https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/0dc6e5429240453306d364da594d2c70.pdf 302d01917feeddc708d1c003bfe4e64b Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Barbarzyńca Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource umowa licencyjna z Wydawcą Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo nieregularne Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5572 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2008 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5181 Title A name given to the resource Jak w Indiach - Królowa Japonii / Barbarzyńca 2008 nr 2(12) Description An account of the resource Barbarzyńca - pismo antropologiczne; s.10-12 Creator An entity primarily responsible for making the resource Żukowski, Dariusz Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Stowarzyszenie Antropologiczne „Archipelagi Kultury” Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Dariusz Żukowski Jak w Indiach Królowa Japonii P rzestrzeń muzeum otwiera długi lastry¬ kowy hol. Szybki rzut oka wokół (osiemdziesiąte remontowane w dziewięćdziesiątych). Po le¬ wej zasuszony człowiek za małym biureczkiem, wysoka bryła maszyny Nescafe, kolorowy szum dziecięcych ubranek, kakofoniczny atak spiętrzo¬ nych głosów. Potem szatnia, płaszcze, szatniarka, bloczek, którego nie wolno zgubić („Można po¬ wiesić te dwa razem". „Panie, jasne, że dwa pójdą na jeden, i tak miejsca nie ma"). We właściwą część muzeum zanurzam się bez dalszej zwłoki, z nagła, a podróż jest krótka, bo tylko kilka kro¬ ków za przeszklone gierkowskie drzwi. Szary, chłodny półmrok. Przypadkowi zwie¬ dzający powoli dryfują zakosami. Stojące po­ środku korytarza modele chłopskich domów, ciężkie, długie i masywne, to centrum grawitacji, ku któremu toczą się ludzie. Modele dominują przestrzeń — cisną się wokół nich zwiedzający, szeleszczą płaszcze, w opuszczonych oczach lśni biały blask neonowych podświetleń. Dominują też czas — „Wykonany w 1905 roku przez malarza Antoniego Procajłowicza pod nadzorem Wło¬ dzimierza Tetmajera". Wyprzedzają prawdziwe chłopskie domy jak Baudrillardowska mapa — terytorium. Znad pomniejszonych strzech unosi się kwaśny zapach kurzu i chemikaliów. Jak bile do łuz ludzie zsuwają się z korytarza w rozmieszczone w ścianach drzwi, jamy zre¬ konstruowanych ludowych wnętrz. W pierwszej pełno (bo: [1] jest najbliżej wejścia, [2] leci z ta­ śmy ludowa muzyka, [3] jest jasno i [4] koloro¬ wo). Atrakcja wyczerpuje jednak szybko swoją moc, ludzkie bile wytaczają się na zewnątrz, j u ż wolniej. Druga chata: siwa pani bardzo ładnie opowiada i głos ma miły, na pewno jest czyjąś babcią. Nie mogło być tam, na wsi, tak źle, skoro miła pani tak o tym pięknie opowiada. W olejarni: Matka: — Wyjdź stąd! BARBARZYŃCA E(1E) PD08 �Jak w Indiach - Królowa Japonii Synek: — Ale dlaczego? M . : — Wyjdź, wyjdź! S.: — Zakazane?! M . (po chwili wahania): — No dobrze, idź szybciutko... S.: — Mamo, dlaczego to muzeum jest takie małe? W foluszu gra napięć. Ludzie chodzą w gru¬ pach. Każdy chce być autorytetem chociaż przez parę minut. Przecież nie chodzi o wiedzę, tylko 0 to, co się zrobi ze strzępkami informacji. De¬ tektywistyczna robota. Dziecko: — Co to jest? Ojciec: — To jest folusz. D.: — Czyli? O.: — Czyli nie wiem. Matka wzrusza ramionami. O. (po chwili): — Tu było na gorącą wodę. 1 te młoty tak cpyku—pyku. Kto tymi młotecz¬ kami ruszał? Dziecko i matka wychodzą. Ojciec po chwili także wychodzi, słychać zza drzwi: O.: — Już wiem, jak to działało. Wracają. O. (demonstrując): — Tutaj uderzało. I te mło¬ ty tak cpyk, a tam musiało być koło, gdzieś tam. 11 ustawionych naczyń, aksamitne draperie. To pewnie coś ważnego. Przed dalszym docieka¬ niem chroni mnie ręcznie wymalowana strzałka i j u ż idę schodami na górę. Na górze dominuje s z y b a . Bardzo dłu¬ ga, piękna, gdzieniegdzie nierówno odlana, co tylko przydaje jej masy i powagi (za nią jakieś manekiny: długi, rytmiczny szereg zdrowych, rumianych, amorficznych buź pozbawionych rysów, postacie mają jednak kolorowe stroje). Zasysa mnie ciąg kierunku zwiedzania. Zdję¬ cia. Przedmioty. O dziwo, nikt ze zwiedzających nie komentuje ekspozycji weselnej z motywem przewodnim „Wódka". W kolejnym pomiesz­ czeniu środkiem grawitacji jest rzeźbiony ul w kształcie wielkiego niedźwiedzia. Centrum emocji: psia kolczatka (faktycznie, mocno od¬ działuje na wyobraźnię). W młodych głosach brzmi oburzenie. Starsza pani muzealniczka z troską na twarzy i notesem w ręku przemierza pokoje w długich cyklach. Kobieta: — Patrz, Janusz, jakie piękne ule! Janusz: — Mhm. K.: — Patrz, jak dbano o takie rzeczy, zwykły ul. Młody człowiek A: — Co to, kurwa, młyn? Młody człowiek B: — H m m . kuchnia. A: — Co to jest, h m . Młody człowiek C (z zewnątrz, czyta): — Słu¬ żyło do zbijania i rozbijania sukna. B: — Czyli co? A: — Chodźmy. Dziewczyna A (w tle): — Jaka chuda krowa! Dziewczyna B (w tle): — Jak w Indiach, nie? K.: — Janusz, a to zdjęcie z 1988, całkiem nie¬ dawno! A wygląda, jakby ze sto lat miało. J. (z przejęciem): — No przecież ja w latach siedemdziesiątych pasłem bydło! K.: — Ty? Jakoś cię nie widzę z krową. J.: — No, czasem, jak się pojechało na w i e ś . . . Nie tak często znowu, parę razy może. U zwieńczenia ciągu korytarza białe ściany i nisza, krótka parafraza katakumby, czerwony sznur odgradza wejście jak w Luwrze. Napis głosi: „Skarbczyk". Czemu? Pięć przypadkowo Po drugiej stronie ula odnajduję sidła na jelenie. Mocna, stalowa pętla, dwa noże, w tle czarno-biały wizerunek ślicznego jelonka. Kon¬ kretne zużyte ostrza zadają kłam papierowości PD08 BARBARZYŃCA �12 narysowanego zwierzęcia. Trzy wymiary kontra fotka przelicytowują fotkę: to się działo napraw¬ dę. Cięte tętnice, szamotanina, kwiki, wiadra krwi stają w wyobraźni. Jak one mogły być tak głupie, żeby wpychać łeb w niewielką przecież pętlę? Dzieciak: — To to dziadostwo tak hałasuje? Ja: — Tak. Stoimy przed koszem z ludowymi drobiazga­ mi („Wózek dyngusowy, lata 1920"), w którym dominuje kolorowy kogut z wybałuszonymi paciorkami szklanych oczu. D.: — Co mu trzeba zrobić? Ja: — Klasnąć. Klaszczę. Rozlega się mechaniczny skrzek made in Taiwan. Przez chwilę klaszczemy obaj. Dzieciak odchodzi. Dariusz Żukowski Potem schody w dół, wydostaję się z ciągu zwiedzania i znów wpadam na stół bilardowy korytarza. Na odchodnym jeszcze raz wnętrze chaty, półmrok. Dawniej wisiała tam Matka Bo¬ ska Królowa Japonii (żart kolegi z niedostatków formy), szukam jej wzrokiem, schowano. Młody człowiek D : — Hulajnoga. Młody człowiek E: — Nie. D : — Hulajnoga, no. Bo nie masz pedałów. E: — A z którego wieku to było? D : — Nie wiem. E: — Z X V I I czy XVIII? D : — Nie wiem! Między surowe postaci polskich kolędników wciśnięty łeb czegoś w rodzaju chińskiego smoka (artefakt z diablady boliwijskiej). Śmierć, król, diabeł. Najgorszy jest turoń: wysoki, smukły, szczupły, bury, przypomina m i Bukę z Muminków. W rogu pomieszczenia hałasuje telewizor niczym instalacja wideo na wystawie w Bunkrze Sztuki. Napisów powyżej dwóch zdań nikt nie czyta. Pewnie istnieje gdzieś dla nich czytelnik mo¬ delowy. Jest to człowiek zakurzony, spokojny, powolny w ruchach i dociekliwy. Być może star¬ szy, zapewne miły w obejściu. Przyglądając się w skupieniu etykiecie, wysuwa głowę w przód, kciukiem i palcem w s k a z u j ą c y m gładzi ma¬ chinalnie brodę. Może kupiłby w szatni w dro¬ dze powrotnej glinianego ptaszka z gwizdkiem za 4,50 zł, nie dlatego żeby w niego gwizdać w domu — bo człowiek ten woli ciszę i spokój — ale dlatego że sądzi, iż tak wypada. Mama (do dziecka, wskazując manekiny ko¬ lędników): — . . . i przebierali się za króla (pokazu­ jąc boliwijską maskę), za diabła, za śmierć, za... jakiegoś. nie wiem. Dziecko nie słucha. Gwiżdżę lekko w ogonek kogutka. Fiuuu! — a niech to, działa, taki zwykły kawałek gliny. Zbliża się pani szatniarka, będzie myślała, że chcę kupić tego ptaszka. Zapinam płaszcz i ucie¬ kam w deszcz, zanim presja oczekiwań będzie zbyt wielka. BARBARZYŃCA ł[\ł) P D 0 8 �