y c e zarazy i w o j ­ kanocny" mężczyzn koś­ wiernych żaru, j a k i w y b u c h ł w K a z i m i e r z u „ w p o n i e d z i a ł e k wiernych. in­ beati na cmentarzu przy procesji karmelitów, msze, i bło­ Między „sepulchrum ( i l . 11), p r z e d s t a w i a j ą c y 4 7 ciele biskup świętych krakowskich. także m i e r z u . F a k t t e n upamiętnia j e d e n nych i teks­ tureckiej T r z e b i c k i polecił o d p r a w i ć w t e j i n t e n c j i nawiedzać 4 5 cału­ ustawionych błogosławi Obrazek białych święte, modlą­ św. c y c h , j a k i c h określa n a p i s w o t y w n y , k t ó r z y o f i a r o w a l i o n i do jego g r o b u msze d o c z n y m w głębi kościołem B o ż e g o Ciała i t ł u m wi­ główną n y z a c h o w a ł się j e d e n wota. dwa nawę za d o - W s p o m n i a n y obrazek w o t y w n y przedstawia plac z w i ­ się i której podzięce liczne świece oraz s r e b r n e i w o s k o w e cych okna oraz nym, przedstawiających 4 1 wnętrzu zakonników, n y m i k a p t u r a m i z o t w o r a m i n a oczy, w obrazków za­ Ciała We gotyckie s z n u r y pereł, w u s z a c h — w i s z ą c e k o l c z y k i , n a r ę k a c h — Wśród Krakow­ Bożego kokardki. k a t a k l i z m y w y r ó ż n i a się g r u p a o t e m a t y c e tego mowę Wawrzyńca. Casimiritani" w pre­ przez długie tle nislai Gorczyń­ „srebrny Uni­ Obrazek n e m , n a d nią zaś w i s i o b r a z , p r z e d s t a w i a j ą c y Kazimierczyka z p o r ę c z a m i , s i e d z i C z a r t o r y s k a , która w e d ł u g Stanisława klasztoru udekorowana polecił grobie Akademii zakonów. profesorów, nymi przy rocznicę stoi k a t e d r a po b o k a c h gosławionych złożyła pierwszą doktorów zaznaczonym kolumn, (u Gorczyń­ profesor wymienioną w o k ó ł kołyski, n a d którą u n o s i się w obłokach Stanisław 4 1 wspomnianej i różnych krużgankach z K a z i m i e r z a . N a p r a w o o d k o ł y s k i , n a w y s o k i m krześle skiego dwóch zarazy, kościele B o ż e g o Ciała strój p r o f e s o r s k i . Ł a w k i łóżkach, ( i l . 5) z w i ą z a n e j e s t ze s z c z ę ś l i w y m 4 0 zwłoki. d o c z n e są s t a l l e . Z k a t e d r y p r z e m a w i a G o s ł a w s k i , u b r a ­ W o t u m p f i a r o w a n e w r o k u 1672 p r z e z księżnę C z a r t o ryską obecności przedstawia fragmenty ponad Kazimierczyk . t o opętany, w y c i ą g a j ą c y Stanisławowi. ulecze­ ( i l . 3). P r z e d s t a w i a klęczących dwóch mężczyzn, którym ołtarzem z jeden, w na i chorób ziemi czasie filozofii W on w i przedstawicieli cem w Oprócz na Na kopią­ następną o f i a r ę doktor 4 wypełniają niem grabarza 1678 b y ł Ł u k a s z G o s ł a w s k i — Osławski '), z białą przepaską n a d o c z a m i i głucha k o b i e t a z r ó ż a ń ­ rękach. leżące Jednym z wielu uratowanych w zarazy w r o k u kościelnym, wnętrzu błogosławi obok posta­ całunem. całunem. S t a n i s ł a w o w i ukazującemu się w c h m u r a c h . W e chromego przykryte m ę ż c z y z n niosących n a n o s z a c h (il. p o r t a l e m stoją c z t e r y p o s t a c i e : zmarłych, p l a n i e — od l e w e j — j ą c y g r u p ę złożoną z c z t e r e c h k a l e k ( i l . 5), d z i ę k u j ą c y c h z zaznaczonym i Chłopiec z d z w o n k i e m w ręku o z n a j m i a p r z y b y c i e skiej przedstawia­ 3 7 są l e ż ą c e n a z i e m i p o w y g i n a n e konających mężczyzna w k r ó t k i e j , b i a ł e j s z a c i e w s p i e r a się n a k u l a c h . Z ciwnej dzieci widoczne cie cego z kolei oczy i g o r ą c z k ę ( i l . 3). W i d z i m y we i w roku 4 9 ( i l . 12) z p r z e d s t a w i e n i e m 1623. J a k w y n i k a nego i t e k s t u Gorczyńskiego „wszystek Kraków oświecił z napisu po­ wiel­ wotyw­ pożar był t a k w i e l k i , 5 0 a wiatr niósł palące g ł o w n i e z m i a s t a ż y d o w s k i e g o ąż n a Z w i e r z y n i e c " , że się Prze- �rażeni z a k o n n i c y u d a l i się p o d o p i e k ę d o o j c a i „ d z i w n a rzecz, z a r a z w s z y s t e k Stanisława w i a t r , k t ó r y niósł ogień n a k l a s z t o r i kościół obrócił się z n o w u n a m i a s t o skie". Wspomniany obrazek otoczonego murem pierwszym planie. N a jest obronnym z doczny jest cmentarnym. Na prawo rynku Bramą osi obrazu, murem nia kościół widokiem i klasztor kazimierskiego Bożego Ciała o d niego Na cmentarzu je klęczy osób, k t ó r y m u k a z u j e się w jeszcze zidentyfikowanie dwa być i przechodzą ponad Ranothowicza kanonika Bożego Ciała, zarażoną mając nisława... u i grobu jednego znak zawiesił". przedstawiającym pozwalające c u d u ze Boskiej opisanych i kaznodziei głowy i z paraliżem się o p i e c e p o b o ż n e g o drugim ojca odmalowane (częściowo Omawiany zachowanym) Stanisława K a z i m i e r c z y k a , cykl w kościele Matka jego na zamykają n i c bliższego dwa obrazki z kiedy biskupem wraz z i scenę 5 5 ( i l . 8). T e n o s t a t n i o b r a z e k scenami składa wymie­ one wizję w ukazuje się Stanisławowi Dzieciątkiem św. S t a n i s ł a w e m ze wielokrotnie żywotach. Przedstawiają Skałce, Boska obra­ widoczny ( i l . 2). 5 ! z życia S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a , nianymi Sta­ wotum d w i e k o b i e t y m o d l ą c e się p r z e d nie można p o w i e d z i e ć 5 2 przez kościoła rękę z e m M a t k i B o s k i e j z D z i e c i ą t k i e m , za k t ó r y m i jest w i z e r u n e k na i o d n o s i się d o k s . T o ­ 5 3 wdzięczności O na względu Matce cudów „...część polecił na wzgórza. poleca z regularnego który się Kazi­ ( i l . 2) z k l ę c z ą c y m k a n o n i k i e m , i Gorczyńskiego masza, modlących nie przedstawionego może pło­ c h m u r a c h Stanisław którego Stanisław K a z i m i e r c z y k dotyczy — do z a ­ parę obrazki b r a k podpisów. O b r a z e k zabudowa­ dochodzą m i e r c z y k . D a l e k i e tło t w o r z ą z i e l o n e Istnieją na 5 1 otoczony — z ratuszem, na lewo k l a s z t o r n y c h , omijają kościołem. Glinianą na wzniesieniu w i ­ nąca d z i e l n i c a ż y d o w s k a . J ę z y k i o g n i a budowań żydow­ Kazimierza jego z dwóch przed ołtarzem przemawiającego głębi poza z Chrystusa Ukrzyżowanego katedry do tłumów, pł., regu­ 5 6 części: w y o b r a ż a j ą c e j K a z i m i e r c z y k a biczującego się w e w n ę t r z u kaplicy ol. patronem samobiczowania się II. 10. Obrazek wotywny Łukasza Goslawskiego, 90 X 58 cm, 1. poł. XVIII w. klasztor kanoników larnych przy kośc. Bożego Ciała, Kraków. oraz zebranych w kolumną. Z tematem wień: jeden rowym z zarazy związane ukazuje zazwyczaj powietrzem umieszczonymi miasta, 63 przedsta­ dotkniętego względnie na d r u g i m planie zaś — w n ę t r z e z r z ę d e m rający są d w a t y p y widok jego mo­ fragmenty, zwłokami , drugi 6 2 łóżek, n a k t ó r y c h leżą umie­ . W ś r ó d o m a w i a n y c h o b r a z k ó w z kościoła B o ż e g o Ciała O b r a z k i z kościoła B o ż e g o Ciała p o w t a r z a j ą pozycji scen przedstawień wodem rozpowszechnione wotywnych fundacji '. W się o n e d o p o k a z a n i a w jej z licznych jednocześnie i we w postaci 5 8 fundacyjnych. występujących obrazków woskowych Scena z wotywnych lenia", z odbiega go b o w i e m postaciami ust, ale w m o m e n c i e typy szatanów Wota mogą zaczerp­ ona niego rąk, o tematyce macierzyństwa kompozycyjnego jawia (il. się nóg, itp., zazwyczaj chwili „wyzwo­ Tomasza sta­ szaty. do jest w otoczeniu wotywny Łukasza powtórzeniem klęczących rodziców i rodziny, którzy dziękują kiem XV miejsce nau­ kościoła św. Grzegorza czterech czy Goslawskiego i św. pięciu postaci uczniów s t a l l e z t ł u m e m słuchaczy, z a c h o w u j ą c katedry z baldachimem, i Magister której graficznym c u m discipulis a w o t y w n y m świadczy Sohne z najlepiej z l a t 1507—1516 jest W wprowa­ przy t y m przemawia typem omawianym koloński Acciobraz­ drzeworyt rodzonego t u z w i ą z k i n i e ograniczają się j e d y n i e d o o g ó l n e g o 6 5 roz­ schematu. Quentella . 6 4 tanti postaci za s z c z ę ś l i w y p o r ó d i m o d l ą się o z d r o w i e d l a n o w o n a ­ 61 po­ w. „Accipies wspomnianego piens czeniu końca zakonników. T y p t e n zwią­ ikonografią orator. O analogiach pomiędzy 6 0 od typ zwany jak na łożu dzięk­ schematu c u m d i s c i p u l i s " , który oto­ leżącej przedsta­ świętego, b i s k u p a , d o k t o r a z wy­ z Akwinu. Obrazek motyw obrazek cudownego zapewne o miniaturze lub — położnicy to trakcie rocznicę s a n c t i " , który w także budowanym miejsce i w w y p a d k u C z a r t o r y s k i e j — kołyski z d z i e c k i e m w przedstawienia w ale upamiętnienie o w e j „Magister wprowadza jest dzono się w Chodziło w i ę c odmianą czyciela jego mowy zarazy, grafice doctoris dogmata zany sprowadzają w 13). J e g o utartego z od zarazy. t y p . Jest Goslawskiego c z y n n e j m o w y , stąd t w ó r c a sięgnął d o s t a r e g o od wylatujących podarte dziękczynnej daru dziękczynnej m o d l i t w y — t a k j a k jedynie głaszania Łukasza wienie nie samej p r z y u l e c z e n i u z i n n y c h chorób. O j e g o p o p r z e d n i m n i e świadczyć s t a n o w i zupełnie o d r ę b n y ocalenia Niemczech oczu, nieco tomiast przedstawiający i napisu Stanowi w d w a nawiązują do w s p o m n i a n y c h schematów, t r z e c i n a ­ klęczącej rozbudowana przez nie w 5 9 po­ wprowadzających złożonego lub srebrnych opętanym typu. Przedstawiono łóżku postaci której kompozycję obrazów w o t a n t a wyobrażenie płuc . kom­ sprowadzają modlitwy. Bardziej odpowiednik Włoszech obok w względnie jest tablica K o m o r o w s k i e g o , nięto choroby p o s t a c i leżącej stan, c h w i l i dziękczynnej w Europy związanych z określonym przypadku 5 wyjaśniającego na terenie ( i l . 14). Z a c h o d z ą c e sche- 39 �11 matu, ale także zawieszony z i wojną odnoszą się d o d e t a l i , j a k n p . d y w a n na przedpiersiu unikają ograniczają katedry. Obrazki bezpośredniego się z a z w y c z a j jej związane przedstawienia do p o j e d y n c z y c h l u b zbio­ r o w y c h p o d z i ę k o w a ń za s z c z ę ś l i w y p o w r ó t z w o j n y , czenie z odniesionych ran lub uratowanie od ule­ śmierci. ma Bosowskiego nika kobiet ( i l . 2). Są t o n a j b a r d z i e j się maksymalnie nym przed­ się t u j e d y n i e obraz­ postacie z kościoła Bożego udały czyka z polecenia tencji ocalenia Ciała, się ukazującego do g r o b u biskupa Andrzeja od w o j n y . takie ale upamiętnieniem p e w n e przyczyniło w in­ nakazano do grobów świętych i bło­ g o s ł a w i o n y c h ; w y n i k a stąd, że o b r a z e k dziękczynnym, pro­ Kazimier­ Trzebickiego Procesje wszystkich na terenie K r a k o w a liczne Stanisława n i e jest zdarzenia, się d o s p o p u l a r y z o w a n i a wotum które za­ kultu Ka­ Wszystkie wymienione odnoszą mierza, powyżej się z a w s z e który do osoby występuje jako średnio i n t e r w e n i u j ą c y . W przedstawienia Stanisława orędownik pierwszym p l e c a m i k l ę c z ą c e g o w o t a n t a i kładąc m i e n i u poleca to widzimy go ukazującej na przedstawienia Madonnie rach. licznych sięga jako rękę a średniowiecza. za na jego r a ­ tradycja Niekiedy które w s k a z u j ą i razem tego być m o ż e pochodzą wskazywałyby Wprawdzie rok otaczające Kazimierczyka, z malarstwem barokowym. Wydaje z zachowanych z pierwszej również połowy obrazków XVII w., n a tu stroje . występujące napisie pod pierwszym data neutral­ t o n a c j i szaroczarnej. z nich się w y k a z a ć , m występuje jest 1631. P r z y p u s z c z a l n i e to wotywne względem z z stylowym nich trzy stanowią jako w a ł o b y , że k u l t ugruntowany. przy jego n i e był wówczas Obrazki pierwszym te mogły nagrobku Stanisława bardziej zazwyczaj tworzą pod obecnie w oprawne Ada­ dwie rozgrywającą względem teryzuje nych, oddzielne się perspektywy stacie m o d e l o w a n e dziej obrazki się Kazimierczyka, N a następną grupę składa się s i e d e m zycją, Ciała pełni znajdować w prezbiterium. się o n e o d p o p r z e d n i c h Bożego inter­ jeszcze w więc Kazi­ sam po­ Stanisław bezpośrednio chmu­ grupy. trzy występuje jednak cudotwórcę, który kościoła nie mylnie powyższe w e n i u j ą c y , a l e j a k o o r ę d o w n i k u b o k u M a r i i , co w s k a z y ­ z nią w w s p ó l n ą ramą, d o k t ó r y c h n a l e ż y w o t u m f u n d a c j i 40 w Kazimierczyk malowane Pierwszą w 1651, a l e , j a k s t a r a n o przepisana ków, nieco Obrazki na związki u t r z y m a n a jest że są t o n a j w c z e ś n i e j s z e co i Wyróżniają chmury Stanisława tych p r z y c h o d z i d o łoża c h o r e g o w z g l ę d n i e b ł o g o s ł a w i z n i e b a . pod i wszyst­ Charakteryzują kompozycją poleca przedstawia bezpośredniego Kazi­ bezpo­ Boskiej, tak j a k obrazkach, obrazków z albo cu­ w y p a d k u stoi się M a t c e wotantów, występując Większość mierczyka prymitywne z ukształtowane Boskiej kano­ klęczących t w i e r d z a f a k t , że n a w y m i e n i o n y c h o b r a z k a c h zimierczyka. dów dwóch są płasko, p o b i e ż n i e . bogato Matki Całość się, uproszczoną tłem. M a l o w a n e W o j n a s t a n o w i t u w i ę c j e d y n i e o g ó l n e tło całego cesje, k t ó r e nie znanego (ks. T o m a s z a ) o r a z k i c h o b r a z k ó w z kościoła B o ż e g o Ciała. s t a w i e n i a . T o samo można zauważyć w w y p a d k u ka (Wierzchowskiego), regularnego jaśniejszy się p r z e w a g ą wykazują barokowym obrazków rozbudowaną na tle wykreślonych wprawną od wyżej barw formalnie powiązania 1. poł. X V I I kompo­ prawidłowo wnętrz. Po­ w ruchu, ręką. K o l o r y t obraz­ wspomnianych, charak­ zimnych. Obrazki od poprzednio z uję' ( i l . 3, 8). R ó ż n i ą światłocieniowo, p o p r a w n e są s z k i c o w o , wykształcone ramy cechowym w . Wspólną te, b a r ­ wymienio­ malarstwem łączącą je:cechą �II. 11. Obrazek wotywny za urato­ wanie od wojny tureckiej, ol. pl., 51X78,5 cm, 1. pol. XVIII w., kośc. Bożego Ciała, Kraków. II. 12. Obra­ zek wotywny za uratowanie od po­ żaru kościoła i klasztoru Bożego Ciała, ol. pl., 54X54 cm, po 1778 г., kośc. Bożego Ciała, Kraków. 12 jest motyw nym kształcie żego co kartusza poniżej z łacińskim sceny głównej, do występującego Ciała. Stalle nasuwałoby wotywne są powstać one z dziełem jest z kościoła około że około umieszczo­ zbliżony na stallach pochodzą przypuszczenie, mogły wątpliwie te napisem, który roku jednego 67 obrazki meą, Kunegundą, Janem Kantym, Kazimierzem i n i s ł a w e m K o s t k ą . T e w ł a ś n i e r y c i n y stały się „gotowymi artyści wzorami", cechowi które powielali wieku X V I I . Znane Sta­ niejako 6 9 mniej zdolni są m i ę d z y innymi o b r a z y , k t ó r e b e z p o ś r e d n i o m o ż n a odnieść d o w s p o m n i a ­ w. Nie­ nych który być n e g o w M ę c i n i e ( 1 . poł. X V I I w . ) i św. S t a n i s ł a w a XVII twórcy, Bo­ 162 9 , wspomniane połowy w rycin, n p . św. J a n a Kantego z kościoła parafial­ bis­ zatrudnionych w koś­ k u p a w K u n o w i e (2. poł. X V I I w . ) o r a z c y k l ze c i e l e B o ż e g o Ciała, g d z i e w t y m czasie p r o w a d z o n o licz­ z życia św. K i n g i z kościoła K l a r y s e k w S t a r y m Sączu n e p r a c e m a l a r s k i e i r z e ź b i a r s k i e . P a k t , że są o n e dzie­ Ta m o ż e należał d o k r ę g u a r t y s t ó w łem j e d n e j zostały są ręki, m a j ą j e d n a k o w e nalepione to obrazki z n i c h należy na dyktę, wotywne. odrzucić sceny z życia sceny zbiorowych wymiary nasuwa Wydaje się, że uzdrowień, starsze — ze s p i s a n y c h wielu cudów to ciny Jana dzy innymi w tekstach j a k się innych wydaje, jako (Katarzyna z naj­ Kleparza, 7 1 ich pierwotne przeznaczenie? ze s c e n y tego w W wieku XVII, a się r y c i n y głównej, przedstawiającej otoczeniu cudów, skimi, X V I spotyka szeregu opatrzonych ujętymi małych w scen kartusze. z jego napisami Jedną niejszych tego t y p u r y c i n jest p r z e d s t a w i e n i e życia łaciń­ z wcześ­ św. F l o r i a ­ n a (1590) i św. J a c k a (1594), z a c h o w a n e w M u z e u m rodowym w Krakowie 6 8 . Do typu się m o d l ą c e g o się ś w i ę ­ wyjaśniającymi zazwyczaj nawet składające tego należy Na­ też k o - lońska s e r i a r y c i n z l a t 1605—1606, z w i ą z a n y c h z p o l s k i ­ m i świętymi i błogosławionymi: F l o r i a n e m , Andrzejem mi, Swieradem, Stanisławem Pięcioma Braćmi Wojciechem, Męczennika­ b i s k u p e m , Czesławem, J a c k i e m , Salo­ mię­ miał również ze Stanisła­ n i e znaną, r y c i n ę ne s c h e m a t y k o m p o z y c y j n e n y c h t y c h r y c i n : scena kazania zarazę, którzy Charakter wych stanowiły nej, one w wielu szeregu z przedstawieniem omawianych (38X26 cm) niegdyś św. J a n a obrazków pozwala część umierających łożach, dużej wspomnianych o jak na Kantego. jednako­ przypuszczać, kompozycji obrazów, Wymiary wynosiłyby wielkości w s p o m n i a n e g o Wśród omawianych stępowały rycin że złożo­ i obrazu wypadku na bocz­ szatana, ze s c e n y ś r o d k o w e j i dziesięciu s c e n b o c z n y c h . tego jak w uzdrowienia leżą siedmiu wymiarach występujące w scenach biczowania, wypędzenia do w i e r n y c h , rycinie Gorczyna więc Gorczyn P o m i ę d z y w s p o m n i a n y m i r y c i n a m i a o m a w i a n ą grupą było Jakie być r y ­ o b r a z k ó w zachodzą duże zbieżności. P o w t a r z a j ą się p e w ­ ją opętanego). bliżej mogą przedstawiające 2 na (uzdrowienie . Kazimierczykiem ' . swo­ wymowę dowodem Gorczyna, św. J a n a K a n t e g o . wykonać, niestety wem w . , czego Aleksandra k s . M i k o ł a j ) o r a z szczególnie w a ż n e ze w z g l ę d u n a już p o d koniec i spośród — я s e r i a r y c i n oddziałała r ó w n i e ż n a współczesną g r a f i k ę polską X V I I ogólnikowymi odpowiednika cudów. W r e s z c i e t r z y o s t a t n i e to sceny, — Dwa bowiem Dwa opatrzone czy nie. Kazimierczyka. n a p i s a m i , k t ó r e n i e znajdują wybrane wtórnie od r a z u , przedstawiają Stanisława celowo oraz wątpliwość sama scenami 1 5 2 X 1 0 4 c m , co obrazu z K u n o w a r y c i n sceny zawsze po l e w e j , z życia odpowiadałoby (140X100 c m ) . świętego a cuda po p r a w e j co p o z w a l a na zrekonstruowanie mieszczenia zachowanych wy­ stronie, przypuszczalnego siedmiu obrazków wokół n y g ł ó w n e j z postacią S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a M o ż n a domyślać się, że z c z a s e m s a m o b r a z uległ roz­ sce­ ( i l . 15). znisz- 41 �13 I I . 13. Miniatura f r a n c u s k a , Wykład teologii na Sorbonie, pocz. XVI w. (wg Schreibera). II. 15. Rekonstrukcja 11. 16. Widok Kazimierza, fragm. ryciny z wizerunkiem czyńskiego). c z e n i u , а ocalałe s c e n y zostały w y c i ę t e i w t ó r n i e opra­ wione. Przejdźmy do o m ó w i e n i a g r u p y t r z e c i e j szej. O b e j m u j e zanych ona przedstawienia z wojną Mańkowskiego, turecką, i sceny o cią p o s t a c i najciekaw­ zwią­ Brodowskiego, Segnicowej, kalek oraz tablic ( i l . 1, 4 — 7 , 9—12). charakterze ł o w a n i e do p r z e d s t a w i e n i a dzaju Nanteli, czterech Gosławskiego rozbudowane ks. Jana Czartoryskiej, g o d y n k i , wyobrażenie rowskiego wot i zarazy, procesji scen Ja- Komo­ Łączą narracyjnym, je zami­ zbiorowych z dużą i l o ś ­ zapełnione różnego r o ­ oraz bogate wnętrza sprzętami. P o m i e s z c z e n i a , w których rozgrywają się s c e n y , są c i e m n e , m i m o z a z n a c z o n y c h w głębi o k i e n . Chętnie przedstawiano (portale, Bożego jak i fasady Ciała. U j ę c i e i widoków sufit Bożego tu domów, fragmenty filary) a r c h i t e k t u r y , jest wnętrz, prymitywne. Podłoga są przedłużenie stanowi postaci pionowo, i wnętrz szczególnie kościoła zarówno przedstawione wość i p r e c y z j a , widoki perspektywiczne Ciała Modelunek architektoniczne oraz a fasada kościoła elewacji północnej. charakteryzdje drobiazgo- w przedstawianiu strojów. P o s t a c i e o o k r ą g ł y c h , p e ł n y c h t w a r z a c h , ujętych w wójne obwódki, j a k b y ją jeden, załzawionych powtarzający się oczach wielokrotnie typ fizyczny. K o l o r y t c i e m n y , o dużej ilości b r ą z ó w i g ł ę b o k i e j ożywiony jest terystycznego, mienionych wprowadzeniem łamanej powtarzającego się obrazkach płasko, p r z y c z y m stycznienia dzanie przez nych obrazków obwódki, przedmioty łączy Stanisława i i zieleni charak­ wszystkich Obrazki cień. mającej z sposób p o t r a k t o w a n i a niejednokrotnie w rozbijający wprowa­ rzu­ wymienio­ postaci wieńcu cechy charakterystyczne d l a całej kompozycję grupy napis czasie i w y s z ł y spod pędzla wy­ nasuwają myśl, że o b r a z k i t e , m i m o r ó ż n y c h d a t , p o w s t a ł y w nym sa­ kolistych majuskułą, ujęty w c y n o b r o w ą r a m k ę . W y m i e n i o n e żej są upla­ oznaczać Wszystkie Kazimierczyka wy­ malowane t a k p o s t a c i , j a k i sprzętów, p r z e z cany chmur we bieli z a u w a ż a się p r y m i t y w n e p r ó b y szaroczarnej mego cynobru. pod­ reprezentu­ jednego malarza. jed­ Na XV w. II. 14. Q. Sohne, Dysputa religijna, drzeworyt, obrazu. Sceny z życia i cudów Stanisława Kazimierczyka. Stanisława Kazimierczyka, pocz. XVIII w. (wg Gor­ podstawie strojów, urządzenia wnętrza tektonicznych można Najpóźniejsza z występujących należałoby na więc przełomie datować przypuszczać, XVII i i detali j e n a 2. poł. X V I I obrazki w. lub te być i na nich o wiele daty, później nie Prawdopodobnie ilustracje kultu niż wskazywałyby więc fundowali spisanych i znaczenia są wotami je cudów powstały Stanisława celu w cza­ występujące indywidualnymi. kanonicy w 1 3 może 1. poł. w i e k u X V I I I . P o n i e w a ż p o w s t a ł y w j e d n y m sie w. . t u d a t t o r o k 1681 — że XVIII archi­ regularni jako spopularyzowania z Kazimierza. O wyborze t e m a t u powyższych obrazków decydowała zapewne waż- �ność wydarzenia Kazimierczyka w wypadku się (np. w obrazków przypuszczalnie osób, w ś r ó d procesja grobu Stanisława z wojną turecką). Natomiast postacią wotanta kierowano związku z pozycją do społeczną przedstawionych których występuje między Czartoryska, Teresa Nantela Segnicowa krakowskie, Piotr kanoników i Komorowski regularnych w — Suchej innymi księżna a malarstwem autorem nawet Zwyczaj ks. Jan Brodow­ trzema odmienny Kazimierza, Widok operowanie miejscowy który grupami w w dziele ( i l . 16). G o r c z y ń s k i „zakonnicy... na tablicę zawiesić z na woty widoki wspomnianej późnobarokowa z poprzednio prawdopo­ Kazimier­ cud potem z roku wspomina, odmalowaną kościoła rycinie wałoby t o , że o b r a z e k starego, zie, 17 7 8 . 75 archi­ występu­ o od której Wskazy­ musiał p o w s t a ć p o t e j d a c i e , w z n i s z c z o n e g o p r z e z S z w e d ó w . R o k 1773 s t a n o w i jednocześnie t e r m i n a d q u e r n d l a t r z e c i e j grupy wzięta ziemską wieszania obrazków w o t y w n y c h s p o t y k a różnych kulturach i w epokach, czego się do­ w od­ świętych. się z zagad­ tablicy erekcyjnej, l u b świętego. osoby ze s z t u k i i się 8 0 postaci hiera­ adorującego średniowiecznej, wotach i niebiańską świętej obok Zasada która , zanika po r o k u podział z postacią na 8 ! dwie świętego w wy­ 1500 . strefy, chmurach. W k o n s e k w e n c j i t e g o podziału p o j a w i a się w t l e pejzaż, który z czasem przekształca ilustrującą n a p i s nych w narracyjną scenę z różnych terenów i różnych atmosfera wypływająca nieszczęścia tematów się wotywny. Obrazki wotywne nastrój i choroby. z Mimo t y c h obrazków epok ogólnoludzkich przedstawio­ nie jest ponury, p o n i e w a ż mają one c h a r a k t e r dziękczynny. T w ó r c y i c h , których szukać należy ludowych, językiem zwłaszcza lapidarnym tywności. Twórczość wśród od pocz. w celu rzemieślników wieku XVII 8 2 zwiększenia i malarzy , operują komunika­ i c h j e s t s p o n t a n i c z n a i pełna eks­ p r e s j i . W y n i k a ł o t o często z f a k t u b e z p o ś r e d n i e g o i p r a ­ wie i n t y m n e g o k o n t a k t u między twórcą w o t a tem, który spraw ka Zwyczaj grobami wiąże obrazu Boskiej wytwarza 83 zwierzał mu się z najbardziej a wotanosobistych . Najliczniejsze * różnych lub przedstawiania problemów obrazków, wotywnych pojętego Matki Jednocześnie obrazków. w epitafium Ciała sygnaturka, odmienna wymienionych wizerunkami i pielgrzymek, czyli Bożego różnica w 7 8 naj­ obra­ łączy w s p ó l n a d a c h u kościoła śmierci . w i z e r u n k u f u n d a t o r a na f u n d o w a n y m przez siebie prze­ obrazkach obra­ dwóch okresie k o n t r r e f o r m a c j i i się z m i e j s c a m i obrazków jako oraz się b y ć fundacyjnego, podczas i n k u r s y j e j niewiedzieć się z k o ń c e m wydaje u r a t o w a n y c h od k a r y stępuje w e w c z e s n y c h Gorczyńskiego ten łącząc szeroko fundatora w i a d o m o , że została w y k o n a n a w r o k u miejsce nieniem pożar r o k u 1623. Stanisława , cudownymi przedstawiający o b r a z k u z a z n a c z a się p e w n a je t u b o w i e m 7 i ! Geneza tycznego zarazy i procesji z w i d o k i e m na t y m t e k t u r z e kościoła. N a k a l e n i c y pustów, jeden dobrodziejstwa k a z a l i , która inszemi z przedstawieniem znanej lub XIX jeszcze opisując znak Porównując występujące ostatnim myśl, rzemieślnik został t u z a c z e r p n i ę t y publikowanej 74 nasuwa pojawiają starożyt­ . z o k . 1400 г., f u n d a c j i w i ę k s z y r o z w ó j osiągnął w wieku 7 7 t e n u t r w a l i ł się j e d n a k o k o ł o r o k u 1500, a Chrystusa, się w czyka, padła" . i istnieje kolorycie, wydarzył Kazimierza szwedzkiej czasu formą z r y c i n y przedstawiającej że regularnych. Brak tego dobnie 1702 praco­ z braci klasztornych. tymi obrazek był W Europie obrazki wotywne zek m i s t r z a u m b r y j s k i e g o ich w w Japonii wieku X I V ; jednym z pierwszych nie z n a n y c h mężczyzn i występowania i u buddystów raj czynie obrazkami zapóżnioną obrazków jeden Poza i przykłady 7 6 klasztoru wspomnianymi krakowskim sprymitywizowaną że między będą Rzymie — wał więc na zamówienie kanoników powiązań nym fundator s k i — członek k o n w e n t u . T w ó r c a t y c h o b r a z k ó w głębszych wodem s k u p i s k a obrazków się w e W ł o s z e c h , z kolei w wotywnych Niemczech, F r a n c j i , H i s z p a n i i i P o r t u g a l i i , a także n a t e r e n i e ryki 84 . W Polsce zwyczaj t e n był o wiele spoty­ Szwajcarii, słabiej Ame­ roz- �II. 17. Obrazek wotywny, ol. pł., 1. poł. XVII w. Kaplica św. Stanisława bpa, Piotrawin. II. 18. Obrazek wotywny, ol. pł., 1. poł. XVII w. Kaplica św. Stanisława bpa, Pio­ trawin. II. 19. Obrazki wotywne, ol. pł., ok. 1680 r. Kośc. Klarysek, Stary Sącz. II. 20. J . Bieszczad, obrazki wo­ tywne, ol. pł., 1867 r. Kalwaria Pacławska. obrazków wotywnych, do których należą 94 tablice z k a p l i c y M a t k i B o s k i e j z kościoła B e r n a r d y n ó w w szowie (po Magdaleny (1780) 1766) 8Э w Rze­ Marii . Z t e g o s a m e g o czasu obrazek wotywny z kościoła T u r s k u (pow. Pleszewo, w o j . poznań­ , g r u p ę stanowią, r ó w n i e ż l u d o w e , M.Boskiej w zachowane kościele w liczbie z cudami obrazu M a t k i go S 3 z kaplicy . z kaplicy 90 z l a t 1778—1794 ludowy Najpóźniejszą lach i w Puszczy Sokalskiej pochodzi św. A n d r z e j a skie) 0 7 w Kalwarii Do 9 1 wymienionych obrazki z kościoła 85 Boskiej Pacławskiej, B i e s z c z a d a w r o k u 1867 Dominikanów oraz 27 z Kamieńca Krakowa. c y j n a , począwszy Kazimierczyka przez kowskimi: zespołów należą i krakowskie Ciała. Siedemnastowieczna od B a r o n i u s z a Izajaszem XV, w zjawiska literatura wymienia 0 2 na dewo- Stanisława z pięcioma innymi świętymi kra­ Bonerem, Janem Kantym, Szy­ monem z Lipnicy, Gedroyciem kowa, a wiek Jana ( i l . 20). Bożego wraz Gid­ obrazków Podolskie­ malowanych N i e stanowiły one j e d n a k odosobnionego terenie wota w i Ś w i ę t o s ł a w e m ze którym wszyscy c i święci Sław­ wystę­ pują, o k r e ś l a n y j e s t m i a n e m f e l i x s a e c u l i — c z y l i szczęś­ liwym wiekiem. 17 ś w i ę t y c h 18 powszechniony nie na i d o n i e d a w n a sądzono n a w e t , że w istniał. N a j l i c z n i e j s z e Śląsku, o c z y w i ś c i e wpływy niemieckie i Śląskie). Bardo Najstarszym obrazki z wotywne zespoły ze obrazków względu (wymienić ogóle spotykamy n a docierające t u można tam Wambierzyce zachowanych polskich zespołów z (obecnie jest i c h 55), z nich prawdo­ Piotrawina pochodzące z l a t 1610—1661. W i ę k s z o ś ć są p o d o b n i e została w y k o n a n a p r z e z m a l a r z a M a r c i n a B a s z kowskiego 8 5 pochodzi wspomniany w kościele 3 obrazki ( i l . 17, 18). Z Klarysek z kościoła już w przełomu XVII zespół cudami Starym św. z Sączu Stanisława i XVIII bł. (il. w 19) oraz Lublinie Z k o l e i należałoby wymienić osiemnastowieczne 44 w. Kingi S 6 . zespoły jeden Mimo tylko że spośród Jan Kanty 6 wymienionych został kanonizowany i t o d o p i e r o w r o k u 1768, a S z y m o n z Lipnicy — fikowany wielkim (1685), cieszyli się oni beaty­ kultem w w i e k u X V I I , co w i ą z a ł o się ze w z m o ż o n ą w t y m czasie pobożnością i k o n t r r e f o r m a c y j n y m do dążeniem wyszu- �kiwania coraz t o n o w y c h narodowych świętych. cudów w s z y s t k i c h w y m i e n i o n y c h świętych wspominają ich Spisy wielokrotnie o obrazkach w o t y w n y c h zawieszanych przy grobach. O n a j s t a r s z y m z n i c h — I z a j a s z u B o n e r z e — ( z m . 1471) pierwszym planie, leży w pościeli w c h m u r a c h u k a z u j e się I z a j a s z klęczy mężczyzna, czyna. W nachyla głębi się którego n a łożu taż sama dziecko, podtrzymuje spoczywa dziewczyna. Chodzi o uzdrowienie względnie wskrzeszenie Kulsjusz opi­ go zna­ jawiającej Fulgenty Dryjacki s u j e , że p r z y g r o b i e I z a j a s z a ków łaski Bożej... świadectwa", czego które w obrócił" . W y m i e n i a (167 0) . B o n e r a „wiele... było były roku lowanych tablic z w i e k u X V I I W zbiorach chowało się pisane „1556... jednak wiele 8 4 Muzeum Dryjacki 93 i wymalowane w popiół srebrnych i Narodowego w Krakowie olejno na desce, z których obrazków, dwa jeszcze pod koniec X I X w . (wg relacji Łuszczkiewicza) dowały się przy (prawie jednakowych nie, częściowo grobie Izajasza Bonera. rozmiarów) przemalowane, o w za­ znaj­ 9 6 Obrazki bardzo złym zniszczonych te sta­ napisach, za przyczyną Izajasza rodzicom wskazała dziew­ nad tu nowo a którą zapewne narodzone­ poradą się d w u k r o t n i e d z i e w c z y n y , nieszczęśliwym owej która do kogo po­ być może mają udać się p o łaskę. 13 m a ­ . э з pięć, n i e p u b l i k o w a n y c h dotąd malowanych ogień dziecka dziecka stojąca kobieta, w s p o m i n a B a r o n i u s z , z k o l e i ż y w o t j e g o spisał A u g u s t y n i nad n i m ( i l . 24). O b o k 1 0 0 Ostatnia z tablic, fundacji Anny Krzyżanowskiej 1 0 1 ( i l . 25) o f i a r o w a n a za u z d r o w i e n i e córki M o n i k i , z r o k u 1663 m a c z y t e l n y n a p i s , co p o z w a l a ją zidentyfikować z j e d n y m z cudów opisanych przez Dryjackiego, wspomina o również o f i a r o w a n i u przez „odmalowanej tablicy" datach 1665) (1663, względnie cyjnie 1 0 2 . Występującą należy przemalowaniem nie odbiega od tu tłumaczyć napisu. różnicę w poprawieniem Wotum przedstawień który Krzyżanowską kompozy­ dziękczynnych za co u t r u d n i a i c h p r a w i d ł o w e o d c z y t a n i e , w y k a z u j ą o w i e l e u z d r o w i e n i e . K r z y ż a n o w s k a w r a z z córką klęczą modląc niższy p o z i o m o d zespołu z kościoła B o ż e g o się wieńcu Dwa z nich pochodzą z roku s t a w i a p o p i e r s i e m i e s z c z k i m o d l ą c e j się d o cego z c h m u r I z a j a s z a Ciała. 1607. P i e r w s z y przed­ błogosławią­ ( i l . 21). D r u g i l e ż ą c e g o n a łożu 9 7 do Izajasza Bonera, ukazującego z chmur. Ciekawym elementem żej fragment postaci świętego się kościoła św. k a m i z kościoła B o ż e g o Ciała j e s t , j a k już z klęczącą bez p o r ó w n a n i a łoża żoną m o d l i się d o się z c h m u r I z a j a s z a tu wspomniane nych, długich czynie na którego ( i l . 23). S z c z e g ó l n i e 9 8 postacie lekarzy płaszczach luszach, z których urynę. wychylającego i jeden ciekawe żydowskich, w wysokich, filcowych są czar­ kape­ trzyma charakterystyczne na­ Podobnie napis f u n d a c y j n y wygląda trzecie n i e zachował wotum, się. O b o k łoża z c h o r y m klęczy n a p i e r w s z y m p l a n i e k o b i e t a z rękami wyciągniętymi nistej budowaną z b ł a g a l n i e d o ukazującego a u r e o l i Izajasza Bonera scenę p r z e d s t a w i a nieczytelnym prawie 9 9 kolejny napisem. się w promie­ ( i l . 22). B a r d z i e j Na obrazek, osi roz­ również obrazka, na poni­ Katarzyny. Poziom w s p o m n i a n y c h obrazków w zestawieniu z obraz­ m ę ż c z y z n ę , o d k t ó r e g o odstąpili l e k a r z e , a o n w s p ó l n i e obok w jest t u w i d o c z n y dzą z poł. X V I I w . , n a co w s k a z y w a ł b y mieszczki na j e d n y m z Pozostałe XVII powiedziano, niższy. B y ć m o ż e d w a p i e r w s z e trzy w . , chociaż strój pocho­ nieznanej nich. obrazki można przemalówki, datować zwłaszcza na na 2. poł. przedsta­ w i e n i u z c h o r y m i klęczącą o b o k łoża kobietą o w y c i ą g ­ niętych rękach, utrudniają wstania. W Ciała są mówienie ściślejsze p o d a n i e odróżnieniu o d o b r a z k ó w to przypuszczalnie uzdrowionych, nych dawno a wota, nie czasu z kościoła malowane jako po­ Bożego na ilustracje za­ spisa­ cudów. P o z i o m i c h j e s t n i e j e d n o l i t y . O b o k prymitywnych „bohomazów" d w a przedstawiające cho- 45 �r e g o , o d k t ó r e g o odstąpili l e k a r z e wydają się względem o był zmarły wota bardziej kompozycji, Kolejnym spisane wiele z w po r a z p i e r w s z y woskowe w znakach" oraz Jedną takich z której „on według się Kazimierczyka 1475 г., w y m i e n i a j ą i cuda jego malowanych Sebastian opisu przy Jana n i e zachował do c h w i l i obecnej. scen świętego. Kantego nie w resy i cudów, Natomiast zachowało w miał roku był z zgrupowanych czasów i cuda się, kościoła , na które żaden się świad­ Aleksandra 18 m a ł y c h wokół kanonizacji św. zawieszonych wizji Jana obec­ odnoszących Oleksowicza, Gawlickiej i 11 s c e n Jadwigi się Te­ Pa- Podobny Podobnie jak t u wota nie wzory , obraz grobie w jest s t a c i a m i fundatorów sześciu 12 s c e n u góry XVI miu M 0 , a Wiwijani w obrazkach cenie mieszczki życia z z życia i podpisem roku wotywnych jego m możemy „Felix spisywano błogosławionego już w Szymona wieku XV 1 0 7 . W m u n t a I I I d o P a w ł a V z 1609 r . w s p r a w i e 21 22 Tl. 21. Obrazek, wotywny z kośc. św. Katarzyny, Kraków, ol. deska, 38 X 27 cm, pol. XVII w. Muz. Nar. Kraków. II. 22. Obrazek wotywny ~z kośc. św. Katarzyny, Kraków, ol. pl., 38 X 25 cm, 2. pol. XVII w. (?). Muz. Nar. Kraków. II. 23. Obrazek wotywny z kośc. św. Katarzyny, Kraków, ol. deska, 25 X 42 cm, pol. XVII w. Muz. Nar. Kraków. z Lipnicy liście Zyg­ beatyfikacji mansjonarzu zmarłym w Baroniusz ш przy roku . cudów. , które wspom­ seculi" już w 1655 w s p o m i n a o wie­ sied­ znajdowały się z n i c h m i a ł o być w o t u m krakowskiej z roku martwemu Najmniej ( z m . 1485 r.) o n w c e n t r u m wizję i kwaterą przedstawiającą świętych przy jego grobie. Najstarszym Anny, o wy­ n a p i s e m , a u dołu p o ­ Ż y w o t i cuda Michała G e d r o y c i a ku głównej otoczeniu niewątpliwie oparty Michała G e d r o y c i a otoczeniu uzupełniony nianych z w graficzne. w kościele św. M a r k a . P r z e d s t a w i a Obraz złożony świętego w cha­ o b r a z , z a p e w n e z 1. poł. X V I I w . ( i l . 28), z a ­ c h o w a ł się p r z y Gedroycia grobowca na Stradomiu wisi w. 1 0 9 1 0 8 obecnego wizję z życia i c u d ó w (jego) świadki . obok dla X V I I jako wspomniane Bernardynów przedstawiającej mienione wyżej zawiesza" Kantego, natomiast cały p o m o c y jego, noworodkowi powiedzieć 1521 za 1 1 2 przywró­ . o ostatnim z n i o n y c h sześciu ś w i ę t y c h — Ś w i ę t o s ł a w i e ze ( z m . 1482) s p i s y w a n o 46 . ( i l . 26). 1 0 6 Żywot Marianny 1 M przedstawiony O ich wyglądzie się 6 o b r a z k ó w l e 5 obrazków, uzdrowienia Antoniego Chylińskiej, skówny kaplicy zawiesić 1640 Kantego, p r e z b i t e r i u m kościoła św. A n n y do c u d o w n e g o liczne „woskowych z 2. poł. X V I I w . , p r z e d s t a w i a j ą c a z j e g o życia zachowały sceny, czyć m o ż e j e d y n i e w s p o m n i a n a r y c i n a J a n a Gorczyna dobrodziejstw Jana wypadku cuda, tabliczkach nagrobku w rakterystyczny o się, że „lud na otrzymanych Opato- z dzfatkami". Z grobie tabliczki Kantego, ш tabliczek Opatowiusza dowiadujemy błagając... Jana również Cyrus Szymona grobie . wielebnego srebrnych i drewnianych s a m i żona j e g o znajdowały w 1632 г., w s p o m i n a g r o b u świętego pod malowania. Stanisława zawieszone przy wydanym dziecka zarówno 1473 św. J a n K a n t y , k t ó r e g o w i u s z w d z i e l e Żywot u j a k i sposobu towarzyszy roku i uzdrowienie ciekawe, kościele Mariackim w 1489, m i m o że ż y w o t jego wymie­ Sławkowa, Krakowie, spisał już Z a p e w n e i p r z y jego g r o b i e znajdowały się �23 kiedyś podobne slawa Macieja obrazki wotywne. Ubiszewskiego W utrzymany w tradycjach wymienionych rycin i obrazków ze sceną wizji Swięto- żywocie zachował się drzeworyt XVII-wiecznych świętego i pięcioma Gros z zachowanych wotywnych i fundowane stanowią przez polskich właśnie owe duchowieństwo zespołów wtórnie obrazków powstałe obrazki-ilustracje cudów. m n i e j s z y m i s c e n a m i z j e g o życia i cudów, g d z i e p o j a w i a się wizerunek Kantego, pięciu z L i p n i c y ( i l . 27). W Swiętosława: towarzyszy Kazimierczyka, Gedroycia, Krakowie Bonera i Jana istniało o c z y w i ś c i e i n n y c h m i e j s c c u d o w n y c h z n a n y c h dzięki o p i s o m cza I 1 4 , przy grobów blice miały szenia toru których sześciu zawieszano wspomnianych znajdować Najświętszej Augustianów się jeszcze Marii Panny oraz 1 1 5 liczne w Oprócz malowane przy obrazie klasz­ Matki Boskiej B o l e s n e j p r z y kościele F r a n c i s z k a n ó w . T e o s t a t n i e jedynie są dzięki rysunkom J. ta­ Pocie­ n a krużganku kaplicy wiele Prusz­ wota. świętych znane Wojnarowskiego 1 1 6 ( i l . 29, 30). że Kończąc powyższe rozważania zwyczaj wieszania obrazków s c a c h c u d o w n y c h istniał w wieku XVI. W większości należy stwierdzić, wotywnych w miej­ Polsce p r z y n a j m n i e j wypadków już o d prawdziwe wota, z n a n e z p r z e k a z ó w p i ś m i e n n y c h zaginęły, z a p e w n e g ł ó w ­ n i e w czasie z a w i e r u c h y s z w e d z k i e j l u b uległy natural­ n e m u z n i s z c z e n i u , k t ó r e ze w z g l ę d u n a i c h p r y m i t y w n ą technikę w y k o n a n i a musiało n a s t ę p o w a ć b a r d z o szybko. F a k t zastąpienia z n i s z c z o n y c h o b r a z k ó w n o w y m i w z g l ę d ­ nie z i l u s t r o w a n i a cudów nych na zamówienie Bożego skich Ciała, n i e j e s t zespołów. Puszczy To w postaci zakonników, odosobniony samo Sokalskiej, miało Gidlach i ważnym argumentem w wotyw­ kościele wśród innych pol­ w Kalwarii O b r a z k i w o t y w n e j a k o świadectwa bardzo obrazków tak jak w miejsce Rzeszowie, Pacławskiej. cudów były procesach o bowiem kanoniza­ cję, j a k o t y m ś w i a d c z y w s p o m n i a n y l i s t Z y g m u n t a I I I . Stąd w względnie miejsce obrazy zniszczonych z apoteozą z j e g o życia i c u d ó w . wieszano świętego oraz PRZYPISY Szymona nowe ze cykle scenami O b r a z k i z kościoła B o ż e g o Ciała n i e m a j ą m o n o ­ g r a f i c z n e g o o p r a c o w a n i a , chociaż w y m i e n i a n o j e k i l k a ­ k r o t n i e . Dotąd z n a n e b y ł y j e d y n i e t e , które w i s i a ł y w pobliżu n a g r o b k a . Opisał j e A . Błachut w r ę k o p i s i e Catalogus Auctorum, qui de Beato Stanislao Casimiritano Ordinis Canonicorum Reg. Lat. Confessore. IV Ima­ gines et tabullae votivae 1902, 1918, k l a s z t o r k a n o n i k ó w r e g u l a r n y c h p r z y kościele B o ż e g o Ciała, f o l . s. 346 o r a z w a r t y k u l e Nieznany czciciel Matki Bożej, Stanisław Kazimierczyk, Warszawa 1903, o d b . z „Kwartalnika T e o l o g i c z n e g o " , s. 6. Z k o l e i w s p o m i n a l i o n i m W . Ł u s z c z k i e w i c z ( K o ś c i ó i Bożego Ciała, jego dzieje i za­ bytki, „ B i b l . K r a k . " V , K r a k ó w 1898, s. 37; W 500 rocz­ nicę założenia klasztoru Bożego Ciała, K r a k ó w 1905, s. 70), K . E s t r e i c h e r (Kraków. Przewodnik dla zwiedza­ jących, K r a k ó w 1938, s. 272), T . W i d e ł k a (Przewodnik po kościele Bożego Ciała w Krakowie, K r a k ó w 1947, s. 42) o r a z T . D o b r o w o l s k i (Sztuka Krakowa, Kraków 1959, w y d . 2, s. 420). P o j e d y n c z e z n i c h wymieniają: J . S z a b ł o w s k i (Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz to­ pograficzny, t . I I I , p o w . ż y w i e c k i , W a r s z a w a 1948, s. 166), J . B i e n i a r z ó w n a (Elementy ludowe w urządzeniu izby uboższego mieszczaństwa krakowskiego w. XVII, „Pol. Szt. L u d . " , R. X , 1956, s. 107) i S. S w i s z c z o w s k i (Miasto żydowskie na Kazimierzu w świetle nowych badań, „ B i u l e t y n K r a k o w s k i " , I I , 1960, s. 56). 1 S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia... Kraków, druk. S. L e n c z e w s k i e g o . . . 1660, s. 1 4 — 1 6 ; A . Błachut, Nieznany czciciel..., w y d . c y t . , s. 3. S. R a n o t h o w i c z , Casimiriae civitatis urbi Cracoviensis... (ad a 1693), R k p . B i b l . Jagiellońska, n r 3742, s. 143; tenże, Jasna Pochodnia..., w y d . c y t . , s. 22; T . W i ­ dełka, o p . c i t . , s. 4 1 . S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 22. T a m ż e , s. 2 3 — 2 4 . N a p i s n a t a b l i c y o b o k grobu Stanisława K a z i m i e r c z y k a b r z m i : D . O . M . Beatae m e ­ m o r i a e D. S t a n i s l a i C a s i m i r i t a n i , ad hanc C a n . Reg. S. A u g u s t i n i E c c l e s i a m C a n o n i c i , P r o f e s s i Presbyteri, pietate d u m i n h u m a n i s ageret s i n g u l a r i , ac post 2 3 4 5 47 �I I . 24. Obrazek wotywny z kośc. św. 2. pol. X V I I w. Muz. Nar. Kraków. Katarzyny, mortem, quam Anno Domini M C C C C L X X X I X . Die I I I M a j i o b i j t votis f i d e l i u m , sua m e r i t a m a g n a devotione atque solatio i m p l o r a n t i u m , continuis, i n praesentem usque diem conspicui. M a r t i n u s Kloczyński, J.V.D. P r a e p o s i t u s c u m suo c o n v e n t u e r e x i t , c u i u s c o r p o r i s integras reliquias ad sinistrum C h o r i anterioris a n g u l u m , j u x t a f e r r e a m c r a t e m , s u b saxo i n ligneo l o c u l o o l i m depositas, i n t h e c a m stannea collegit, et concavo petreae huius tumbae conclusit. Anno Domini M D C X X X I I Mens. A u g . die I X . W y s t ę p u j e p o d pozycją 24. M . B a r o n i u s z , Vita gesta et miracula Beati Stanislai Polonie, Casimiria ad Cracoviam..., Cracoviae i n officine B . S k a l s k i 1609. К . Ł o n i e w s k i , Żywot, sprawy i cudowne boskie wstawienie pobożnego kapłana, Stanisława Kazimier­ czyka, K r a k ó w , d r u k a r n i a Ł a z a r z o w a . . . 1617, S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . cyt. A . M . G o r c z y ń s k i , Żywy wzór apostolskiej dosko­ nałości, b. Stanisław Kazimierczyk, Kraków w druk. A k a d e m i c k i e j . . . 1702; W . B . G r a b o w s k i , Cnotliwy i cu­ downy żywot wielkiego sługi bożego b. Stanisława Ka­ zimierczyka, K r a k ó w w d r u k . A k a d e m i c k i e j . . . 1763. S. R a n o t h o w i c z , Jasna Pochodnia... w y d . c y t . , s. 7 1 . T a m ż e , s. 77, 71 i A . M . G o r c z y ń s k i , o p . c i t . , s. 95, 96, 97, 108, 124. T a m ż e , s. 147. T a m ż e , s. 107—108. W ś r ó d w y m i e n i o n y c h o b r a z k ó w istnieją o b o k p o ­ j e d y n c z y c h c z t e r y z e s t a w y : d w a ( I o w y m . 55 X 46 c m , I I o w y m . 55,5 X 28 c m ) , złożone z t r z e c h i d w a ( I I I o w y m . 48 X 75 c m , I V o w y m . 48 X 75 c m ) , złożone z c z t e r e c h o b r a z k ó w m a l o w a n y c h n a płótnie, w t ó r n i e p r z e n i e s i o n y c h n a n o w ą deskę l u b d y k t ę . P u s t e m i e j s c a pomiędzy o b r a z k a m i , będące w y n i k i e m różnicy w w y ­ m i a r a c h , z a m a l o w a n o czarną farbą. O l . pł.. n a desce, 56 X 52 c m . N a p i s n a o b r a z i e b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1630 Jaśnie W i e l m o ż n y J . M . P . P i o t r K o m o r o w s k i c o m e s i n L i p t ó w et O r a w a s t a r o s t a o ś w i ę c i m s k i będąc c h o r y b a r d z o a o s o b l i w i e n a o k o k t ó r e m u b y ł o z g ł o w y w y s z ł o n a w i e r z c h , że go p o d w i e z o w a ć musiał t e n będąc w K r a k o w i e w k a m i e n i c y s w o i e y w e śnie okazał się m u B ł o g o s ł a w i o n y O c i e c S t a n i s ł a w w h a b i c i e s w o i m z a k o n n y m a o c k n ą w s z y się 8 7 3 8 1 0 1 1 1 2 13 1 4 15 48 Kraków, ol. deska. 34 X 41 cm, poznał, że m u się z a r a z n a z d r o w i u p o l e p s z y ł y n a o k u n i e c o b o l u p o w i ę k s z e y części zanikło, z a r a z n a z a i u t r z kazał się nieść, ieszcze słaby, d o G r o b u i e g o a t a m o d ­ p r a w i w s z y swoie nabożeństwo z J . M . X . Proboszczem B o ż e g o Ciała n a t e n czas M a r c i n e m K ł o c z y ń s k i m , p o ­ czął m ó w i ć ze s t r o n y f u n d a c y e y a b y t a m t y c h Z a k o n n i ­ ków to iest canonicos Regulares w swoiey dziedziczney maiętności w S u c h e y n a z w a n e y d w i e m i l e za K a l w a r y ą w górach у z t e y o k a z y i n a p a m i ą t k ę d o b r o d z i e y s t w a d o z n a n e g o w c h o r o b i e s w o i e y uczynił dotacyą o c z y m iaśniey w E r e k c y e y t e g o k o n w e n t u w z m i a n k ę czynią tego d o b r o d z i e y s t w a p r z e z zasługi B ł o g o s ł a w i o n e g o S t a nisł. K a z i m i e r c z y k a . S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 77. J . S z a b ł o w s k i , o p . c i t . , s. 166. Z e s t a w I I a, w y m . 34 X 27 c m , o l . d e s k a (z t y ł u d y k t a ) . N a p i s n a o b r a z k u : 1651 d i e 10 S e p t e m b r i s T o t u m 1° M c i P a n a A d a m a B o s o w s k i e g o d w o r z a n i n a K r ó l e w i ­ cza 1° M c i W ł a d y s ł a w a у M a ł ż o n k i i e g o d o g r o b u S t a ­ nisława K a z i m i e r c z y k a z m o d l i t w ą u c i e k l i się p r z e z d n i półczwarta у t r z y noczy a l b o w i e m k r w i e z oczu szły czóreczce i c h J e w u s i t e g o d n i a z kościoła B o ż e g o Ciała z K a z i m i e r z a w r ó c i w s z y się z a s t a l i z d r o w ą z łaski m i ł e g o P a n a za p r z y c z y n ą t e g o B ł o g o s ł a w i o n e g o S t a ­ nisława Świętygo Kaźmierczka za czo P a n u Bogu m i ł e m u n i e c h b ę d z i e w i k u i s t a cześć i c h w a ł a . S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 77-73. W ł a d y s ł a w I V k o r o n o w a n y b y ł n a króla p o l s k i e g o w 1632 r . Z e s t a w I I I c, o l . pł. z tyłu — d y k t a , w y m . 38 X 24 cm. N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : l e y Mość P a n i E m e r e n i у A n n a Segnicova Rayczyna K r a k o w s k a na oczu chore o z d r o w i a ł a za p r z y c z y n ą b ł o g o s ł a w i o n e g o Stanisława K a z i m i e r c z y k a A n n o D o m i n i 1673 D i e V i g i s i m a S e c u n d a M e n s i s i u n y za co n i e c h b ę d z i e P a n B ó g p o c h w a l o n y . S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 129. O l . pł. n a desce, w y m . 52 X 54 c m . N a p i s n a o b r a z ­ k u b r z m i : ( N ) a ciężką g o r ą c z k ę b a r d z o zachorowała Panna imieniem Agnieszka w leciech dziewiętnastu sławetnego Pana A l e x a n d r a M a n i k o w s k i e g o M i e s c z a n i n a Kazimierskiego pasierbica a potem Yanny małżonki i e g o córka t a k ż e iuż b y l i z w ą t ( p ) i l i o i e y z d r o w i u r o d z i c y w k t ó r e y będąc z w ą t l o n a у o d g o r ą c z k i s p a l o n a l e d w i e mówić mogąc у oley święty n a n i e włożono i a k 1 6 1 7 18 19 2 0 2 1 2 2 23 �s k o r o o f i a r o w a l i ią r o d z i c y d o g r o b u b ł o g o s ł a w i o n e g o O y c a S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a ze mszą S.Y. ze ś w i e ­ c a m i k t ó r e u b o d z y w rękach p r z y m s z e y S.klęcząc t r z y ­ m a l i z a r a z się i e y polepszać n a z d r o w i u poczęło, у o z d r o w i a ł a za pomocą bożą w k r ó t c e a t o w R o k u P a ń s k i m 1665 d n i a 4 ( L ) i p c a , p o t y m w k r ó t c e w k i l k a n i e d z i e l r o z c h o r o w a ł się t a k ż e ( n ) a g o r ą c z k ę у s a m p o m i e n i o n y P a n M a n i k o w s k i a g d y się t a k ż e o f i a r o w a ł ze M s z ą S z d r ó w został. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . cyt., s. 121—122. Z e s t a w l a , w y m . 31 X 25 c m , o l . pł. n a l e p i o n e n a d y k t ę . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1671 jeymość p a n n a A n n a J a g o d y n k a chorowała n a p i e r s i c i e r z k o d o czego p r z y s t ą p i ł у k a s z e l nieznośny a t e n ból t r w a ł p r z e z c z t e r y l a t a у d a l e y a g d y się o f i a r o ­ w a ł a d o g r o b u B ł o g o s ł a w i o n e g o Stanisława K a ź m i e r c z y k a у t a m m s z y ś w i ę t e y nabożnie słuchała t e n ból g a l e ustąpił j a k o b y go ręką odiął czego w d z i ę c z n a będąc t a k i e p i s a n i e j a k o t o j e s t posłała. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 128. O l . pł. n a desce, w y m . 51 X 55 c m . N a p i s n a o b r a z ­ k u b r z m i : A . M . D . G . et S a n c t o r u m E i u s H o n o r e m R o k u P a ń s k : 1672 X i ą d z ł a n B r o d o w s k i Z a k o n n i k k l a s z t o r u tego będący od P a n a Boga n a z d r o w i u t a k cieszko n a ­ w i e d z o n y m ż ( e ) p r z e z puł r o k a z łoszka n i e w s t a i ą c ż a d n y m c z ł o n k i ( e m ) w ł a d n ą ć n i e m ó g ł b o go k a r m i ć у poić k t o i n s z y m u s i . Spać d l a b o l u , p r a w i e n i g d y n i e m ó g ł g d y się d o G r o b u B . S t a n i s ł a w a Kazimierczyka p r z e z M s z ą ś. o d i e d n e g o kapłana t e g o ż z a k o n u o d p r a ­ w i o n a у przez ręce у n o g i z w o s k u ofiarował zaraz p o ­ p r a w ę n a z d r o w i u s w y m uczuł a p o t y m d o z d r o w i a całe pszyszłszy t e tablicę m a l o w a n e n a w i e c z n ą p a m i ę t k ę za d o b r o d z i e i s t w o uznał o d t e g o B ł o g o s ł a w i o n e ­ go Sługi B o ż e g o z ( a ) w i e s i ł . T e k s t c u d u w y m i e n i o n y p r z e z A . M . G o r c z y ń s k i e g o , o p . c i t . , s. 130. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 72, 73, 76, 78, 96, 97, 99, 100, 101, 102. P r z y k ł a d e m t a k i e g o w o t u m m o ż e być t a b l i c z k a s r e b r n a pochodząca z P r o ­ szowic, zachowana w M u z e u m E t n o g r a f i c z n y m w K r a ­ k o w i e , n r i n w . 26069. O l . pł. n a desce, 42 X 30 c m . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : А . Й . 1681 D i e 2 M a i J . M . P a n i T e r e s a N a n t e l a Rayczyna K r a k o w s k a synaczka Antoniego przyniosła do G r o b u B . S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a u s i l n i e omszą(!) św. prosząc a b y p r z y n i e y za d o b r o d z i e y s t w a doznane że s y n a s w e g o p r a w i e u m i e r a j ą c e g o z d r o w e g o o t r z y m a ł a P. B o g u p o d z i ę k o w a ć m o g ł a toteż n a t e n c z a s M s z ę św. kapłani d o m o w i p o o d p r a w i a l i b y l i i e d n a k d o O O B e r ­ n a r d y n ó w posłano p o kapłana. P r z y s z e d ł t e d y O c i e c L u d w i k L a t o c k i w i e k u s ę d z i w e g o у zeznał iż się k i l k a r a z y d o M s z y S. w y b i e r a ł a a n i e m ó g ł o d p r a w i ć z a w s z e go y a k i e zachodziły trudności aż d o p i e r o w kościele t u t e c z n y m B o ż e g o Ciała z d r o w e dziecię o b a c z y w s z y s o b i e d o b r z e z n a i o m e z p o d z i w i e n i e m m ó w i ł i e s t za co P. B o g u p o d z i ę k o w a ć . T e t o dziecię o d e m n i e wczona widziane IUŻ umieraiące t u do G r o b u B . Stanisława o f i a r o w a n e z d r o w e zostało. S i t . n o m . D n i . B e n e d . S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 131—132. T a m ż e , s. 1 3 1 . Z e s t a w I I I a, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 40 X 22 c m . Napis na obrazku b r z m i (w kartuszu): Catherinae Clep a r d i e n : S i c u m c a n d e l a i n f i r m a e a p p a r v i t et e a m sinavit. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 22. T a m ż e , s. 15. Z e s t a w I V a, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 38,5 X 25 c m . Napis na o b r a z k u (w kartuszu) b r z m i : F. N i c o l a u m i n f i r m u m visibiliter amorte liberavit. Z e s t a w I I I d , o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 26 X 37,5 c m . Napis na obrazku (w kartuszu) b r z m i : A. D e n t i u m doloribus capitis o c u l a r u m t u m febricitantes ex voto sanati innumeri. Z e s t a w I b, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 37 X 22 c m . Napis na obrazku (w kartuszu) b r z m i : Surdaster c l a u d i cans m u t u s a t q u e caecus p r i s t i n a e r e s t i t u t i s u n t s a n i t a t i voto ad b e a t u m Stanislaum C a s i m i r i t a n u m facto. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 72. Z e s t a w I I I b, w y m . 39 X 26 c m , o l . pł. n a d y k c i e . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : Obsessus d a e m o n i b u s l i b e r a t u r voto ad sepulchrum Beati Stanislai C a s i m i r i t a n i facto. II. 25. Obrazek XVII w. Muz. św. Katarzyny, 2 4 2 5 2 6 2 7 2 8 wotywny Anny Nar. Kraków. Krzyżanowskiej z kośc, 2 9 3 0 3 1 3 2 3 3 3 4 3 5 3 8 3 7 3 8 3 9 Kraków, ol. deska, 30,5X45,5 cm, 2. poł. �Z e s t a w I с, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 19 X 47 c m . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : Xięźna ieymość C z a r t o r y i s k a podkomorzyna k r a k o w s k a prędkie у l e k k i e w y d a n i a miała n a ś w i a t s y n a c z k a za p r z y c z y n ą b ł o g o s ł a w i o n e g o Stanisława K a z i m i e r c z y k a k t ó r e m u ią b y ł o o f i a r o w a n o g d y czas p o r o d z e n i a nadchodził A n n o D o m i n i 1672. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 130. O l . pł. n a desce, w y m . 55 X 82 c m . N a p i s n a o b r a z ­ k u b r z m i : P o d czas m o r o w e g o p o w i e t r z a w mieście K a z i m i e r z u p r z y K r a k o w i e t r z y l a t a panuiącego t o iest r o k u P a ń s k i e g o 1677, 1678, 1679 w i e l e l u d z i o b o i e y płci t a k d u c h o w n y c h i a k o у ś w i e c k i c h uciekaiących się 0 r a t u n e k pociechę у p o m o c d o g r o b u b ł o g o s ł a w i o n e g o Stanisława K a z i m i e r c z y k a p r z e z przyczynę iego у za­ sługi P a n Bóg m i ł o s i e r n y n i e t y l k o p o w i e t r z o n y c h z d e s ­ perowanych konaiących umieraiących do pierwszego przyprowadził z d r o w i a i a k o p o t e m s a m i d o b r y m ze­ z n a l i s u m n i e n i e m k i e d y za u z n a n i e d o b r o d z i e y s t w a d o g r o b u tegoż b ł o g o s ł a w i o n e g o S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a ze m s z a m i ś w i ę t y m i у ś w i e c a m i częścią s r e b r n e częścią w o s k o w e o d d a w a l i w o t a za co n i e c h P a n u B o g u w m i ­ łosierdziu n i e p r z e b r a n e m u b ę d z i e w i e k u i s t a cześć у chwała. — W s p o m n i a n a z a r a z a w y b u c h ł a 18.IV.1677 r . w K r a k o w i e a w p a ź d z i e r n i k u tegoż r o k u n a K l e p a r z u 1 K a z i m i e r z u . W 1678 z a r a z a w y g a s ł a n a K l e p a r z u i w K r a k o w i e a n a K a z i m i e r z u t r w a ł a bez p r z e r w y d o l u t e ­ go 1679 r . (S. N a m a c z y ń s k a , K r o n i k a klęsk elementar­ nych w Polsce i w krajach sąsiednich w latach 1648— 1696, L w ó w 1937, s. 92, 94—96, poz. 1079—89, 1095—1101, 1114—1120). S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 132. O l . pł., w y m . 90 X 58 c m . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : (L)ucas Gosławski, p h i l o s o p h i a e doctor "et professor, A l m a e Academiae Cracoviensis w w i e l k i m niebespiec z e ń s t w i e p o w i e t r z a m o r o w e g o zostaiąc za p r z y c z y n ą N.Panny у zasługami B.Stanisława K a z i m i e r c z y k a do k t ó r e g o się n a o n czas o f i a r o w a ł w o l n y m o d z a r a z y m o r o w e y został у p o t e m A : D : 1 6 7 8 w d i e c z e n o ( ! ) d o b r o ­ d z i e y s t w a ad l a u d e m D : 0 : M : et B . S t a n i s l a i C a s i m i r i t a n i honorem, i n aniversaria die obit ipsis 3 M a i j occurrente i n praesentia m u l t o r u m v i v o r u m d o c t o r u m a Crac: et Religiosorum diversi ordinis, turn quoque studiosorum a p r a n d y s , p u b l i c e h a c i n ecclesia S S M I C o r p o r i s C h r i s t i Casimiriae ad Crac: habita orationem. 4 0 4 1 4 2 4 3 4 4 27 Z e s t a w I V d , o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 37 X 26 c m . Napis na obrazku b r z m i : Agonizati m o r i b u m d i per v o t u m a d i p s i u s s e p u l c h r u m s a n a t i 10. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 124. O l . pł. n a desce, w y m . 51 X 78,5 c m . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1667 p o d czas n i e bespieczeństwa w o y n y t u r e c k i e y p r z e c i w k o P o l s c z e o b wieszczoney у inszych rozruchów domowych I.M.X. b i s k u p k r a k o w s k i A n d r z e y T r z e b i c k i g d y rozkazał przez d r u k o w a n y m a n d a t swoy po wszystkiey dyecezyey k r a k o w s k i e y a o s o b l i w i e w K r a k o w i e różne s u p p l i k a c y e p o kościołach у g o d z i n y d z i e n n e z w y s t a w i e n i e m n a ś w i e t s z e g o s a k r a m e n t u у p o s t y w każdą sobotę p o p u l o et c l e r o i n p a n e e t a t q u a e t u n o о р е г е у p r o s t r a t i o n e s i n f a c i e m c l e r o w każdą środę p o d czas s u p p l i k a c y i r o s k a zał też n a w i e d z a ć o b r a z y c u d o w n e w kościołach k r a ­ k o w s k i c h każdy o b r a z p e w n e g o d n i a także g r o b y ś w i ę ­ t y c h у błogosławionych w K r a k o w i e będących. Między i n s z y m i rozkazał s e p u l c h r u m b e a t i S t a n i s l a i C a s i m i r i ­ t a n i w kościele B o ż e g o Ciała n a K a ź m i e r z u n a w i e d z a ć D o m i n i c a p a s s i o n i s p o p u l o e t c l e r o czego a u t e n t y k i e s t p o d pieczęcią p o d p i s a n y m a n u s u r r o g a t i i u d i c i s p e r i l l u s t r i et a d m o d u m r e v e r e n d i d o m i n i J o a n n i s C h r y s o s t o n i B o d zanta iuris utriusque doctoris canonicis cracoviensis i n sacrario z a c h o w a n e między p r a w a m i kościelnymi a d f u t u r a m r e i m e m o r i a m et b e a t i S t a n i s l a i C a s i m i r i t a n i canonici regularis lateranensis H o n o r e m et G l o r i a m sempiternam. ' ' . ; I *. !,,; 4 5 4 8 4 7 J . S t . B y s t r o ń , Dzieje obyczajów w dawnej Polsce, w wieku XVI—XVIII, t . I , W a r s z a w a 1932, s. 318 — w s p o m i n a o i s t n i e n i u t y c h b r a c t w podobnie j a k A . Bła­ c h u t , Nieznany czciciel..., w y d . c y t . , s. 1. 4 8 O l . pł. n a desce, w y m . 54 X 54 c m . N a p i s n a o b r a z ­ k u b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1623 z a r a z p o p o w i e t r z u k t ó r e w K r a k o w i e . W p o n i e d z i a ł e k W i e l k a n o c n y stało się w i e l k i e z a p a l e n i e m i a s t a ż y d o w s k i e g o w K a z i m i e r z u p r z y K r a k o w i e t a k d a l e c e , że ogień się paląc w s z y t e k K r a k ó w o ś w i e c i ł iż opuł n o c y patrząc n a K r a k ó w w i ­ dać b y ł o l u d z i w s z ę d z i e n a s w y c h d o m a c h siedzących у o d o g n i a broniących. P o w s t a ł у t a k i w i a t r że g ł o w n i e o p a l o n e z m i a s t a ż y d o w s k i e g o aż n a Z w i e r z y n i e c l e ­ ciały. N a t e n czas będąc w w i e l k i m n i e b e s p i e c z e ń s t w i e k l a s z t o r у kościół B o ż e g o Ciała k t ó r y k l a s z t o r ieszcze 4 9 26 П. 26. Obrazek Kośc. św. Anny, Swiątosława ze (wg Ubiszewskiego). chała Gedroycia, Kraków. 50 wotywny, ol. deska, 2. pol. XVIII w. Kraków, II. 27. Sceny z życia i cudów Sławkowa, drzeworyt, 1. pol. XVII w. II. 28. Sceny z życia i cudów Mi­ ol. pł., 1. pol. XVII w. Kośc. św. Marka, �28 wiele. Miał b u d y n k u drewnianego, a wiatr wszytek ogień n a kościół у k l a s z t o r obracał p r z e s t r a s z e n i t a k i m p r z y p a d k i e m z a k o n n i c y w i d z ą c że bronić t r u d n o : i e d n i b r o n i l i dachów d r u d z y p o b i e g l i do g r o b u Błogosławio­ n e g o O y c a S t a n i s ł a w a prosząc P a n a B o g a p r z e z zasługi l e g o a b y i c h o d t e g o pożaru o g n i o w e g o z a c h o w a ł . D z i w ­ n a r z e c z , z a r a z w s z y t e k w i a t r , k t ó r y niósł ogień n a k l a s z t o r у kościół obrócił się z n o w u n a m i a s t o ż y d o w ­ s k i e у n a W i s ł ę у t a k za p o m o c ą Bożą w o l n y kościół у k l a s z t o r został. Z a co p o t e m d r u g i e g o d n i a z a k o n n i c y у m i a s t e m w s z y t k i m u c z y n i l i dzięki P a n u B o g u w o t y w ę solenną z g r o d e m odprawiwszy. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 107—108. S. S w i s z c z o w s k i , o p . c i t . , s. 4 1 , 45. Z e s t a w I I b, o l . deska, w y m . 2 0 , 5 X 1 3 , 5 c m . S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 7 1 , 95. Z e s t a w I I c, o l . d e s k a , 20,5 X 13 c m . Z e s t a w I V c, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 37 X 23,5 c m . Napis na obrazku b r z m i : Oranti B. Virgo M a r i a c u m S. S t a n i s l a o a p p a r v i t . 5 0 5 1 5 2 T a m ż e , i l . 47, s. 44. M . G u t k o w s k a , Historia ubiorów, Warszawa-Lwów 1932, s. 79—82. K o ł p a k , k t ó r y n o s i żona A d a m a B o s o w s k i e g o , w s z e d ł w m o d ę o k . 1620 r . T . D o b r o w o l s k i , o p . c i t . , s. 436. N r i n w . R. 3846, R. 3855. M . M a c h a r s k a , Kolońska seria rycin świętych pol­ skich z lat 1605—1606 j a k o wzór d l a s z t u k i cechowej XVII w., o d b . ze „ S p r a w o z d a ń z P o s i e d z e ń K o m i s j i O d ­ działu P A N " w K r a k o w i e , l i p i e c - g r u d z i e ń 1964, s. 4 3 2 — 435. Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t . V . z. 4, i l . 96, s. 28, t . I , z. 7, i l . 26, s. 18, t . I , z. 10, s. 40. Historia sztuki polskiej, t . I I , K r a k ó w 1962, s. 257. E . R a s t a w i e c k i , Słownik rytowników polskich, Poz­ nań 1886, s. 120. 6 5 6 0 6 7 68 6 9 70 71 7 2 Z e s t a w I V b , o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 38,5 X 25 c m . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : I n dies c r e b r i s f l a g e l l i s r e t r o a c tae v i t a e maculas A.B.stergit. S. T o m k o w i c z , Domy i mieszkania w Krakowie w 1 poł. XVII w., L w ó w 1922, s. 37, 42—43, 6 1 , 62, 6 6 ; J . Ptaśnik, Miasta i mieszczaństwo w dawnej Polsce, W a r s z a w a 1949, w y d . 2, s. 403; A . K e c k , Wnętrza domu zamożnego mieszczaństwa na przełomie XVII XVII w., „ S t o l i c a " R. V I I I , 1953, n r 4, s. 1 1 ; S. S i e n i c k i , Historia architektury wnętrz mieszkalnych, W a r s z a w a 1954, s. 113, 118, 119; J . B i e n i a r z ó w n a , o p . c i t , s. 106, 109; M . G u t ­ k o w s k a , o p . c i t . , s. 7 9 — 8 2 . Obrazki wotywne o m a w i a j ą : R. A n d r e e , Votive und Weihegaben, Braunschweig 1904; A . C i a r r o c c h i , E. M o r i , Les petits tableaux votifs italiens, U d i n e 1960; L. Kriss-Rettenbeck, Das Votivbild, M u n c h e n 1961; tenże, Bilder und Zeichen religiósen Volksglaubens, M u n c h e n 1963. L . K r i s s - R e t t e n b e c k , Das Votivbild, w y d . c y t . , s. 82. T a m ż e , i l . 65, p o r ó w n a j o b r a z e k w kościele ś w . M i k o ł a j a w T o l e n t i n o (1511 г.). T a m ż e , i l . 70, p o r ó w n a j o b r a z e k w W e i h e n l i n d e n (1640 г . ) . T a m ż e , i l . 75, p o r ó w n a j o b r a z e k z S a n t a M a r i a d e l M o n t e , E m i l i a ( o k . 1470 г . ) . T a m ż e , i l . 7, p o r ó w n a j o b r a z e k z N i e d e n b u r g u . T a m ż e , i l . 8, p o r ó w n a j o b r a z e k z S a m m e r e i (1745 г.). W . L . S c h r e i b e r , P. H e i t z , Die deutsche „Accipies" und Magister cum Discipulis-Holzschnitte, „Studien z u r D e u t s c h e n K u n s t g e s c h i c h t e " , Strassburg 1908, s. 22. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 107. J . L e p i a r c z y k , Architekt Franciszek Placidi, „Rocz. K r a k . " , X X X V I I , s. 119. L. Kriss-Rettenbeck, Das Votivbild, w y d . cyt., s. 88. R. A n d r e e , o p . c i t . , s. 168. L. Kriss-Rettenbeck, Das Votivbild, w y d . cyt., s. 1 0 9 — 1 1 1 . T a m ż e , s. 109; A . C i a r r o c c h i , E . M o r i , o p . c i t . , s. 20. P o r ó w n a j o b r a z e k z W i l t o n , 1490 L . K r i s s - R e t t e n ­ b e c k , Das Votivbild, w y d . c y t . , i l . 145. T a m ż e , s. 130. T a m ż e , s. 135, 142; A . C i a r r o c c h i , E . M o r i , o p . c i t , s. 2 1 . L . K r i s s - R e t t e n b e c k , Das Votivbild, w y d . c y t , s. 135. A . C i a r r o c c h i , E . M o r i , o p . c i t . , s. 23. W ł . Łuszczkiewicz, „Sprawozdania K o m . Hist. S z t u k i " , V I I , 1906, s. X X X V I , Posiedzenie z d n . 23.111. 5 3 5 4 5 5 5 6 5 7 58 5 8 6 0 6 1 6 2 6 3 6 4 7 3 7 4 7 5 7 6 7 7 7 8 7 9 8 0 8 1 8 2 8 3 8 4 8 5 51 �29 II. 29. 30. Obrazki wotywne z kaplicy M. B. Bolesnej 1899; Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t . V I I I , z. 13, s. 28. J . A . W a d o w s k i , Kościoły lubelskie na podstawie źródeł archiwalnych, K r a k ó w 1907, s. 254. 8 6 J . P ę c k o w s k i , Dzieje miasta Rzeszowa do w., R z e s z ó w 1913, s. 102. J . A . Czerepińscy, Osiemnastowieczny strój biłgorajski na obrazach wotywnych w Puszczy skiej, „ P o l . Szt. L u d . " , R. X V , 1961, s. 84. 8 7 końca Katalog s. 2 1 , i l . 62. 88 Zabytków Sztuki w Polsce, A . K u n c z y ń s k a - I r a c k a , Malarze „ P o l . S z t . L u d . " , R. X I X , 1965, s. 89. 8 8 Katalog ski, r k p . w 81 Т. ludowi V, z ludowy Sokal- (wg: Przeździecki, Rastawiecki). W ł . Ł u s z c z k i e w i c z , Kościół ś. Katarzyny z klasz­ toru OO.Augustianów, „ B i b l . K r a k . " , V I I I , K r a k ó w 1898, s. 78. M ( u z e u m ) N ( a r o d o w e ) K ( r a k ó w ) , n r i n w . 5685, o l . d e s k a , w y m . 38 X 27 c m . M N K , n r i n w . 5683, o l . d e s k a , w y m . 25 X 41 c m . M N K , n r i n w . 5684, o l . pł. d e s k a , w y m . 38 X 25 c m . M N K , n r i n w . 5686, o l . d e s k a , w y m . 34 X 41 c m . M N K , n r i n w . 5682, o l . d e s k a , w y m . 30,5 X 45,5 c m . S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 92. A . O p a t o w i u s z , Żywot i cuda wielebnego Jana Kantego, K r a k ó w , d r u k . A . P i o t r o w c z y k 1632, s. 49, 52. T a m ż e , s. 147. T a m ż e , s. 140. Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, m. Kraków, maszynopis w Inst. Hist. Sztuki U.J. w Krakowie, s. 13—14. C. B o g d a l s k i , Błogosławiony Szymon z Lipnicy, K r a k ó w 1909, s. 115.. W . S e r w a t o w s k i , Książka do nabożeństw zawiera­ jąca żywot i cuda bł. Szymona z Lipnicy, K r a k ó w 1864, s. 73. K . K a n t a k , J . Szabłowski, J . Żarnecki, Kościół i klasztor OO.Bernardynów w Krakowie, „Bibl. K r a k . " , X C V I , K r a k ó w 1938, s. 137. ino p P ę k a l s k i , o p . c i t . , s. 159. G . W i w i j a n i , Żywot pobożny... bł. Michała Giedroycia, K r a k ó w w d r u k . Ł. K u p i s z a , 1655, s. 46, 47, 49. T a m ż e , s. 46. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 59. P. H . P r u s z c z , Morze laski bożej, K r a k ó w w d r u k . S. L e n c z e w s k i e g o 1662; tenże, Klejnoty stołecznego miasta Krakowa, K r a k ó w 1861. T e n ż e , Klejnoty..., w y d . c y t . , s. 135. . T e n ż e , s. 2 6 ; A . P r z e ź d z i e c k i , E . Rastawiecki, Wzory sztuki średniowiecznej, S. 1, W a r s z a w a - P a r y ż 1853—1855. P r a g n i e m y złożyć s e r d e c z n e p o d z i ę k o w a n i e za w i e ­ le cennych u w a g d r J a n o w i S a m k o w i . 9 6 9 7 9 9 1 8 8 1 8 1 1 8 2 z. 19, Gidel, Zabytków Sztuki w Polsce, pow. przemy­ Inst. Hist. Sztuki U.J. w Krakowie. M . B a r o n i u s z , o p . c i t . , s. 12; M . Ubiszewski, Żywot bł. Stanisława z Sławkowa, K r a k ó w 1609; P. H . P r u s z c z , Forteca duchowna Królestwa Polskiego, Kra­ k ó w w d r u k . S. L e n c z e w s k i e g o 1662, s. 147, 1 5 1 ; S. R a n o t n o w i c z , Ja*na pochodnia..., w y d . c y t . , s. 1 1 ; P. P ę k a l s k i , Żywoty świętych patronów polskich, K r a k ó w 1862, s. 25 p o d a j e l e g e n d ę o k o s z u z j a b ł k a m i , k t ó r y sześciu w y ­ m i e n i o n y c h świętycn przekazywało sobie po k o l e i w d o ­ w ó d w z a j e m n e j m i ł o ś c i ; A . Błachut, o p . c i t . , s. 7. 8 2 M . B a r o n i u s z , op. c i t . , s. 12; A . K u l s j u s z , Vita et miracula beati Esaiae, Cracoviae iii ишсша N. L o b i i 1610; F . D r y j a c k i , Żywot pobożny sługi bożego b. Iza­ jasza Bonera, K r a k ó w , d r u k . B . Ł u n i e c z k o w i c a 1670. S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia..., w y d . c y t . , s. 78. 8 3 8 4 Wota: Krzysztofa P r a w i ń s k i e g o 1607, A n n y N i e dzielanki, Hieronima Lazarowskiego 1607, Szymona m i e s z c z a n i n a k l e p a r s k i e g o 1607, W o j c i e c h a m i s t r z a r z e ­ miosła s z e w s k i e g o , A n n y S p e r c z y n y , A n n y Czapikows k i e j , A u g u s t y n a Stokłosy, S t a n i s ł a w a S u ł k o w i c z a 1608, Józefa T y r a ń s k i e g o 1609, K a t a r z y n y i J a n a Z l a h a n k a , W a w r z y ń c a Szafrańca 1621, A n n y K r z y ż a n o w s k i e j 1665 (F. D r y j a c k i , o p . c i t . , s. 78, 8"0, 8 1 , 8 2 — 8 5 , 87, 88, 90, 92). 9 5 Kraków 3 8 XVIII 8 8 30 w kośc. Franciszkanów, 1 8 3 1 8 4 1 8 5 186 1 0 7 1 8 8 1 0 9 1 1 1 1 1 2 1 1 3 1 1 4 1 1 5 116 Fot.: Ewa Kozłowska-Tomczyk —• il. 28; ks. St. Kruczek — il. 19; Jerzy Langda — il. 3—6, 8, 26; Monika Moraczewska — il. 1; Łukasz Schuster — il 21—25; Fr. Stolot — il. 10; Jan Swiderski — i l . 2, 7, 9, 11, 12, 17, 18. II. 13 repr. z: T'. Rasłanowski, Mistrzowie i scholarze, Świat, XVI, 1966, Nr 17. II. 14 — r e p r . z: W. L. Schreiber, P. Heitz, Die 'deutsche „Accipies" und Magister cum Discipulis — Holzschnitte, Strassburg 1908. II. 16 — repr. z: A. M. Gorczyński, Żywy wzór, Kraków, 1702. II. 27 — repr. z: M. Ubiszewski, Żywot bł. Stanisława ze Sławkowa, Kraków 1662. II. 29, 30 — repr. z: A. Przeździecki, E. Rastawiecki, Wzory sztuki średniowiecz­ nej, S. 1, Paryż — Warszawa 1853—1855. II. 15 — rys. Maria Czarnecka. �