<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="11482" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/items/show/11482?output=omeka-xml" accessDate="2026-09-27T02:32:14+00:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="11460">
      <src>https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/9241a2648524b58e36e907863ed17a7e.pdf</src>
      <authentication>829b03d469569ab206d4d238f1fc2981</authentication>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="5">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25237">
                <text>Etnografia Polska</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25238">
                <text>etnografia, etnologia</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25239">
                <text>czasopismo</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25240">
                <text>1958-</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25241">
                <text>Licencja PIA</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25242">
                <text>pdf</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25243">
                <text>polski</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25254">
                <text>IAiE PAN ( d.IHKM PAN)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="25255">
                <text>IAiE PAN</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <itemType itemTypeId="1">
    <name>Text</name>
    <description>A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text.</description>
  </itemType>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="46">
          <name>Relation</name>
          <description>A related resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136790">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1110</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136791">
              <text>1981</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="43">
          <name>Identifier</name>
          <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136792">
              <text>oai:cyfrowaetnografia.pl:1020</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136793">
              <text>Otwarcie obrad / ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.2</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136794">
              <text>ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.2, s.31-34</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136795">
              <text>Burszta, Józef</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136796">
              <text>pol.</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136797">
              <text>Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136798">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="136799">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
    <elementSet elementSetId="4">
      <name>PDF Text</name>
      <description>Text capture metadata for PDF documents</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="52">
          <name>Text</name>
          <description/>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="136800">
              <text>/

„Etnografia P o l s k a " , t. X X V , z. 2
P L I S S N 0071-1861

JÓZEF

BURSZTA

OTWARCIE OBRAD
Z obowiązku reprezentowania naczelnej organizacji polskiej etno­
g r a f i i , a zarazem współorganizatora dzisiejszego spotkania K o m i t e t u
N a u k Etnologicznych Polskiej A k a d e m i i N a u k , przypadła m i w udziale
miła i zaszczytna f u n k c j a o t w a r c i a obrad Jubileuszowej K o n f e r e n c j i
Międzynarodowej K o m i s j i do Badań K u l t u r y L u d o w e j w K a r p a t a c h i na
Bałkanach. O b r a d y nasze odbywają się — p r z y t a k pięknej pogodzie —
w D o m u P r a c y Twórczej Polskiej A k a d e m i i N a u k , w d a w n y m d w o r k u ,
z którym związane są także dzieje naszej n a u k i . D w o r e k t e n był w 2 p o ­
łowie X I X w . własnością zasłużonej d l a p o l s k i e j k u l t u r y r o d z i n y K o n o p ­
ków i właśnie w t y m d w o r k u przebywał przez szereg l a t (1871-1875 i i n ­
ne) w gościnie u Konopków twórca podstaw polskiej e t n o g r a f i i — Oskar
K o l b e r g i stąd czynił w y p r a w y badawcze w k r a j .
Wspomniałem, że nasza K o n f e r e n c j a m a c h a r a k t e r j u b i l e u s z o w y . Właś­
nie w r o k u bieżącym minęło 20 l a t od u t w o r z e n i a K o m i s j i K a r p a c k i e j ,
jednej z n i e l i c z n y c h f o r m międzynarodowej współpracy w zakresie etno­
g r a f i i . K o m i s j a t a zdołała połączyć do wspólnych celów badawczych t a k
liczne zespoły pracowników z ośrodków badawczych sześciu krajów k a r ­
p a c k i c h i bałkańskich.
Do u t w o r z e n i a K o m i s j i K a r p a c k i e j doszło w sposób niejako n a t u r a l ­
n y . Było to odpowiedzią n a wspólne p o t r z e b y badawcze k i l k u ośrodków
n a u k o w y c h , które już prowadziły badania k u l t u r y l u d o w e j w K a r p a t a c h .
W t a k i m też kontekście w 1958 r. p r o f . W i t o l d D y n o w s k i , k i e r o w n i k ów­
czesnego Działu I V I n s t y t u t u H i s t o r i i K u l t u r y M a t e r i a l n e j P A N , odbył
wstępne a wiążące r o z m o w y w i n s t y t u t a c h etnograficznych w Pradze
i Bratysławie w sprawie właśnie uzgodnienia wspólnych czy z i n t e g r o ­
w a n y c h i wzajemnie z o r i e n t o w a n y c h badań. Ze s t r o n y polskiej badania
k a r p a c k i e przeprowadzono w k i l k u ośrodkach (Kraków, Warszawa, Łódź),
najbardziej j e d n a k akcją tą zainteresowany był k r a k o w s k i Zakład E t n o ­
g r a f i i I H K M P Á N pod k i e r u n k i e m p r o f . Mieczysława Gładysza. J a k to w y ­
n i k a z d o k u m e n t a c j i z a w a r t y c h zwłaszcza w k o l e j n y c h n u m e r a c h „Etno­
g r a f i i P o l s k i e j " , dzięki i n i c j a t y w i e p r o f . Gładysza doszło do zorganizowania
w K r a k o w i e w l u t y m 1959 r . pierwszej K o n f e r e n c j i p l a n u j ąco-organiza-

�32

JOZEF BURSZTA

c y j n e j , na której omówiono dotychczasowe osiągnięcia badawcze i zaryso­
wano wstępne p l a n y . W ślad za tą Konferencją odbyło się ( w czerwcu
1959 r.) spotkanie w Bratysławie, n a którym ustalono w y t y c z n e działal­
ności organizacyjnej i n a u k o w e j . A znów następna, trzecia Konferencja
naukowo-planująca miała miejsce już w l i p c u tegoż 1959 r . w Warszawie.
Skupiła ona pracowników n a u k o w y c h z Czechosłowacji i Polski. W n i o s ­
ła dalsze ustalenia p l a n u wspólnych badań k o m p l e k s o w y c h . E f e k t e m
w s z y s t k i c h t y c h K o n f e r e n c j i było uzyskanie rozeznania w dotychczaso­
w y c h osiągnięciach badawczych, uświadomienie wspólnych celów poznaw­
czych oraz ustalenie konkretnego już p l a n u p r a c y i zasad międzynaro­
dowej współpracy.
Podjęcie obszaru K a r p a t i Bałkanów j a k o p o l a międzynarodowych
badań nad kulturą ludową oraz badań i n t e r d y s c y p l i n a r n y c h jest bez
wątpienia jedną z najbardziej p o t r z e b n y c h i n i c j a t y w n a u k o w y c h . Są to
przecież obszary i r e g i o n y o charakterze nieograniczonego wręcz l a b o r a ­
t o r i u m d l a w i e l u n a u k , szczególnie zaś d l a e t n o g r a f i i . Są t o przecież
r e g i o n y s t y k u i współżycia w i e l u g r u p etnicznych; obszary swoistej w ę ­
drówki ludów i w i e l o k i e r u n k o w y c h d y f u z j i k u l t u r o w y c h ; t e r e n y w y ­
kształcania się w i e l u r e g i o n a l n y c h postaci k u l t u r y ; t o l a b o r a t o r i u m
związków i współzależności między gospodarującymi g r u p a m i l u d z k i m i
a środowiskiem geograficznym, z czego w y n i k a w i e l e analogii i zbieżności
a zarazem specyfki w postaciach o w y c h k u l t u r r e g i o n a l n y c h — i wiele,
wiele jeszcze i n n y c h zjawisk i procesów k u l t u r o w y c h . Wszystko t o s t a ­
n o w i kapitalną wręcz bazę d l a wspólnych, międzynarodowych, k i e r o w a ­
n y c h j e d n o l i t y m i założeniami, c e l a m i i m e t o d a m i badań etnograficznych.
Dobrze się więc stało, że przed 20 l a t y — dzięki e f e k t y w n e j współ­
p r a c y czołowych etnografów z P o l s k i i Czechosłowacji (z których w i e l u
uczestniczy w dzisiejszej K o n f e r e n c j i ) — doszło do zawiązania K o m i t e t u .
Najbliższe lata przyniosły — j a k w i a d o m o — znaczne natężenie prac.
Od s t r o n y organizacyjnej doszło do sformalizowania współpracy w p o ­
staci u m o w y między stroną czechosłowacką a polską (marzec 1960),
zorganizowania s e k r e t a r i a t u , opracowania s t a t u t u f o r m a l n e j już o r g a n i ­
zacji pod nazwą Międzynarodowej K o m i s j i do Badań K u l t u r y L u d o w e j
w K a r p a t a c h i na Bałkanach, przystąpienia do współpracy naukowców
z czterech państw oraz do założenia czasopisma międzynarodowego „Carp a t i c a " . O d s t r o n y n a u k o w e j nastąpiło uzewnętrznienie dotychczasowych
osiągnięć badawczych. T y m ze s t r o n y polskiej zostały m . i n . poświęcone
dwa kolejne t o m y „Etnografii P o l s k i e j " (V 1961, V I 1962). Przeglądem
k o n k r e t n e j realizacji p r o g r a m u badawczego była K o n f e r e n c j a M K K K
w Smolenicach na Słowacji w październiku 1962 r . Dużym w y d a r z e n i e m
była w m a j u 1964 r . w K r a k o w i e , a zorganizowana przez Zakład E t n o ­
g r a f i i I H K M , pierwsza Międzynarodowa K o n f e r e n c j a Badań K u l t u r y
L u d o w e j w K a r p a t a c h , p r z y udziale 135 uczestników z P o l s k i oraz 17
z zagranicy, na której wygłoszono 47 referatów w r a m a c h czterech d z i a -

�OTWARCIE OBKAD

33

łających sekcji: pasterstwa i r o l n i c t w a , f o l k l o r u , rzemiosła oraz b u d o w ­
n i c t w a . K o n f e r e n c j a była r z e t e l n y m wkładem w poznanie obszaru K a r ­
pat i i s t o t n y m przeglądem p r o b l e m a t y k i badawczej. W t r z y l a t a później
(1967) odbyła się w Smolenicach I I Międzynarodowa K o n f e r e n c j a M K K K
z udziałem 82 uczestników ze w s z y s t k i c h sześciu zainteresowanych
i współpracujących krajów, łącznie z p r z e d s t a w i c i e l a m i ZSRR, którzy
przystąpili do współpracy. Działało wówczas już pięć sekcji — doszła
sekcja s z t u k i l u d o w e j .
Konferencja w Smolenicach była niejako szczytowym osiągnięciem
organizacyjno-badawczym.
Szkoda, że nastąpił p o t e m okres zastoju
w spotkaniach międzynarodowych K o m i s j i . Spowodowany był on róż­
n y m i c z y n n i k a m i leżącymi głównie poza naszą nauką.
Dzisiejsza K o n f e r e n c j a jest zatem trzecią z k o l e i Międzynarodową
Konferencją M K K K . Zorganizowała ją u t w o r z o n a przed t r z e m a l a t y
w r a m a c h istniejącego od 1975 r. K o m i t e t u N a u k Etnologicznych P A N
K o m i s j a do Badań K u l t u r y L u d o w e j w K a r p a t a c h . Członkom t e j K o m i ­
sji, k i e r o w a n e j przez p r o f . M . Gładysza, jednego z głównych inicjatorów
całego przedsięwzięcia, chciałbym na t y m miejscu wyrazić serdeczne
podziękowanie za poniesiony t r u d organizacyjny K o n f e r e n c j i .
W naszej K o n f e r e n c j i biorą udział przedstawiciele s i e d m i u krajów:
Bułgarii, Czechosłowacji, F r a n c j i , P o l s k i , R u m u n i i , Węgier i Związku
Radzieckiego z a k a d e m i k i e m prof. J u l i a n e m B r o m l e j e m na czele. W i m i e ­
n i u organizatorów w i t a m serdecznie wszystkie po k o l e i delegacje k r a j o w e
z i c h przewodniczącymi. Szkoda, że z różnych powodów n i e m o g l i przybyć
na naszą Konferencję tacy zasłużeni d l a r e a l i z a c j i p r o g r a m u badań K o ­
m i s j i badacze, j a k p r o f . Milován Gavazzi, p r o f . Béla Gunda, p r o f . Ján
M j a r t a n , doc. Ján Podolák i p r o f . Christo V a k a r e l s k i . Szkoda też, że ze
s t r o n y polskiej n i e m a na K o n f e r e n c j i pierwszego przewodniczącego K o ­
m i s j i —• p r o f . K a z i m i e r z a Dobrowolskiego. N i e m a też znakomitego z n a w ­
cy k u l t u r y k a r p a c k i e j prof. Romana Reinfussa.
W s z y s t k i m przybyłym na naszą Konferencję serdecznie dziękuję za
- udział i życzę o w o c n y c h obrad w e f e k t y w n e j realizacji t a k pięknego
p r o g r a m u międzynarodowej współpracy badawczej. Wszyscy jesteśmy
przekonani, że o b r a d y nasze, zarówno plenarne, j a k i odbywane w trzech
sekcjach — f o l k l o r u , pasterstwa i b u d o w n i c t w a — przyniosą cenne osiąg­
nięcia badawcze i staną się ważnym etapem w d a l s z y m r o z w o j u działal­
ności K o m i s j i K a r p a c k i e j .

л — Etnografia Polska XXV/2

�</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
</item>
