https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/8323484c017220eafe9757c05faff933.pdf a699cebe1d3e79971f7082be7cac72ad Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3342 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1984 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3132 Title A name given to the resource Widzieć człowieka. Lekcje Władysława Malinowskiego, nauczyciela, malarza, poety i muzyka / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1984 t.38 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1984 t.38 z.4, s.235-246 Creator An entity primarily responsible for making the resource Jackowski, Aleksander Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Aleksander Jackowski WIDZIEĆ CZŁOWIEKA. LEKCJA WŁADYSŁAWA MALINOWSKIEGO, NAUCZYCIELA, MALARZA, POETY I MUZYKA Mieszka ką na skraju o d środka Pruszkowa, Warszawy, emerytowanym przy nauczycielem pól godziny ulicy języka m u z y k i . Wciąż j e d n a k n i e rozstaje Nic z zewnątrz polskiego a choma. Czasami Rejestruję wciągnięty b u d y n k u . Może t y l k o uważ­ sztukach, cały pełni nadającego rytm nego p r z e c h o d n i a z a s t a n o w i l u s t r o stojące p r z y d r z w i a c h , obecnością wywołuje n a których w i d n i e j e mosiężna t a b l i c z k a — Mgr W. Ma­ miar Dlaczego linowski. się mówić lustro? gospodarz, ust, nastroszone już tylko Spójrz spójrz brwi, bowiem obserwował w n i e gościu, n a własną cudze twarz, od tej chwili twarze: powiedział — żywe twarze. d o p r o g r a m u , który potęguje w r a ż l i w o ś ć ryso­ napewno nie T o już oczywiście przypisany jest ale j a k n i e zwracać u w a g i n a t w a r z e cała s y t u a c j a będziesz malowane, w a n e , rzeźbione. A t a k ż e , czego g o s p o d a r z leży zdaje grymas opozycji: autor — Kantor abym gospodarzy, skoro n a mimikę, g e s t y k u ­ lację. na, Zaczyna się „ l e k c j a " . S i a d a m y otoczeni obrazami w pokoju — labora­ zawieszonymi na wszystkich efekt behawioryzmu. w swych rolę w dystansu, — pełni świadom g d z i e należy, i rozumiał zachowanie i komentarz efektów, tylko słuchał ideę j e g o które czuwa dzieł. I d e a przedstawienia m a już z n a c z e n i e jednego obrazka mógłby przekonująco sił, b y m a l o w a ć w t a k niewygodnej M a l i n o w s k i przysiada naprzeciwko, bardzo interesuje wanego o d treści ambicji doskonalenia takich swych jący t o , co w i d z i m y . G o s p o d a r z , pokazuje palcem a b y n i e było odpowiednie obrazki. chyba z n a w y k u zawodowego, b o w i e m jest kolejnym dużym numerem. od niesłychanie a Uderza obrazami żywej, wyrazistej wątpliwo­ Czyni każdy Patrzę p r z y k ł a d , a l e t a k n a p r a w d ę , t o oczu czyciela. komentu­ opatrzony na wskazany n i e mogę twarzy to oderwać starego nau­ m n i e w i e l k i e podobieństwo między n i m i r y s u n k a m i . N a większości z nich powta­ sytuacjach wi: „talent naukowe". moja reakcja do osoby twórcy W j e d n y m z wierszy pisze: jego ten, to walczyk nim wesela, autora Trzeba opadają trzeba s i ę starać wtedy przestaniemy Są 2 W i ę c patrzę n a tę t w a r z , akcentującą mimiką, słowa płynące gest z magnetofonu. dłoni, znaczenie czasem czy palec słów. o mentarz ułamek W momentach kulminacyjnych uniesiony markują sekundy udającej, Twarz gładka, podkreślają wypowiedziane wyprzedzają zdanie, nagrany k o ­ recitalu niewprawnej podczas g d y dźwięk że śpiewa, z playbacku. Nagle kontrast! k u górze — j a k w telewizyjnym piosenkarki, płynie Usta nie powinien budzić bowiem n i e j e s t t o t w a r z myśliciela? wchodzi bez j e d n e j pani d o m u . C o za zmarszczki, nieru­ poezji, pomoce twórczo­ prozie, można o odgadnięcie B o przecież Cały jest go d l a w 1976 r . A n a orkiestrę dętą. łatwa jest Ile w do uchwycenia. być d r u g i e m u człowiekowi zrozumieć strzelać wzajemny drugiego Czło­ wilkiem. szacunek, człowieka. w siebie". wzniosłe, czas choć zresztą „Może Najstraszniejsze wiara n i e żarliwy autora jego przemyśleń, g d y b y w niektórych w banalne ocieramy przyjmowalibyśmy — gdyby tensywna „Człowiek ściśle odgrywają denerwujące k o ­ wykład tych prawd,i n ­ n i e interesująca oddziaływania forma N i e oceniając ukazany w prawom psychologii t u zmysły" — stwier­ jako skuteczność obrazach. i straszliwie się o głoszonych i d e i spójrzmy n a t o , co n a m a u t o r gająca czło­ jeden są nienawiść i " w o j n a . dzenia, które presji w Pruszkowie w l u d z k i c h sercach to p r a w d y uproszczone. munały dra­ rozwią­ 3 podniesione czy różnorodnej j e d e n m a w o l ę życia, d r u g i n i e . Pruszkowa, powieki się p o d górną krąg w o l i życia, o p t y m i z m u " . Ideologia a dolna warga ust natury. Mechanicznego wysoko chowa się, b o t o są t o pokazuję. O... t e n h y m n , s k o m p o n o w a ł e m wiek źrenicy określił S a m n i e dostrzega t e c h n i k a m i (...). C h o d z i T w i e r d z ą , ż e : łuki b r w i m a m do p o l o w y nie rozwija s k r y t y , d r u g i fałszywy, mentarz cą. C z y o t y m w i e ? N i e m a zresztą od razu i możliwości. w malarstwie, muzyce, wyrażenie Technikum z rozmów­ obserwuje, u mnie zać r ó ż n y m i wieka, Ja tego s p e k t a k l u . J e g o m i m i k a podoba? N i e prac, do i c h oder­ się. Z a c z ą ł późno, i j a k t o się w W ogóle, w całej s w e j ści, a w i ę c na plan cały czas „ p r a c u j e " , w y r a z i s t a , kontaktująca tylko sytuację. n a całość, a l e m a c i e — c h o d z i m u : „ O p r o b l e m , który schodzi swoisty k o ­ byle k i e r u n k u p r z e m i a n , które zachodzą w j e g o p r a c a c h . M ó ­ wykładu tworząc Zamiast c z y opisywaną — wartościowania. zainteresowań rza, z a p e w n e nieświadomie, własne r y s y . S a m p r z e d m i o t dalszy, sposób drugorzędne. d o poszczególnych pozycji). jego własny ści, wagi niewielki, czuj­ t y l k o zniekształcony, t u waż­ p r z e z całe popołudnie, k t ó r e spędzam w j e g o d o m u , n i e n y , s k u p i o n y . N a c i s k a k l a w i s z m a g n e t o f o n u . R o z l e g a się głos, n i e c o jest b y ć przecież d r u g i , problem tym, słów k o ­ odkryciu naukowym, natomiast przywiązuje zabrakło osiąga, nad z uwagą p a d a p y t a n i e — a co się P a n u n a j b a r d z i e j Pan — gra do niej. A l e ścianach, o d g ó r y d o dołu ( w d r u g i m , s t o ł o w y m p o k o j u , gospodarzowi reżysera, istocie swą dodatkowy w y ­ r y s u n k i weszły już n a s u f i t , a l e w i d a ć — ostatnich jakby choć „normalne" sama tak jak w Autora n a scenie dzieło; w patrzył wyrażał torium, Kantor gdy p a n Malinowski n i e n a ­ mentarza zwiedzającym, zarys już u s p o k o j o n y , naiwnego przedstawieniu, rzecz jest podczas jakby d a w n i e j —• dziś; k o n k r e t — w y o b r a ź n i a ; jego sceniczna; wykład m i się T a d e u s z gdzie się n a n i e j dumy? ten kontrapunkt, w dziwny Przypomina t e g o , co u j r z y m y w tylko pojawia uśmiechu, zażenowania? także zajęciach. nie zapowiada środku m a ł e g o , p a r t e r o w e g o kolej­ 29. Jest się ze szkolą, ucząc l młodzież n a p o p o ł u d n i o w y c h Zimnej literaturze zauważa a i c h eks­ słuszności sugeruje. t o istota największą w podle­ rolę Komentarzu . 4 235 �Zmysły pomagają Oto n p . ktoś ma wzmocnić ćwiczenie: dalekie góły i dźwięki przykre wym jednostek lęku. psychicznie? to w ciągu i widzi bystro, to strachu ginie. przykład świadomie, d o jest tego do właśnie się" i słyszenia nej agresji! pola zdaje się mówić. spasabiać, d o s t o s o w y w a ć — szcze­ się przed w tego zja­ „bojaźliude­ często nie­ krótkim i czasie? słyszenia. „przyspasabiania tego wykładu. Trzeba umieć się aby przetrwać. W fleks się pozwala światu. W a l k a granej, a w słyszy dokładnie, nych" trzeba szerszej — do re­ do zbliżać Do w takich odpowiednio na jakim już, razem wielką twierdzi nostek się, czego możemy uniknąć potrafią dobroci, czegoś jest całych nie interesowano darem kimś wynikiem dowiadujemy W ten sposób sytuacji. „Myślący l u ­ twarzy złości, r y s y spodziewać człowieka, którym w o c z ł o w i e k u j e s t moją pasją pisze a u t o r — a m i a ł e m s p o r o możliwości ucząc w można Bibliotece to ani Warszawskiego „zaspa­ rów. by moich się dzieciństwie się". „Zdobywanie wiedzy że tylko rozmawiać Narodowej i w ze o starannie naprawie Bibliotece — szkole wyuczo­ człowieka. Uniwersytetu można w y p o ż y c z y ć 33 t o m y m o i c h u t w o ­ Byłbym bardzo spostrzeżeń szczęśliwy, napisał gdyby rozprawę ktoś lub na temat pracę magi­ sterską". podstawie się ktoś rysów znajduje Pedagog i na­ nawet z zamiłowania najmądrzejsza nans. w spostrzeżenia — i CO b a r d z o zaczyna rozmowę z kimś spopularyzowana Czyni więc I I . 1—3. W ł a d y s ł a w M a l i n o w s k i objaśniający s w o j e i myśl i 236 ale Trudno kiś n a m n i e z e r k a , w i ę c m a m się n a baczności... t r w a m t a osoba natury — jed­ głupoty. s t r o j u , a b y w i e d z i e ć j a k się zachować. O t o patrzę, a j a ­ milczeniu. Raptem do siebie oczekiwać. 36 l a t . U w a ż a m , ich wzroku, bliżej..." po od Po a po­ do z r o z u m i e n i a , p o n i e w a ż określać, j a k i e są r y s y dobrego mną, n i e m ę c z y ł nas. Obserwując, czy bo ruchy Odczuwaliśmy już n i e c o niepożądanych rozwagi te ludzkiego twarz. pokoleń. ludźmi ludzi unika ze p. M a l i n o w s k i —• zbliżenie ludzkich nie doświadczeń i t o i zapamiętałem. rozmowę że A więc przez poznanie jak „zerkania", oczy, ulgę, b o sposób r o z m o w y nymi śpiąco, czyjeś D l a c z e g o ? b o poznaliśmy siebie przez (...) już stwierdziłem prze­ co w t e n nawiązał klęski. J a k bezmyślnej, konfliktu wyczuwać twarzy nieważ siły, r y ­ czyjejś totalnej m a o n a sposób się r o z m a w i a ł e m z n i m n i e patrząc w W „gęby" a n i widzi? unikając mięśni prze­ smutny wymaga człowiek dzie filo­ że wpatrywania już samoobroną. Z a u w a ż y ł e m chwili przy- tej czynić? się Powinniśmy układu zapewne są Zauważyłem, znosi możemy przetrwać — l u d z i o m , n a r o d o m , n i e poznajesz pobudzić — jest nieuchronnie prowadzi skali działać? C o „Czy życie, doświadczenia. W a l k a zyka. M i m i k r a więc przez życiowego innym. nie Żad­ z o f i i m i m i k r y , głoszonej p r z e z człowieka z t r u d e m dzierającego — przed siebie, widzenia t o ! " Nauczenie słyszy powtarzając żołnierz jest właśnie c e l e m takie i dokładnie Tak co m a nastąpić szerokiego sposób zaleca widzi godziny h a r t u j e się. C z y ludzkich. jaki wzmacnia f r o n t a l n y m nie przyspasabie Przyspasabia, W Autor jednocześnie jednocześnie robi zdarzeniem", rzeniem To i a się uczucie ktoś uczucie na określeniu siebie „Jeżeli rzeczy, wisko, w przeżywa skoro co ma może, obrazy nawyku, wie musi być znaleźć by dobrze, iż wypowiedziana społeczny zapropagować rezo­ swoje i s t o t n e — zwrócić n a siebie �uwagę. Chodzi w do różnych instytucji, której t r z y m a n a p i s a n e Po rozmowie ze mną o sobie i był redakcji, z artykuły dokumentacji zadowolny, że prac bardzo demia Nauk się n i m zainteresowała. A r g u m e n t aż Polska t y c h m i a s t w y k o r z y s t a ł , sugerując w K a t e d r z e bie i na Polonistyce prace dotąd stawę w miał w spotkanie prelekcję. z widzami w Obrazy pokazuje często w Stołecznym wydaje czycieli — w Ochrzczona jest w czasie Domu technice Na który Ciągle by wbrew wy­ Nauczyciela. W indywidualną . T o m i k i 5 Klubu małej Literatów poligrafii. jak i pierwszej Nau­ Tom poprzednie, stronie „Są t o w i e r s z e nie umie coś chodzić VI wydany umieścił frag­ poprawiał w napisane przez obojętnie pod czło­ słońcem. l u d z i a c h , przestrzegał ich n i m s a m y m r a t o w a ł . W i e r s z e reagujące n i e m a l prędko i żywo j a k gazeta". uważa zaś, że „ A u t o r w i d o c z n i e nia, wygłosił zbiorowych o swoich pracach poetyckich. Oto np. Ta­ C h u d y pisze: wieka, wy­ Kultury którego na Kultury członek przerażeniem, opinii deusz tak jako 150 e g z A menty i — indywidualną przez Wydział 1981 r . miał t a m także w y s t a w ę poezji Psychologii j e g o dziełu i oso­ Pruszkowie 1979 г., z o r g a n i z o w a n ą stawach Aka­ ten na­ mnóstwo obserwacji, Kazimierz ma wiele złotych banalne. Czasem Czytając wchodzimy kluczy Mówimy: n i u chce wśród w który sentencji i mo­ prawdy zadziwień. zastanawia, szaleństwo, m a n i a , się dodać, a nuż w powiedze­ wyraża zawisłości świat, Rzewuski do myśli, r a l n y c h . Czasem mówi rzeczy oczywiste, miewa. ale po zdu­ przeczyta­ t y m szaleństwie jest me­ toda". O tak. Metoda Malinowskiego. W wierszach mówi o świecie, r o d z i n i e , o s p r a w a c h które go poruszają. W o znaczeniu poznania m i m i k i w Zawsze ważna jest ale n i e nadmierną. dla niego takie", choć sporych scen n p . luźna historycznych, się z Nie tylko tło. O g r a n i c z a twarzy, miny, wyrazu. Twarz wydobyta w obrazku, nicza się również do w t y m do znaku tej miny olejne obrazy ilustruje oderwanej frapują czasem własnej, W dzić chęć czają zdają sze od w y k o n y w a n y c h opracowanie Sam Ciekawe, Władysława (...) Gdzie i n ­ syntezę, ogra­ Do­ „jako takiej" do konkretnej postaci. Te zaś Dziesiątki i n ­ próbą uchwycenia ф (napisał marsz, gra w wzory. i c h 10), s t a r a się hymn — na nie w y k r a ­ A n i gorsze, a n i l e p ­ audycjach radiowych skrzypcach, melodii powierza monizował A d a m wyrazu. silnie o p t y m i z m u , dać l u d z i o m radość, p o b u ­ konwencjonalne popularnej. synteza się n a t y m t l e s t u d i a m i czasem życia. W a l c z y k , poza Na najmocniej. utworach muzycznych nastrój najważniejszej. najważniejszych. t y l k o typowości w y r a z u , gestu. wyrazić sceny nieważnej, miny od mnie i go jakąś elementów o obchodzą j a k pięść. M u s k u ł y uogólnienia (rysunków, t e m p e r ) twarzy, Nie kwintesencja który chodzi nych przestrzeni „jako pejzaży, mimiczne idei. uwa­ świadczy kwiatów, się do s p r a w y tle, w — m a ją malarstwo Szewczenki jego pustym dziej, go maluje niemal zaznaczone, treść. F o r m a portrety wykładem sobie, n a formę z w r a c a bawi kopia możliwościach. wiążące detale, Nie o obrazach k o n t a k t a c h międzyludz­ t y l k o przybliżać l u d z i o m . D l a t e g o gę, N i e , n i e są w i e r s z e p i s a n e „sobie a m u z o m " , o b o ­ jętne, w y m y ś l o n e , triumfujące z r ę c z n y m c h w y t e m l i ­ t e r a c k i m , nieoczekiwaną metaforą. Córka, ból o j c a , w o j ­ na... C z y t a m s t r o f y n i e r ó w n e , p r z e j m u j ą c e . — T a t u s i u , co c i jest... A ja zauważyłem w j e j oczach pierwsze i s k i e r k i obłędu. Usłyszałem d a w n y w a r k o t samolotów, u j r z a ł e m w a l ą c e się ściany, p a l ą c y się f o s f o r i t y n k i . . . C h w y c i ł e m c ó r k ę w objęcia... Jak to dobrze n i c nie mówić, t y l k o wtulić w t e n okręt z przerażonym sterem w ramiona wielkoluda i z a w i e ź ć go do normalnej przystani. Lecą p t a k i — h o r y z o n t y o t w a r t e , wiatr hula w przestrzeni jak myśl swobodna, a j a s k u p i o n y patrzę n a w a r g i l e k a r z a — Córka c i e r p i n a z a b u r z e n i a osobowości po jakimś przeżytym przerażeniu — a więc pozostaje n a m chodzenie po szalach w a g i — w dół i w g ó r ę , d ł u g o d o d w u t y s i ę c z n e g o (...) » j e s t n a p e w n o . C a ł y d o m , całe t o m u ­ z e u m — l a b o r a t o r i u m k o n s e k w e n t n i e wyraża myśli p a n a kich. k r o k i twego oczekiwania. Któż n i e zna marzeń rodziców i u p o r c z y w y c h .snów o w i e l k o ś c i , k i e d y i c h wyobraźnia zgarnia w s z y s t k i e z a w o d y świata p o t o , b y dać j e własnemu d z i e c k u . P t a k , który opuszcza gniazdo n i e u m i e a b e c a d ł a . (...) magisterskie. Jak oraz b y poświęcono (.,) fotograficznej swych U.W. teczką i wzmianki. akordeonie, ale R o d z i n a bez d z i e c i t o d u ż y p o k ó j bez krzeseł. N i e usiądziesz a t y l k o echo odbija jest więc forma jemu samemu: trzeba ubrać w nasz czytelnik nikowi, a chodzić po w y g o d n y c h woli łatwiznę żeby zapisać w a ż n ą wiersza „Myśli Sztuczne uczuć jest bez wewnętrzny i jest domaga tor swój 7 precyzuje wzmocnie­ cieszy ubie­ szczerością wyczuwać. Szczerze piszę, to która pisania — zgodny ze mę­ wier­ świat napiera figur metrycznych o n jest Komentarz, zrobić, i nie dla myśli, lubi się, a l e pożądane. G d y żarliwej P r o s z ę n i e ganić m e g o s t y l u (...) kończy a u ­ sposobem po­ z m y s ł o w e g o . Jeśli c h o d z i o treść, t o ją można brać n a w e t z gazety, t y l k o trzeba j e j nadać b i e g mowy n a s z e j p s y c h i k i ! " J e d n a k złożoność p s y c h i k i l u d z k i e j n a j ­ lepiej jące, oddać to może które my więc m a l a r s t w o . Oczywiście otacza średnią p r z y c z y n ą nas w tym mojego zainteresowania. wiązać w jedną całość stokilkanaście Wróćmy pozwala więc ludzkiego zrozumieć do początku gospodarza. i przejmujące stawie Z malarstwa zamysł i na k o ­ autora, po­ „ilustracji". w płyną słowa, właśnie o któremu można najłatwiej głośnika dzięki bezpo­ t e j r e l a c j i . Jesteśmy zależnością m i ę d z y r u c h a m i ciała a m i m i k ą , miną t w a r z y . Jeżeli n a p o d ­ zachowania się i mimiki j a k i m n a s t r o j u jest w danej znaczy Umiejętność bardzo wiele. żenia się d o s i e b i e jednostek ną W i jest Skoncentruj­ n a n i m uwagę. N a t y m m a l a r s t w i e który pokoju przedstawia­ domu, mentarzu, m u z y k o m . Większość h a r ­ wiersze rytmu żarliwie n i e m a czasu n a b u d o w a n i e strzegania trudzić rymowanie czy p r o z a (...) G d y się czytel­ naturą i spłyca, i m a ł o tę szczerość l u b i rymów. i podać formie ciągłe bardzo sobą, t o w i e r s z i czytelnik piszemy znaczeniu są pięknej zastosowanie a k c e n t u słownego r a m wiersz naszych większość). J a k to sza, k i e d y r y m ciągnie m y ś l nia Oddaj­ po przeklętą ścieżkach. L u b i myśl w tę myśl. N a t o m i a s t pisane swą (przynajmniej czyć c z y t e l n i k a ? dla autora? j a k i e krążą słowa ze ukazać t o „(...) co n a z y w a m y dojrzałe Malinowskiego: głos głowach, muzyki Suzin. czasem Czym my (...) praktyczną". potrafimy określić w c h w i l i t e n człowiek, t o już odpowiedniego l u d z k i c h j e s t sprawą t y m momencie zbli­ waż­ pan Malinowski 23? �238 �wyciąga .,Dla rękę, w s k a z u j e przykładu kolejnie. Ilustrują one J.). T o ojciec Po stwierdza, jedna że obrazów poematu fragment kochający nieszczęśliwy. o których będzie sześć treść (którego przerażeniem A. obrazy obejrzymy pt. z Ochrzczona cytowałem wyżej s w e córki staje p r z e t r w a n i u ciężkiego nich jest rozkraczają nogi, niszczą sprzęty Na obrazie dziecka, na płaczą, bardzo okresu wojny, poważnie chora. Jak 2 3 — niał wiadomość sobie wojny nięte zęby. Werdykt nadzieję zmrużone pogoda... wydany zaufanie. nego. Wyleczona perspektywę przyjaźnie. pogodne. Obraz Lubimy w a druga ( i l . 4). N i e s t e t y braja obie. Dostają że obie nie mają II. (i. Ochrzczona jego obrazie Jedna i budzi lekarz lękliwie splatają twarze w się mieć sercu. p o d tytułem Giloty­ z partyzantek drze­ bezpieczeń­ karabin wroga szczęście przerażeniem wojny, w y m . 39 X 29,5 c m zwyciężyć cydują ma usta s t r a c h , drugą się uciec, przestrzeń w ale pomiędzy wąskie, jakby s t r a c h rządzi. zasznurowane muszą Z ogarnął sięga p o nią, b y później umie z nich już s t r a c h ( i l . 5). Ręka ściąć ją n a g i l o t y n i e . Zdrajca, terka, wdzięku melduję jest wroga j e , g i n i e z rąk p a r t y z a n t ó w . Ocalała kobiecego, de­ dwumetrową który w y d a ł pełna prze­ więzienia przeskoczyć domami. Pierwsza p o w i e t r z u , drugą Obraz swój boha­ powrót roz­ powiedzieć, 13 pełen g r o z y , ktoś s p o d kół pociągu wydostać dziecko. haterki świadczy zawisła w Układ o nóg wielkim i rąk, i całego napięciu jej usiłuje ciała woli. bo­ Jakby powietrzu. W p o d o b n y m n a s t r o j u z n a j d u j e się b o h a t e r z o b r a z u 14. T o ktoś, co usiłuje w i e l k ą szybę rozbić s a m y m Można przypuszczać — tazji A. ( t u nasz J . ) , że a u t o r puszcza człowiek mający sobą. wodze silniej fan­ działające zmysły, c z y m o ż e jakieś z m y s ł y p o d w ó j n e , n p . p o d w ó j n y nos, podwójne oczy, słuch nie byłby zmuszany przez życie do t a k s t r a s z n y c h s y t u a c j i . rodzin­ traci się do w i ę z i e n i a . Można ale 5, szczęścia pilnuje jej wycelowany szczęścia, postać. Zamyślony maszerować, n a straży ojciec zaciś­ ludzkie poemat Jedna m i l c z e n i e m , d r u g a lękiem o t w a r t e . Pierwsza Przypom­ J e g o n a t c h n i o n a postać Ręce ona wyjaśnia. stwa 4: t a k się l u d z i e z nadzieją 7 d o 12 ilustrują postawa, koniec nieśmiało takt od­ Prawdziwy to obraz się obraz szeptał p r z e z na haterek. zaginięciu ( i l . 6). kurczy lekarza, 6 — cieszy T a k zachowują lesie Obraz do z d r o w i a . d o m u chorego. Obraz — prawdy przestrzenną. Też wiele w przez o Drugi dziecka dzieci tej woli u k r y t e w nas s a m y c h . Z w r ó ć m y u w a g ę n a m i n y t y c h b o ­ do j e d n o s t k i . się oczy, d e s p e r a c k a bombardowania. p o w r o t u chorej budzi mie zaginionej. Odkrycie jest p r z y j a c i e l e m na. powrót t o są nasze c h o r e swej się, mieszkanie. dowiadują o chorobie wojenne wbrew rodzice trzeci — anielska przyjął Zachowują o d siebie. Załamują później i demolują s t r a s z a , odstraszają a obraz a — się zachowują się l u d z i e u d e r z e n i nieszczęściem? się różnie, ale z a w s z e zaczynają mowa: oznaczonych W j a k i sposób m o g l i b y ś m y e w e n t u a l n i e p o d w o i ć czy potroić siłę w i d z e n i a przy pomocy nianie ciele siły czy słyszenia? M o ż e w zastrzyków, mięśni. i silniejsze ale obecnie Sport to działanie zdrowie, pisarzu", który a wyrywa złą na trzech twarzach ( i l . 7). T r z y osoby — w wzmac­ zdrowym Bergmanie, duszę ażeby pozostawić lepszą. M o ż e taką lepszą my przyszłości przez zmysłów". N a s t ę p u j e opowieść o I n g m a r z e kim — namalowanych trzy „szwedz­ człowiekowi, duszę na ujrzy­ obrazie m i m i k i , t r z y różne 20 sytuacje. bywa często Najbardziej cierpi fizycznie olej/płyta pilśń., I I . 7. Ciężar i mimika, f r a g m . t r y p t y k u n r 20, olej/płyta pilśń., w y m . 37 X 28,5 c m ten na dole, najmniej ten 239 �U góry. U k ł a d y różne nastroje zmarszczek tych (na dole) l e p i e j na twarzach osób. T e g o charakteryzują najbardziej t e r a z n i e rozdrażniać jeszcze C z ł o w i e k p o w i n i e n zauważać u i n n e g o bardziej. człowieka na t w a r z y różne l i n i e nastrojów. (...) O c z y l u d z i muszą oglą­ dać oczy inne­ go i n n y c h ludzi, wyczuwać słuchu. wzroku Zmysły i słuchu są naszymi powinniśmy nadsłuchiwanie przyjaciółmi. wznosić Zmysłom kolumny pamię­ ci". żyć w nie słyszymy naukę, j a k t o t r z e b a z g o d z i e ze s w y m i zmysłami. K i e r o w a n e przez naszą wolę, ucho i p r z e d s t r a s z n y m i nałogami — w siebie, musi mieszkanie, ażeby nałogowo autor, poczem, pomiędzy Wyzbywa się się na wodzie giną w I człowieka następny obraz. d w u ludzkich twarzy. ginie i powstaje, jego 19. T o fantazja. Tak jak „Jednocześnie ich powstają i widzieć i z której słyszeć, ale rozwoju człowieka!" Bezpośrednio nie w po swój cierpień silnego Spróbujmy przećwiczyć obrazki twarze myślań Na Jak — nas n p . zbliżyć okazać się swoje język". jak do uczesania Obrazy poszcze­ przysz­ życzliwym, sposób pięknego się". ludzi uduchowionych. „ B y ć m o ż e n i e są s y m p a t y c z n i , jacyś z a p a t r z e n i li. 240 8. K o s m o n a u t a , olej/płyta 14 obrazie uduchowionych? znaleźć tematy się bez z dwie ich roz­ konfliktu. 44 w s p ó l n e o p ł a k i w a n i e kogoś j e s t p r z y ­ bo t w a r z e (jak odpowiedniej przedstawia zbliżone m o ż e obeszłoby przy płaczących mają śmiechu) bardziej zaokrą­ p o l i c z k i . Współczujemy płaczącym, płacząc s a m i . Z b l i ż a m y Oglądanie pierwsze pokoju się d o s i e b i e w sie­ pilśń., w y m . 38,5X29,5 c m (sali g o s p o d a r z ) kończy d e m o n s t r a c j a (nie chcą maszerować, zamknięte), pionowa), oszusta na osiągnięć — W wiedzę li. A typów: ich krok intensywnie więc nastro­ jest coś — jak mówi ludzi smutnych niepewny, patrzących (ręce p o k o r n e , z d z i w i o n a dłonie (postawa pozycja i d l a odprężenia gło­ wido­ piękne d o m y i m i a s t a — i szczyt l u d z k i c h lot w kosmos. nauty, bohatera nowej następne przedstawiają żon­ rozpoznawać w ludzi Ilustracja ki przyjemne: nawet sobie rąk uduchowienie, by i p r a k t y c z n e u b r a n i e samego czy należy się d o n i c h „niemały w p ł y w g u s t o w n e berecik w postrzegania ruchy k p i a r z a i myśliciela. „ G d y b y były jemniejsze glone uczą l u d z i , a b y zbliżyć w y , statyczność układu ciała) — lekki kontakt z równoważyć uczucia i silnego u s p o s o b i e n i u . Otóż m a n a t o Jakiś nawiązując kto umie pogodnym siebie. w Dalsze nastroje ręce. t y m stwier­ d z e n i u następuje r a d a p r a k t y c z n a — j a k być przyjaznym, s p o k o j n i e (...). M u s i przeżyć jami". wyrastają gólnych m o m e n t a c h , lecz c h r o n i c z n i e . T o w i e l k a łość odbi­ ślad t a k ślady m i m i k i Głowa zewnętrznego. twarzy ślady w nad glera". wspólny zależności o d n a s t r o j u c z ł o w i e k a " . znów d w a żywioły: nimi a wyrazem „Więc te m u rzeczy. Czy m a konklu­ wśród j e g o o k a też s z y b k i e j a k b ł y s k a w i c a . Szczęśliwy „trzeba zależność źle zbolałej „ C z ł o w i e k siedzących głębokich Oto: wyjaśnić się A o t o żongler. „ R z u c a d o góry 6 p r z e d m i o t ó w i s z y b ­ k o j e łapie. R u c h y chwili. klucz 1 ból". czło­ na t w a r d z i , nieustępliwi '. t w a r z osoby czułby rzeką, w y p o c z y w a j ą c y c h zapatrzeniem klucznikiem? Nie!" — a b y dokładniej nastrojem demonstruje i nastroju swoje zamykać nie rozkradziono być n a z i e m i w i e c z n y m jających pijaństwem, rozsąd­ człowieka kłódkami, z a s u w a m i , r y g l a m i . „ T o który duje o k o , ochronią myśl z b y t n i m s t r a c h e m o r z e c z y doczesne. O t o p o ­ stać z a r z u c o n a wiek rozwijać z zasadami, I I . 13 p r z e d s t a w i a takim otoczeniem. Dalej i b i e , ale są to l u d z i e obciążonego drugim pokoju, o trzeba sobie 9. Patrol, A więc wizerunek kosmo­ e p o k i ( i l . 8). z dużym nabywać stołem, przez widzimy, gruntowne olej/płótno, w y m . 3 7 , 8 X 2 8 cm że stu­ 1967 r . �W o j s k o jest d o b r e n a w s z y s t k o , zdaje się m ó w i ć obrazek na i l . 9 pierwszy n a m a l o w a n y przez p. M a ­ l i n o w s k i e g o , w 1967 r . W o j s k o w a l c z y z przyrodą, n a ł o ­ giem, niezdyscyplinowaniem i lenistwem, a przede wszy­ s t k i m b r o n i ojczyzny. II. 10. Moi krewni, olej/płyta pilśń., w y m . 39 X 28 c m d i a . W t y m c e l u k o n i e c z n y jest n a świecie pokój ( z a t k a ­ n i e dłonią l u f y a r m a t n i e j ) . I n d y w i d u a l n e w y s i ł k i , a b y p r z e z w y c i ę ż y ć niedoskonałość „dają w i e l e , a l e n i e t y l e , co z o r g a n i z o w a n a a k c j a oświaty, doskonała i s y s t e m a ­ tyczna". II. 1 1 . Historia uczuć w mimice, 66 X 75 c m olejj/płótno, wym. Następuje s e k w e n c j a o d z i e d z i c z e n i u , a w i ę c p r z e ­ k a z y w a n i u n a b y t y c h cech przyszłym p o k o l e n i o m . D l a ­ tego n a i l . 10 w i d a ć wspólny m i a n o w n i k w t w a r z a c h t r z e c h pokoleń. Z n ó w g a l e r i a t y p ó w . K a ż d y człowiek m a w ł a s n y w y r a z p s y c h i c z n y . B a ! p o w i a d a a u t o r „ n a w e t koń p o ­ s i a d a swoją mądrą fizjonomię psychiczną". N a i l . 11 w i d a ć t w a r z e : myślącą, cierpiącą, t w a r z b a d a c z a , c z ł o w i e k a płaczącego, ironiczną, drwiącą, uś­ miechniętą i śmiejącą się. T r z e b a umieć p o z n a w a ć n a ­ s t r o j e , układ z m a r s z c z e k i mięśni, p r z y g l ą d a ć się. T o k o ­ n i e c z n e „ b o przecież c z ł o w i e k c z ł o w i e k o w i też rzeźbi t w a r z " . O s o b i s t e doświadczenia a u t o r a , co i r a z dają znać 0 sobie. O t o w i ę c o b r a z k o w a opowieść o r o l i d z i a d u n i a ( i l . 16—18) ilustrująca treść n a p i s a n e g o u t w o r u . „ D z i a dziuś o d g r y w a niemałą rolę w wychowaniu dzieci. Kształtuje o d p o w i e d n i o c h a r a k t e r d z i e c k a (...) b r o n i go p r z e d straszną g ł o w ą z a r a z y , p r z e d p o r y w a c z a m i d z i e c i , przed w y r a f i n o w a n y m terrorystą współczesnej epoki, przed s t r a s z n y m i s k u t k a m i w o j e n . W n u k w y c z u j e życz­ l i w e b i c i e serca d z i a d z i a — w y c h o w a w c y i z a w i e s i m u na m a r y n a r c e Złoty K r z y ż Dobrego w p ł y w u Wycho­ wawczego". N a zakończenie seansu p a n M a l i n o w s k i p r o p o n u j e t a k i e ćwiczenia: „ P o s t a r a j się w s k u p i e n i u upodobnić swoją twarzą do j e d n e j z t w a r z y w y s t a w i o n e j w t e j i z b i e . T o z n a c z y upodobnić swoją minę i z a c h o w a n i e się 1 określić w przybliżeniu s w ó j nastrój p o każdej z m i a n i e o b s e r w o w a n e j o s o b y . N a l e ż y brać p o d u w a g ę sposób p a t r z e n i a sposób z a m y k a n i a u s t , m a r s z c z e n i a czoła i w j a k i e j p o z y c j i z n a j d u j e się g ł o w a i s z y j a osoby z r y ­ s u n k u " . Następnie każde przyjrzeć się g r u p i e 12 o b r a ­ zów, określić nastrój każdej z p r z e d s t a w i o n y c h osób i o d p o w i e d z i e ć w j a k i sposób należałoby zbliżyć się d o n i e j . Jeśli się tego n a u c z y m y , b a r d z i e j będziemy s i e b i e szanować. N i e będziemy w i ę c strzelać do k o n d u k t u p o ­ g r z e b o w e g o , a n i używać d z i e c i do różnych r o z g r y w e k między s t a r s z y m i . N i e będą ginąć żołnierze, i „ludzie n i e będą w n i e z g o d z i e r o z r y w a ć n a c z t e r y s t r o n y świata w y g o d n e g o m a t e r a c a z i e m s k i e g o , zamieniając się w k o ­ n i e r o b o c z e " — co p r z e d s t a w i a i l u s t r a c j a . K o n i e c . P a n M a l i n o w s k i uśmiecha się, p y t a o w r a ­ żenia. Jest p e w n y s w y c h r a c j i , a l e p r z e c i e ż chciałby usłyszeć i c h p o t w i e r d z e n i e . P o k a z u j e s w ó j d o r o b e k p i ­ s a r s k i . M a ł y , n i e p o z o r n y , w n i e c o już w y t a r t y m u b r a ­ n i u . . . śmieszny? N i e , n i e śmieszny. Żadna p a s j a l u d z k a n i e jest śmieszna. Zwłaszcza g d y w y n i k a z a u t e n t y c z ­ n e j p o t r z e b y , g d y staje się c i ę ż a r e m i w y z w o l e n i e m , g d y w y r a ż a osobowość człowieka. Oczywiście, t a k n a z i m n o , z d a l e k i e j p e r s p e k t y w y , można p o w i e d z i e ć o t y m , co zrobił: n a i w n e , można zganić b r a k p r e c y z j i myśli, p o m i e s z a n i e p r z y c z y n ze s k u t k a m i , u p r o s z c z e n i a i o d ­ k r y w a n i e p r a w d b a n a l n y c h . Można, a l e t a k i e podejście s c i e n t y c z n e p r z e d e w s z y s t k i m o g r a n i c z y nas s a m y c h . W doświadczeniu M a l i n o w s k i e g o w a ż n a jest d l a m n i e jego p o s t a w a , j e g o e m o c j o n a l n y sposób r e a k c j i n a zło n a ­ szego świata. M i m o , a p o części i dzięki „ n a i w n o ś c i " s t a j e m y się b o g a t s i , słysząc w y w o d y a u t o r a , oglądając j e g o p r a c e i chłonąc atmosferę tego d o m k u : mamy b o w i e m do c z y n i e n i a z ludzką pasją z c z ł o w i e k i e m d o ­ b r y m , o g a r n i ę t y m w o l ą zbliżenia l u d z i i rozładowania k o n f l i k t ó w . P r z y t y m dociekliwość i r z e c z y w i s t y , w i e l o ­ s t r o n n y t a l e n t W ł a d y s ł a w a M a l i n o w s k i e g o każe n a m za­ dumać się n a d m o ż l i w o ś c i a m i t w ó r c z y m i , k t ó r e t k w i ą w człowieku, n i e zawsze rozwinięte, n i e z a w s z e s z k o l o n e . 241 T �II. 12. Pyszalkowaty bezwzględny, olej/płyta pilśń., w y m . 29 X 40,5 c m �II, 14. Pogodni, olej/płyta pilśń., w y m . 28 X 40 c m ��19 "V» » 5 •fi. >" / . i ' ш^к&егиг » л * ' i'ft!*' ^A ' / » Д Sr >J-.';7 фе 1// - -'j? fie /?!'/*/*, 1 »,w w - *-irvj' , il't?egro,'. V - ' i ,'»/ >w 11 an- i 't w, #Д> « J - A T /г «5 ••-V- : 19. i 4 " " ^ M < # ' V T Ż 20. w a Malinom 245 4 �P R Z Y P I S Y U r . 28.10.1909 r . w e w s i C i e l a k o w o , k . N i e ś w i e ż a ( o b e c n i e Z S R R ) , ojciec K o n s t a n t y był b u c h a l t e r e m w s t a r o s t w i e . W r a z z r o d z i c a m i i r o d z e ń s t w e m (5 dzieci) przyjechał w 1917 r . d o P o l s k i . S k o ń c z y ł średnią Szkołę Rolniczą w Ż y r o w i c a c h (1932), p o c z e m p r a c o w a ł j a k o t e c h n i k r o l n y w majątku n a P o d l a s i u . Z d e c y d o w a ł się j e d n a k n a dalszą naukę. P r z y j e c h a ł d o W a r s z a w y , c h o ­ dził n a W s z e c h n i c ę Polską, m a t u r ę zdał w 1935 r . R o z ­ począł, j a k o w o l n y słuchacz, s t u d i a n a w y d z i a l e f i l o l o g i i p o l s k i e j U . W . W czasie o k u p a c j i p r z e b y w a ł w P r u ż a n a c h u o j c a i p r a c o w a ł t a m j a k o n a u c z y c i e l , p o t e m został w y w i e z i o n y n a r o b o t y do N a d r e n i i . Ożenił się w 1943 r . Z a r a z p o w o j n i e wrócił do k r a j u , pracował w G r y f i ­ nie, poczem podjął r e g u l a r n e studia, n a j p i e r w n a u n i ­ w e r s y t e c i e łódzkim, później w a r s z a w s k i m . P o l o n i s t y k ę ukończył u p r o f . Z . J a k u b o w s k i e g o w 1957 r . O d t e g o c z a s u u c z y w P r u s z k o w i e . O d 1970 r . j e s t n a e m e r y t u ­ r z e . W 1975 r . o t r z y m a ł „ Z ł o t y K r z y ż Z a s ł u g i " . 1 Pisze w i e r s z e , u t w o r y m u z y c z n e i m a l u j e ( m n i e j w i ę c e j o d 1967 г.). N a u c z y ł się s a m grać n a s k r z y p c a c h i a k o r d e o n i e . J e g o 10 u t w o r ó w m u z y c z n y c h z a r e j e s t r o ­ w a n o w Z a i k s i e . N a k u r s a c h o r g . p r z e z K u r a t o r i u m uczył się p r o w a d z e n i a zajęć m u z y c z n y c h i uzyskał u p r a w n i e ­ n i a . W y d a ł 6 t o m i k ó w p o e z j i , m a w rękopisie d r a m a t , powieść kryminalną, w i e r s z e i prozę. * W ł a d y s ł a w M a l i n o w s k i , członek K l u b u L i t e r a t ó w N a u c z y c i e l i . Poezje, t . I , Stołeczny D o m K u l t u r y N a u ­ c z y c i e l a , (bez d a t y ) . T y t u ł w i e r s z a Niepokój wzwyż II. 21. Fragment P o n a d t o p. M a l i n o w s k i jest a u t o r e m h y m n u Szko­ ły n r 215 w W a r s z a w i e . A b y w y r a ź n i e w y e k s p l i k o w a ć s w e myśli, z a p e w n e w o b a w i e , że w z d e n e r w o w a n i u m o ż e je n i e p r e c y z y j n i e w y r a z i ć , p . M a l i n o w s k i napisał t e k s t wyjaśniający, n a ­ z w a n y „ k o m e n t a r z e m " i p o w i e l i ł go. Pisząc t e n artykuł korzystałem z a r ó w n o z tego t e k s t u j a k też i k o m e n t a r z n a g r a n e g o n a taśmę i p u s z c z a n e g o w czasie oglądania o b r a z ó w o r a z z w y p o w i e d z i w czasie n a s z y c h r o z m ó w W 1974 w z i ą ł udział w ogólnopolskim k o n k u r s i e plastycznym p.n. „Mój region w ХХХ-leciu P R L " . O t r z y ­ mał wyróżnienie. Zaczął w y s t a w i a ć tuż p o w o j n i e . R y s o w a ł w ó w c z a s k a r y k a t u r y i w ł a ś n i e j e w y s t a w i ł w 1946 r . w czasie p o b y t u w G r y f i n i e (zachował się afisz w y s t a w y w T o v. Muzyczno-Literackim „Promień"). P i e r w s z y t o m p o e z j i , Strzały niewolnika, z własny­ m i r y s u n k a m i , w y d a ł w 1939 г., nakładem F . H o e s i e c k a W rękopisie m a p. M a l i n o w s k i w i e l e u t w o r ó w l i t e ­ r a c k i c h oraz j e d e n „synkretyczny", b o w i e m n a każdej s t r o n i e znajdują się r y s u n e k P r u s z k o w a , t w a r z z o d ­ p o w i e d n i m wyrazem, nuty, kolejny odcinek powieści k r y m i n a l n e j , w i e r s z , powieść r y s u n k o w a ( v i d e i l . 30, 31) J e d e n z w i e r s z y nagrał H e n r y k B o u k o ł o w s k i i a u ­ t o r chętnie p u s z c z a s w y m gościom tę taśmę. P o m i j a j ą c z n a k o m i t e w y k o n a n i e , t r z e b a przyznać, że w i e r s z w c i ą ­ ga, słuchałem go z dużym z a i n t e r e s o w a n i e m . Z t o m u O c f i r j c s o m / przerażeniem, W a r s z a w a b.d (Poezje, t. V I ) . 3 4 5 0 7 8 mieszkania Władysława Fot.: j . Swiderski 246 Malinowskiego �