https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/40854833ecdb36a32d7dd5ddb2ef8c2d.pdf 646fc5ac7bfafbd6cc3beb3f3c47cde5 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1522 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1993 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1408 Title A name given to the resource Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1993 t.37 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1993 t.37 z.1, s.5-6 Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text INSTYTUT ARCHEOLOGII I ETNOLOGII POLSKIEJ AKADEMII NAUK ETNOGRAFIA POLSKA XXXVII Zeszyt 1 Warszawa 1993 �REDAKTOR: WANDA PAPROCKA S E K R E T A R Z R E D A K C J I : IWONA KABZIŃSKA-STAWARZ Członkowie Rady Redakcyjnej: Maria Biernacka, Mirosława Drozd-Piasecka, Zbigniew Jasiewicz, Andrzej Slawarz, [Anna Zambrzycka-Steczkowska Adres Redakcji: 00-140 Warszawa, Al. Solidarności 105 Koncepcja okładki: Iwona Kabzińska-Stawarz Na okładce wykorzystano grafikę Alicji Czajkowskiej-Magdziak Korekta: Autorzy Etnografia Polska © Copyright 1993. All Rights Reserved All Papers and Photos are copyright to their authors and to Etnografia Polska Printed in Poland PL ISSN 0071-1861 Skład i druk: Zakład Wydawniczy Letter Quality 01-026 Warszawa, Anielewicza 25 m. 104, 96, tel. 3814 88, 38 2627 Zam. nr 54/93. Objętość ark. wyd. 19.5. Nakład 500 egz. Papier offset 80 g �SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Część I Marian Grzegorz G e r l i c h - Górnoślązacy. Od świadomości etnicznej ku polskiej świadomości narodowej (schyłek X V I I I w. - do Kulturkampfu) The Upper Silesians. From ethnic identity towards Polish national consciovsness Adam W a l a s z e k - Polonijni parafianie w Cleveland, Ohio: bunt, demokratyzacja i pro testan ty zaeja kościoła Polish ethnic parishioners in Cleveland, Ohio: Revolt, democratization, prothestantization of the catholic church Magdalena B o s s h a r d - M ł y n a r c z y k - Imigracje do Szwajcarii a kwestia społeczeń­ stwa wielokulturowego Einwanderung in die Schweiz Danuta S t a s i k - Środowisko człowieka jako element kont ik tu kultur (na przykładzie współczesnej literatury hindi) Natural and man-made environment seen as an element in contact of cultures 7 37 39 57 59 79 81 90 Część II Iwona K a b z i ń s k a - S ta w a r z - Współzawodnictwa w sytuacjach granicznych Competitions in liminal situations 93 162 POLEMIKI I DYSKUSJE Po co nam samounicestwienie? - Zbigniew Jasiewicz „13 grudnia" albo „Co Autor chciał powiedzieć?" -Arnold Lebeuf Mariusz S. Ziółkowski, Robert M. Sadowski 165 167 NEKROLOGI Anna Zambrzycka-Steczkowska (1931-1993) - Zofia Szromba- Rysów a 181 R E C E N Z J E I OMÓWIENIA Michał Buchowski, Wojciech J . Burszta, O założeniach interpretacji antropologicznej, PWN, Warszawa 1992 - Barbara Olszewska-Dyoniziak Czesław Robotycki, Etnografia wobec kultury współczesnej, UJ, Kraków 1992 - Barbara Olszewska-Dyoniziak Thomas Rhys Williams, Cultural Anthropology, Prentice Hall, Englewood Cliffs, New Yersey 1990 - Barbara Olszewska-Dyoniziak .. Andrzej Pośpiech, Pułapka oczywistości. Pośmiertne spisy ruchomości szlachty wielkopol­ skiej z X V I I wieku, Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej, t. L X I V , Instytut Archeologii i Etnologii P A N , Letter Quality, Warszawa 1992, ss. 143 - Irena Turnau 187 196 205 217 �Pro Georgia. Prace i materiały do dziejów stosunków gruzińsko-polskich, I , To warzy sto Gruzińsko-Polskie, Warszawa 1991 - Dagnosław Demski . „Przegląd Wschodni. Historia i współczesność Polaków na Wschodzie", z. 1-4:1992 - Iwona Kabzińska-Stawarz Krystyna Chabros, Beckoning Fortune. A Study of the Mongol dalalga Ritual. Asiatische Forschungen, Bd 117, Otto Harrassowitz, Wiesbaden 1992, ss. 316, 11 il. czarno-białych - Iwona Kabzińska-Stawarz Alice Sárkozi, Political Prophecies in Mongolia in the 17-20th Centuries, Akadémiai Kiadó, Budapest 1992, ss. 165 - Iwona Kabzińska-Stawarz Svod etnografíčeskich ponjatij i terminov. Narodnye znanija. Folklor. Narodnoe iskusstvo, vyp. 4, B.N. Putilov, G . Strobach (red.),, Moskwa 1991, ss. 166, nib. - Anna Brzozowska-Krajka Dominique Cardón, Guide des teintures naturelles. Plantes - Lichens - Champignons -Mollusquies et Insectes, Delachaux et Niestlé, Neuchátel - Paris 1990, ss. 400,49 tablic barwnych; współpraca przy wyborze ilustracji: Gaetan du Chatenet - Irena Turпаи Le costume populaire provencal. Rode de basso Prouvenco, Yves Fattori (ed.), Musée des Arts et Traditions Populates de Moyenne Provence, Edisud Aix-en Provence 1990, ss. 223, rye. 437, w tym barwnych 320+17 tablic wykrojów - Irena Turnau Marie Mercie, Sophie Charlotte Capdevielle, Voyages autour ďun chapeau, Editions Ramsay de Cortanze, Paris 1990, ss. 208, ryc. 216, w tym barwnych 36 - Irena Turnau Maria Cristina Masdea, Angela Carola Perrotti, Napoli - Firenze e Riotorno. Costumi popolari del Regno di Napoli nelle Collezioni Borboniche e Lorenesi, Guida Editoři, Napoli 1991, ss. 233, ryc. 200+36 tablic barwnych - Irena Turnau Ritratti di Carina tra '600 e '800. Dalla Donazione Ciceri. Costumi e tessuti nella tradizione Tolmezzo, Museo Cárnico delie Arti Popolari, „Michele Gortani", b.m.w. 1990, ss. 95, ryc. 68+barwnych 36 - Irena Turnau 221 221 224 229 230 235 237 238 239 239 Etnografia Polska is regularly listed in the International Current Awareness Service: Anthropology. Selected material is indexed in the International Bibliography of Social and Cultural Anthropology. �Szanowni Państwo! W bieżącym Zeszycie kontynuujemy tematykę szeroko rozumianego pogranicza (poświęciliśmy jej m.in. blok artykułów w tomie 36:1992, z. 1 „Etnografii Polskiej"). Jak wiadomo, kwestia granic, życia na pograniczu, interakcji społeczno¬ -kulturowych, współdziałania i konfliktów może być postrzegana i badana wieloaspektowo, z akcentem na wymiar historyczny, geograficzny, regional­ ny, polityczny, społeczny, kulturowy, relację: swój - obcy, centrum - pery­ ferie itp. Trudno też nie wspomnieć o granicach badając złożoną problema­ tykę mniejszości etnicznych, najczęściej w odnieś'eniu do większych organiz­ mów społecznych. Prezentowane w tym Zeszycie teksty są jedną z wielu możliwych prób ukazania owej złożoności problematyki granic, pogranicza. Artykuły M . Gerlicha, M . Bosshard-Mlynarczyk i A. Walaszka świadczą zarazem o tym, że. zakres zainteresowań i pole badań etnologów znacznie się poszerza i że współczesny reprezentant tej dyscypliny coraz częściej sięga do źródeł historycznych, starając się poznać przeszłość, by móc zrozumieć i wyjaśnić korzenie zachodzących aktualnie procesów społeczno-politycz­ nych i kulturowych. Obok granic formalnych, wytyczonych na podstawie międzynarodowych umów, zarządzeń administracyjnych, ustanowionych w wyniku działań wo­ jennych lub z mocy tradycji istnieją również granice o znaczeniu symbolicz­ nym. Można o nich mówić chociażby na przykładzie obrzędów przejścia i występujących w ich kontekście zachowań zrytu alizo wanych. Należą do nich m.in. różne formy współzawodnictw, analizowane przez I . Kabzińską-Stawarz pod kątem ich znaczenia symboliczno-komunikacyjnego, zwłaszcza zaś udziału w ustanawianiu i przekraczaniu granic oraz kreowaniu nowego porządku społecznego. O granicach można również mówić w wymiarze jednostkowym. Każdy człowiek bowiem zakreśla je wokół siebie, zwłaszcza wówczas, gdy w widocz­ ny sposób dystansuje się do innych ludzi, przede wszystkim tych, którzy reprezentują grupę obcą etnicznie, rasowo, obyczajowo... W ten sposób tworzą się uwarunkowane kulturowo granice psychospołeczne. Ich istnienie ma wpływ na ludzkie zachowania, kształtuje też pewne typy interakcji międzyludzkich. W interesujący sposób - poprzez pryzmat literatury - za­ gadnienie to zostało ujęte przez D. Stasik. �6 O rozmaitych aspektach granic, pogranicza, traktują również niektóre prace recenzowane na naszych łamach. Teksty zamieszczone w dziale „Pole­ miki i dyskusje" są natomiast sygnałem zmian dokonujących się w obrębie polskiej etnologii. Skłaniają one m.in. do zastanowienia się nad naszą „za­ wodową tożsamością" oraz zmuszają do odpowiedzi na zasadnicze, a tak rzadko stawiane sobie przez etnologów pytanie z zakresu etyki zawodowej. W przypadku badań terenowych jest ono szczególnie istotne. Mamy bowiem do czynienia z sytuacją szybko zmieniającej się rzeczywistości, w której badacz staje się często ostatnim świadkiem pewnych procesów, pozbawio­ nym nierzadko możliwości powtórzenia badań i ponownego kontaktu ze swymi informatorami. Redakcja �