https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/fd07671705822e1f9bbc092a27007f39.pdf a542826acf0f84394b0e1d893aae051e Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3496 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1979 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3277 Title A name given to the resource Kronika VII—XII 1978 / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.1, s.58-63 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text wet w (najtrudniejszych fragmentach nie d ą ż ą c y do sztucznego „ s t e c h n i c y z o w a n i a " , a mimo to, a m o ż e dla­ tego, nie tracący nic z w a l o r ó w języka naukowego. Ż e b y jednak nie m n o ż y ć k o m p l e m e n t ó w pod adre­ sem pracy, k t ó r ą — jak przypuszczam — k a ż d y czytel­ nik w pełni doceni, trzeba z a p r a w i ć recenzję k r o p l ą go­ „ D E M O S " Internationale Elhnographische und ryczy. Niestety, całość fatalnie obniża koszmarny po­ ziom reprodukcji. Znaczna ilość ilustracji zamieszczo­ nych w pracy w ogóle jest nieczytelna. Pod t y m wzglę­ dem w poprzednich zeszytach Atlasu nie było zbyt do­ brze, ale o wiele lepiej n i ż w prezentowanym. Ryszard Kantor Folklorislische R o z w ó j nauk, w t y m i etnologicznych, sprawia że coraz t r u d n i e j jest śledzić w y d a w n i c t w a k s i ą ż k o w e oraz a r t y k u ł y zamieszczane w czasopismach u k a z u j ą c y c h się z a g r a n i c ą . T r u d n o ś ć pogłębia fakt, że w i e l e pozycji, k t ó r e m o g ą być przydatne, -ukazuje się w j ę z y k a c h ob­ cych, nie znanych zainteresowanym. Z r o z u m i a ł e więc, że problem informacji naukowej staje się coraz w a ż ­ niejszy. Nawet ś l e d z e n i e d z i a ł ó w receinzyjno-infcrmacyjnych czasopism u k a z u j ą c y c h się u nas i w krajach obozu demokratycznego nie wyczerpuje zagadnienia. W i a d o m ą jest rzeczą, że d z i a ł y te nie n a l e ż ą do najlepszych, że redakcje o d c z u w a j ą duże t r u d n o ś c i z uzyskaniem re­ cenzji. W takiej sytuacji szczególnej wagi nabiera istnienie .czasopisma, k t ó r e regularnie omawia wszyst­ kie istotniejsze p u b l i k a c j e z zakresu k u l t u r y ludowej w zasięgu europejskich k r a j ó w socjalistycznych. Czaso­ pismem t y m jest k w a r t a l n i k „ D e m o s " w y d a w a n y od I960 r. w stolicy N R D — Berlinie. U k a z u j ą się w n i m n a d e s ł a n e przez poszczególne redakcje krajowe noty i n ­ formacyjne w języku niemieckim. Recenzowane prace dotyczą zagadnień ogólnych, jak r ó w n i e ż dociekań szczegółowych z zakresu k u l t u r y ludowej, s t r u k t u r y s p o ł e c z n e j , historii k u l t u r y m a t e r i a l ­ nej, historii k u l t u r y robotniczej i f o l k l o r y s t y k i . Recen­ zje, oprócz podania noty bibliograficznej r e f e r u j ą k r ó t ­ ko t r e ś ć omawianych publikacji, o k r e ś l a j ą ich cel ba­ Injormationem. dawczy, p o d a j ą d o k ł a d n ą sową, o k r e ś l a j ą metody autora, wreszcie w y n i k i cza r ó ż n e informacje .o folklorystycznego ruchu stycznych. Akademie-Verla. l o k a l i z a c j ę geograficzną i cza­ badań, założenia w y j ś c i o w e k o ń c o w e . Czasopismo zamiesz­ przejawach etnograficznego i naukowego w krajach socjali­ Poziom opracowania poszczególnych not informa­ cyjnych jest niejednolity. Jest to w tego typu w y d a w ­ nictwie nieuniknione. R ó ż n y jest poziom szczegółowości informacji o k s i ą ż c e czy artykule, niemniej noty dają w sumie r z e t e l n ą i b o g a t ą d o k u m e n t a c j ę . Redakcja polska mieści się w O ś r o d k u Dokumen­ tacji i Informacji Etnograficznej przy katedrze Etno­ grafii Uniwersytetu Łódzkiego, a o jej s p r a w n o ś c i świadczy duża liczba dobrze i n f o r m u j ą c y c h not o p u ­ blikacjach polskich. Tak np. a r t y k u ł y u k a z u j ą c e się w „Polskiej Sztuce L u d o w e j " omawiane są w „ D e m o s i e " w 5—9 miesięcy po ich ukazaniu się. W 1979 r. redakcja „ D E M O S U " planuje wydanie zeszytu specjalnego poświęconego muzealnictwu etno­ graficznemu, a w r o k u 1980 zeszytu z informacjami o instytucjach etnograficznych i folklorystycznych zajmu­ jących się badaniem k u l t u r y ludowej. Kwartalnik pośrednictwem wvnosi 430 zł. „ D E M O S " m o ż n a z a p r e n u m e r o w a ć za „ R u c h u " , cena rocznego abonamentu A N O Berlin VII—XII 1978 Jubileusz 50-lecia pracy prof, dr Marii Znamierowskiej-Prufferowej We w r z e ś n i u minęło 50 lat pracy naukowej prof, dr M a r i i Znamierowskiej-Prufferowej. Uroczysty j u b i ­ leusz obchodzono podczas obrad 53 Zjazdu Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Toruniu. Rada P a ń ­ stwa n a d a ł a prof. Prufferowej K r z y ż K o m a n d o r s k i Or­ deru Odrodzenia Polski w uznaniu Jej zasług dla n a u ­ k i .polskiej. S t u d i o w a ł a h i s t o r i ę sztuki i k u l t u r y w Warszawie, n a u k i humanistyczne i matematyczno-przyrodnicze na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, potem etno­ grafię i etnologię. Jeszcze w cza.sie s t u d i ó w , w 1927 г., została a s y s t e n t k ą profesora Cezarii Baudoin de Courtenay-Ehrenkreutzowej w Muzeum Etno graficznym w Wilnie. W 1939 r. została doktorem etnografii i etno­ logii, wtedy działała t a k ż e w Towarzystwie Ludoznaw­ czym, w y d a w a ł a pismo „ E t n o g r a p h i e a " . Po wojnie, w latach 1945—1949, jest a d i u n k t e m ka­ tedry Etnologii i Etnografii U M K , przez 9 lat pracuje jako kustosz Muzeum Miejskiego w T o r u n i u , oraz- or­ ganizuje t a m ż e samodzielne Muzeum Etnograficzne. W t y m też czasie uzyskuje t y t u ł profesora nadzwyczajne­ go, kieruje K a t e d r ą Etnografii U M K . Podejmuje dzie­ s i ą t k i z a d a ń i prac naukowych jako prezes .oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, wiceprezes Za­ r z ą d u G ł ó w n e g o P T L , honorowy k i e r o w n i k Zespołu Et­ nograficznego I H K M Polskiej A k a d e m i i Nauk. Muzeum Etnograficzne w Toruniu, zorganizowane od podstaw, stało się szybko j e d n ą z n a j w a ż n i e j s z y c h p l a c ó w e k tego typu w k r a j u . Przez 13 lat kierowania Muzeum prof. Prufferowa pracuje naukowo, p u b l i k u j ą c w y n i k i swych pionierskich .badań nad r y b a c k i m i n a r z ę d z i a m i k o l n y m i . Od 1972 r o k u prof, dr Mairia Znamierowska-Pruff er owa przeszła na e m e r y t u r ę , jednak nadal prowadzi w y k ł a d y .na Podyplomowym Studium Etnografii U M K , działa w P T L , intensywnie pracuje naukowo. Ż y c i o r y s naukowy i .bibliografię prac prof. Pruf­ ferowej zamieścił Rocznik Muzeum Etnograficznego w Toruniu, Т. I , T o r u ń 1978. 57 7 �Imprezy folklorystyczne i regionalne w y s t ę p y zespołów i j a r m a r k k i ludowej. 12—15.VII — w Piwnicznej nad Popradem z okazji 630-lecia m i e j ­ scowości zorganizowano m.in.: w y ­ stawę rzeźb Eugeniusza K u r y ł y , Józefa Gruceli, Krzysztofa K u l i g a i S t a n i s ł a w a Lebdowicza z P i w ­ nicznej, Nikodema Bołoza z Ł o m ­ nicy i Tadeusza K u l i g a ,z Miodo­ wa. Odbył s i ę t a k ż e kiermasz w y ­ r o b ó w Cepelii, oraz w y s t ę p y zespo­ łów „ L a c h y " i „Dolina Popradu". V I I — odbył się I ogólnopol­ ski P r z e g l ą d Twórczości K u l t u r a l ­ nej Wsi w Przytocznej, podczas k t ó r e g o w y s t ą p i ł y 34 zespoły i ka­ pele. „ Z ł o t y m p ł u g i e m " nagrodzo­ no „Wisieloki" z Szymanowa, w o j . leszczyńskie, „ S r e b r n y m P ł u g i e m " — k a p e l ę dudziarzy z PGR Czem­ piń w Poiznańskiem, „Brązowym P ł u g i e m " — zespół „ T u r s k o " z Taczanowa w Kaliskiem. W czasie przeglądu pokazano wiele mniej lub bardziej stylizo­ wanych widowisk, przedstawiają­ cych o b r z ę d y i zwyczaje z r ó ż n y c h okolic — wesela, zrękowiny, „ p r z ą d k i " , ś m i g u s - d y n g u s i inne. W p a r k u znalazły się stoiska t w ó r c ó w ludowych, otwarto w y s t a w ę r z e ź b y ludowej. 6—9.VII — w Bukowinie T a t r z a ń ­ skiej odbył się po raz dwudziesty konkurs g a w ę d z i a r z y , instrumenta­ listów i ś p i e w a k ó w ludowych ziem górskich pn. Sabałowe Bajania. Wzięło w n i m u d z i a ł ok. 80 uczest­ n i k ó w . J u r y pod przewodnictwem Tadeusza Staicha p r z y z n a ł o nagro­ dy i w y r ó ż n i e n i a . R ó w n o r z ę d n e nagrody I otrzy­ m a l i : Maria K u ł a k i Helena Ple­ wa z L u d ź m i e r z a za śpiew w due­ cie, L u d w i k M ł y n a r c z y k z L i p n i c y Wielkiej na Orawie za g r ę na l i s t ­ k u , Andrzej O b r o e h t a - B a r t u ś z K o ś ­ cielisk za g r ę na skrzypcach, Jan Stoch za g r ę na złóbcokach, Jan Szewczyk z L i m a n o w e j za g r ę ha fujarce. R ó w n o r z ę d n e nagrody I I przyznano: Franciszkowi Cahro z Białego Dunajca za śpiew, F r a n ­ ciszkowi Hodorowiczowi z Buko­ w i n y za g a w ę d ę , Janowi J ę d r o l o w i z Poronina za śpiew, Francisz­ k o w i J u r k o w s k i e m u ze Szczawy za g r ę na fujarce, S t a n i s ł a w o w i K l i m ­ k o w i z Z a b r z e ż y za g a w ę d ę , L u d ­ w i k o w i ŁoJasowi z Ł o p u s z n e j za g r ę na skrzypcach, Janowi i Tadeuszo­ wi Krzeptowskim-Sabałom z Koś­ cieliska za śpiew, Stanisławowa Sasakowi z J o d ł ó w k i za g r ę na skrzyp­ cach, M i e c z y s ł a w o w i Sojce z K r a u szowa za śpiew, S t a n i s ł a w o w i Su­ checkiemu z Nowego Targu za g r ę na skrzypcach, Stefanii T y r a ń s k i e j .ze Skrzydlanej za g a w ę d ę , Stani­ s ł a w o w i Trebuni z Poronina za grę na skrzypcach, Bolesławowi T r z m i e l o w i z Zakopanego za g r ę na r ó ż n y c h instrumentach ludo­ wych, Helenie Z a p a ł o w e j z Buko­ w i n y za śpiew. W kategorii m ł o ­ dzieżowej wyróżniono nagrodami ( r ó w n o r z ę d n y m i ) R e n a t ę Bandy к z Łomnicy Wielkiej, kwartet wokal­ ny: Zofia Bieniek, S t a n i s ł a w a Czer­ n i k , Genowefa Florek i M a r i a Sta­ siak z Brzegów, Andrzeja i Macie­ ja Chotarskich z Kościelisk i ma­ łą M a r y s i ę z L i p n i c y Wielkiej na Orawie. * V I I — w Ż y w c u odbył się Fe­ stiwal F o l k l o r u Górali Polskich. W y s t ą p i ł o 21 zespołów, k t ó r e oce­ niało j u r y pod przewodnictwem prof. Romana Reinfussa. Przyzna­ no t r z y I nagrody — „Złote T r o m ­ bity Pasterskie" —• zespołom: „Sądecczanie" i „Dolina Dunajca" z Nowego Sącza oraz „ B e s k i d y " z Żywca. Konkursowi towarzyszyły 58 I sztu­ * V I I — w ramach gdyńskiej Cepeliady zorganizowano j a r m a r k ludowy, w y s t a w y sztuki i r ę k o ­ dzieła regionalnego, w y s t ę p y zespo­ łów, r e w i ę mody w y k o r z y s t u j ą c e j tradycyjne m o t y w y stroju ludowe­ go, p r z y g o t o w a n ą przez warszaw­ s k ą spółdzielnię „Moda i styl". dzielni p r e z e n t o w a ł o swoje wyroby, „Moda i S t y l " p o k a z a ł a kolekcję u b i o r ó w . W y s t ą p i ł y zespoły pieśni i t a ń c a — „Ondrasizek" ze Szczyr­ ku, „ P i l s k o " z Ż y w c a , „Przepió­ reczka" z Bodzentyna, „ K a p e l a " z J ę d r z e j o w a , „ K o r o n k a " z Bobowej. 26,27.VIII — w Sieradzkiem święto „ T r y b u n y Ludu", w ramach k t ó r e g o odbył się Festyn Sztuki Ludowej i F o l k l o r u w o j . sieradz­ kiego, Cepeliada i k o r o w ó d zespo­ łów. Otwarto w y s t a w ę pokonkur­ sową „ S z t u k a ludowa w o j . sieradz­ kiego", na k t ó r e j znalazły się r z e ź ­ by, stroje, wyroby z w i k l i n y , za­ b a w k i . Eksponowano r ó w n i e ż pra­ ce laureata konkursu, rzeźbiarza — Szczepana Muchy. * •1.IX — w G n i e ź n i e m i a ł y m i e j ­ sce tradycyjne spotkania z h i s t o r i ą . Pokazano wielkie widowisko ple­ nerowe nad jeziorem będące i l u ­ stracją legend g n i e ź n i e ń s k i c h , a ulicami miasta przeszedł b a r w n y k o r o w ó d ś r e d n i o w i e c z n y c h miesz­ czan. O d b y ł y się w y z w o l i n y cechu malarzy, a potem J a r m a r k B a r t ł o miejski. W pokazach b r a ł o udział 1000 u c z n i ó w szkół g n i e ź n i e ń s k i c h . * * 1—3.VIII — w G d a ń s k u t r w a ł J a r m a r k D o m i n i k a ń s k i . W ramach j a r m a r k u odbyły sdę różne impre­ zy, m.in. kiermasz t w ó r c ó w ludo­ wych, I V Festiwal Zespołów F o l ­ klorystycznych Polski Północnej, pokazano wj"stawę sztuki ludowej Kaszub i Kociewia. I m p r e z ę uroz­ m a i c i ł y wielkie widowiska na u l i ­ cach miasta — wjazd k r ó l ó w p o l ­ skich w asyście 17 p o c z t ó w sztan­ darowych r z e m i e ś l n i k ó w g d a ń s k i c h , chrzest drukarzy, wesele g d a ń s k i e i corso k w i a t o w e . * 5,6.VIII — w W ę g o r z e w i e przy­ gotowano I Suwalski Jarmark F o l ­ klorystyczny, k t ó r y rozpoczął się korowodem kapel i zespołów. Ot w a r t o w y s t a w ę sztuki ludowej pn. „Węgorzewo—Giżycko 78" a t a k ż e kiermasz sztuki ludowej i pamią/tek. * 8 . V I I I — rozpoczął się X V T y ­ dzień K u l t u r y Beskidzkiej. W y s t ę ­ py zespołów folklorystycznych, kiermasze i wystawy spółdzielni cepeliowskich odbywały się w Szczyrku, Ż y w c u , Wiśle i Makowie P o d h a l a ń s k i m . W Szczyrku poka­ zano widowisko „Złote Gody", w Wiśle odbył się przegląd pieśni i t a ń c ó w Tatr i B e s k i d ó w , w Ż y w c u prezentowano n u t y i g ó r a l s k i e i n ­ strumenty muzyczne. 1—4.IX — w K r a k o w i e o d b y ł y sdę V I Ogólnopolskie, I I I M i ę d z y - ' narodowe Targi Sztuki Ludowej. Udział wzięło 21 spółdzielni cepe­ liowskich, 85 t w ó r c ó w ludowych, oraz — po raz pierwszy — f i r m y zagraniczne. Salon „ C o o p e x i m — C e ­ pelia 78" p r e z e n t o w a ł oferty Jugo­ sławii i Tajlandii. Zorganizowano szereg: wystaw, m.in. r z e m i o s ł a ar­ tystycznego, w y s t a w ę pokonkurso­ w ą „ M o t y w y sakralne we w s p ó ł ­ czesnej sztuce ludowej" w galerii P A X - u , prac t w ó r c ó w — członków STL-u. O d b y ł y się kiermasze — Cepe­ l i i , S T L - u , fajansu w ł o c ł a w s k i e g o , rękodzieła (z pokazem technik w y ­ twarzania) oraz szereg imprez ar­ tystycznych, w t y m „ W i a n e k k r a ­ k o w s k i " w wykonaniu dzieci k r a ­ kowskich, pokazy mody sięgającej do w z o r ó w ludowych, w y s t ę p y ze­ społów „ H o r n y " z Zakopanego, „ K o ­ r o n k a " z Bobowej, „ K o n i a k ó w " z Koniakowa, „ W i t k o w i a n i e " z W i t ­ kowa. Uczestnicy T a r g ó w mogli r ó w n i e ż obejrzeć widowisko „ W e ­ sele krakowskie" oraz w y s t ę p y ze­ społów z Norwegii i T a d ż y k i s t a n u . Targam t o w a r z y s z y ł o sympo­ zjum naukowe na temat „ w s p ó ł ­ czesne f o r m y mecenatu nad s z t u k ą l u d o w ą " , na k t ó r y m referaty w y ­ głosili: W ł a d y s ł a w Sandecki, A l e k ­ sander Jackowski, Tadeusz W i ę c ­ k o w s k i i B r o n i s ł a w Cukier. * 22—27.VIII — w Częstochowie J a r m a r k Jurajski, zorganizowany pod patronatem Cepelii. 13 spół­ 3—10.IX — w Zakopanem, ob­ c h o d z ą c y m 400 lat istnienia miasta, zorganizowano szereg imprez pn. Tatrzańska Jesień. Otwarto kilka �wystaw, m.in. „400 prac na 400-lecie", p o k a z u j ą c ą malarstwo, rzeźbę, grafikę i t k a n i n ę p o w s t a ł ą z inspi­ racji T a t r a m i i Podhalem oraz w y ­ s t a w ę sztuki ludowej. * 7.IX — w N o w y m Targu odbył się J a r m a r k P o d h a l a ń s k i n a w i ą z u ­ j ą c y do tradycyjnych, od X I V w . poczynając, targów. * 5—10.IX — zorganizowano X I Międzynarodowy Festiwal Ziem G ó r s k i c h , na k t ó r y p r z y j e c h a ł y ze­ społy z 16 k r a j ó w , r e p r e z e n t u j ą c e folklor A l p , B a ł k a n ó w , Kaukazu, A p e n i n ó w , P i r e n e j ó w i gór Skan­ dynawii. M i ę d z y n a r o d o w e j u r y oceniało w y k o n a w c ó w w k i l k u kategoriach. W kategorii zespołów autentycz­ nych „Złote Ciupagi" otrzymały: „Cunana" z Rumunii i „Poloniorze" z Kościelisk, „ S r e b r n e Ciupagi" — „ L i p n ł c z a n i e " z Lipnicy. W kate­ gorii zespołów artystycznie opra­ cowanych „Złotą C i u p a g ę " przy­ znano „ C z a s z m i e " z ZSRR. „ S r e b r ­ ne Ciupagi" zdobyły „ B e s k i d y " z Ż y w c a i „ S ą d e c c z a n i e " z Nowego Sącza. W konkursie kapel ludowych r ó w n o r z ę d n e I nagrody u z y s k a ł y zespoły: „Milliyet" (Turcja), „Doli­ na Dunajca" (Polska) i „ C z a s z m a " (ZSRR). 9Д0.1Х — w Słupi Nowej, na skraju Puszczy J o d ł o w e j można było zobaczyć, jak w y g l ą d a ł w y t o p żelaza w piecach ziemnych. T r a ­ dycyjne już D y m a r k i Ś w i ę t o k r z y s ­ kie to r ó w n i e ż szereg imprez o sportowo-historycznym charakterze (strzelanie z ł u k u , rzucanie do ce­ lu podkowami, wchodzenie na słup). G r o m i zabawom t o w a r z y s z y ł y w y ­ stępy zespołu folklorystycznego. * 12—16.IX — o d b y ł y się D n i W i ­ nobrania i V I I I M i ę d z y n a r o d o w y Festiwal Zeispolów Pieśni i T a ń c a w Zielonej Górze. Udział wzięło 12 zespołów z 11 k r a j ó w (2 zespoły z Polski). Oceniała komisja pod prze­ wodnictwem prof. Józefa Burszty. Impreza nie m i a ł a charakteru k o n ­ kursu, wszyscy uczestnicy otrzy­ m a l i p a m i ą t k o w e puchary i me­ dale. 15— 17.IX — Krasnystaw zapra­ szał na Chmielaki Krasnystawskie, organizowane od 1971 roku. Można było obejrzeć widowisko plenero­ we, w y s t a w ę chmielarstwa i p i w o warstwa, kiermasze w y r o b ó w l u ­ dowych . 16— 17.IX — w Skierniewicach Ś w i ę t o O w o c ó w , K w i a t ó w i Wa­ rzyw, k t ó r e m u t o w a r z y s z y ł a wysta­ wa spółdzielni „ S z t u k a Ł o w i c k a " oraz w y s t ę p y zespołów f o l k l o r y ­ stycznych. * 17.IX — w Sannikach miała miejsce Niedziela Sannicka. Na kiermaszu sztuki ludowej m o ż n a było kupić p i ę k n e bukiety z b i b u ­ ły i m a t e r i a ł u , p a j ą k i i inne ozdo­ by. W y s t a w i l i swoje prace r z e ź b i a ­ rze z Sierpeckiego i kowale z Ł ę ­ czycy. 17.IX — w Zawodziu kolo M y ­ szyńca W D K z Ostrołęki zorgani­ zował „Miiodobranie Kurpiowskie". Na leśnej polanie odbyło się w i d o ­ wisko plenerowe, podczas k t ó r e g o pasowano m ł o d y c h b a r t n i k ó w . W w i d o w i s k u b r a ł y udział zespoły z Ostrołęki, M y s z y ń c a , D ę b ó w i O l ­ szyn. Czynne b y ł y stoiska z regio­ n a l n y m i potrawami i miodem. * I X — w wielu miastach odby­ w a ł y się uroczyste Dożynki, k t ó r y m t o w a r z y s z y ł y kiermasze sztuki l u ­ dowej, festyny i zabawy ludowe. I X — w Żninie, w ramach D n i K u l t u r y P a ł u c k i e j , odbył się zjazd 180 t w ó r c ó w ludowych z P a ł u k , K u j a w i Kaszub. Najaktywniejszym przyznano stypendia i nagrody. * Łęczycy, gdzie przedstawiono rzeź­ by i tkaniny; w Krakowie, z oka­ zji D n i P o d g ó r z a , w czasie k t ó r y c h ovwarto r ó w n i e ż w y s t a w ę „Artyści ludowi na P o d g ó r z u " . Konkursy i wystawy 1.VII — w Starej Kordegar­ dzie w warszawskich „ Ł a z i e n k a c h " wystawiano prace tegorocznych l a ­ u r e a t ó w nagrody i m . Oskara K o l ­ berga. W y s t a w ę wzbogaciły zdjęcia oraz życiorysy t w ó r c ó w i działaczy ludowych. * 5.VII — w Muzeum Etnogra­ ficznym w K r a k o w i e otwarto po­ konkursowa, w y s t a w ę „Rolnik i je­ go praca w twórczości ludowej". 14. V I I — z okazji otwarcia w Łowiczu w y s t a w y rękodzieła ludowegO' spółdzielni „ S z t u k a Ł o w i c k a " , która obchodizdła 30 lat istnienia z a s ł u ż o n y m t w ó r c o m l u d o w y m zo­ s t a ł y w r ę c z o n e odznaki Działacza Kultury. Otrzymali je: Justyna Grzegory ze Z ł a k o w a Borowego, Agnieszka Majer ze Z ł a k o w a Boro­ wego, S t a n i s ł a w a Bogusz c. A n t o ­ niego z Łowicza, Julian Brzozowski ze Sromowa, Emilia P u d ł o w s k a z Łowicza, Helena Niedzielska z M a ł szyc, Regina D ą b r o w s k a z R ó ż y c -Błota, Helena G r u s z c z y ń s k a z Ł o ­ wicza. * I X / X — na p r z e ł o m i e w r z e ś ­ nia i p a ź d z i e r n i k a odbyła się Ba­ b i o g ó r s k a J e s i e ń . Na terenie parku etnograficznego w Zubrzycy G ó r ­ nej w y s t ą p i l i góralscy g a w ę d z i a r z e , przedstawiono tradycyjne obrzędy pasterskie. * 8.X — w Czempinie koło Poz­ nania odbył się I X T u r n i e j D u ­ dziarzy Wielkopolskich. Wzięły w n i m udział 23 kapele oraz muzycy indywidualni. Obecni b y l i muzyko­ lodzy z Poznania, Warszawy i K r a ­ kowa. 20—22.X do Zabrza przyjechało ponad 40 t w ó r c ó w z kraju i Za­ olzia na Ogólnopolski P r z e g l ą d Ga­ w ę d z i a r z y Regionalnych. N a g r o d ę g ł ó w n ą przyznano gru­ pie g a w ę d z i a r z y z Czeskiego Cie­ szyna. Indywidualne w y r ó ż n i e n i e I stopnia o t r z y m a ł W ł a d y s ł a w M ł y ­ nek, a r ó w n o r z ę d n e I I stopnia A n ­ na F i l i p i a k (Czeski Cieszyn) i J ó ­ zef Wójcik (Żywiec). W t y m samym czasie odbyła się sesja f o l k l o r y ­ styczna. * W m i e s i ą c a c h letnich, od maja do p a ź d z i e r n i k a , w całym k r a j u or­ ganizowano „ D n i " miast, festyny i festiwale. Zazwyczaj jednym z g ł ó w n y c h p u n k t ó w programu były targi sztuki ludowej, nie zawsze dostateс znie przygotowane. Do ciekawszych n a l e ż a ł y k i e r ­ masze: w Warszawie, podczas ś w i ę ­ ta „ T r y b u n y L u d u " w dniach 2 i 3 I X (organizowany przez Cepelię); w I n o w r o c ł a w i u (w ramach Jar­ m a r k u Kujawskiego — 23 I X ) ; w Gorzowie; w Bydgoszczy (gdzie 12 V I I p r e z e n t o w a ł y się P a ł u k i ) ; w 15. V I I — w Olsztynku, w ga­ l e r i i sztuki otwarto w y s t a w ę „Sztu­ ka ludowa. W a r m i i i Mazur". Po­ kazano na niej modele i fragmenty c h a ł u p , s p r z ę t y domowe i meble. Osobno eksponowano t k a n i n y w y ­ konane na krosnach, ręczniki, ob­ rusy, narzuty i szmaciaki, a także rzadko spotykane kobierce strzy­ żone i tkaniny dwuosnowowe. Na­ czynia i kafle mazurskie oraz daw­ ne rzeźby z kapliczek i k r z y ż y i rzeźby w s p ó ł c z e s n e d o p e ł n i ł y ob­ razu twórczości W a r m i i i Mazur. We w r z e ś n i u wystawa została prze­ niesiona do N R D (Weimar i Lipsk). * 15.VII — w Muzeum Ziemi K u ­ jawskiej i D o b r z y ń s k i e j we W ł o c ­ ł a w k u m i a ł miejsce konkurs na współczesną siztukę l u d o w ą obu re­ g i o n ó w z a k o ń c z o n y ekspozycją prac w salach Muzeum. K o n k u r s y od­ b y w a j ą się co 2 lata, w tegorocz­ nym udział wzięło 64 t w ó r c ó w . Przyznano szereg n a g r ó d I I i I I I stopnia; w dziedzinie haftu otrzy­ m a ł y je hafciarki z 2 o ś r o d k ó w : radziejowskiego (Kazimiera Kęp­ ska, Leokadia M a c h t y l , S t a n i s ł a w a Ignasiak) oraz w ł o c ł a w s k i e g o (Ire­ na Najdek, M a r i a Szewczyk, Zofia Bielecka). W dziedzinie rzeźby z w r ó c o n o u w a g ę na p o c z ą t k u j ą c y c h t w ó r c ó w ( S t a n i s ł a w Jamrozik, J ó ­ zef Brzeziński, K a l i k s t G ó r e c k i ) . W dziedzinie malarstwa nagrodzono Władysławę Włodarzewską, Marię Żołnowską i Eleonorę Adamską. W dziedzinie zdobnictwa w y r ó ż n i o n o L e o k a d i ę Wolską (pająki słomiane) L e o k a d i ę Gontarek i M a r i ę Szew­ czyk (bukiety b i b u ł k o w e ) . 59 I �V I I — w Tomaszowskim M u ­ zeum Regionalnym odbyła się w y ­ stawa s t r o j ó w ludowych w o j e w ó d z ­ twa zamojskiego. * VII w Klubie Slow. P A X w Kielcach czynna b y ł a pokonkur­ sowa wystawa współczesnej ludo­ wej sztuki sakralnej. Eksponowano prace 40 t w ó r c ó w z w o j . kieleckie­ go, rzeźby w drewnie, obrazy i ce­ ramik ę. * V I I — w „Belwederze" pmczowskim można było zobaczyć diwie wystawy pokonkursowe ple­ cionkarstwa Kielecczyzny. Najcie­ kawsze prace n a d e s ł a n o z gminy K i j e , a przede wszystkim ze wsi: Umianowice (wikliniarstwo), G o ł u ­ chów (prace z korzenia), Remby, K o k o t y i Kliszów (wyroby ze sło­ my). Konkurs i wystawy zorgani­ zowało Muzeum Regionalne w P i ń ­ czowie przy udziale Spółdzielni Zrzesz. T w ó r c ó w Ludowych „Mile­ nium" w Krakowie. V I I — w Wieluniu otwarto w y ­ s t a w ę „Współczesna ceramika l u ­ dowa z obszaru Polski Ś r o d k o w e j " . Pokazano wyroby garncarskie z 31 warsztatów, ceramikę bolimowską, s i e r a d z k ą i w i e l u ń s k ą . Obok garn­ ków, misek, d w o j a k ó w i doniczek z n a l a z ł y się na wystawie m i n i a t u ­ r y n a c z y ń i ceramika dekoracyjna. Eksponaty pochodzą ze z b i o r ó w Muzeum w Wieluniu, Sieradzu, Ł o ­ wiczu, Łodzi, Piotrkowie T r y b u n a l ­ skim i Radomsku. * V I I — w Żywcu rozstrzygnięto konkurs na k w i a t y b i b u ł k o w e . 30 żywieckich kwiaciarek nadesłało blisko 300 prac. Przyznano 3 na­ grody zespołowe: I — rodzinie D r e w n i a k ó w z Międzybrodzia B i a l ­ skiego, I I I — rodzinie G r u s z k ó w z Sopot ni Małej i I V — rodzinie K o ­ sów z P o r ę b k i . 3 pierwsze nagro­ dy indywidualne o t r z y m a ł y : Roza­ lia Kastelik, Franciszka Ufland i Maria W r ó b e l z Peweli W i e l k i e j . * V I I — w Klubie Morskim w Gdyni czynna b y ł a wystawa t w ó r ­ czości amatorskiej ludzi morza. Wystawę poprzedził konkurs, w którym wyróżniono twórców: w dziale malarstwa I n a g r o d ę otrzy­ mał Maksymilian Grajewski, I I Marian Sarba, I I I Franciszek B i e l man i I V Marek Kosiba. W dziale modelarstwa n a g r o d ę dostał Piotr Pruszek, w technikach r ó ż n y c h A n ­ tonina G ó r s k a (za zestaw gobeli­ nów), w dziale r z e ź b y I nagrody nie przvznano, I I uzvskal Kazimierz U r b a n i a k , . I I I H . Hewelt. V I I — pokonkursowa wystawa amatorskiej twórczości plastycznej woj. koszalińskiego w w o j . Domu K u l t u r y w Koszalinie. Konkurs na rękodzieło ludowe i twórczość pa­ m i ą t k a r s k ą zorganizowano po raz 16. Oceniono 112 prac 26 t w ó r c ó w . 60 N a g r o d ę g ł ó w n ą przyznano Ryszar­ dowi Rabiedze za zestaw rzeźb. Nagrody otrzymali t a k ż e : Michał Gilewicz, Adam T y l i m o n i u k (rzeź­ by), Katarzyna Janicz (pająki), Bo­ żena G ł o w i ń s k a (haft) i Edmund Rydzkowski (modele dawnego s p r z ę t u tkackiego). W y r ó ż n i e n i a I stopnia otrzymali: Roman Kona­ rzewski, W ł a d y s ł a w Godyla i Jan Brzeski. Przyznano 9 w y r ó ż n i e ń I I stopnia. V I I — w Domu Sztuki w Rze­ szowie m o ż n a było obejrzeć wysta­ w ę plastyki nieprofesjonalnej i r ę ­ kodzieła artystycznego zorganizo­ waną w ramach Rzeszowskiego P r z e g l ą d u Dorobku Artyst.ycznego Ruchu Amatorskiego „A;rtama-78". Jury, k t ó r e m u p r z e w o d n i c z y ł Je­ rzy Majewski p r z y z n a ł o trzy r ó w ­ norzędne nagrody, otrzymali je. Franciszek Franus za rzeźbę w drewnie, W ł a d y s ł a w a Prucnal za zestaw r z e ź b ceramicznych, Zyg­ munt Zabłyseez za malarstwo. Przyznano 12 w y r ó ż n i e ń . V I I — w Muzeum Regional­ n y m P T T K w Gorlicach czynna wystawa „Świat N i k i f o r a " . * V I I / V I I I — na p r z e ł o m i e lipca i sierpnia w Muzeum Pomorza Środkowego w S ł u p s k u otwarto w y s t a w ę plecionkarstwa ze zbio­ r ó w m u z e ó w w G d a ń s k u , Szczeci­ nie, Kartuzach, Toruniu, Bytowie, Lęborku, Słupsku. * 2 . V I I I — w W o j e w ó d z k i m Oś r o d k u K u l t u r y w G d a ń s k u otwar­ to w y s t a w ę pn. Sztuka ludowa Po­ morza G d a ń s k i e g o . 10.VIII — w Bielsku Białej zorganizowano I p o k a z o w ą wysta­ w ę tkanin dawnych i współczes­ nych (inspirowanych wzorami l u ­ dowymi). * 5—18.VIII — w Szczecinku za­ kończył się doroczny, 7 z kolei, konkurs pn. Las w sztuce ludowej i amatorskiej, organizowany przez Muzeum Regionalne. N a d e s ł a n o 65 prac, spośród nich nagrodzono 3: grafikę Zbigniewa Tracza z Laska, gobelin Barbary Bandrowskiej z Białego Boru i świecznik oraz broszki z poroża autorstwa Piotra Iwanowskiego ze Szczecinka. Przyznano r ó w n i e ż 5 wyróżnień. 21.VIII — odbył się V Sejmik Łęczyckich Twórców Ludowych. Referat wygłosiła prof, dr Anna K u l r zeb a -Po jn ar owa. Ogłoś zon o w y n i k i konkursu pn. Współczesna łęczycka sztuka ludowa. Przyzna­ no trzy I nagrody, otrzymali je: Maria S ł o m c z y ń s k a z Gołocie za pająki, Helena Jackiewicz za re­ k o n s t r u k c j ę chust karnetowych, A n ­ drzej Wojtczak z K u t n a za rzeźby. Nagrody I I otrzymali: Andrzej Dębowski z P i ą t k u za drewniane ptaszki, Wojciech Drążczyk ze Zdun za plecionki, B o l e s ł a w Grab­ ski z L e ś m i e r z a i S t a n i s ł a w Kopka z D z i e r z b i ę j o w a za rzeźby. Przy­ znano 9 trzecich n a g r ó d i w y r ó ż ­ nień. 26.VIII — zaczął się trzytygod­ niowy I G d y ń s k i Przegląd Pla­ styki Amatorskiej. Jury pod prze­ wodnictwem artysty plastyka Ro­ mualda Bukowskiego p r z y z n a ł o 10 r ó w n o r z ę d n y c h w y r ó ż n i e ń . Otrzy­ mali je: Czesław Adamkiewicz za miedzioryty, Jerzy Duklamd za drzeworyty oraz Zygmunt Dziecichowicz, Maksymilian Grajewski, Jerzy Haponiuk, Józef Kawecki, Cezary Sieracki, M i e c z y s ł a w Sko­ w r o ń s k i , Marian S o k o ł o w s k i i Ed­ mund Walentynowicz. * V I I I — w Muzeum O k r ę g o w y m w Ostrołęce pokazano w y s t a w ę pn. K u r p i o w s k a rzeźba ludowa, na k t ó ­ rej znalazły się dawne rzeźby z kapliczek i k r z y ż y p r z y d r o ż n y c h i prace współczesne. V I I I — w Galerii Plakatu „ R u ­ chu" na Starym Mieście w War­ szawie a n a s t ę p n i e w o l s z t y ń s k i m klubie M P I K - u czynna b y ł a w y ­ stawa prac malarskich E w y Siekierskiej-Floryan, ehemiczki pol­ skiej p r a c u j ą c e j i z a m i e s z k a ł e j w Danii. Jako malarka może się ona poszczycić wieloma sukcesami w Danii. V I I I — Muzeum w Gliwicacn p r z e d s t a w i ł o ekspozycję pn. Plasty­ ka nieprofesjonalna na Ś l ą s k u ze zbiorów Muz. Ś l ą s k a Opolskiego w Opolu, Muz. G ó r n o ś l ą s k i e g o w B y ­ tomiu i Muzeum w Zabrzu. Na wystawie znalazły się prace T. Ociepki, Eug. Marca, M . Kurdziela. * (5.IX — w gmachu Politechniki Warszawskiej otwarto wystawę malarstwa z o r g a n i z o w a n ą z okazji 20-lecia istnienia Warszawskiego Stow. Plastyków Nieprofesjonal­ nych. Stowarzyszenie liczy 230 członków. W ciągu 20 lat działal­ ności zorganizowało 600 wystaw zbiorowych i indywidualnych. 12.IX — z okazji D n i Zielonej G ó r y otwarto w y s t a w ę pn. Lubus­ ka Folklor Muzyczny, na k t ó r e j po­ kazano oryginalne instrumenty l u ­ dowe oraz dokumenty d o t y c z ą c e działalności zespołów muzycznych. 16.IX — w ramach Dożynek Wojewódzkich otwarto w K a r t u ­ zach w y s t a w ę „ S z t u k a ludowa Z i e ­ m i G d a ń s k i e j " , na k t ó r e j pokaza­ no m.in. hafty z Kaszub i Kocie wia, c e r a m i k ę z K a r t u z i Chmiel­ na. �I X — W y s t a w ę p o k o n k u r s o w ą am a t o r ó w otwarto w Rudzie Ś l ą s ­ k i e j . W konkursie „ R u d z k a j e s i e ń " wzięło udział 27 p r a c o w n i k ó w k o ­ p a l ń i huty „ P o k ó j " . Przedstawio­ no prace z zakresu malarstwa, rzeźby, metaloplastyki i grafika. I X — w Skoczowie odbył się V P r z e g l ą d Prac P l a s t y k ó w A m a ­ t o r ó w Podbeskidzia. W dziale sztu­ k i ludowej (!) I n a g r o d ę u z y s k a ł Józef Mentel z Koszarawy, w g r u ­ pie malarzy a m a t o r ó w K . Namys­ łowski z B i e l s k a - B i a ł e j . skie swego k r a j u . Wykonywane są w różnych technikach - - papiero­ we greckie, drewniane z Tajlandii, w ł ó c z k o w e z R u m u n i i . Wiele w y ­ posażono w r ó ż n o r o d n e rekwizyty, maski, pióropusze, instrumenty, na­ czynia. 15.X — w Muzeum Etnogra­ ficznym w Warszawie czynna była wystawa „Zwyczaje rodzinne w kulturze ludowej — miłość i m a ł ­ ż e ń s t w o " . Zgromadzono na tej w y ­ stawie wiele zdjęć, listy i p a m i ę t n i ­ k i m a ł ż o n k ó w i narzeczonych, nie­ k t ó r e r e k w i z y t y weselne (skrzynia posażna, wianka, korale itd.). * I X — w Poznaniu czynna była Regionalna Wystawa Twórczości Artystów Amatorów, na której przedstawiono prace t w ó r c ó w zrze­ szonych w spółdzielniach i n w a l i ­ dów. I n a g r o d ę w dziale malarstwa i rzeźby u z y s k a ł Ryszard Anus, w grupie tkanin i haftu — Elżbieta W a r c z y ń s k a za t k a n i n ę i K r y s t y n a P ę c z k o w s k a za haft. I X — Centralny Z w i ą z e k Rze­ miosła w Warszawie i Izba Rze­ mieślnicza w S ł u p s k u zorganizowa­ ły w Muzeum Pomorza Ś r o d k o w e ­ go „Ogólnopolską w y s t a w ę plasty­ k i amatorskiej rzemiosła cechowe­ go". Eksponowano ok. 350 obrazów, rzeźb, grafik i l i n o r y t ó w , wyroby z metalu, bursztynu, hafty i ple­ cionki. 5.X — w Starej Kordegardzie w „ Ł a z i e n k a c h " warszawskich od­ była się wystawa kowalstwa ludo­ wego Ziemi Radomskiej zorganizo­ wana przez Muzeum Wsi Radom­ skiej i Z w i ą z e k ..Cepelia" 1 15X—8.XI — w K r a k o w i e odby­ ło się M i ę d z y n a r o d o w e Biennale Lalek Regionalnych. Zgłoszono ok. 800 lalek z 24 k r a j ó w obu A m e ­ r y k , A z j i , Europy i A f r y k i . J u r y pod przewodnictwem prezesa „Ce­ pelii" Tadeusza Więckowskiego p r z y z n a ł o w grupie oryginalnych lalek regionalnych trzy r ó w n o r z ę d ­ ne Złote Pawie P i ó r a — pani Tongkorn Chandavimol z T a j l a n ­ dii, pani Kovacs Jozsefne z Węgier i k r a k o w s k i e j spółdzielni i m . Sta­ nisława W y s p i a ń s k i e g o (za p r a c ę zbiorową wg projektu Jadwigi Chojnowskiej i Magdaleny Zięby pt. Chleb). 5 Srebrnych Pawich P i ó r otrzymali: Muzeum Greckiej Sztu­ ka Ludowej w Atenach, Papp Fe­ renc z Węgier, przedstawiciele I n ­ donezji!, I r a k u i Nepalu. W grupie adaptacji I I miejsce zajął Z w i ą z e k M i s t r z ó w Sztuki Ludowej z B u ł ­ garii, I I I Czechosłowacja i pani Augustina Sawiz Blanco iz Hiszpa­ n i i . Przedstawiciele Tajlandii, I r a k u i Szwecji przekazali swoje l a l k i M u ­ zeum Lalek, k t ó r e powstanie w Częstochowie. L a l k i p o k a z u j ą stro­ je, ale nie tylko. Ustawione w grupach przedstawiają obrzędy, t a ń c e rytualne, czynności gospodar­ 18.X — w Opocznie rozstrzyg­ n i ę t o konkurs na k r a j k i opoczyń­ skie, zorganizowany przez Spół­ dzielnię „ O p o c z n i a n k a " dla tkaczek współpracujących ze Spółdzielnią. Pierwsze nagrody o t r z y m a ł y : Regi­ na Koska z Libiszowa, Teresa Białos i Teresa Chmal z Sobawin, Aniela Jurek i Zofia Pecyna z M i ę ­ dzyborza. Przyznano 5 n a g r ó d I I i 2 I I I oraz 11 w y r ó ż n i e ń . X — w Muzeum Regionalnym w Ł u k o w i e czynna była wystawa pokonkursowa pn. Twórczość ludo­ wa — k r o n i k ą polskiej wsi. Na konkurs, ogłoszony przez Muz. Ok r ę g o w e w Siedlcach i Centrum K u l t u r y i Sztuka w o j . siedleckie­ go, n a d e s z ł o 71 prac t w ó r c ó w l u ­ dowych. Poziom konkursu wysoki. Jiury, k t ó r e m u p r z e w o d n i c z y ł a A n ­ na Bełz z Z a r z ą d u G ł ó w n e g o S T L •nagrody I nie p r z y z n a ł o , nagrody I I otrzymały Leokadia Kryczka z Gózd, Helena Zdun z J a r c z ó w k a i Marianna Kubajek z Rudna. I na­ grodą za r zeźbę w y r ó ż n i o n o M a r i a ­ na Ł u b i a n k ę z B a ć a i s k , I I — Ta­ deusza Lemieszka z Budzisk oraz Jakuba C ą k a ł ę z Sobisk. I I I nagro­ dy otrzymali Tadeusz Adamski z Sobisk, Ryszard Sęk z Budzisk. Za w y c i n a n k i nagrody I nie przyzna­ no, I I o t r z y m a ł y Marianna Ż u r a w ­ ska z Rudzienka i Maria Zgutka z Kołbieli. W dziedzinie instrumen­ t ó w ludowych nagrodę otrzymał Jan Trapił z Mierżączki, jedyny reprezentant tej dziedziny, k t ó r y n a d e s ł a ł 16 i n s t r u m e n t ó w . X — w ramach D n i Inowroc­ ławia zorganizowano pokonkurso­ wą wystawę Kujawskiej Sztuki Ludowej. Nagrody o t r z y m a ł y : Te­ resa D ą b r o w s k a , Halina Faligowska, Elżbieta Pastuch, Maria Pa­ tyk, Cecylia Turkowska (ze S ł a w ­ ska Wl.), M a ł g o r z a t a Kowalska i Stefania Wypijewska z Pieck oraz Teresa Radzikowska z Bydgoszczy (za fartuszki); Halina Faligowska, Barbara Kawalerska i Maria Patyk ze S ł a w s k a oraz A l i n a Witek z Kruszwicy (za czepce). 17.XI — r o z s t r z y g n i ę t o konkurs pn. Ś w i a t mojej w y o b r a ź n i , ogłoSizony przez Muzeum Etnograficz­ ne we W r o c ł a w i u dla malarzy i r z e ź b i a r z y ludowych oraz amato­ r ó w z a m i e s z k a ł y c h na terenie Ś l ą s ­ ka, a więc w granicach woje­ wództw: w r o c ł a w s k i e g o , j e l e n i o g ó r ­ skiego, w a ł b r z y s k i e g o , legnickiego, opolskiego, katowickiego, często­ chowskiego, a t a k ż e leszczyńskiego i zielonogórskiego'. Celem k o n k u r ­ su było danie t w ó r c o m możliwości „swobodnego wypowiedzenia się w bliskiej i m dziedzinie twórczości, nie ograniczając ich ż a d n ą tema­ t y k ą " . Chodziło r ó w n i e ż o to, aby „sięgnęli po tematy n o z a z m y s ł o w e , arealistyczne". W konkursie wzięło udział 95 osób zgłaszając 11 rzeźb i 241 o b r a z ó w . Hasło konkursu nie w p ł y n ę ł o na t e m a t y k ę większości prac, ale też nie ograniczało swo­ body wypowiedzi. Nowe nazwiska warte z a p a m i ę t a n i a , to w rzeźbie W ł a d y s ł a w Sikora z Częstochowy, a w malarstwie Krzysztof Szatny z Zabrza. J u r y p r z e w o d n i c z y ł A l e k ­ sander Jackowski. W dziale rzeźby nagrodę I (5000 zł) o t r z y m a ł Jan G'ejson z Barda Śl.; I I Józef L u r k a z B y ­ strzycy G ó r n e j oraz W. Sikora; I I I — Tadeusz Borkowski z Wiechlic, J a r o s ł a w F u r g a ł a z Polwicy oraz W ł a d y s ł a w Migacz z Koźla. W y r ó ż ­ niono 5 osób. W dziale malarstwa n a g r o d ę I otrzymał Eugeniusz K r a w c z u k z G l i w i c ; I I — Janina Motyka z Za­ brza, M i c h a ł Rusewicz z Jerzmanic oraz K . Szatny; I I I — B r o n i ­ sław K r a w c z u k z Gliwic (ojciec Eugeniusza), W ł a d y s ł a w L u c i ń s k i z Halemby. Przyznano 6 w y r ó ż n i e ń . 13.XI—i27.XII—'W warszawskiej Zachęcie otwarta była wystawa „ K u l t u r a Ludowa — K u l t u r a Na­ rodowa". Założenia programowe op r a c o w a ł komisarz w y s t a w y A l e k ­ sander Błachowski. Scenografię przygotowali: Jan K o s i ń s k i i W i ­ told Janowski. Zgromadzono ok. 1000 ekspo­ n a t ó w z 40 instytucji i od wielu prywatnych właścicieli. Wystawa objęła okres od k o ń c a X V I I I w. po dzisiaj. W pierwszej sali znalazły się dokumenty historyczne, literackie i in. p r z y p o m i n a j ą c e udział chłopów w powstaniach oraz h i s t o r i ę r u c h ó w chłopskich. W salach drugiej i trze­ ciej pokazano inspiracje ludowe w literaturze i muzyce, a t a k ż e ory­ ginalne instrumenty ludowe. W na­ s t ę p n e j sali znalazły się nieliczne zresztą r e k w i z y t y i kostiumy (m. in. Wyspiańskiego, Stopki, Kiliana). W sali p i ą t e j ukazano (posługując się m.in. przezroczami) plastykę obrzędową, a więc m.in Lajkonika, wieniec d o ż y n k o w y , maski zapust­ ne. Podobne zestawienia — auten­ t y k u ludowego z i n s p i r a c j ą — zna­ lazły się w d w ó c h kolejnych sa­ lach, p o ś w i ę c o n y c h drzeworytowi, rzeźbie, malarstwu, tkaninie, cera­ mice. Z n a l a z ł y się tu obok siebie prace Kulisiewicza, Makowskiego, Gierymskiego, Dwurnika, Rząsy. Dudy-Gracza, Kulona, Hasiora, obrazy na szkle, wycinanki, dywa­ ny, k r z y ż e z kapliczek p r z y d r o ż ­ nych. Brak komentarza u t r u d n i a ł jednak zrozumienie przyczyn, dla k t ó r y c h znaleźli się obok siebie Malczewski, Duda-Gracz, G i e r y m ­ ski, Waliszewski, Bereś i Hasior. W aneksie — salach na parterze pokazano dawne w n ę t r z a i stroje 61 �oraz współczesne p r z y k ł a d y inspi­ racji w sztuce u ż y t k o w e j (nie za­ wsze p r z e k o n y w u j ą c e ) . * 17.XI — w Bydgoszczy otwar­ to I I Ogólnopolską w y s t a w ą ama­ torskiej twórczości plastycznej i fo­ tograficznej e n e r g e t y k ó w . Zgroma­ dzono blisko 500 prac, na wystawie znalazło się 180. I n a g r o d ę przy­ znano malarzowi Jerzemu Kozioł­ kowi z Gliwic, I I — rzeźbiarzowi Stefanowi Palce z Jaworzna. * 21—24.XI — na Targach Haftu Ludowego Muzeum Ś l ą s k a Opol­ skiego oferowano stroje i n i e k t ó r e elementy ubioru górali szczawnic­ kich, sądeckich, limanowskich, spis­ kich, koronki z Ż y w c a , koszule i bluzki z Opoczna. * X I — w Hrubieszowie zorga­ nizowano I I I w o j . przegląd plasty­ k i amatorskiej pn. Człowiek i jego praca. Wystawie t o w a r z y s z y ł o se­ m i n a r i u m dla p l a s t y k ó w a m a t o r ó w na temat: „ F o r m a i t r e ś ć jako ele­ menty warsztatu malarskiego ama­ t o r ó w " (!!!). * X I — w Sieradzu otwarto po­ k o n k u r s o w ą w y s t a w ę „Człowiek i krajobrazy". Przyznano' nagrody za malarstwo i g r a f i k ę : M a r k o w i K u ­ bickiemu ze Z d u ń s k i e j W o l i , I I — Janinie Walczakowskiej z Wieluni i K . Banat ze Z d u ń s k i e j W o l i , I I I —-Aleksemu Nowakowi i B r o n i s ł a ­ w o w i Tomaszewskiemu. W dziedzi­ nie g r a f i k i przyznano 3 r ó w n o r z ę d ­ ne I I nagrody za l i n o r y t y , otrzy­ m a l i je: K . Banat, S. Pokornowski i P. Staszewski ze Z d u ń s k i e j W o l i . * X I — r o z s t r z y g n i ę t y został I I I konkurs plastyki nieprofesjonalnej „ B a r w y przyjaźni", zorganizowany przez K l u b TPPR w Zabrzu. Za najciekawsze uznano prace E r w i n a S ó w k i ( I nagr.), B r o n i s ł a w a K r a w ­ czuka i Czesława Boguckiego ( I I nagr.), M i r o s ł a w a Kujawskiego ( I I I nagr.). W dziale r z e ź b y I nagr. ot r z y m a ł Benedykt Mart, I I — H e n ­ r y k Foks. X I — w Radomiu zorganizowa­ no I V w y s t a w ę Klubu Plastyka A m a t o r a . Prace wystawiali m.in. Urszula Baranowska-Tkaczyk, W o j ­ ciech G ł o w i a k , Maria K ą d z i e l o w a . tej kategorii: w grupie szopek du­ żych I nagr. o t r z y m a l i : S t a n i s ł a w P a c z y ń s k i , Eugeniusz W o ł k o w i c z ; I I nagr. — Zygmunt Grabarski, W i ­ told Głuch, B r o n i s ł a w Piącik, Ta­ deusz Gillert; I I I — Kazimierz Gadek; przyznano t a k ż e 3 nagr. I V . W grupie szopek ś r e d n i c h I nagr. uzyskali: A n t o n i Wołek, N . M a r k o w s k i , Maciej Moseew; I I —• W ł o d z i m i e r z Ł e s y k , Witold Głuch, Janusz Rozpędzik; przyznano pięć I I I a cztery I V nagrody. W grupie szopek m a ł y c h I n a g r o d ę zdobył A n t o n i Wołek, I I — Jan M a l i k , Andrzej N o w i c k i i Grzegorz Piech, przyznano 3 nagrody I I I i 7 czwar­ tych. Specjalny puchar ufundowa­ no dla Z d z i s ł a w a Dudzika. 9 . X I I — w Muzeum O k r ę g o ­ w y m w L u b l i n i e otwarto w y s t a w ę „ Ł u k o w s k i ośrodek r z e ź b y ludo­ wej". Z n a l a z ł y się na niej prace Adama Adamskiego, nieżyjącego już Tadeusza C ą k a ł y , B o l e s ł a w a i Wacława Suski, Ryszarda Sęka, B r o n i s ł a w a Chojęty, Tadeusza Lemieszka, Zenona i Tadeusza A d a m ­ skich, Adama W y d r y i Mariana Łubianki. Polska sztuka ludowa za granicą V I I — wystawa „Mikołaj K o ­ pernik w polskiej sztuce ludowej" eksponowana była w Budapeszcie a n a s t ę p n i e w Warnie na kongre­ sie e s p e r a n t y s t ó w , wydano katalog w języku esperanto. * 7 . X I I — po raz 36 zorganizo­ wano w K r a k o w i e konkurs szopek połączony z pokazem pod pomni­ k i e m Mickiewicza. Szopki oceniano w dwóch kategoriach w i e k u — młodzieży do lat 14 i dorosłych. W 62 I Sztuka ludowa innych narodów V I — w połowie lipca w ta­ t r z a ń s k i e j wsi Wychodna odbył się X X V Festiwal F o l k l o r u . Uczestni­ czyły 42 zespoły z całej Słowacji, a t a k ż e grupy folklorystyczne z ZSRR, B u ł g a r i i , Francji, Hiszpanii. 5.IX — w O ś r o d k u Kultury Czechosłowacji pokazano w y s t a w ę sztuki ludowej, a na niej r ę c z n i e m a l o w a n ą c e r a m i k ę pol. Czech i Moraw, drewniane zabawki, l a l k i , stroje ludowe z k i l k u regionów. O d b y ł się r ó w n i e ż koncert kapeli „ D y n d a k " z Telcza. * 21 . I X — w Muzeum Historycz­ n y m w K r a k o w i e otwarto w y s t a w ę m e k s y k a ń s k i e j sztuki ludowej i r ę ­ kodzieła. I X — w hotelu Forum w W a r ­ szawie czynna b y ł a wystawa kore­ a ń s k i e g o haftu artystycznego, zor­ ganizowana z okazji 30 rocznicy powstania K o r e a ń s k i e j Republiki L u dow o - D e m ok r a tус z n e j . * Dni 29.Х — w Polsce obchodzono Kultury Słowackiej. * •+ V I I / V I I I — w Instytucie Pol­ skim w Sztokholmie m i a ł a miejsce wystawa polskiej sztuki nieprofe­ sjonalnej, zorganizowana przez Centralny O ś r o d e k Metodyki Upo­ wszechniania K u l t u r y . Komisarzem wystawy b y ł a Zofia Bisiakowa. 2 7 . X I — 2 . X I I — w Tarnowie ob­ chodzono D n i K u l t u r y W ę g i e r s k i e j . 1 L V I I I — podczas M i ę d z y n a r o ­ dowego Festiwalu F o l k l o r u w Confolens we Francji eksponowana by­ ła wystawa z Muiz. Etnograficznego w Toruniu pn. Dziecko w polskiej sztuce ludowej. Wydano katalog w j ę z y k u francuskim. * 18—30.IX — w O ś r o d k u I n f o r ­ macji i K u l t u r y Polskiej w Buda­ peszcie czynna była wystawa pn. Polska sztuka ludowa w fotogra­ fiach J. Swiderskiego. Zorganizo­ wano spotkanie z autorem, k t ó r y ofiarował O ś r o d k o w i 25 fotogra­ mów. * X I — Muzeum O k r ę g o w e w Siedlcach z o r g a n i z o w a ł o wystawę „Tradycyjna k u l t u r a ludowa za­ chodniego Podlasia". p o w a ł y zespoły polonijne, zorgani­ zowano w y s t a w ę polskiej sztuki l u ­ dowej. 18—21.IX —- w M e l n i k u (Cze­ chosłowacja) obchodzono D n i K u ' t u r y Polskiej. Wystąpił zespół p i e ś ­ ni i t a ń c a „ B a z u n y " z Leszna, po­ kazano w y s t a w ę sztuki ludowej Kaszub i Kocicwia. X I — w Sztokholmie z okazji 60-lecia niepodległości Polski ośro­ dek polonijny „ O g n i w o " zorganizo­ w a ł D n i K u l t u r y Polskiej. W y s t ę ­ X I I — w Muzeum Etnograficz­ n y m w Warszawie eksponowano w y j ą t k o w o p i ę k n ą i doskonale po­ k a z a n ą g r e c k ą s z t u k ę l u d o w ą . Na wystawie z n a l a z ł y się stroje, haft i w y r o b y ze srebra (biżuteria i przedmioty k u l t u ) . X I I — w Muzeum Etnograficz­ n y m w Toruniu pokazano wysta­ w ę ze zbiorów Muzeum Sztuki L u ­ dowej w D r e ź n i e pn. Sztuka l u ­ dowa Rudaw, na k t ó r e j pokazano m . i n . p i ę k n e koronki klockowe i zabawki drewniane oraz cynowe. Inne Opolskie Stowarzyszenie T w ó r ­ ców Ludowych obchodziło 5 lat swego istnienia. W ciągu tego cza­ su o d b y w a ł y się spotkania z t w ó r ­ cami z całego k r a j u , p o w s t a ł klub kroszonkarzy, zespół Wessla Ś l ą s ­ kiego i wiele innych. 26—29.VIII — w Sieradzu od­ było się I I F o r u m Folklorystyczne na temat dokumentacji f o l k l o r u i sztuki ludowej, k o n k u r s ó w i festi­ w a l i folklorystycznych oraz przygo­ towania kadry specjalistów do spraw f o l k l o r u . �do spraw m u z e ó w i s k a n s e n ó w w Polsce pod przewodnictwem dr Fr. M i d u r y . Udział wzięło k i l k u n a s t u dyrektorów skansenów, etnografów i h i s t o r y k ó w sztuki. 25.IX—15.X — w Szczecinie, na zamku Książąt Pomorskich otwar­ to I Biennale Plastyki Amatorskiej Krajów Nadbałtyckich. Pokazano ok. 1000 prac a u t o r ó w z Ł o t w y , L i t w y , Estonii, NRD, Szwecji i Pol­ ski. 14—16.XI — w B i a ł o w i e ż y od­ było się I V Ogólnopolskie semina­ r i u m z cyklu „ K u l t u r a w gminie" na temat w s p ó ł c z e s n e j twórczości artystycznej wsi. Referat3 wygłosi­ 7,8.XI — w Muzeum Wsi L u ­ belskiej o b r a d o w a ł zespół badawczy S U M M A R r I E S • l i doe. dr B r o n i s ł a w G o ł ę b i o w s k i , prof. Józef Burszta i dr Roch Su­ lima. * W m i e s i ą c a c h letnich w całej Polsce organizowano plenery dla twórców ludowych i amatorów. Prace plenerowe prezentowano na­ s t ę p n i e na wystawach, część z nich p r z e k a z u j ą c na d e k o r a c j ę i n s t y t u cji-gospodarzy. Р Е З Ю М Е SUMMARY O F A R T I C L E S A l e k s a n d e r J a c k o w s k i — F O L K A R T I N PO­ L I S H CONTEMPORARY ARTISTIC CULTURE Irena LING Domańska-Kubłak — GOING CAROL­ The author draws attention to the fact that people have looked for different things i n folk art at different times and that its position i n the general model of c u l ­ t u r e has changed as w e l l . The romantics saw different values i n i t , still others were noted by the ideologists of the national style. For them the style, the ornamen­ tation was i m p o r t a n t . B u t as early as 1901 young ar­ tists oaf the applied art school saw i n folk art a logic i n construction, composition, ornament, a respect for materials, tools and technique. The experience of the folk artists became for them a school of functional t h i n k i n g . Ten years later Skoczylas and the formists discovered the logic and expression of the sculpture, the wood out, the painting. Folk art became i n Poland what African sculpture and masks were to the european avant garde. I t accompanied the breakthrough away from academic convention towards new artistic discoveries. Folk art becomes — up to the fifties — one of the most important sources of inspiration for our artistic culture. Simultaneously the experiences of cooperation between the artist animator and the w o r k i n g class or r u r a l creator brings interesting results. After the fifties the place of folk art clearly chan­ ges i n our culture. I t ceases to inspire contemporary artists and instead becomes a very important part of mass culture. The artistic rank of folk sculpture or paintings on glass is lowered but they become u n i v e r ­ sally k n o w n , popularised by many exhibitions, compe­ titions, festivals, television programmes and i n the i l l u ­ strated press as w e l l as i n books and albums. Folk motifs now come up i n songs, i n rock music, i n advertising posters and graphics i n general as w e l l as i n large scale spectator events and especially i n the tourist industry, i n gastronomies and i n the souvenir business. Folk art no longer accompanies the avant garde. Contemporary artists have today gone their separate way. The situation has changed a 180 degrees. Against the background of modern day fashion and changes in art folk art has become a bastion of t r a d i t i o n and an invocation of the past. I t is no longer a place where one seeks new truths but rather easily recognizable native patterns. I t is to the external aspect that one turns first and foremost, to the style, the folk motifs. References to folk traditions today are rather more conscious than i n the past when they were sponta­ neous. But i n the past artits were surrounded by a l i v i n g folk art and now they refer to w o r k k n o w n from exhibitions, books, museums. I n the past they were struck by the authenticity of r u r a l art, today they see around them patiche and adaptations. I n the last part of the article the author discusses contemporary artistic handicrafts i n Poland. He points also to the experience of Finnish and Japaneses art and of the Soviet Baltic Republics which shows that native values cam be l i n k e d i n the crafts to modernity. A n d native qualities do not morely derive from folk art but come f r o m the artists experiences i n the h i ­ story of a country. R u r a l Christmas customs were closely tied to ve­ getative and agrarian symbolism as w e l l as to the sym­ bolism associated w i t h A l l Soul's Day. This at first glance strange j u x t a p o s i t i o n does have a certain logic behing i t . The souls of ouir forefathers have come back to earth to become the protectors of the crops and the bringers of good harvests. The custom of going carol­ ling from house to house w i t h an old man, a goat, stork, a giant or other figures also has a sense con­ nected w i t h the vegetation and A l l Soul's Day. The rounds were made between 2 4 . X I I . and 6.1 (chrismas eve and the feast of the three kings) wishing the head of the house and the inhabitants a l l of the best. T h e goat, the bear, the stork, auroch or the cock were a l l linked i n popular belief w i t h f e r t i l i t y . These same figures also come up i n Easter customs that is at a period w h e n everything is coming to life, spring. The author has analised many folklore documents and draws attention to the role straw plays, both i n the dress of the carollers as w e l l as i n the Christmas customs. Straw as w e l l as the other requisites and ac­ tions performed by the carollers are a l l closely connec­ ted w i t h steps to ensure f e r t i l i t y . On one of t h e days i n the period between the 26 X I I and 2.H t h e „ H e r o d s " are enacted, a folk version of the medieval mysteries. I n these there is also an element of this agrarian symbolism. A j e w wishes a good harvest and f e r t i l i t y . I t was also typical for this symboilisim to have devils p l a y i n g pranks etc. Here also we come across death and a conning to life, i n sum analogical figures and requisites to those of the carol­ lers. The j e w plays a role similar to t h a t of t h e old man. Both wear a sheepskin coat t u r n e d inside out (like straw). The death of herod and t h e b i r t h of Christ have the same sense as the death and the coming to life of the goat i n t h e carolling custom. The author albo sees t h e appearance of the same elements of vegetatational magic both among the herods as the ca­ rollers. J a n K u r e k — T H E TREE O F L I F E - T H E A L T A R OF T H E A S S U M P T I O N OF T H E F A M I L Y - B Y S T A ­ NISŁAW MAJEWSKI. The author discusses S. Majewski's altar w h i c h was done in 1978. H e analyses the scenes on the altar i n the context of t h e artist's belifes. T h e altar is a sum­ ming up and at the same t i m e a development of the sculpture's viwes w h i c h the author has already w r i t t e n about i n Folk A r t (4—1977). K u r e k ' s analyisies of the ideological 'content of the altar is based on conversa­ tions w i t h the sculptur. H e distinguishes t w o sets of scenes out of the 24 i n the altar: one represents the „open w o r l d " and the second the „closed w o r l d " w h i c h aims at getting t h e viewer to reflect on the nature of this w o r l d . Majewski's interpretation of various biblical themes is peculiar to h i m and is a far cry f r o m theo­ logical rectitude. 63 �