https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/d56119e81c80a871b64c41e9efe73c29.pdf 18134e0365c3d278111f10aa0a726252 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2196 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1997 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2042 Title A name given to the resource Kronika / LUD 1997 t.81 Description An account of the resource LUD 1997 t.81, s.301-322 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Lud. l. 81.1997 IV. KRONIKA SI'IV\ WOZJ)ANIE Z KONFERENCJI • ..Cl J1.TURAI. PIWHLI·:MS OF UmOPł:-: AT THE END OF THE 20TH CENTURY" ORAZ ..;\NTIIROPOI.C)(iY OF POLITICS IN POST-COMMUNIST SOCIETIES" W dniach IX-20 wr/.eśma 1996 roku w Hachotku na Pojezierzu Brodnickim odbyla się mi<;dl: namdoll'a konli.:rcneja antrorologiczna ..Cultural Problcms or Europc at the End of the 20th C:nlury" mrgani/.o\\ana rr/.ez .lanus/a Much.; z Instytutu Socjologii oraz Wojciecha Olszewskicgo I Instytutu I:tnologii i ;\rchcologii Uniwersytetu Mikolaja Kopernika w Toruniu. \V konli.:rcneji \\zi.;li udzial hadacze z ośrodków akademickich Austrii, Czech. Estonii. Francji. Cin:cji. Ilolandii. I.il\~y. Nicmicc. Polski. Rosji. Ukrainy i USA Obrady otworzył Ban \ an Stecnhcrgcn (l Jni\\crsytct w Utrcchcic) - sckretarz gcneralny Eurorejskiego Towarzystwa SOCJologiczncgo. W \vysląpicniu inauguracyjnym poruszyi prohlcmy związane z nasilającym si.; ziali' iskicm glohali/.acji II' ł':uropic i jcgo wplywami na unilikację narodów. Następnie Ryszard Sud/illski. prod/icbn Wydzialu Nauk Ilistorycznych UMK. krótko przedstawi I problematykę konli.:rencji ohc.łlllllj'IC<1przcde wszystkim maczenic przekszlalccll politycznych i ckonomicznych Europy kOlica XX II'ieku na świadomość narodową jej mieszkaticów. lego dnia mialy miqsce JcS/cze trI.)' wyst'lpienia. Andrzej Z. Bokiniec i Andrzej P. Kowalski I. l1nillersylCtu Mikolaia Koperllika (.. Prehistoryczne źródla wspólczesnych ctnokullurowych rmhlelllóll' I':uropy") m/.wa/yli kwesti.; dl.iejów etniczności w świctle antropologii historycznej i archeologii. Wsb/.ali .. jak du/e wplywv mogla wywrzeć indoeuropei/.acja na kształt loż.samości kultlllT'\\C.1 hlropy d/isie/s/c.J. Michal Buehowski z Uniwcrsytctu im. Adama Mickiewicza ' .. IO/sanIO';C I·:urop<:/Cl.ykll\\·. jedność i podziały") naszkicowal dylematy współczesnych przekS/.l:\lcen ś\\ iadomości europcjskicj pod kątcm problematyki tożsamości. obrzędów przejścia. rdacji \\Iadzy i dominacji. SkupJ! SI": zasadniczo na asymetrycznych stosunkach kulturowych panujących pomi.;d/.y Wschod<:m i Zachodem. Trudności w ustaleniu. czym jest właściwIc 1.1Irllpa Kllt"lCaXX Il'ieKu. w wyst'lpieniu zatytulowanym ..Dwie Europy" zaakcentował Wojeicch .1 Ilurs/la I Polski':J !\kademii Nauk. Zaprezentowal dwa poj<;cia I~uropy. jako kategori<; filozoliC/n'l i jakll Ij,lwisko plllitye/llo-etnicznc. WS/ystkic wyst'-lpienia sprowokowaly żywą dyskusj":. :\asilaj'lce siO;II' Luropie ostatnich dekad Ijawisko etnicznej. religijnej i kulturowej hetcrogeniCl.no';ci narodów oral. jego wplyw na tO;i.samość narodową Europejczyków i perspektywy rols/cr/enia linii LuropcJskiej to gll'lImc motywy obrad w drugim dniu konferencji. Na sesję pr/edroludniO\I"1 I.lo/yl~' si.; wysl'lpienia Swictlany Czerwonnej z Rosyjskiej Akademii Nauk i..I'lllielniCl.nv Konnikt \\·SpllICl.<:snej kultury rosyjskiej. dialog czy konfrontacja religii. narodów I pat"lst\\ "I. /\ndr/cp Flisa I l!niwersylclu Jagicllollskiego C,Kryzys Zachodu - kryzys chrześeiJilllSl\\ a" l. Pelera Kivisto I Augusliana Gollegc w USA C. Wielokulturowość jako czynnik kształtujący toi.sanHlść narodO\I'ą wc wspólczcsnej I~uropie"). Theodosiosa icolaidisa z Grecji 1..\\' pos/ukiwaniu I·:uropy") oraz Barta van Steenbcrgena (..Wpływ postmodernizmu na rozwój sro!cCl.clistw curopcjskieh"). Ostre polcmiki wywolał referat S. Czerwonnej. która przedstawiła ,;zcreg sprzeCl.ności pomi.;d/Y imrerialn'l plllilyką Federacji Rosyjskiej jako spadkobiercy ZSRR. a dąieniami narodll\\ dll wyzwolenia si.; z ucisku kolonialnego. Dyskutowano o wojnic czeczeli,;kicJ. kolabllracYJnej polityce rosyjskich wladz lokalnych i społecznym zacofaniu niektórych grup ctniunych na!ci'lcych dll dawnego imperium radzieckiego. Tcmalyka sesji popoludniowej (wyst'-lpili. Michael Abdalla z Uniwersytetu im Adama Miekie\\iua. lidia Bartkowiak-Rachny z Niemiec. Thomas Feist z Uniwersytetu w Bremie oraz �302 Wojeil:l:h Olszewski z l!niwl:rsytl:tu Mikoi<lja Kopl:rnika) byla kontynuaeją rozwa/.aJl nad kWl:stiami mnil:jszośeiowymi i problemami I:uropejskieh imigrantlm /\bdalla ("Stan i perspektywy kultury narodowl:j imigrantów asyryjskieh w Szweeji") zapr<:l.l:nlmval antropologiczny obraz spoleezności asyryjskiej tworząeej mnil:jszość elni<.:Zną w Szwl:eji. Bankowiak-Raehny (..Polska mnil:jszość narodowa w RFN i jl:j problemy na Ile rroecsó\\ akulluraeji") przedstawila sytuację Połaków w Nicmezeeh. Zaakcentowała. że Polacy nil: tworzą lam klasy<.:Znie rozumianej mniejszości etnicznej. a sam proces akulturaeji Polaktl\\ jest bardzo zni/.nicowany. Feist (..Widokulturowość i inh.:gracja imigrantów w Nicmczeeh i USA") przeprowadził analiz.; lyP(')\\ adaptaeji spolccznośei imigrantów IV Niem<.:Zeeh i USA. Olszewski (..!.n·)/.niwwanil: elni<.:Znonarodowe: bogaclwo czy dziedzi<;\wo przekl.;te Europy') Przypadek polskieh kresów") podjąl problem "nowyeh" konlliktów etnicznych i regionalnych w Europie. W konkluzjach wielu badaczy wskazalo. /.1: jl:dyną szansą na wypracowanie wspólnej [(lżSamości europejskiej jl:st twórcza wymiana kulturowa pomi.;dzy narodami i gnlpaml etnicznymi a silnym poczuciu wlasnej to/.samości. W oSlatnim dniu obrad dyskusj.; stymulowali Milos Tomandl z lJniwersyll:tu Karola \\ Pradze ("Badania tożsamości narodowej: przypadck Republiki CZl:skiej"). Indrck Tan z. Ccntrum Bachul nad Współczesną Kullurą w Tallinil: ("Estonia i W<;gry w oblicz.u gll;bokich przl:mian kullurowcj produkcji i konsumpcji"). Joscf Langer z Uniwcrsyll;[U w Klagenrurcie L.Pokolenic roku 1989 w Austrii. Czy poj<;cie narodu traci sens'?") i Michal TreszezYllski z Litwy ("Wieś na pograniczu: dylematy to/.samości"). Rozmawiano o stanic 1O;i.samości narodoweJ w CI.eehach. LslOnii I na W<;grzeeh. w Austrii oraz na Lilwic w obliczu przemian gospodarczych i kullurowych POCZ,liku lat90. Chyba warto odnotować również zamykające sesj<; wystąpienie Ludwika Stommy. \\ programie umieszczone pL "Czy etnologia w XXI wieku b<;dzie potrzebna')". ROi~wa/.ania tego znanego antropologa. przypominające raczej luźne dywagacje niż prób.; odpowiedzi na tytulowe pytanie referatu. wywołalo - jak si<; wydaje - sporl: rozczarowanil: wśród sluehau.)I. Trudno bylo st\\ierdzić. czy to antropologia wraz zc swoimi kategoriami. czy te/. sam prelegent nic rad/j sobie z wicloznaczności,! zjawisk współczcsnych - zjawisk t:poki określanej jako pono\VoC/esna. Wystąpienie Stommy nie oznaczało jednak koilca anlropologicznych debat w l~ad)(1lku . .lUI w sobot<; 21.ll9.1997 roku rozpocz~ło się VI Sympozjum Sekcji Alllropologii Spoiccznl:j Polskiego Towarzyslwa Socjologicznego. kierowanej przl:z Mariana Kempnego z IFiS PAN. Cz.;ść uczestników pierwszej konferencji pozostala w Bacholku. który zasilony no\v'l grupą badac/Y między innymi z ośrodków akademickit:h w WarszawiI:. Katowicach. OISltynie. (ichllisku oraz w Stanach Zjednoczonych - nadal byl miejscem ciekawych dyskusji. tym razem toczących się w ramach konfcrencji zatytulowanej "Anthropology of Politics in Post-Communist Societics". Obrady rozpocz<;la dyskusja panelowa kontynuuj'lca problematyk.; wielokulturowości spoicCZCrlstw nowoczesnych: "Politics. Multiculturalism and Nations in Modern Socil:ties" z udziałem Mike'a AronotTa. Petera Kivisto. Janusza Muchy. Barla van Steenbergena oral. Milosa Tomandla. W tym dniu swoje referaty zaprezentowało pięć osób. Ewa Nowicka ("Islota polskości") przcdstawiła rezultaty badań dotyczących eudzozielllc{)\v w Polsce. Slawolllir Lodziilski ("Rit\\·) z powodu pomników i wspomnierl. Spory na temat usytuowania mil:jsc pamięci I11nll:jszości narodowych w Polsce po roku 1989") przedstawi I analiz.; konllikhlw rodz'lcych si.; na skute\.; odmiennych interpretacji miejsc pamięci narodowej przo. ró/.ne spo!ccznośei regionalne. Relacje przemian narodowościowych i kullurowych w ESlonii pokazał Indrl:k Tart w \\ysl'lpil:niu pL "Zmieniające si<; wwrce aktywności obywatelskiej w Estonii: od narodmwj jedności do skrytych grup", Elżbieta Tarkowska ("Czas i temporalne aspekty dyskursu politycznego \\ postkomunistycznej Polsce") zaprczcntowała tl:zy ilustrujące wplyw kategorii czasu (przeszlość. tl:raźnicjszość i przyszłość) na ton wypowiedzi polskich polityków Grażyna Woronieeka ("W slron<; anlropologii polityki. czyli jak zgadzamy się na wladz.;") na podstawil: \"Iasnych analiz <Inlropologicznych przedstawi la założenia teoretyczne dotyez<lee poslrzegania wladzy przez spoicczeilstwo. �303 I)rugiq~o dnia ohrad wysl'lpili: Dorota Rancer-Sikora, Krzysztof Lęcki, Piotr Wróblcwski i P,lllcl /alęeki Ranccr-Sikora (.. Polityka pnllladzcnia rozmów") skupiła sit,: na analizie lVybra11\ ch strate!!ii litcracki konllnsacji. Lęcki obral. rcwolucji") dokonal llla ..Solidal'l1o.~ci". \Iej") Wróhlewski zaprCl.entowal II miejscowości Ossowskie!!o. Ilspólezesnej wyniki (iieICl.yn. l,,<d'olska rcwolueja. interprelacji ("Spoleczcnstwa hada(] badail w czasach na tam prowadzonych systemo- Opolszczyźnie przez dotyCl.'lce statusu Kościoła rzymskokatolickiego która, podobnic jak picrwsza, okazala się bardzo cl.y!o Ilysl<lpicnlc Mariana Kcmpnego. Prl.o pięć dni ohrad badaczc prez.cniowali X:\ II icku. ()cl..ywiśeie kOlica pozosta\\ala z\oliwo~ć i(ontekst naturalny: Joioro. Stanisława l z różnych nastroje perspektyw dyskutantów w Polsce jako owocna, zakoil- dylematy zmienialy tożsamości sil;, spl'awność obslugi Ośrodka Wypoczynkowego przystal·l. lasy. wzgórza i spaeo;;ry z intelektualnym lecz .. FT WOI.IT/NI. S/KOLA I'rzyj;m! I.LINIA. UMK oraz podto;;kstem. PROCESY się z. ;myku!ami przez Instytut (.lEP 11424-96). Obsze:rny lIyh(u' kilkutygodniowe dotyczącymi leblllw Etnologii Oprócz 1997 Europejskiej organizatorów Illacicrz~ sll'm ośrodku Ihl uty!!odni()\IY zostal I.yku angiclskim. ("odzic'nnie mi OI'al. dyskusjami. I.akrcs Letniej mity i stereotypy których przez dr studenci antropologii Michi Kno;;cht była zobowiązana opracować antropologii miasta w swym dotyezącc napięly Budapeszcie. problemów przygotowany hyl bardzo Uniwersytetu uczestniczyli Lund. podczas i I\'spólezesnyeh Ilumholdta. Każda grupa sianowi badali I. zakresu oraz drugie - prezcntująec p[()gr,lIl1 Sl.ko!y przygotowania, historii źródlowych i dr I'elera Nie:dnmiillera z. l inillersytelu d\\a \\ysl'IPicnia: pien\'szc poświęcone: S::ymańska W RERLlNIE". prac()\\Ilicy z. uniwersytetów II' Kopenhadzc, Barcelonic. V,,·iedniu. Warszawie i ł'ol.naniu l)gólcm okolo 70 osób. l uroczy IILlSKIEGO. 20 LIPCA - 3 SIIćRPNIA IlLRLlN, do Ilcl'illl;1 poprl.cdz.ily zap0l.l1<lIIali ŻYCIA II'R/.I::STR/ENNE Lctnla IOst;Jia IOr!!anlZowana \\ ramach prujeklll TFtv1ł'lJS II nici studenCI Pc'ou . .I\"\iiskylii. miasta. O(jR/\F1E SYMIHll.IC/.NI·: euru- niezmienna Katar=yna Szkoła Ilumboldla znacze- transformacji przeprowadzonych wcześniej Asch 'a jako kulturowego /,Jięcki w wyst'lpieniu zatytu!owanym "Kościół rzymskokatolicki w Polsce w ocz.ach sllych prz.edstawiciełi. na podstawie własnych hadaJ) przedstawił bardzo inleresuj;łce hipo!oy hada\\'oe grupy kultu1"(lIIcj. Konl\;rcncję. pejskich IV kontekście pogranicza antropologicznych w kontekście 1980-1981» Solidarność prm:y Asch'a laj.,:eia Berlina. byly prowadzone II' ję- przed południcm odbywaly sil; sesjc plenarne wypdnione wykladaporllsz.anyeh lematów by! hardz.o szeroki - od podstawowych pro- h Iem ('l\1 lcorel> emyeh i metodologiez.nych wspólezesnej antropologii miasta (allthrop%gy III" 1/1<'Cl/l' "s. {llItr/m)/'%,!!.,\' " ol" th" city) po kwcslie bardziej szez.ególowe (jak choćhy rrohkm l. nickgalll\ch I.C\\n;llrz. imigrallll')w 1'1I .101m Ilornclmnn. kl(lrcgo llHlrism and ide:nlilicalion \\'icle dyskusji research ..\by wl.hudz.il lt1togralil takie unll.111aicić mOllotonię sze:roki. na kt()rym od ukaz.uj;lccgo wyklad Część lIskładów filmu z i.ycie wyklad roku Cygan('lIv wykladów. lilmy Laszlo zostala się dużym organiz.atorzy przez Jednym capital. gości z nieh Political zainteresowaniem. "Historical ofurban and sociological life" . jeden berlillskiej. Moholy-Nagy'ego herl iJiskich miasta. of the (,erman z Finlandii o tematyce: wygloszona antropologii eieszyl for ethno!!raphies eodz.ie:nnych prczcntowano making Republic»" .lana Ll\Lstrama Implications 1933 hadaczy ..The: symbolic II'ilh the: «Ikrliner on urban g,\\ culturcs: SIl iccili spotkaniu. hard/.() w Ilcrlinie). Ilśn'lll kl,'lr>ch 1J1,t1al.lo się kilku z.nanych slynnego (Grossstadt=lgellner). z wieczorów Przekrój filmów pohy! prze:dwoJennego filmu szczególnie �304 interesującego ze wzgl.;du na artystyczny charakter. rcklam<>wk.; (l)/e' 0rliwi/g po propagandowi.1 des Blicks. reż. Wilhelm van Kampen. 1990). kt<>rcj pierwotnym zalożenicm wc wschodnim i zachodnim Bcrlinie po upadku muru. Pomysl bardw przeladowana efektami komentarzem i muzyką pod Opa tytulcm przedwojennego od stwierdzenia: tysi.;cy technicznymi. spektakularnymi Zywi.1 reakcj.; se'/ner IJerlin zdj.;ciami publiczności ( .. Berlin wzbudzi! pradziadk<>w"). I ..lotu by lo ukazanie film .Jochcna Bauera dynami<':l.I1ic I.montowane Berlina przeplatane areykomiczn)'m komentar/.em. klin)' ..Pomi.;dzy 1890 a 1914 rokiem Berlin posiadal 2 milion)' koni. 8 tysit;cy samochodów. 60 dzienników. I.mian dobry. alc realizacja ptaka" oraz tandetnym I. 1975 roku obrazy fOzpoCl.ynal mieSl.kaJic{)\\'. si.; }O 3D teatr<>w i w·ielc. wiele Ilil,:cej ... ·· /, antropologicznego punki u widzenia najciekawszy był lilm Noclistrasse 9 (1996). zreali/owany przez Dagmar Jcnsig i .Iudith Kei L studentów Instytutu Studi(')\\' Kulturowy<.:h na IJnillcrsytccie trum Humboldta Berlina. blemach . .lest lo opowieść ich zyclu psychologicznych Niespodziankę Berlina dotyczących Po sesjach. których w Europie. Stucknci /.wiązanych z mieszkaniem entuzjazm się innym Berlina, celem odbywały i opiekunowie of public stosunkach. zostali prowadziła grupa. obserwacj.; sccn zespoły zbiorulI eJ na terenie (warsztaty). nad i miejsc o ILl0by<.:iu żr<>dła niektó- w środowiskach empiryczne praeuj'lca pr/.estrzeni <.:en- oraz pro- w wyobrażni do badaJi czyli badania na nicwielkie Pierwsl.a montaż. w nim ukazać funkcjonuj,! uczestników praktyczne. podzieleni krótki chcicli dziś jeszcze w samym ich braku. mctr<>w nad zicmią wzbudził studenci bylo wprowadzenie si.; zaj.;cia problemem, spaces/places", jakie wysokOŚCiowca a I\laściwic kilkadziesi,!t widzów Czterej pancern/ / p/es. Poznaliscy z filmu zajmowal wzajemnych i nie skrywany rych slereotypów wielu Polaków. skich o micszkaIi<.:a<.:h \VIelkiego codziennym. mieJBerlina. z kt<>rych każdy lematem .. I:thnographies publi<.:Znych, badaj'lc spo- soby ich symbolicznego i przestrzennego kreowania ora/. wykorzystania. Iładania pn)\\adzono m.in. IV parkacll. ogródkach dla dzieci, centrach handlowych i stacjach metra. I.espl)I "Renaming the past - rebuilding the eily" podjąl zadanie maj'lce na celu dokumentowanie oraz blyskawicznie post.;puj,!cego rozwoju miasta - nic tyle rozszerzania I.mian nazw ulic sil,: granic Berlina, co jego gwałtownej przebudowy Studenci pracujący nad tematem .. East and West Berlin: urban landscapes and lifestyles in comparison" podj.;li badania porównawcze w lachodnicj i Ilschodnicj części Berlina. prowadzili wywiady z parami "mieszanymi", starali sil,: uchwycić zmiany. jakie zaszly w krajobrazie miejskim po jego zjednoCl.eniu. Kolejna grupa, ,.Consume: and local". zajmowała si.; szeroko poj.;t,! konsumpcją. prowadziła badania w centrach wych, teatrach, ,.Migrants nych reslauracjach. and natives: praktyk popularnych symbolic i mechanizmów .. budach". forms and cultural regulujących Uw. fasl-lilOl!ach practices" związki mialy pomil,:dzy itp. laj.;cia II' grupie na celu ukazanic imigrantami global handlo- rójnorod- a rdzennymi beri ili- czykami. Berlin jest miastcm wielokulturowym i uczestnicy wars/.tatu chcieli odpowiedzieć na pytanie. co lo właściwie znaczy. W tym celu zapoznali sil,: m.in. z koncepcją multikułturalizmu Berlina. której autorkąjest Barbara John. komisarz do spraw imigrantlllv i deputowana do Senalu Bcrlina. Obserwując liczne jak idea ta realizowana nocnych, kuchni kawiarni. będ,!cych przykladem dla bezdomnych cz.;ścią program prze/o 24 godziny Prezenterzy cje dla imigrantów. ... pchlich świata typowego wykładu, targów", SFB4 przez po proponui'! celem mies/.kających ,.napływowych". jak i .. rodzimych". Badania empiryczne. które można od miasta. niclegalnych Berlinajest Nadrz.;dnym wyników się problemami życiu uznać urozmaicone Innym. jest promowanie wystąpienia stacja schronisk 24 godzinl nadająca i nie/bl,:dne etnicznej integracja badawcze. przez 44D tys. imigrantów muzykl,: etniczn'l oral. analizowali wicie linstytucjonali/(}wany lokalna /,amieszkuje za wstl,:P do szerszych zcspoly studenci i otwartych MultiKulti, (Berlin MultiKuiii wszystkie klubów l3crlinowi w Berlinie imigrantów W tym celu odwicdzili imigrantów. Radio na dab.; w 19 j.;zykach z ealego imigrantów prezentacj'! zajmujące subkultury wielokulturowości krajów). łeczności instylLlcje jest w codziennym wszystkieb studiów, Ich liJrllla wykorzystujące byla zc 184 informa- tożsamości kultur /,ako()cwne bard/(} multimedialne m swój spo- zarólllio zostaly różnorodna tcchniki �305 proentacji. co hani lO uatrakcYJni lo wypowiedzi. które dotyczyly glównie ponolVoczesnego. Illelokulturlmego organi/.nHl micjskiego jakim jest Bcrlin. Dla nas. uClcslnik61v s/koly letniej. widką wartością hyla nic tylko możliwość zapoznania sic< Ie II splllClesllym stallem hadali nad antropologiq miasta. lecz również oka/ja do bardzo osobistegn ..zanurzenia si.,:" II rzeoywistośei spoleC/no-kulturowej wsp61C/.esnego Berlina. bez wątpienia Jednego z najllai.niejs/vch d/iś miasl II' I':uropie i świecic. Kontakt lcn stal się dla nas inspiracją do II ielu priem: śkl'l. Kilka I Ilich. I. kouieC/nośei slabo jeszcze uporządkowanych, chcielibyśmy lapre I.ellloll al: Ikrlin przypon\ina industrialny ocean. Jedynie z kilku najwyżej polożonych punktów miasta li II ainy obseJ"lI ator I.dolny jest ogarn'll: przeslrzdl, którą zajllluje. Jednak naIVet wÓIVc/.as nic jcst Oil II stanic or/cc C/.y gd/.iLŚ. na kr:J1'll"ach miejskicgo horyzontu. nic kryj,! sic<jakieś odkgk ,l/ielnice-lI\Sp\ Ikrlin bOllicm II calości sklada si.,: z dziclnic-wysp. wyodn;bniaj<lCych sic< suborgani/n](\1I miejskich o IV!:lsnej struktur/e elnicznej, architektonicznej oraz własnej historii IdepOI1ll1\;J11CIII mUleach !lC/IIIUIl! istnielqcych w kaz(kj dzielnicy-\vyspiel. WiyKsmśl: lIyspiarz\ nic lila miasla. Poruszając siC; IV rewir/.e kilku lub kilkunastu ulic wyInaCl.on)ch najhlizs/ym "Isledztllem ..wlasne,i" dzielnicy-wyspy ograniczają siy do pcnetrOlvania terenu mi.,:d/\' nimi. /najomośl: miasta nic jest potrzebna dla funkcjonowania w nowoczesnej metropol ii. /Ilaezn ie II :Iin ieJs/.ym prohlemem jest zapoznan ie się przez każdcgo "wyspiarza" I misternie skonstruolI:ul\"ln systcmem komunikacyjnym okalającym, przccinajqcym w kai.dej plas/CI: inic organi/nl miasla:. I'omi.,:dz) d/.ielnicami-lIysp:JI11i biegną dobrze udroinionc i sprawnic dzialającc artcrie 1..0!llunikacyjnc Ill1lOilill'iaFlcc s/.yhkie pr/emles/czanie siy po mieście, podró~owal1ie. Wypady pnza lIlasną d/ielnic.;-wysP'; "l sporadyczne i przcważnie dotyczą miejsc, w których nic są narai.eni na hezpośredni koniakt I. innymi "wyspiarzami" z "odległych wysp". Wyprawy poza IIlasn: terell. riel' h: moi.na oswojony. pl)(.kjmlllvane są zawsze w okrcślonym celu. nigdy dla 'anKj pr/::jemności podn'li.oll·ania, Rytm i.ycia miejskiego zdaje siy zaś być dyktowany czc<stotliII osci:1 pr/ej:l/(illll i Inallllllo,;cią schclllalów pohlczeI1. Opus/l"lanie ter\tmium wyspy prawic zawszc wiąże si.; z niebezpieczcilstwcm zdknic<cia si.; ..tlko II oko" I. Iei'm ill('()gllilu. ziemią pelną czyhaj<lcych na każdym kroku niebczpieczelistw. II których ..I\yspiar/." innej CI.;ści miasta \lic niewiele, stqd Iyka sit; ich i w konsekwencji unika. kor/l"staj'lc I prostego roZI\ i'l/ania - micjskiej komunikacji. R\ l) ko spotkani:1 na ..ohcym" terenie staje si.,: dla wyspiarzy ryzykiem nic do zniesienia: porus/allie si.; komllnik:icj'i miejsk'lie minimalizuje. daje ulud.; ulgi nic-rozpoznania, gwarantuje rllllnOSl' liSiak kaid\ jesl nle/.lla.lolll)m' Napotykane w ..podróży" po micście miejsca nic są dla ..1I:splarZ\·" punktami "po drodze", 1\' ktt\rych mogą zatrzymać się dla zaucrpnic<cia oddechu I pr/:lal.llcj pogall.;ciki Ilubyleami. Są one raC/ej punktami "na drodze", które - jcśli nic dają si.; II )ll1iną~. l"Iy ohejś~ nalciy przejśl: wstrzymując oddech i zamykając oczy i uszy. Zycie II induslriain: III oceanic IIllUS/.a do i.ycia na wyspic. Klllllunik:ic.f'! nllejska ../.o.lIala" na niemal turystyczny. pozbawiony ryzyka ogląd rzcczvwi';lOŚU :;tenlnc vyb) kolejki SI.l"I.elnie zabl"l.picClają przed jakimkolwiek kontaktem . ..I'oc!rói.oll anic'" pod/iemne daje .jeszCle Icpsze ruultaty, jcszue Icpszc zabezpieczenie przcd kontaktem z ohcym. nieznanym tcrencm: mijane kolejne dzielnice-wyspy przez wiele lat p07.0staj'j lIyl'IClnie punktami na trasie zjaskra\lo wypisanymi nazwami przystanków i możliwościami pr/esiadek / CI.ascm świadomośl:. jeśli kiedykolwiek była, ii właśnie tu. na powierzchni. rÓllnici jest jakieś i.ycie. ukga latarciu pozostawiając w pamic;ci "podróżujących" jedynie , Ilcrlin l'IIl1ics/kuic tIkol" 3.) mln micSlkHlic(\w iYlących w 23 dzielnicach połączonych ze sobą złożonImi ",lemami nllcjskiq k"nllllllkacji (S-Ilalm. U-Halm). Największa dzielnica I3crlina to Ncukolln, która li':/l 31) lIS IIllcslka(ICt'1I1 " Ikrlin w/ciąga sic lIa XXlJkm': odległość I lachodu na wschód wynosi 45 kilomctrów, natomiast I pili noc! na południc l{) ~i1oJlH.:lf(·)\\". �306 poczucie nicsmaku i zniecierpliwienia wydlui.ającą si~ drogą. Pod/iemna komllnikacja os/u~d/a nicmilych widoków. utwicrdzaląc ,.wyspiarz/' w przekonaniu, ii. i.YF\ na wyspie'. Człowieka wspólczcsnego zwyklo sil( często okrcślać mianem wlóczC;gi. lUrysly lub piclgr/.y. ma2 Każde z tych określcIi uosabia inny typ kondycj i czlowicka ponowoucsncgo. jak go nazyll a Zygmunt Bauman ... Wlóczęga - powiada Bauman .. nic wie z góry. jak dlugo będzic popasać w miejscu. w którym się znalazł; rzadko kicdy dlugość postoju ndezy od jego decy/ji. (idy rusza ponownie w drogę. nic jest pewny celu; obiera nastypne miejsce postoju odezytUJilC drog{)\\skazy na rozstajach dróg - ale czyni'lc LO nic ma pcwności, czy uda mu siC; II obranym miejscll zalr/~· mać i najak długo. ( ... ) Jest więc wlóC7.ęga pielgrzymcm bez celu piclgr/.\"mki: lub koc/ol\llikiem bez trasy .. 3 ••Turysta - kontynuuje autor Nowocesllo,i"ci i =ag/ac!v - placi /a Imlność: prallo do ignorowania tubylczych uczuć i trosk, do otaCl~ania sit,: wlasn,\ si<:ci'l I../Hlucri. nabYlla on w trybie transakcji handlowej. ( ... ) Podobnie jak włócz.,:ga. jest turysta stworzcniem eksterytorial. nym; ale w odrói.nieniu od włóczęgi. przeżywa on sW'1 eksterytorialność jako pr/YllJiej'" Swoistą odmianą włóczęgi i turysty zdaje si.,: być pielgrzym. On równl<:ż .I<:SISiak II' podrÓż~. w bezustannym ruchu, lecz jego mobilność nic wynika jednak I.. koneserstll'a eg/Olyki. które reprezentują wlócz~ga i turysta. ale z mniej lub bardziej określonego celu oral. ściśle 1 nim związanego. poczucia misji do spełnienia. Pielgrzym jest w nieustannym ruchu poszukując pól. w których - jak sądzi - opatrzność nakazala mu ingerencj~ w celu odnaiczienia ukojenia dla siebie samego. bądź grupy. której jest przedstawicielem. Powyższe przcnośnie nie wylrzymują jednak próby konli'olllacji / /.)11")"111 org'IIlI/./nem Berli· na. Specyfikę spoleezno-kulturową tego miasta lepiej oddaje metallJra bywalea. IlYII alcc .ie'l swoistą mieszanin,) elementów wszystkich wymienionych typI)\\. IlYllaln: mi;lsla. cly leż kilku jego miejsc. ma cechy zarówno turysty. pielgrzyma. wlóc/~gi .. jak tubylca. Ilywali:c jednak w mieście bywa. a lO oznacza. że nic.jesltubylccm. który zna granice terytorialne wlasnej dzielni· cy-wyspy. obyczaje tej cz~ści miasta, identyfikuje si~ w pcłni z hislOri,\ sw<:g0 lIcimatu. a pr/~ tym - co jest cechą najważniejsz" w przypadku lubylca - nic obml i;j/.uje go tylko jedno teryto' riulll plemienne. tylko jedna solidarność plcmienna. Bywalec nil' stara się /ro/.umieć terytorium. na którym przyszło mu być, on pragnie je oswoić zgodnie 1 wl<lsn'l Ili/.FI. I~ czym podobnI do pielgrzyma. Nic stara się także idcntyłikować z miejscem. poniella/.jesl lo niemo/liII l. gd~/ jest uczestnikiem kilku miejsc równocześnie. W tym z kolei podobny .lest turyście I wlócz~dze. Nie znaczy LO jednak. iż bywalec nic stara si.; uczestniczyć IV życIu miejsca. w klórym pr/yszlo mu być. Przeciwnie. ochoczo podchodzi problemów nunuj,\cych miejsce SIl ego hl'cw. ofcnlJąc własną kompetencjy IV zamian za uznanie go przez tubylców la rl)\vncgo sobie. R()żnica ml~(j/~ llIbylccm a bywalccm polega na tym. 7.Ctubylecjest. a bywalec hYIi'l/. Komllln 1<:.1 sylUacji polega na tym. że bywalcc może, w razie problemów przerastaj,jeyeh .lego kompetencje. naj/I\yuajnie.l przestać bywać. nic ponosząc za to żadnej odpowied/.ialności. Wlaśnie na odpowiedzialności. której bywalec z racji hywania jest pozbawiony. polega róż.nica mi~dzy nim a tubylcem. 13YI\alec pr/.ez cały czas swojego bycia utrzymuje niemoi.liwy do pokonania dystans. który 1 jednej slron~ - dość paradoksalnie - umożliwia mu zapuszczenie korzeni w kilku miejscach. tak ahy nil po· czuć nicznośnego fetoru czlowieka znik'ld. z drugiej zaś- owe kor/<:nie s<\ na tyle plylko OS;lIl/(lne. na tyle słabo wc/epione w pod loże. ii. w momencie pojawienia Sl~ trudnośclI. c/erpanlenl soków odżywczych lub możliwości czerpania ieh z miejsc bardZiej alrakcrJllych. bywalec por/ue,1 I Berlin jest metropolią widokullurową - pr/eszlo siódm" cz,ść calq ludnllści mia'la Slanoll'i" OOCil. krajowcy pochodzący ze 184 krajów. Lączna liczoa cudzoziemców IVyJlllsi.Iwdłllg SlacJlIlk(l\\ olicjalfl1 dl. 440 tys. ISlnieją cale dzielnice. IV których przewag, liczeoną maj'! oowkrajoWl\ np. Kreuzoerg. gdzie Niemcy stanowiąjedynie 15% ogółu mieszkaliców. przy 50'X, TlIrk,iw. 2 Zob .. l. Bauman. Hilóc=ęga i tllrysli1: typ\" POI/OIl·oces/II!. II" "ll-k" PIJI/IJII"IJC':S/w.I'W~. Warszalla 1996. s. 326·333. 3 Op. cil .• s. 327. • Op. cit .• s. 327 �307 l\) mićjscć. prKllOs/.'lc si.,: w k(lkjne. Żywot bywalca jest podobny do egzystencji planktonu \\ oCl:anil: - lI',c,d::il' i lIigr!::il'. (id> hy chcieć nKtalilryC/nie dt) \\ ieIO\\i,vkO\\egtl Slrumićli om:go określić strumienia s\\latla kulturową swiatla sytuację złożonego z wielu Berlina. pada na sOC/l:wk.,: rozszczepiającą mieniąc> ch si.,: już I,upl:ini.: innymi niż pi<:rwotne to można ..czystych" by ją porównać I:harakterystycznych barw, go na wiele pojedynczych strumieni Wprawdzie zauważalne są jeszcze kolorami, pkil:s cel:hy \\'yiscio\\'1: hal'\\' pl7.:d I'(l/.proszeni.:m, ak mają one już inny charakter, inną konsystćncj<;, Podobni.: jl:st z widokulturowością w Berlini.:: przybyłe w zwartych formacjach, reprelentującć odmićnnć w/ory kulturowć grupy .:migrantów z wielu stron świata w zderzeniu z miastl:m. k[{HI: \\ tym pr/,ypadku j.:sl potężnym m.:chanizmcm kulturoregulacyjnym (wlaśnie 0\\ ą "SOUI:\\'k,,"). ukgają rozbiciu, Lkktem j.:st spoleczeI'lstwo multikulturowe bez wyraźnie laakceJllO\\anych pr'łllt'm I:zy trendów. biegnącc wieloma ścicżkami zapełnionymi koegzystują.:: mi I sobą I\\orami pochodzącymi z różnych kontl:kstów kulturowych, Przykładem tego jest szereg funkcjonuj'lcych w IkrliniI: instylLJcji. jak I:hoćby odbywająca się od kilku lat ,.Parada \Iilości" (Low Ikrlin jcsl I'arack). b.,:d'IC<llIlakomitą 1'(')\\l1icż miastem l> Iko .lako symbol Clasu minionego. lal'(l\\110 mCl11all1ic. pk i li/,yunle, \\OŚl:i dochod/i 1'(')\vl1ież ogromny go. kt{)rego mi,:s/kalicy Ikrlin cech. badar'! nad illnkcjonuI',cym spróhowal: pl'lenieść ti/yc/nie ucllwyllH:go /lIlKInie CI.)' pozorom jako multikulturowcgo, ciągle realnie jeszcze istniej,)Ca funkcjonuje zapora. która nie dzicli inny wzór kulturowy, nic posiadającym o nim w spos(lb ak i \\ielkim ,;o\\an: ch \\ IkrliniI: I>una ~LI\h\ mtl\\'ić spo\eczeI'lstwa wbrew W t.:j sytuacji do .,tradycyjnie" funkcjonującej multikulturoproblem nieadekwatności kulturowej tzw, Berlina Wschodnie- !liejednol'llclnYIll, kl(lre po/woliłyhy polem bada\\cz)'m. który leC/ również. reprClenlllj,\ jest miastem wizytówk<l MURU. obszarem praktyk jakichś jednoznaczny, dzialania trwale Berlin dla antropologii antropologicznych. jest charakteryzujących na pewno stosowanej, zwlaszcza Szereg badania go ogromnym zaawan- i refleksja teore- spoleuelistwem Illultikulturowym, mogą okazać się owocnymi, je na grum wielkich miast w Polsce. Wszak symptomy niemal multikulturalizmu Ikrlina zauważalne są również u nasi Bel'iin jest d/is miejscem ogromnego projektu realizowanego na wielu polach: urbanistyczn: m. kulturo\\) m i spokcl.l1ym. Foldery. jakie można otrzymać niemal w każdym punkcie miasta. ukazuj,\ \\vj-.: Ikriia pr/.ySllości -- stolicy liberalnego paI'lstwa. w której każda odmienność. czy to "ultliro\\·a. seksualna almlcj I, l :mherto \\'ltpli\\ Cl.y religijna, I':co /apytany ie kst bez przeszkód niegdys o najwi-.:kszy nim mit o Luropi..: jako liberalnl:j. ponoszącej nlegd) slejs/":l kolonialno-imperialn..:j. przestrzeó mit współczesnej wspólnocie illit I':ul'llp)' otwartej. historii majdzie kulturowej, również do samorozwoju Luropy Jeśli .,coś" - w postaci to niewątpliwie jest i samore- odpowiedział. możc iż nie- ucieleśniać emigrantów - konsekwencje to rodzący się "nowy-stary" ten Ilerl in, Nala/ia I'OWST/\ lIC 1 I)ZI/\1.1\1. POI,S" Rói.nie moina oCl:niać OŚĆ' SFKCJI IFGO TOW /\RZYSTW/\ w/,ajemne stosunki Wróblewska, 1\ TROI'OLOGII Maciej J D/ld::iak SPOLECZNEJ SOCJOLOGICZNEGO pomiędzy etnografią (etnologią) i socjologią \\ Polsc.:. Wydaje siO; \\'SI.elako. iż od kilku lal weszly one w nową pozytywna fazę, Na taką ocenę e\\olucji \V'/.ajemnych relacji pr/edstawicieli obu środowisk zda się również wskazywać przykład dzialalnosei lespolu badaczy pr/ynaleh,cych \\ rama..:h slO\\ ar/.)'Slwia socjologicznego, larówno do jednej, jak i do drugiej z tych dyscyplin �308 Chociaż zamysl powolania sckcji antropologii spolcczne.i (kulturowcJ) w ramach Polskiego Towarzystwa Socjologicznego pojawial sil; w różnych okresach jego dzialalności i blii.sze poznanic tej kwcstii mogloby być interesuj'lcym przYClynkiem do dzjcj<'m SOCjologii polskieJ, 10 istnicnic Sckcji Antropologii Spolcczncj w jej obecncj postaci jest zwiwane z podobn<\ tendencja wyraźnic odciskającą sit;: na tcrenie polskicj ctnologii widomymi zmianami naz.ewnictwa placl'Jwck akadcmickich. czy znajdującą przejaw choćby wc wprowadzcniu specjalizacji antropologii kulturowej w ramach studiów ctnologieznyeh. Tego rodzaju impulsy IV postaci oi.ywicnia kontaktólI /. badaczami n:pracntuj'lc\ mi anglosaską (głównie brytyjską) tradycję tcj dyscypliny pojawily sit;: .jui IITz.cśnicj a \\)'nikaly z prac nad spuścizną Bronislawa MalinO\vskicgo prowadzonych od schyłku lal sit:dcmdzicsi'ltych \\ lak bdzit: Antropologii Spokc7.llej Instytutu Socjologii UJ. Wszclako /.rodz.enie sit;: te)!o pomyslu trzeba łączyć z I~lktcm powolania do życia w roku 199() Luropcjskiego Slll\\arzys/.enla /\ntroplllogów Spolecznych (FASA). Iwłaszcza pierwsza konferencja Stowarzyszcni;1 \\ Coimbl'ze uświadomiła polskim uczestnikom. iż czlonkO\\'it: tt:j korporacji \\ Poisct: I·cprcz.t:nluj'l r(Jżnc. ez,ascm nicchętne sobic 'fratric' (jak napisal o tym nit:dawno Michal HncllO\\·ski). Ta konstatacja. \\. powiązaniu z gwaltO\V11it: rosnącą liczbą publikacji z tcj dzicdziny oraz. pokain;\ liczbą naukowców identyłikujących sit;: jako antropologowie spokc/ili. UŚ\\ iadomila pomysloda\H'om potrzebt;: stworzt:nia instytucjonalnych warunków organizacji spolkaó i konlcn:ncji oraz szerzć.j pojmowanej dzialalności polskich antropologów spoku:nych. R(\\\niCl przćlonl 19X9 roku sklanial do wypracowania wyraźnego proliiu hal\<mczego polskićj antropologii na\\i~VU.i,tlći do światowego dorobku tej dyscypliny i poszukiwania rlJli. jak,! nHJZe ona mkgrac \\ zllllćnl:liqcym sit;: spokczeJ1stwie. W tym duchu Marian Kelllpny i Zdzisla\\' M:lch. Illrlllaini inicjatorzy jćj pO\\'stanla. zar:- sowali program przyszlych dzialati Sekcji: ..ladanićlll Sćkcji ( ... ) hyłoh:- prz.ćdc \\v.yslkim uspra\\nienic. zorganizowanie i zinlensylikolVanie kontaktów i \\ymlany inl<:iekluaiJle.i \\ ~r(lll hadaćZ\. którzy IV innych ośrodk<lch pracują nad podobnymi zagadnićniami. ćZt;SIO nić wićdz'lc \\zajćl1llliL' o sobie. Slużyć kmu może m.in. organizacja sympozjl'l\\'. na kll'lI'}ch polscy anlropo!ogO\\ ic mieliby okazjt;: prczcntowania wlasnych prac. Socjologic'/nc ~rlJdowisko n<lukO\\ć zyskalob\ dzit;ki temu możli\\ość dokladnćgo z.apoznanla sit;: ZĆ specylik:l antrt'pologii jako dyscyplin} nauk spolccznych i zastanowienia sit; nad relacjami_ Jakit: zachodz~1 nllt;:dz\ anlropologi<1 i socjologią czy innymi naukami o spoleczclistwie. kdnoC/eśnie po\\sl;lnic Sckcji. bt;d'le kokjn} In krokiem w kierunku nobilitacji antropologii spokcznej \\. Polscć, J11;1!\\'i!oby popular:- za(i~ ogromnego i wartościowego dorobku tcj nauki. ci<lglc mało z.n;lIlćgo \\ n;lvym kraju" (fragmćnt wniosku do I.arz.\du (ilównt:go PTS). I)rojek! powyższy poparli wnioskodawcy powoiania nO\\e.1 Sckcji' ;\ntonlna KloslJ\\'ska. I:\\a Nowicka. Joanna Kurczewska. Jacek Kurczewski. I\ndrzcj PiolnJ\\ski. /\ndrzć.i Kojdćr. Irćnćusz Krzemiliski. Marek liólkowski. Piotr Lukasie\\·icz. Wlodzimicrz 1\. ROSlocki. /bignić\\ Ryko\\ski_ St:rgiusl. Kowalski. Marek Czyżewski_ J\ndrzcj Czynczyk. Sekcja ostatecznić z.ostala PO\\o\;)na do życia uchwalą Zarządu Clównego PTS z dnia 24 listopada I<)<J{)rol'dl. lO stycznia 1991 roku odhylo sil; zcbranie inauguracyjnć Sckcji. \\'zit;lo w nim udzial ~() osób rt:prezenluj;lcych róinc ośrodki socjologicznt: i antropologiczne. \\ ':- m t'ni\\ćrs:- ki JagiclIoliski _. I\ndrzt:j Paluch. hlzislaw Mach. Slawomir Kapralski. fV1<JriolaFlis. Jerzy Ś\\ iatlowski: IFiS PAN i inne instytuty PAN-Antonina Kloskll\\·ska. Andrzcj lal;\czkowski. Llzhićta Tarkowska. Marian Kćmpny. Dorota Budy ta. Robćrt DuJ. Anna Kubi;lk. Ilanna Iloj:lr: llni\\crsylCl Warsz.awski - Lwa Nowicka. Andrzej KojdeL Stawomir l.odz.il·lSki. Alina Kapciak: lJni\\ćrsylt:l Lódzki - Mart:k Czyi.eIVski. lIalina Worach-Kardas: tJni\\'Crsylct ŚI.\ski 1':lIa Jurcz:-li,ka /ebran i ustal iIi z.asadnicze kierunki prac Sekcj i i powierz.yl i jcj k ićro\\ n iCl\\o trzyosoholI cnH! Zart-ądo\\i \\ skladzic: Marian Kcmpny (przcwodnlcz;lcy) orM f\-L!rek (·/.:-/ellski i /dzisl;l\\ Mach (czlonkowie). I, powodu dlugotrlValych \\'yjaz(l(m z.agranicznych \ tarka CI} Zl'\\ skicgli i /dzislawa Macha od \HzćŚnia 1992 roku /arz<\d przcslal iSlnićć: jćgo Pr/.ć\\odnicz;IC\ zgl(hi! podczas sympozjum Sćkcj i w Rabce ust;]picnic /ar/.ądu. W okrćsie Jcgo pracy \\iek sit; .ićdmk wydarzylo. Okres ten przyniósl zwielokrotnićnic liczb)' czlonk(J\\ Sćkeji: \\ć \\Tzcśniu II)CJ~nlku �309 nalci.alo do IlIC.i X7 oSI'lh. l'cpl'ocnlujących praktycwic wSl.ystkie oddt:iały Towarzystwa, Okolo :20 os.'lh IIClcslniCl,: lo syslcmatyo,nic II różnorakich spotkaniach organit:owanych prt:cz Zarząd, PodSlallolq Iilrlll.t d/ialalności były sympozja Sckcji organizowane co roku (wrzesień 1991 II' KarpaQu. I\T/,esicli 1(1)2 II' Rabcc), Opr(JCz nich odbywaly sil< spotkania odczytowe. dyskusje panclOlle. dyskusjc nad ksiąi.lallli. nad programcm nauc/,ania antropologii spolecznej jako spccj.i1i/,<lcji II r<lmach s[udi(l\\ socjologiClnych. a wl"Cs/cie jcdnodniowa sesja dotycząca prob!c111l)11h<ld'lIli<ltoi.S<Il11ościkultunllvej /<ldaniclll /ar/'ldu II POCl'ltkovlYlll ok/\:sie hylo zintensyfikowanie kontaktów i wspólpracy "śn'ld b'ldaol o podohu:ch /.,iutercsowaniach i t:blii.onej orient<lcji teorctyczncj. Z tcgo punktu II id/,cnia lI'/cb<l podkrl'ślic /naucnle spotkal] organizowanych poza Warszawą: IV Krakowie i Lod/i. kt<'lrc hyły ok'llią do prc/,clllacji alllropologieznych zaintercsowatl różnych ośrodków. POlIstal to 1Illllrlnator o C/.Ionkaeh Sekcji. Roi.; i11lcgracy,jną odegraly oba sympozja. Można Ili.;c nH)wic o kryst.i1i t:<lcji II pierllSl:ym okresic istnienia Sekcji podstawowego obszaru badallQl'go IIsp('llnl'go dla Iliclu Jcj ulonk<'lIv, W Jcgo centrum znajduje sil< problematyka to/samości kulturo\\cj. stosun!JlIl ctnicmych. nacjonalizml)w. konlliktów kulturowych. \:au~lną trosk.! /'Ir/,'Idu IV pi~I'I\'SI:.YIllokresic istnienia Sekcji było nawi'lzanie współpracy bada\\Q~.j /c śrllllovliskielll polskich ctnogralów i etnologów oraz z micdzynarodowymi IOwarzystll<lml n'llIkOllyllli skupi<ljącymi antropologów spo!cunych. W efekcie w pracach Sckcji uczestniC/ą rÓllni~i. wvhitni polscy etnologowi~. S~kcia uzyskala zbiorowc członkostwo II' International l 'nion or thc 1\lIthmpological alld I-:thllologic.i1 Sciellees . .lej członkowie uczestniczą ponadto akl:- IVIlic IV d/ialalllości I':urop~j,;k iego Sto\\'ar/ys/~1l ia !\ntropologóvv' Spolec/nych. Utrwalani u obccności Sckcji II i..yciu lllicd/.ynamdow)'lll slui..ylo zamics/.Cl.cnic inliJrlllaeji o jej powstaniu i d/iaiallloscl II biuletlllach obu wspomnianych towarzystw. '\I~slety prac~ S~kcji Ilie /aowocowaly samodzielnymi puhlikacjami. choć gIównie na pod,;talll~ lllat~r1all)\\ /. Sympo/.Ium Sekcji II' Karpaczu powstala książka Kulturowy wymiar pr::elIIiul/ s/)o/eclll-dl pr/vgotovlana II ściśle Ivspólpracującym z Sekcją !,akladzic Teorii Kultury lI·iS 1':\:', lak II i.;c po okr~sie org'1I1i/acyjnego krz~pni.;cia punkt ei~żkości w pracach Sckcji i i~.i pr/·YSllego /ar/.!du mial\' slallowić starania. by dorobek Sekcji pr/ybral postać puhlikacji Jo,;t.;pn:ch dla /ailltLTL'SlllV<lnlch odbiorc(l\\, Uznallo hlllvicm za sZCl.ególllie ważnc. by przckoIlać środo\llSko sllcjlllogiunc. ii. r~tkks.l'l antropologiczna pozwala wzbogacic socjologie/ne allali/: dokolluj'IC:'cll si.,: Ilspókzcśnic pr/.emlan spo1eunyeh. \\' -:t:Cllliu 11)1)l roku podczas Walncgo Zgromadzenia zostal powolany nowy Zarzad Sekcji: lvIarian Kcmpll: (pr/cvlodllicz'lcy). Wojci~ch Burvta i Alina Kapeiak (wiceprzewodniczący). Slal1011lir l.odzil'lSki (sekrl'tar/). Ilarhara Fatyga (skarbnik). Kontynuowal on zasadniczo dotychczasolvc kierullki d/ialalności POllil'wa/ w roku 1993 nadal wzrasta la liczba czlonków (grudzl~(] 1993 - ()2 osol1yl kOlllcczne okazalo si.; opracowallie now~go infiJrlTlatora prez~ntująeego podstall OlIc illliHmaqc o o,;ohach na!cz<lc)'eh do Sekcj i. IV tym in formacje o ich dorobku nal/ko": m i d/icd/in'l<.:h /.aintcreslllV<ll'l, !arysowalo si.; takżc dą/enic do poszerzenia problematyki spotkali i SI'IIIPO/:jl')\1 S~kcji. /\nali/a deklaroll'<lIl)'ch przcz jej członków zaintcresowali pokazuje hOlliem. ii. Kvv'cslie toi.sal1lości kullurolvej, stosunków etnicznych. nacjonalizmów. kontliktów klllturoll:ch. ';['lIlll\vi.! /alcdwic j~dcn / obs/arólV badawczych. Ni~ podj.;to II' owym okresie prohlcnwt)'ki antropologii polit\'ki (11,śr(ld l.aintercsOWal] badawczych czlonków sekcji /nalazly si.,: dyskul''; polit\c/Il\ i rytuali/lll polityki. patologia instytucji politycznych IV okresie translormacji s:s!cmu spolcC/lIcgo, cbprc,sja ideologii i mitologii zbiorowych. doświadczenie fiJszyzmu i ,;talini/Illu. kOlllullikacja polit)'c/Il.I). racjllnalnośei myślenia i systemów wierzeIl. antropologii Ilartości (VI tym problcmólv antropologii biblijnej. antropologii czasu. antropologii ckonomi<.:/.Il~i I. al1lropologii c(HI/ll'nllości. alltropologii kOlllllllikacji. choć Sckcja skupia II' swoim gronie I.llallCOlI tych /'Igadni~(l. Wyra/.~lll wkraczallia Sekcji na kolejne pola refleksji i badail bylo III Slmpo/j lim pO~11i,;colle stal'I m i nowym IllrlllOm ,trói.nieowani<l kulturowcgo spo!cczeńst wa pohkicgo (gnldt:idl 19'J3. SI'l\visko - I'mlkovva Leśna kolo Wmszawy). Wziyło II' nim udzial ok. 4lJ oSI·lh. Rdnat)' pr/cdslall'ili koled/,y wYI\'Od/<ICY się z kilku środowisk. Do pos/.erzcnia spcktrum prohlemat: ki /l'hr'lI·j lIaukowych przyczynila siy tak/c 'niedokol]czona' dyskusja nad �310 pracą zbiorową Kllllllrowv wVllliar pr::elllial1 .I'po/ec::l1vch (pod red. ,\. Jawlowskiej. M. Kempnego i L.Tarko\Vskiej) zawierającą wiele istotnych lek stów z zakresu antropologii Ileorli kultur: (dyskusja zostala zorganizowana wspólnie z Zakladem Tcorii Kultury IFiS PAN) oral. spotkanic z prol". Louisem Ronigerem (licbrew Universily ol" Jerusalem). ktl')ry 11)'glosil wyklad ..Anlhropological Approach lO Modern Society - Research on the Valuc Syslcms ol" Modern Israeli Society". Osobno warto wspomnieć o dyskusji nad książl"] Czeslawa Robotyekicgo 1':ll1ogru/ia po/ska wolJec kllIIW)! wS/Jó/c::esl1cj- pracą ważn'l dla calego środowiska etnologicznego. /.agadnienie zróżnicow,u'l kulturowych nadal stanowi lo celllrum zaintcresoll;lIi i przedmIOt ohrad sympozjum i grupy ad hoc zorgani/.Ollanych przez Sekcjc; wsplllnie z /.'Ikładem I"eorii Kllltury IFiS PA~ II' trakcie IX Ogólnopolskiego Zjazdu Socjologicznego w Lublinie (czcr\l'iee 11)1)4). W trakcie sympozjum. kontynuowanego nastc;pnie jako grupa ad hoc. wygloS/.ono 12 rekratóll. I\l'iaszcza obradom sympozjum towarzyszylo bardzo duże zainteresowanie uezestnlkl')I\ /.jazdu. Nic można uznać z.a udane IV Sympozjum Sekcji (StaWisko. grudzi Cli 11)1)4) poślllcconego z.agadnicnlu wizualności w kulturzc wspólczcsncj. Slabe zaintercsow'anie oraz seria nicoczekiwanych ahsencji aulorów. przewidzianych IV programie wystąpieIi. uezynilo to sympozjum spotkaniem śnldull'iska osób zwi'lIanych z /.akładem Teorii Kultury IFiS P/\N. Za sukcl's n,ltomiast należ, uznae V Sympozjum Sekcji podejmujące problemalykc; wielokulturowości II' warunkach spoieuelistll'a poslkomunistycmcgo. klóre odbylo siC; na Ilelu Wi: IlTzdniu 11)1):; roku. Bogatc materialy (w trakcie jego trwania wygloszono 14 rekratów) zyskaly postać tomu zbiorowego pl. .\u progu ,,,ie/okll/lurO\llos'ci. który /.Ostanie wydrukowany przez Oficyn.,: Naukow:\ jesieni'ltcgo roku. 3l stycznia 1996 roku dobiegi kOllea nastc;pny. tym raz.em trzyletni okres d/jalalności sekcji. mierzony kolejnymi kadencjami Zarządu Sekcji AllIropologii Spoleczncj. W tynl czasic liczhaj.:j czlonków wzrosla z. 87 do 112 osób. Ten Zarząd pracowal II pelnym skladzje [lrzcz ea", kadenejc;. organizując 5 sesji naukowych - w tym jedną ll1i.,:dzYllal"(Jdow'l- I tak. opr(JCz dorocznych sympozjów. IV ramach międzynarodowego kongresu IlIAFS (Sekcja jcst zhionmvm c/lonkiem tej organizacji) IV sier[lniu 1993 w Mcxico City zorganizowano sesic; pl. ..Cultural Systems of Eastern Furope in Transition" z udz.iałcm 4 czlonkóll' Sekcj i (M. Iluchowski. !\ . .li1ll10\\ ska. M. Kcmpny. 1-:. Nowicka). Warto IV tym micjscu podkreślić. iż doroczne s: mpo/ja naukO\le Sckcji staly się rml/ajelll zinstytucjonalizowanej tradycji i dobrze slużą integracji różnych środowisk. Ich organiZOlIani.: stalo si.,: wic;c podstawowym środkiem realizacji celów deklanmanyeh .lako uzasadnienie pllll'OIania Sekcji w roku 1990. mianowicie celów wzajemncgo poz.nania zaillteresowar"J badawczych czlonków Sekcji, wymiany intelektualnej wśród prz,edstawieieli różnych środollisk socjologicznych oraz pomiedzy aniropologizującymi socjologami i uolO\lymi pr/.cdstawicielami polskiej clnologii. Wydaje siC;. iż dzialalność Sekcji umożliwi la częstsze kont'l)..ly ponllęd/y pr/.edstallicielami obu dyscyplin. co zaowocowało w postaci wsplJlobeeności socjologów i ctnologóll na licznych konfcn:nel'lCh slużilcych wymian ic pogl"dólV i wz.ajemnc.j prczelltacj i Il!asny ch stanowisk. Ważnym elementcm pracy Sekcji staly siC; powolane jeszcze IV roku 11)92 komisje: ds. treści nauczanych II' ramach kursów antropologii na polskich uczelniach (II składzic B. Fatyga. D. Niedżwicdzki) oraz ds. opracowania wyboru tekstów do nauczania wstępu do antropologii spolccznej (w ski adzie E. Nowicka. W . .I. Burszta. M. Kcmpny. I.. Mach). Re/ultaty d/ialalnosci pierwszej z nich. dzialaj'leej praktycznie jednoosobO\lo. pr/ublawila II' styuniu 11)96 roku II' ezc;śei naukowej walnego zgromadzenia Sekcji l3arhara Fatyga. Jej badania jednoznacznie dowodzą. iż kanon lektur znajdujących zastosowanic II procesie dydaktycznym II przypadku kursólv przedmiotów z zakresu antropologii jest w przypadku studen((')\1 socjologii i etnologii bardzo zbieżny. J)zialalność drugiej komisji przebiegala II' spos(\b bard/iej kolekty lIny. J)\\(J.le czlonk(lII komisji M. Kcmpny i I~. Nowicka przygotowaio szcz~gófO\I'y pro.lckt antologii tekstów Ilpn)\\adzajacych do podstallowych zagadnie(] alllropołogii l\Spólcz.esnej. Projekt powstał II' oparciu o konsultacje z pozostalymi czlonkami komisji (do której dokooptO\I'ano uchwalą poprzednicgo Walnego I,gromadzenia kol. .I. Muchę) i zostal w listopadzie 1995 roku z.lo/.ony w Wyd,lIl'1lictll'ie �311 Naukowym PWN. Sukces tej inicjalylly. wsparlej recenzją prof. Zbigniewa Jasiewicza. zależy w tej dmili od dotacji z ME W~ lonion)' w wyborach z grudnia 1995 roku kolejny Zarząd w składzic: M. Kempny (pr,;ewodn iczący). I,:. Nowicka (wic<:rrz<:wodnicząca), S. LodziIlski - sekretarz/skarbnik. 1. Mucha I !\ Tys/ka. podj'l! 12i(mnl<: ,;adania związane ze zbliżaj,\Cym się kolejnym Ogólnopolskim /j,lIć!<:1ll SocjologiClnym w Katowieacb (wrz<:siel1 1(97). w trakcie którego zorganizowano grup., lenlalyc/J1<j "j"oi.samość kulturowa w gwaltownie zmicniaj'1cym się spoieczel1s1wie przypadek Polski" .. kj tematyka b.;dzie dotyczyć analiz wspólz.ależności pomiędzy dynamiką rzcezywistości spokc/l1ej. posiadaj,\cą nlwnież swój rrzejaw w postaci przeobrażania sit; sposoblm ksztalhlll·ania. Illllkcjonowania. prz.yjmowania przez jednostki i grupy icb tożsamości. a zmi<:nności,\ sociologiCln) ch nar,;t;dzi Jcj badania. 1"<:120roli/.aju pmhkmatyka. klllra stala się swego rodzaju ..znaki<:m firmowym" Sekcji. zostal~1 w uhi<:g!YIll roku w/.bogilcona analizi!mi z zakr<:su anlropologii polityki, któremu to zagadni<:niu [1oŚwi.,:con<:zostalo ostatni<: sym[101jum Sckcji w Bachotku k. Brodnicy we wrześniu 1996 roku (tylll raz<:1llo charakh.:rz<: mit;dzynarodowego warsztatu UNESCO). Jego temat brzmiał .,Anthropology of [1olitics in post-communisl socicties", zaś obok wystąpicl1 czterech gości zagranic/l1ych zcbrani wysluchali 10 reICratów polskich uczestników. Podobnie problcnl0wi antropologii polityki orill lOisamosci narodowej zostaną poświęcone sympozja organizowane przo o.lonk(·)\\ lal·l.ildu Sekcji w trakcie przyszloroczn<:go kongr<:su Międzynarodowcj Unii Nauk Antrop(llogiun\'ch i 1':UlOlogicznych (ICAES) w Williamsburgu . .,flina Kapciak, Marian KelllfJl1Y "I INO(il{/\1 lA 1\1:1 (iR/\NIC I'OCII\TKI ZBIOR()W I BADAŃ LUDOZNAWCZYCH W KRAJNI! Ki\I{Pi\CKICII. leli (JWeZESNY KONTEKST I DZISIEJSZE ZNACZENIE" SYMPOlJllM NAIIKOWF. LW()W. 12 - 13 LISTOPADA 1996 s) mpo/jum losta!o wrganizO\lan<: wspólnie przcz trzy instytucje austriackie i j<:dną ukraillski(: /\ustriilcki Instytut Luropy Wschodniei i Poludniowo-Ws<:hodni<:.i (przedstawicielstwa w<: I.wO\lic. Ilrat\slilwie i lludapeSlci<:). Ambasadę I\ustrii w Kijowie. Austriackie Muzeum Ludoznilllcz<: 11' Wi<:dnill or,lI tl-1l1i'.eum Etnografii i Pr'zcmys!u Artystycznego Instytutu NarodomallS!l\a /\N IJkrainy w<: Lwowi<:. Przy pomocy Austriackiej Biblioteki Narodowej w Wiedniu rÓ\\IlOCl.eśni<: wsta!a zorgilllizowana wystawa "CJalicja w obrazach", uroczyście otwarta w dniu rozpoCl..,:<:iilsymp()/jum. \V ohrildach S) mpo/ium ucz.<:sllliCl.ylo kilkadzi<:si'lt osób. w lym 6 z Auslrii. 4 ze Slowacji. 3 z \V.,:gier. po jedn<:j z iV{oldawii. Polski i Rosji oral. najwięccj z Ukrainy - ze Lwowa. Kijowa i in. W loku dwudniO\\\ch obrad przedstawiono ogólem 23 rcferaty (z 27 zapowiedzianych) w J<;!ykach ukrailiskim. I'Osyjskim i niemieckim. Byly one bardzo sprawnie tłumaczone na bieiąco z ję/yka ni<:lIli<:cki<:go na ukrair'lski oraz z ukrair'lskiego i rosyjskiego na niemiecki. Obrady podz.i<:lon<: wstiily na 4 s<:sje. O[llarcie K. Ikitl. Wi<:d<:l'l: ..Stosunki osobiste i instytucjonalne ludoznawstwa austriackiego z regionalnil eillogralii\ dilWl1<:gokrilju korolllKgo Galicji": S. Pawluk. 1.11(')11': •. I.udo/nawstmljako cz.)'nnik ulrzymania świadomości narodowej". Sesja I: ..I'oCl'llki inslytucjonalil.Owanych zbiorów i bad~1I1 ludoznawczych na Ukrainie. w Polsc<: i na Wegr/.ccll (pr/cl\oLinicl.<lcy: M. Lcśćak. S. Pawluk). I. IloIO\\ack\j. I.m)\\: "Roli! wspólpracy mit;dzy przyrodnikami ukraillskimi l austriackimi 1\ dziejach niluk(lIIych osi'lgnięć lJniw<:rsytelu Wicćkl1ski<:go": R. Kyrcziw, Lwów: "Wkład �312 Raimunda Kaindla do ukrailiskic.j dnogmlii i 1()lklorystyki"; O. Sapelak, 1,IIÓw: ..Organizacja ekspedycji badawczych przez Towarzystwo Naukowe im. T. SzewClenki": I .. Silećka. Lm)ll: ,.Michal I-Iruszewśkyj i Muzeum Towarzystwa Naukowego Im T. SzewClenki": F Stebly.i. Lwów: "Ukrailicy galicyjscy jako przedmiot zainteresowali W austnackiCJ nauce. prasie I literaturze do polowy XIX w."; I,:. Pietraszek, Wroelaw: ..()bs/ary polskich l.ainlereSo\lali elnograliClnych w C1alic.li Środkowej i Wschodniej do 1914 r.": H. Putilo\\'. SI. Petersburg: ..FolklorystYClne hadania (;alicji IV drugiej polowic XIX II'.": T. tvlohay. Hudapl'Sll "PoClątki naue/ania ludoznawstwa na uniwersytetach wc;gierskich" Sesja 2: "Austriacki wklad do etnogralii regionalnej \I (jalie.ji do 191~ roku" (przewodniczący: E Pietraszek i M, Sopoliga) M. Schindler. Wiedeli: "Etnografia kraju koronnego (jalicji \I hlcllO\lych austr'iackich publikacjach ludoznawczych. Artykuly i ich recC}lCja. Komcntarl bihliogr,lIiClny": F (irieshokr. Wiedcl): ,.Dokumentacja ilustracyjna (I()togralic. graJika) w I.asobach CJst.:rreiehlsches Museul1l Ilir Volkskunćk": Ił. Tobler. Kiusec: "Kolekcje przedmiot()\I etnograliclllych I. (;alicji \I /a,>obic Ost\:rreichischcs Museum tlir Volkskunde". Opis ilustnmany pr/droClami. Po dyskusji odbylo siC;uroczyste otwarclc wystawy .,(ialicj'l w ohra/ach I. Kronpnn/.en\lcrk". I wprowadzającym wykladcm I. Kohl z ł.liblioteki Narodowcj w WiedniU. Wystawa byla eksponowana pó/.niej (Iuty-mar/.ec 1997) w Muzeum Narodowym II' Krakowil'. zaś od kwietnia 1997 roku w Wiedniu. Sesja 3: ,.Rozwój etnogr'alii narodowej i regionalnej" (przel\()drlic/'jcy. F. Cirieshorcr i M. Parikova). I. Dzendzeliwśkyj. IJżhorod: ..zainteresowanie badaniem dialektu hojkO\lskiego na ZaK<Jrpaciu II czasach austro-m;gierskich": .I. Karpenko. Odessa: ../-:tniellla historia Karpat Iluko\l'llisklch (na podstawie badali hydronimicznych)"': D. Kozak. Kijt"m: ..Badania archeologiczne \I Karpatach \I' epoce monarchii austro-w.,:gierskiej": M. Lesćak. Brat\'sl,l\\a: ..I.lldozn'l\\st\ll1 sil1\1ac~IC \I' okresie międzywojennym"; W. /elcnczuk. Kiszyni<iw: .. Iladania IIblOru ludo\lego IlI\lnośc! karpackiej II" X IX wieku". Sesia 4: ..Uwarunkowania I perspektYII"Y dla nOlI'ej «etnogralii ho graniu) IV krajach ~al'packich. PostanOWienia kolicowe" (przcIVodniczący: K. Ikitl. R. Czmelyk). M. Mesa, Martin: ,.Świadomość etniczna a zbiory ctnograliunc \I mil/each": M. Parikol·'1. I3ratyslawa: .,Elnogralia bez granic jako możliwa perspektY\I'a etnologii europejskiej": F. Schnceweiss. Kitlsce: ..Adolf Mais i «oddl'ial wschodni» I\ustriackiego Mllzellm LudOln,I\\Clego oral założenie i historia Muzeum 1':lilOgralicznego Kittsee nO\le «otll"arcie na \lschl')(I». d/ialalnośc wystawiennicza, zhiory i dokumentacja": M. Sopoliga. SI'idnik: ..0 prohlemie had,,,'] etnografiunych slowackich IJkrailieólI"": R. Czmelyk, LW(lIv: ../hiory Mllzeum lowarzystll'a NaukolIego im. T. Szewczenki I nowoczesna etnografia ukmiliska". Dyskusja kOlieowa odbyla siC; w IwolI"skim parkIl clnogralicz.nym i /Oslala pol'IClona I.lego zwiedzan iem. Spotkanie wc Lwowie badaczy zainteresowanych lradyeyjn" klillllr;l IlIdOlv'I II" Karpatach bylo wynikiem m.in. zacieśniającej siC; ostatnio wspólpracy IlIdo/.nawe/ego środowiska 1\10\1skiego z naukowymi i muzealnymi instytucjami austriackimi. I.ostala ona w/no\liona po przes/lo )O-letni<:j przerwie. a zapoczątkoll"ana i szczególnie hliska na przeilJlllie XIX i XX \liekll. gd) niektórzy ukrailiscy ctnograli.m-ie. jak W. Ilnatiuk, oglavali s\l'e prace II" Ilyda\lniet\lach allstriaekich. zaś etnograliczne zbiory ukraii\skie. zwlas/cza z lerenólI" I luelllszCly/ny i Bojk()\lsz)zny, tralialy do muzcum ludoznawczego w Wiedniu. Dziś Silone zgromad/one i ekSpOn()\lanl' IV Muzeum Etnogralicznym Kittsee. W treści relcrató\v i wypowiedzi etnograli.·lIv ukrail'lskich u\lidoczni I siC; \I y minie 1~lkl. że kultura IlIdowa Ukrainy i ląezący się z nią kntg zagadnieli zallllUJe doniosic miejsce \I hislorll kultury ukraillskiej i jest przedmiotem nasilających si.,: badali jr()dloll"ych i lereno\l·ych. których wyniki przedstawiane są w lic7llych publikacIach. Od początku IlN) rokullkazuje si.,: \Ie LWlmie 110WYdwumiesic;cznik etnograficzny ,.Narodoznawui I.oszyty" (por: ,.Literatura Ludo\la" /. 4:'. �313 1(97). W 199:1 roku \Vvdane /.Ostaly aż trzy zarysy podr\(cznikowe etnografii skicj kultury ludO\I·cj. II tym dwa llpracowane zbillrowo wc Lwowie. W przcd:·;(awionym Ftllologii sympozjum wc Wroclawiu. uczestniczyl W relCracie swym tylko jeden podkreślił. przedstawiciel żc dawne polskie na terenic Galicji Wschodniej. a nawcl Środkowej, uwzględnialy ukraiiiską (określaną dawniej jako ruską) i jej kultur\( tradycyjną. zakresie ludność polską I)otyczylo to również obszaru Ukrainy lub ukrail1- Polski, badania I. Katcdry etnograficzne przede wszystkim ludność a w znacznie mniejszym karpackicgo. któremu wiele badal1 i publikacji poświ\(cili i polscy hadacze. pocz'lwszy od W. Pola i O. Kolbcrga po R. Rcinfussa i .f. (·I.ajkowskiego. I)odajmy. je dziś w Polsce zainteresowanie badawcze problematyką karpacką IXldll'zyllluje juj prallie tylko tym sporo uwagi obszarom MUlcum Budownictwa Ielllkowskilll i bojkowskilll. Ludowego w Sanoku poświ\(cąjące przy Edward Pietraszek W IOO-IYCII: Ile UKRAIŃSKIEGO MUZEUM ETNOGRAFICZNEGO WE LWOWIE 1'0wolal1c w 11'95 roku prze/. ukrail1skie Towarzystwo im. Tarasa I.wowie mialo sluiyć dokumentacji ukrail1skiej kultury, etnograłii, Lkrainy. sze/.cgólnie grolllad/.enia l.hulróW lllvczesnej Wschodniej i dopiero w 1910 roku II skromnych pomies/.czcniaeh lcn picrws/y okres dzialalności Galicji. W otworzono pierwszym pierwsze Szewczenki archeologii. etapie przystąpiono nicwielkic Towarzystwa: później powiększono olllawiancgo muzcum oraz związanych muzeum historii sale do wystawowe nieco tę przestrzeń. z nim osób przedstawiła wystawa przygotowana w jcgo stuleeie w obecnyeh pomieszczeniach Muzeum Etnografii i Pr/.emyslu Artyslycll1ego wc I.wowie, na rozpocz\(cie związanej z tym konfercncj i. Muzcum TiS I.Ostalo zlikwidowane prl.CI. władze zbiory weSl.!y Dziś etnogralicll1e lwowski..: pierwszcgo powolanego slulecie odhyła wraz z całym w skład zbiorów i Przemysiu Muz,,:ul1l L\nogralii muzeum. \V jego rad/.icckie plliniej u schyłku XIX si\( we Lwowie towarzystwem, a jego nowoutworzonego Artystycznego dość Muzeum nawiązuje bogate Etnografii. do tradycji tamtego Instytutu Narodo- wieku. zorganizowana pod patronatem znawstwa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (któremu podporządkowano w 1991 roku Muzeum hl' Al w dniach 24-25 paidziernika 1995 roku konferencja pl. "Etnograficzne muzealnictllO w Ukrainie. Zaloienia. S":SJa pl. .-'·:tnogcne/.a czącym etnografii Obie problemy. i historia Galicji, konferencj..:. doorze na konferencji karpackicj którego (w tym organizacja Z polskiej Elnograłicl.llego (kierownik stron)' przygotowane. plenarnych l1luzealnej 1 polski). Towarzyszyła polączona objęły jej odbyta z wyjazdowym znaczną i sekcyjnych uC/.estniczyli polskich uzupelnieniem 26 października posiedzeniem referatów i towarzyszącą 40 referatów ponad uczestników) konferencji było 30 na scsji i blisko spotkanie i wcześniejszy o miesi'lc I ()(l-Iecia PTL i mgr Andrzej udział im i komu- towarzyskie, mgr Maria Rataj (kurator wc Wrocławiu) Zaehorowska tegoż muzcum), oraz mgr Anna (dyrektor mgr Elżbieta Gola i mgr Różycka z tegoż muzeum. dr Stefan Rosiilski z Radomia oraz dr hab. Zygmunt Kłodnicki PTL) i prot: dr hah. Edward Pietraszek (kierownik Katedry Etnologii UWr). Udział obchodach kOlllaktów. doty- na wyróżnienie. w konfercncji: Etnogralicl.llcgo liczbę przedstawiono (w tym 5 autorstwa Dobrym i prz..:bieg zaslużyly w Krakowie) Muzeum Karpa!", w dniu nast\(pnym. dyskusj\(o Na posi..:dzeniach nikatów perspektywy". etniczna kilkuosobowej we Wroclawiu, były delegacji dobrą etnografów zapowiedzią ze Lwowa następnych Muzeum Berendt Katarzyna (prezes ten, jak i Kijowa na obustronnych Edward Pielraszek �314 Z EKSPEDYCJl ORJAZOOWEJ LIPIEC 1\ I'OLl,SIU 1997 UKRI\IŃSKIM, W dniach 10-30 lipca 1997 roku zostały przeprowadzone na Polesiu ukraiIiskim, po raz czwarty, objazdowe badania terenowe, określane jako his[oryczno-dnograficzna ekspedycja czarnobylska. Uczestniczyła w nich ekipa etnografów i Il)lkloryst()\\ rekrulujących si.; gl(lIInle z instytucji naukuwych i muzeów Lwowa i Kijowa, a wśród nich równió autor tego sprawozdania. pierwszy i jedyny, jak dotąd, Polak IVtego rodzaju hadaniaeh. Zadaniem badall, powtarzanych każdego lata od 1994 roku, bylo skonstatowanie stanu trad:-cyjnej kultury ludowej na rozleglym ohszarze od okolic Czarnobyla i Kijow<J na wschodzie po dorzecze środkowej i górnej Uborei na zachodzie. Caly ten ohszar doznal poważnych szkód na skutek głośnej swego czasu awarii czarnobylskiej elektrowni atomowej w kWietniu 1986 rOKu' Wynikiem tego bylo m.in. przesiedlenie mieszkal1ców licznych wsi z I i II strd)' zagrożcnia poza ich zasi.;g. Wiązała się z tym sprawa zapewnienia tysiącom przesiedlonych os('>h warunk()\\ umożliwiających adaptowanie si.; ich do nowego środowiska przy nieod/Omlym przeniesieniu jakiejś ez.;śei dotychczasowego dorobku materialnego i duchOIvego. Największych na Ukrainie szkód w wyniku tej awarii doznala należ;lea do niej południowa cz.;ść Polesi<J, która uchod/.i za jcdną z kolehek etnosu ukrailiskiego. a także SłOll'iari:;zczy/ny. Przesiedlenia, opuszczenie licznych wsi przez mlodzież oral w/możona śmiertelność mialy spowodować przyspieszony na znacznych ohszaraeh I.anik ustalonych, vV'ynikłyL:il z dawnej tradycji norm organizujących życic rodzin i społeczności wiejskich, I.atraeanie dawnych umieic1nośei i zwyczajów, a także porwcanie przelrlvalych jeszcze wytwon')H' tradycyjnet kultur:materialnej. J lipotezy te należało sprawdzić. Przystąpiono wi.;c. po kilku latach przeznaczonych glównie na usuwanie szkód materialnych i budowanie nowych osiedli na południc i wschód od Kijowa, do prac badavlczyeh Iwi'l/anych z aktualnymi warunkami życia ludności przesiedlonej jak i pozostalej na miejscu. w tym do rozpoznawania pozostalości jej tradycyjnej kultury. "W celu ich za cilOII ania dla nast.;pnych pokoleli utworzona zostala przy ministerstwie do spraw ochrony ludności Dl! SkUlkólI' ,!\I'arii czarnohylskiej ekklrowni atomowej, specjalistyczna ekspcdycja historyczno-kulturalna pod kierownictwem R. Omelaszko. I'rzygotowala ona podstawowy program prac naukowo-badallczyeh w skażonych rejonach republiki. W tym cdu 29 czerwca 1994 roku wspomniane ministerslllo oraz Instytut Ludo7nawslwa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy I.awarl poro/.umienie w sprallic realizacji zadania, określonego jako "kompleksowe badania historyczno-etnograficzne dla ustalenia zasohu kultury materialnej i duchowej w skażonych stn;I~lCh I'olesia"~ Utworzono w zwil1zku I. tym 3 zespoly, określone umownie jako: ..Polesie" (kierownik M. HlusLkol, ,.Przesiedlelicy" (kierownik H. Skrypnyk) i ,.Strclil spustoszenia" (kierownic:D. Kalyniak i J. Szylow). W drugicj polowic 1994 roku zespoly te pr/.eprOlvad/ily trzy lIypr,!\Iy terenowe, Pierwszy z nich dzialal w 2 rejonach (tj. powiatach) pr/.ylcglych do C/.arnohyla. drugi w 5 rejonach obwodu kijowskiego. gdzie umieszczono ludzi pr/esiedlonych spod Czarnobyla. trzeci zaś spenetrował kilkanaście wsi odleglych o 10 do 30 km od CI.arnobyla, opuszczonych przez ludność już w 19R6 roku. W tych wyprawach uczeslniCl.ylo "Icznie 50 os()h: etnogral()\\. folklorystów. historyk(iw sztuki, muzykologów, historyków. archeologów i muzealnikóv\: najwięcej, bo 21 z nich, weszlo wsklad zespolu ,,Polesie". I.espól len badal Wó\\'czas wsie leżące w strefie przylegającej hezpośrednio do 3D-kilometrowej strel); spustoszenia (tj. L badanej przez zespól trzeci), przeszukuj'lc wsie leżące w odleglości :lO do 50 km od Czarnobyla. Przehywanie I Opady radioaktywne Kieruwane byly przez wiej;łce w dniach awarii wiatry IV kierunku zachodnim. a wi9c w strorw terenów poleskich, glównic po stronic uKrailiskiCJ. C/arnobyl Ieiy u północncgo kralica Ukrallly, hlisko ujścia Prypeci do Dniepru. 2 M. HluS7.K(I, fYers:e poslcornobyfśke iSlOryko·etnoiJrafrclle "osf"f~('Imiu kjJill ..,'koiJo f'oiJsslO. '" arodo7.nuwc7.iZoszyly", Lwiw 1995, z. 2, s. 139. �315 tam moglo powodować zagrożl:nia Clasic kilkunastu dlli. Niektórc i'achowanic nculralncj lam przc\\ażnie starych \\arunkach I.rcalil.OlVać zdrowotnI:. wit;c badania z wsi były już opuszczone poslawy obscrwatora i zbicracza lllicsz.kailcliw-inliJrillatorów. I.alożony Udało program. przcprowadzono calkiem jak wobcc się stwierdził w skróconym lub czt;ściowo. Niclatwc pozostałych IVszab.c w tych w swym na było miejscu niczwyczajnych sprawozdaniu kierownik zespoll{ Badania zcspołu ..Polcsic" sit;gały w nastt;pnych latach na I.achód i poludniowy I.achód od Czarnobyla. W 1995 gló\\"Ilie w rejonie O\\Tuckilll". roku objt;lo rejon ponad nimi .lO lIsi kŻ;lcych I rokitniailskim 1939 Olewsk autobusem do bliższych lJborci;1 :2 i dals/.ycb lólklorystó\\ lótogralów. Organi/.acja obol.) miejscowości. ud ległych podohnic /.e Lwowa jak trzcch miejscem i z Kijowa. regionach było malym 40 kilometrów wyjątkowo tylko latach. głównic operatora kamery znane u nas przcd przypominala przez 1920- na micjscu do ponad a także Polski na wschodzie że w latach zakwaterowania wynajętym od kilku W 1997 spenetrowano łuhyilskim dwic miejscowości. jak w poprzednich poprzednich. w różnych tygodni tym jcszcze. codziennie Kai.degu dnia penctrowano I.cspól obcjmował. podubnie organizowane sąsicdnich. Stałym wyjeżdżano i lllu/.ealnikL'l\v wyprawy. objazdowe skąd przylcglych3 trzech sit; od pozostałych polskiego. położonych coraz dalcj ten prowadził badania i trzech W ciągu kilka wsi w rejonach pailstlVa 4 nad ud miejsca I.akwaterowania. jcdną Ponad 20-osobmvy i oral malyilskim Uborcią Tcn drugi różnił sit; w granicach miasteczko etnografó\\. nad środkową IV rejonie na I.aclllldzic. InajdolVal a w 1996 roku IV rejonie okwski do rejonów roku zcspół profesora R. vidco laty Reinfussa Różnicc polegaly glównie na tym. że naszc ubozy objazdowe trwaly nieco dłużej, ale wyjazdy \\ teren nastt;powaly co drugi lll.ieil, program ieh dotyczył tylko sztuki ludowej i rzemiosła. odbywaly sit; zaś podobnlc w regionach zasobnych jeszcze w tradycyjną kulturę ludową W lalach doral.Owo 1994-1996 w skladzie I.espól .. Polcsic" nieco podejmował zmienionym. W po dwie lipcu \\ obydwu wyprawach do 7X wsi. w tym do 20 zamieszkałych dyczi. północno-wschodnim rejonic obwodu żytomierskiego. \\ rejonie Radol11YSll Koroc;tenia. poł%nych tj. na zachód o kilkadziesiąt od Malyna i nadto magnelOlilllowych. u/.yskanych in iill"lnacji. wykonano Uzyskano nego muzeum Polesia. Wspomniane fotogralii. przedstawia sporo Iwit;złych scowej kultury o niektórych po/woldy materialnej. cechach kultury tylko najeden dalej rysunków cennych gospodarce. i spolecznej. w roku, zespół ten aroi łO lO w rejonic na południc. czt;ści każdolarł obwodu kijowskie- obu wypraw sporządzono bogatą i 53 kolorowych. 8 kasetach video i opisów różnych eksponatów sprawozdanie. wzbogacone informacji o zaobserwowanych budownictwie. duchowej wiele kilkadzicsiąt badawcze roku i 16 opuszczonych wsi w do ł 9 wsi w rejonie Malyn kilomctrów j i 16 taśmach 1996 do paru wsi w zachodniej go Wedlu)! sprawozdania kierownika z.espolu w trakcie dokumcntacJI,: na 237 lilmach li)lograficznych czarno-białych zapisów wyprawy i sierpniu organizacji obiektów oraz dla przygotowywa- reprodukcjami kilkunaslll w terenie cechach miejżycia codziennego, W 1997 roku ograniczone środki a także tinansowc wyjazd. l TUIII:e. s. 140. , M. Iflllszko. Sil drell'lIii OIlTIIC=C:yl1l. "Narodoznawczi Zoszyty". Lwiw 1996. z. 2. s. 70-76. ; M. IIIlIszko. (J lIIe~J"ric:c:i l!~u i Tererell'u. "Narodoznawczi Zoszyty·'. Lwiw 1996. z. 6. s. 384-395. " Stare oSlcdle I. X IV .• miasto od 1641 roku. liczylo w 1870 roku 1292 mieazkańców (wg Słownika Gcograliczncgo Królestwa Polskiego i innych krajów slowimiskich. l. 9), z czego 44% stanowili Żydzi; mialo d\\ie cerkwic. kości.">1rzymsko-katolicki i synagog". z nich dochowała się do dziś murowana cerkiew z 1596 roku. FunkclonuJC nadal cmcntarz żydowski. na którym grzcbani są wyznawcy judaizmu z północnozachodnicj cl."ści oowodu iylomierskiego; napisy na nowych grooach są tylko w języku rosyjskim. Centrum miasteczka /.Ostało zniszczonc w czasie ostatnicj wojny. na miejscu dawnej zabudowy jest w tym miejscu kilka oudynków mieszkalnych i uiyteczności publicznej. dominuje ciągnąca się wzdłuż ulic drewniana zabudowa jcdnorod/.inna. podoona do wiejskiej. , M. I Hus/ko. (1IIIe~)"ric:c:i .... op. ci!. �316 W tegorocznej IV nicj umożliwilo wyprawie uczestniczylem przcz pierwsze dwa tygodnic mi zaproszenie skierowane do etnografów Wroclawia w 1995 roku przez prof S, Pawluka. dyrektora Instytutu tego byla dawna już chęć bezpośredniego. Ukrainy. w tym Polesia. Udzial w ekspedycji niezla znajomość odporność docierając języka odległym. Efekty mych większym obserwacji cami 18 wsi okazaly ności kontakty Od się nadzwyczaj wyjazdu widzenia i slyszenia. się. wyrażane przez ponad zawsze dzić od początku mimo Uopotów I rozmów czterdzieści. trzeba się przyglądać się dopiero pod wszystkiemu. na ogrody koniec z ukrait\skich pytania i kontynuuj'lc. Dwie dość obszerne gwary okaz.aly trudności. zawcia. sluehać udz.iclanych zwi,vane tego. dla poznania co w sferze i zrozumienia nazwalibyśmy materialnej. dzisiejszych ogólnie w sferze zasobem rzeczy tego zakątka Zmil:nil oraz 7.I1ajomości świata. si.,. mu (Im) m,in. ze z,ro/umieniem do prz.C/.IVyeięicnia. mieszkaileów kulturowym. Starałem roznHlwę na Jakiś mi się przepJ'(lII<i- bylo czasem prosić r07JllÓWC~ o powtórz.enie czy wyjaśnienie pl:wnych Sit·lI\'. Przedstawiając wlasne spostrzeżenia ograniczę się lylko do Iyeh. kt('ne wydają istotnl: lISi, mego na ich zachOlIanie i zagrody. których czasem ,już samodzielnie. rozmOlI'y.wywiady udalo si.; nielrudne Ile się II' polu codzJcnne badaczy. Początkowe poleskiej. na brak czasu. pobytu co /najdzie i pola. na dostrzegalne. do któregoś mieszkali- mimo ze z konieCl- bylo kO(lCZYĆ ze wzgl.;du spotykało do kot\ea samodzielnie. osobliwości z nogami. z kilkudziesi.;cioma poznawcz.o. przy C'I.ym najwięcej uwagi zwracalem n,1 samych ludzi. nich poglądy i oceny. Także na ich ubranie. miesz.kania przyłączyć do Wyjeżdża lem w teren 10 razy. IV Olewskiem i I{okitnem oraz i satysfakcjonuj'lee rozmowy rozmówc.; informacji. dorzucając własne temat bliż.ej mnie interesujący. pewnych po cz.;ści- kontaktów ciekawe staralcm Bodiccm Korostenicm. Niektóre interesującego pierwszego prawic zachowana oraz bliższych byly krótkie. gdy obejrzalem oraz miaslem wc Lwowie, bliskiego poznania bardziej od nas odleglej cz.;ści ulallVila mi zachowana jeszczc z czasów szkolnych na niewygody podróżowania i wyjazdów w tcren. do 18 wsi. pobicl,nie zapo/nalem się z miasteczkami z bardzicj zwlaszcza ukrait\skiego Ludol.llawstlVa jej tJ'\vania, Udzial i Krakowa jeszezc choć trzeba mi Się bardziej Polesia. ich i..ycla oraz si.; lHl niell"llplill'jc lecz nil:w,\tpiiwie mac/nic znacznie mniej w sferze podstawowych norm rl:guluj;lcych ich życic i ogólny pogl'łd na świal ich olauaj'łcy. Gdy na początku lat 30, władze sowieckie zniszczyly dawny system gospodarowania indy"'idualnego i wprowadziły istotnego nic zmieniło kultury duchowej. W czasie wojny w 1933 roku siO; w zasobie nawet pomimo warunki częściowo) w wyniku w leśnych ziemiankach życia akcji wiele dawnych rzona i była używanaieszcze wiekiem narz~dzi okolo początku Z pierwszą przymus pracy skleconych i sprz~tów. szereg a ludność jednak wskazujące na pojawienie wsi. Pierwsza lal 80 .. trzecia zaś z początkiem z nich siO; koniec ląezy w kolchozach przy domach krytych slomą. lal nic tl:i.. II sferze zwi,vanych z religią (całkiem CI."S do zakoliczenia dom"ch. maczna lub lIoin: l.nlSlueniu lIIq!!!) ich część /.Ostala odtwo- żarna. stępy i in.). w wypowiedzial:h się i nasileni.: miesz.k'Hlc<'lIV starszych pewnych zmian polowy ważn:ch lat 50 .. druga lat 90. niskim epoki powojennej. wynagrodzeniu gdy obowiąz)wal śeish standardzie życia. i niskim Noszono wtedy odzież prawie tylko własnego wyrobu z samod/.ialowego plótn". słabe posluły z kory. mieszkano nadal w starych albo zbudowanych po wojnic na ogól. szereg spalonych z nich z.aczyna się okolo najgorszej bardzo pr/,etrwala Jednoizbowych wysto;puj'l przez a niewil:ie i obrz.;dów wsi /.Oslalo prz.ynajmnie.i powojennego tamtejszych to Jeszue materialnej. zllyezajów przez wicie lat (jak krosna. czasowe. dla nich, jak i dla ogółu kolchozową kultury pogorszeniu. pacyfikacyjnychi. do okresu trzy cezury represjonowania uległy lub w byle jak wtedy W odniesieniu gospodarko; poleszuckil:j Praco;. także IV kolchozach. wykonywano a zamiast bUlóll malych. lichych prawil: tylko prL: pomocy narzędzi tradycyjnych. Do orki używano starych I-skibowych plug(')w z zaprzęgiem koni lub walów, kosami koszono ląki i duże łany żyta, a koleholOwe zboi..e i..ęto sierpami. Pracą dla domu i rodziny mogly się kobiety zająć przed i po pracy IV kolehozie. uprawiaj;\c przydomOIle I Niemcy, szczególnie IV drugiej połowie 1943 roku. przeprowad/.ali bezw/.gl~dne akCje pacyfikaCYjne poJączone z paleniem wsi. rekwirowaniem bydla i selekcją młodych ludzi do pracy przymusowej, �317 działki. tkaj'lc na krosnach 50. zaczynalo przyhywać lliasn)' przcróh plótna utkane lnu i Ikactwo. uŻylIano kohiel. z jaką II :-9)'llał)' Nieklón: na co d/id!. satysfakcj.! n;uniki. zajmuj.! z dawnych :10 laty. a samodziałowych przed jeszue do d/iś. płótno niczh\xłne na odziei .. gotując. doglądając dzieci. Z końcem lat uhiorów i ohUlvia fahrycznego. a trochy później ograniczeniu uległ do pracy. uprawiały ohrusy. wsiach chust. Ze zdurnicniem można słuchać zwraca len. przt.:rahialy łlaliowanic lIall/itki. uwag.; Skutck i.ycie zaC/.;lo si.; stawać wsi Wzrastała liczha nowych. zamieniać na eternit. się opuszC/.anie lIsi za prac!. a po katastrolic dla dolkni.;tych W tych. powoli ..za Gorhaczowa" elektrowni ni'l rq~ionów. z nowych wiele jesiennoniektórych wkolehozach. o domy i mieszkania. dachów słomą siy warunkach życia. kolehoźników ulegly wstało mieszkal- w okresie pracy udzieliły dziś a także kontynuuje wnętrz pozarolniczym, w 1986 władze inwestycji długo płótno, Wykonanie dbać zapasy starych z nich kobicty w zakresie i emerylllry czarnobylskiej Wkle własne pokrycie poprawiających place informacji mechanizacji Zacz.;to dzieci posto/ów micszkań. mieszkalnych. kształccnie znaczne a także w wystroju młodc ścianach clektryeznych. hudynków wzroslo przez ÓO .. z postępem w lalach pralek wi.;kszych Znacznie lata 80 .. gdy /.właS/ua podllyżce. li.cjsze i nahywaniem na koronek tego widać wytwarzanie do dziś go i tkaly i plecenie kobiety. zim(}\vym dużych kilimów. które zawit.:szaj'i kilimów wymaga wielu mit.:si.;cy pracy. elektryfikacj,( zachowały spódnic. kicdyś si.; Iym takżt.: mlodszc nych. W niektórych tkaczek koszul. zaczęto zwiększylo wyróżniają się znaczniejszej znacznej wzniesionych pomocy na wyrosL np. bud:-nki pr/.eznaczone dla zarz,(dll\v gmin i kolchozÓw. siedzih organizacji partyjnych, ale też I dla SI,kÓI. osrodkll\v kultury. przychodni lekarskich. sklepów. Powstało w tym czasie jeszcze troch.; nowycII. lil Ilard/Onych dróg. czemu sprzyjala obtitość miejscowego materiału krzemiennego. Pracy na micjscu dn:wnial1l: i partcrom;. Ten mniej. wiycej moina I nlezlych stosunkowo do 4-S i/.b i pr/)'budowano pO\liększono hylo wi.;cej zarobków spore starczyło oszklone w coraz wi.;kszcj liczbie szalowane IO-lelni okres wspominaj,! lud/je niż do«\d inwestować w ulepszanie dla wszystkich. werandy. Wszystkie i malowane. jako czas wzglydnego i budowanie nowych mieszk<ui. zakup sprz';lllw. Zagrożenie skutkami awarii czarnobylskiej II zachodniej u.;ści Polesia. lecz byl on przez pary lal równoważony gospodarczą \1 hardzo darka Więcej trudnej kolchozl')\v gospodaruej. i lokalnych ZakOliczyi wytwórni siC; dopływ zaczęła podupadać po miejsc pracy ubyło. na przetrwanie. .. Wracamy wysokość do gospodarki zarządu jednej sytuacji na dużych szc j.;czmienia i emerytur znacznie ograniczeniu ohSl.arach nawet o ~. gospodarowania '.- określił panującą dziś uprawiają można i owsa. Nicwielki( drastycznie hodowanego sposobów gmin. a jest to przekonanie kolchozy spadła. raczej jeszcze hylo widzieć C/';ŚĆ kołchozowej sytuację gdy urządzanie znalazło inwestycyjnych. do dawnych naturalnej" z mnic.jSlych W tej trudnej chmielu). płac a wraz z tym nawrót dobrobytu, domów. ukraińskie środków dot:- chczasowych rynków ,bytu. I{o;r.legle dot'ld plantacje chmielu upralI y i latrudnicnic. w mnicjs/.ym stopniu zmniejszyła się liczba domy pozostaly posiało niepokój także przez pomyślną sytuacjy siO; po 1991 roku, gdy nowe paIistwo obaw pojawiło sytuacji Niektóre jednak bądź utraceniu ograniczyły swe hydła. Ogółem Zaczyło siC; życie i dawnych miody się gospo- narzędzi przewodniczący powszechne. swe pola (wyjątek: wiele pustych ładne lany żyta. mniej- w lipcu zadziwiająco ziemi hiorą w bezpłatną dzierżawę plantacji chłopskie rodziny. u/.upeiniai'!c niunacznie swe male dotąd działki (do wielkości okolo jednego hektara). ahy zebrać na SW('lj użytck wystarczając.! ilość ziemniaków. jarzyn, czasem gryki, nieco żyta. niekiedy prosa. Oll'ics sieją niezhyt liczni posiadacze koni. Poszczególne rodziny mają na ogól kl"(l\\<; lub rzadziej dwic. 1-2 świnic. kury. gysi. niektóre jednego konia. a nielicZlli zaczynają hodll\\aĆ woly rohocze. Pastwisk na wypas wystarcza. lecz siano lub trawę trzeba czasem kupoIlać placąc nawet do ISO hrywien głównie ze sprzedaży hydla. rocznic: cena wynosi krowy za zapas ale wyhodować pr/.eciętnie na zimy. można 400 Wi.;kszą ilość nie wic;cej niż jedną. l hrywien . I Jedna hrY\VIlaodpoWIada wartości llIespclna dwóch zlotych. Dla porównania. gotówki można wyjątkowo podstawowy uzyskać dwie sztuki material . �318 na pokrycie dachu dycznie: pojawia Dziś (clernit) zdrożal od 10 lat w porównaniu się krycie budynków małe gospodarslwa gospodarczych przydomowe z ceną hydła 4-krotnie. wi,,:c spora- slomą chłopów poleskich pr/ypominają w zakresie swych funkcji i rozmiarów gospodarstwa naszych chlopów-robotników. zarówno Ie sprzed 30-40 lal jak i te współczesnc. z tcrenów objętych bezrobociem. Sporo rodzin lub osc'lh ulyskuje seZOn(llle dochody łatcm i kurek): trudnią bel. pracy. ze zbierania i sprzedaży się tym głównie Przy kobicty maksymalnym czarnych i dzieci. szczęściu i pracowitości kilkadzicsiąt hrywien. W tym trudnym czasie godzenia się z losem i ograniczanie potrzeb. W malych gospodarslwach moi.na widać wśród przydomowych i grzyblllv jagt'>d (borówek) ale nic brak i mlodyeh zawsze (prawdzillkólI' m,,:żClyzn. w se/.onie ludzi postawy pozost,~iących uzyskać z tego sto na ogól dość pogodnego byly i nadal są używane proste narz,,:dzia pracy. jak motyki. grabie. kosy. sierpy. Do zaorania kawalka pola wystarCla jednoskibowy pług. bywa ze Jeszcze w drewnianej obudowie. Częste są brony drewniane z metalowymi z,,:bami. Wozy są przeważnie niewielkie. o drewnianych kolach. mniej licznie spotyka si,,: I. gumowymi oponami. Zaprzęg czych raczej tylko w pojedynczego i gospodarczych tylko nie zna jej z autopsji. posługiwało gdzieś zdarzają Natomiast się przed pod szopą 30 a nawet wiekiem ków. Nigdzie jednak do licznie przed okolo którzy którymi choćby są one. jeszcze już jakby z nich okazjonalnie Dodać z powodu można, średnic rolni- wypadek. korzystają nikl dziś pokolenie i pOl.Oslawionc zaniechane na wszelki widać samodzielnie wykonanych w poludniowej malyeh zwłaszcza a podobno W niektt'>rych że kołchozy mają coraz braku środków. czasem wit;ksze nawet ciągników. Polsce zresztą na Połcsiu byłby kłopOI z nabyciem paliwa do niego. na dlugo podstawową, obok wolu. silą pociągową w karłowatych poleskich. narz,,:dzi d('mach metalowe mlynki z silnikami c1ektryunymi. sporządzane przez młynki produkowane fabrycznie. podobne do naszych śrutowni- konstruowanych rolniczymi niegdyś stu laty i dziś już zapewne jak st,,:py i żarna. 20 laty. przetrwały. ludzie. nie duhą. Z podstawowych I. jeszcze domach zastąpiły Je od pewnego czasu domorosłych majstrów. a także podobne zanikła inne narzydzia. W nielicznych się starsi konia. socha które od wielu już byłyb~ lat. Dziś wiyc koó pozostanie zapelln,~ i dzialkowych gospodarslwach klopoty ze swymi na czt;ści zamienne. duJ.ymi maszynami sprowadzane l. Bialorusi. I w nich konie są częściej Zastanawiać darką używane do pomniejszych prac. fakt. że Poleszucy raczej powszechnie może kołchozową. choć pamięć o jei przymusowym i dość dawno wprowadzeniu oswoili si,,: I. gospo- wśród naj starszych trwa ludzi. Nie majuż prawie starców. którzy w 1933 roku byli gospodarzami na swoim. Nawel osob~ dziś 80-letnie mialy wówczas 16 lat. nieco liczniej zaś spotykani w wieku lat 70-75 mieli o 5-10 lal mniej pracę i tylko trochę w kołchozie minali też, że glód był do zniesienia zapamivtali (w tym wieku 1933 roku. na Polesiu, tamte ciężkie zaczynano który przyniósł dzieci tak straszne gdzie do przetrwania chłopskie skutki wystarczyło do cięższych .. na samej trochy Mial nawet maszynę jego ojca, który prowadzi do młócenia. kosiarkę. ładne l je wespól gdybyśmy Wspo- latwiejszy ziemniaków wspominał I. dwojgiem bydło .. ,Panie. prac). Ukrainie" wlasnych jagody i grzyby z lasu, a także jakaś zlowiona ryba lub zwierzę. Na Polesiu było niewielu zamożnych gospodarzy. Pewien 76-latek dację w 1933 gospodarstwa ł 4-15 lal zaczynali lata, jak i to, że już w wicku wdrażać brutalną pożenionych oraz libIidzieci. takie gospodarstwa rozwijali. to mielibyśmy dziś u nas życic jak w Ameryce' A nas uznali z.a kulaków. wyzyskiwaczy i zniszczyli. Ojciec nie mógł tego przeżyć i umarł". W tej sporej wsi takich gospodarzy było zaledwie kilku ,,/\ teraz o, jaka bieda". Z biegiem lat pozostały w pamięci stości. zwłaszcza z lat 80. Chwalony urodził dwa się w średnim lata do szkoły, te dwa lata pomogły władza radziecka wojska przepracował tę praeę. przynosiła gospodarstwie którą dobrze mu polem zalożyła dalsze glównie te późniejsze. lepsze lata kołchozowej rzeczywiwe wsi ..majster na obie rycc", 70-lctni kowal i ślusarz. w chutorze. wspomina. w rozwijaniu w jego kowal, i niezly zarobek. uczyli technicznycb w którym polem stronic". starannie zainteresowań wsi kołchoz, 40 lat jako mu zadowolenic lecz ..po polskiej Nauczyciele zacząl kierownik Chodził tu zaledwie i wymagali: i kowalskich. pracować. a po odsłużeniu kołchozowej Już na emeryturze n3llet Po wojnie kuźni. rozbudowa Chwalil l własny �319 wars/.tal ślusarski. Robi i naprawia prz; t; m. i.c dobry dawnicj 73-letni żcniu emt:rylO\vany wojska. cieśla aż z południa brata. NauCl.yl sil( (iesiolki innych ehlopów la nim szopy. la/ni. zamieniony i slolarz i potem w chlopskiej i ..niszczeje przybyl do wsi pod Olewskiem szukając sil(. otrzymal Icpszego dzialk~ dla krowy. kuchni.,;. gospodarcc. życia. ziemi. w 1948 roku dołączając i naprawiał prosiaka gdy pó/nicj ict:z ubolewa nasz dorobek". przez 33 lata wznosił pomies/.czenia II' Ietni'l użyteczne podupadł Ukrainy. wsi. Ożenil W'C dom. narzl(dzia kołchoz po odslu- do przyżenionego kolchozowe budynki tu i domy postawi I IV 1960 roku swój 3-izbuwy i kuf. a naprzeciw kolchoz uruchomił domu dużą budyneczek wspólną łaźni~. Dla zarobku wykonywa I w wolnych chwilach mebk. w tym kredensy. Pożenił czworo dzieci. a dom pO'I i.,;kSl.y I pilni kilkunastu laly o dwa pokoje dla rodziny zamężnej córki. Córka z matką prOlvadzą gos[1odarstwo domowc. a wszyscy razem wykonują prace w gospodarslwie. równicż Li.,;ć. który pracuje nadal w kolchozic przy pracach polowych. Żyć si~ jakoś da, utyskuj;1 jednak. jak wszyscy. na hrak picni.;dzy. NajstarSlym zc spotkanych [1r,l(y IV kolehozie. stanowili Polacy. I Jrodził m.;ż(zyzn jest 93-letni si.,; i przeżyl zatrudnicni w' lasach cale życie maj~tncj rodziny gos[1odarstwa. [10 okolo dwie dziesil(ciny. pl)\\odzilo mu si.,; dohrze. Ma nicwątpliwie .jcst prawoslawnym podohnie wdowiec. prawic od 30 lat cmeryt w niewielkiej zicmialiskiej, jak ojciec. matka tak i tak. ahy si.,; Iro/.umicć". do Kazadlstanu. on chyba byla Ukrainką. Ożenił W 1936 roku prawic jakimś przypadkicm się wcześnie. wszystkit: pozostał dlatcgo. że jui. od I 'J:U roku prawwałw kolchozic utworzonym Imicniono (popr/.cdnia nazwa hyła dość cz.,;sto spotykanym I.W ią/,anej I. przetwarzanicm Ilik\vidowanej I'olskicj malej drcwna wioski. i ukraillskicj. - POlasznia). Do tcgo ukladalo czasu. si.,: dobrzc, 1931-1935 u<:I.,;szczala do miejscowcj cicli!. Ona sama l.apami.,;lala jcszcze mieli małc tj. nieco [1onad jednohektarowe. Ojciec był leśniczym. polskie nazwisko. jak i imi.; (Adam Żołnierczyk). lecz mic,isCllwą polsk" dziewCl.yll<\- katoliczką. która ochrzciła calą czwórkę nujący'lll jeszcze paralialllym kościck w Olcwsku .. .Jak rozmawialiście swo,iemu. większość a ponadto osiedlono tj. do 1936 w 1925 roku ich dzic(i w rUllkt:jow domu')" - .. A po I w} sledlone po wicloletniej wsi. gdzie rodziny polskic ze swą polską zoslały żoną, w ich wsi. Wc wsi, której okrcślenicm śródleśnej ściągnięte roku. jak to wsporninala tu rodziny współżycic 74-lctnia może nazwę osady poleszuckie obu Ukrainka. ze społccznośei. która IV latach szkoły podstawowcj prowadzoncj przcz polskich nauczysporo z tamtej szkolnej nauki. w tym zadziwiająco dużo polskich wiers/.yk'·)lv. reeylUj'lc je I dohnl intonacją: uClOno w szkole po polsku i po ukraillsku. \\'Clc~llie. ,iui. jako 14-latka zacz.,;ła pracować w kołchozie, Żolllicrczyk został w 1944 roku lIcielony do Armii ('/crwonej i przcszedł zc swą jednostką przez a;' I.a Berlin. a po powrocic pOllllll'nie podjąl prac~ w kolchozic. półnot:ną Wielkopolsk~. gdzic byl ccniony jako Odrę dobry kOSlar/. Od wiosny dojcsicni kosil r.,;cznie ponad 30 hcktarów ląk i zboża. nawet do 38 hektarów. jak lO kiedyś poliuyl. I.astalem go tabe kosą IV r.,:ee. gdy kosilopodal domu chwasty. potrzebnc na ściólk<; w chlclliku. s} n zamieszkaly lIialiśmy I.yje sam. ale blisko IV ()kwsku po ukraillsku. Jak na swe lala okazal I jcszue i któryś po polsku l. poleskicgo II} Sila za m'li. na s)'na osiadkj IV I ')33 lIybudlem I wojny Lnaló.li schronienie sąsiadów. a dość często wnuków ... Trzeba nieco si.,; ulowiekicm .jedna osoha a arcs/tollany I. rozumiał. sprawnic pami~tałm,in. jcszcze ..pogranicza". myślącym zagin,,1 bel wicści. odwicdza go ponad 65-letni cale życie robiłem". Rozma- "Nicch Hanka Czcszki, której Jako mlode b~dzie i ujmująco 6S-lctnia w ich wsi owdowiałej roku coś robić. pochwalony". pogodnym. Milerowa, W 1950 roku mąż uchodził maiżellsIWO świalowej z Czech do pracy wc dworzc bogatych w jednej wsi. I\nna. ukraillska dziewczyna. wyszla przybyli za Niemca. tuż przcd ziemian, a po rewolucji za mąż za jedncgo z ich ,ynów z miłości. Jak podkreślila. gdyż był przystojny. laradny i umiał bawić się, taliczyć. choć czascm takie :t.b)'t dui.o pil. Dohr:t.e go wspomina (zmarl przed kilku laty). podobnie jak pozy'; IInic wspomina szanowali. l potraiiii lamte lrudne. si.,; razem ci<;żkie czasy bawić. z lal młodości. choć w pas/o/ach przedc na nogach W okre,ie liberalnego kursu lIobee Polaków na żytolllicrszezyżnie. wszystkim to. żc lubili i samodziałowym zakolicl.Oncgo IV się. przyodziew- 1936 roku. �320 ku. Ze swą teściową, się lubily (kobieta kiego nazwiska która do kOlica życia ta /.Illarla niedawno jest jakby wyróżniana w Kijowie na spotkaniu dziś zwraca uwagt; swym wyglądem ną. a przecież minając dawniej mówiła w wieku po ukraiIisku okolo wc wsi, a jcj córka UkraiIiców niemicckiego przez cale życie mieszkanką hardzo nosicielka nicmiec- tym, hyła niedm\llo Polcszuczka Była nicW<ltpłiwic kolchozowcj akccntem. jako siy nawet szczyci pochodzcnia. i inteligcncją. z ucskim 95 lat). MilerolVa Milcrowa jcs/CI.e ladn.\. przystojną dziewczy- wsi i przcz wiclc lat kołchoźnicą. Wspo- dawne czasy i ówczesnych ludzi mówi z przckonanicm. że .Jakich dohrych ludzi. jac) byli. nie ma już teraz i wit;cej nic bt;dzic"; uczynily ich takimi trudne warunki życia. którym musieli i potrafili sprostać. Słowa te doprawdy są godnc uwagi i rcflcksji. Tcmat niemicckich sąsiadów na Polesiu pojawil si.; kilkakrotnie, gdyz i tu zdarzały mieckie wsie i mniejsze osady. W dwóch wioskach wskazywano. niemieckie. zamQżne za UkraiIicami. potrafiły Ivyperswadować aby z błahego powodu nie niszczyły ich wsi. Niemieckich stronach IV paru wsiach zarzutu w stosunkach IV okolicy osadnicy tylko z pochodzenia. Wśród wspominano z ukraiIiskimi innej narodowości. choć oni i sąsiedzi ukraiIiskich ści niż ukraińska: bardzo PoleszukólV Polacy. Żydzi. dobrze sąsiadami. nicmieckim gospodarzy ekspedycjom karnym. osiadlyeh IV tamtych wzorowych. pracowitych na pytanie. siQ tu i ówdzie i Niemcy na Polaków. osadnicy (wymieniam si.,: nie- IV nich kobiet) odpowiadano wskazując np. nawct pami.;tali o tym. znaleźli Czesi jako Ch.;tnic żc mieszkaj'lcc rolników. którzy czterech hez czy i jacy byli Polakami innych IVctilug chronologii byli narodollo- ich pojawiania siQ na tym terenie). Zd,~je sit; nie ulegać wątpliwości, że na pouątku X IX wieku ich współżycie było przyjazne. życzłiwe i czasem bliskie. prowadzące do zawierania mieszanych maLielisll\. Uznawano. że pełnoprawnym i godnym uznania sąsiadem jest ten. kto niezależnie od sIlego prywatnego jakie jt;zyka stwarza j<;:zyk ukraiński. także Żydzi. chce i potrafi współżycie. znaleźć Czesi a nawet Niemcy, pobytu wspólny Podstawowym lub raczej jcgo miejscowa Z krótkiego liczył i religii sąsiedzkie gwara. można się - i nadal tu liczy - przede w różnych porozumienia sytuacjach. .. intcrctnicznego" której uczyli si~ najłatwicj przynąjmniej na Polesiu jl,:zyk z innymi j.;zykicm Polacy. by! lecz użYlIali niektórzy. wynieść wszystkim wrażenie. człowiek ŻC wc współżyciu jako członck rod/.in)' miQdzyludzkim i sąsiad. ale także i ten z zewnątrz; czlowiek. który powinien być uczciwy. odpowicdzialny. doceniający godność własną i Clldzą. a także w przyjt;ty tu sposób uprzejmy Tutejsi lud/jc. mimo wszclkich nicdobrych doświadczeń. pozostali bardzo kontaktowi. otwarci. chl,:tnic podcjmujący rozmowę. informujący niewątpliwie szczerze. Przechodzący drog'l pozdrawiaj'l siebic i obcych: ..dohre rano". ,.dobryj dcń"; a mQżczyźni także krótkim ..zdrasC". Są oc/.ywiścic. jak i wszQdzic. IV tych społecznościach ludzie odchyleni od tcj ,.normy podstawowej". Zdarzaj'l sil,: tcż nickicdy i samobójstwa wynikłe z ciężkiej sytuacji osobistej. Klasyczne badania etnograficzne muszą tracić ści powinien świecie się i tu przenosić wartości. widzeniu ze współczesnymi czują bezradni. nawct na Polesiu. skoncentrowane dążeniach i oczekiwaniach. a takżc na niepokojach świata, w skali Ludzie globalnej. ci chcą raczej które na ludziach i do nich docierają. żyć po swojemu. na ..dzikich'· systemie wych tubylców i na ich zasób wartości potrzeb. badaniach (choć nie unikał kulturowy. i na instytucjach Nieprzemijającą społeczności stopień autonomii swoistą "urawniłowkę" przez wartość wiejskich, w świecie jak na ludzi. nich samych tego programu szczególnie opanowanym kulturową tej rozpowszechnioncj lecz właśnie tych. przez wówczas których si.; lub popadać Bronisława on uwagę Malinie jak w brytyjskiej nauce których życic jcst opartc na własnym stworzonych dla zaspokojenia ich życio- należałoby które rynek i ich związanych a wobec a nic bogacić w nędzę zgodnie z nowymi prawami rynku. Na Polesiu nieodparcie nasuwa się skojarzenie z programem badawczym nowskiego z początku naszego stulecia. Na mieszkańców Trobriandów zwrócił nazwy) a punkt ciężko- antropologiczne. przemianami się trochę na znaczcniu na badania starają towarów i w dzisiejszych doceniać si.; jeszcze i kultury zachować masowej. jakiś tworząc) dla nas wszystkich. Edward Pietras~ek �321 PIVYGOTOWANIA 1)0 WZNOWIENIA EDYCJI J)/IU. BRONISLAWA MALI OWSKIEGO Inicjatorem w/.nO\vicnia edycji IJ::iel B. Malinowskiego był prof. Janusz Mucha z UMK. kgo starania Ilsparly d"a komitety naukowe: Komitet Nauk Etnologicznych PAN oraz Komitet Socjologii 1'.1\ ' (prof. Piolr SztompKa). Inicjatywa prof. J. Muchy uzyskała ważne poparcic rÓII'nie/ ze strony Pailstwowego Wydawnictwa Naukowego. dotychczasowego wydawcy Dziel. Pierlls/.ym krokiem sprzyjal_\cym podivciu na nowo prac nad edycją by/o powołanie przez prof .Janusl.a Talbira Sekretarza Naukowego Wydzialu I Nauk Społecznych PAN - odnowionego składu Komitetu Redakcyjnego f)::iel. Na ezek Komitetu stanął prof. 1. Mucha a stanowisko Sekrelarza obj.;la p. (ira/.yna Konieuność Kubiea-I kontynuilcji kller. i doprowadzenia do kOI1ca wydania D::ieljcst oczywista. Rzecz do- t; uy pr/ecie/ prilc wybitnego i najszerzej znanego spośród Polaków przedstawiciela nauk spoleunych. dotąd naju.;ściej e) towanego i omawianego w literaturze światowej. Dowodem na rosnące rauej S'\ liune a nic millejqce uk,l/ujqcc i i1rtykulólI. osohistych i dokoliuenie antropologii lIej. f)::iela I. I ! I.akresu .iOl'ych II lIauce B. Malinolvskiego. lIauk lIydall nlue. okażą dziennika jego angielskim i listów. naukowym ak i w wielu Obok 13. i postacią dl.ialalnośei a także innych językach. pożytków. jakie Malinowskiego wznowienia książek oraz publikacja przyniesie wznowienie wydania I bel nauce polskicj. a szczególnie socjologii. etnologii i rozwijającej si« spokullej i kullllrowej. naki.y uwzgl«dnić ponadto korzyści w skali nauki światoB. Malinowskiego. jedyna h:go rodzaju inicjatywa na świecie. wzbudzi la bowiem zainteresowanie pracami dorobkiem opracowania nic tylko /reSZ!'1 w jvzyku dokumentllII duze zainteresowanie si.; aktualnie nic alc lak/c spokunych tylko ogliJszanyeh lIai.llych i amerykaI1skiej. cz«sto II' j.;zyku lIIIlalI ia.l'łC zapoczqtkowiJną II ten spos()h brytyjskiej lIa Wschodzie. polskim. ju/ prac. Dotącl Polskie i kllllcl.enia opublikowano najsilniej związanej korzystającym 1980 i przcrwal1l) w roku swoi'! zdoi ilOŚĆ do kontylluowania rozpou.;tych przecież z publikacji środowiska naukowe w roku 1990 edycję D::iel. w Ilowych warunkach ustro- siedem tomów Dziel. z których pierllszc lrzy douekal\' si.; slloich drugich wydal\. Wielka w tym zasługa prof Andrzcja Palucha. kl"l!'; "; I glllllll\'ln SIJlrillfs IIIOV<!/1S wydania D::iel i zredagował większość opublikowanych ju/ lonH')\, oraz pror. Wladys/all·a 1\1arkiewicza. pierwszego Przcwodniczącego Komitetu Redakcyj- nego rekst; do trzech koklnych wmów (I. 8 Jednostka, spo/ec::no,,'ć, kultura: l. 9 Kultura ije; .ur~<!!lII(/i/),:t. 10 lI'oli/o.{(' i C).'\j'ili:acja S:kice : pogranic::a antropologii spolec::nej i ideologii). przetlumaczolle Iccz nic opracowane niJukowo. znajdują si« w Par\stwowym \'aukoll;m ISllliei_l ponadto. tak/c zloi.one w PW I. projekty trzech dalszych kOllt; nuacji prac ju/ II CZyŚCI /realizowanych dot'lll II plOllat!/Onym. liCU ukladu ut!oskollakllie c:1lości edycji. ladaniom m.11l ruygnacj problcmollcgo. zasad Stawia lIyt!allallia zwi,vanym Ie wymaga i z. porządku .jednak/.e si<;:niektórym chronologicznego równicż poszczególnych wznowicnicm podporządkowania nowc tomów wydawania zamieszczania zadania. oraz Dziel Wydawnictwie tomów. Podj«cie do których ustalcnie zostalo nalcży charakteru poświęcone nat! tomami. do których teksty zostały na m.in. i zakresu pierwsze tkanie odnollionego Komitetu RedakcyjIlego. które odbyło się 25 pa/.dziernika II Instylllcic Socjologii l J./. SpotKallic rozpoczęto od informacji redaktor Elżbicty z PWi\' o stallic prac edytorskich zasadom tekstów J spo- 997 roku Slaśkiewicz przctłumaczone (tomy S- i Ol! o I.lozonym .lUI projckCle IWSCI I.dob;cla dalSl.ych tomów (tomy 11-13). Wiek uwagi poświ<;:cono konicczslOdk()1I linansowych. W dalszej ezęści spotkania dyskutowano sprawę charaktcru edycji. Czy ma stallollić I.ostać ul..llpclniona Ihiór ()soboll ości uuollego dz.ienllik córk.; n. Malillowskicgo .l/alii/o\j·.I'/u allil IJsie II tiumauenill wszystkich o I()togralie Ihigniewa lIekIl'; .\Iassoi/. autorstwa lub tylko wybranych B. Malinowskiego i lisIy') Te listy m.in .. które prac B. Malinowskiego'> a także wydane ważne zostaly dla Czy ma zrozumienia w roku 1995 przez Wayne (The SI01~V 0/ a Marriage. The Letters 0/ Bronislaw Routlcdge) i opublikowanc w wyborze w języku polskim Ikllet!yklOlvicza i I.iliany Pechal na lamach Polskiej S:tuki Ludowej. �322 Kontekstów nr 1-2 z 1997 roku. Podniesiono potrzeby umieszczenia II' /):::ie/ucli możl iII ie naj szerszej bibliogratii. obejmującej wszystki.: dost<;pne prace i ich ró/ne wydania. I':dyejy f):::ie! winno zamknąć zestawienie opublikowanych w nich prac B. MalinO\vskiq~o a tak/c obejmuj;\cl' wszystkie tomy zbiorcze indeksy: osobowy. rz.:czowy i geograliczny, bez których opanowarlle przemieszanych i treściowo zróżnicowanych tekstów jest 11"1"0;\:/ niemo/liwe. Ikz t~<:h niC/becinych elementów D:::ie/a nie pozbędą siC; <:harakteru wydawnictwa pod wzgit;dl'm <:dytorskJIll przypadkowego i amatorskiego. Dla czytelników "Ludu" interesuj;l<:e są związki B. Malinowskiego z tym pismem. \V .,Ludzie" opublikowalon w trzech częściach pierwszy swóJ artykul {otellll:::1II i eg:::ogllllliu. /. !)()\lOdll ksią:i:ki J G Fra:::era .... zamieszczony w t. 17 (/91 l l, l X (1'J 12) r 1'J ( I'J Il) a prz<:dnrkO\I an~ w1. 7 f):::iel. Napisal re<:enzjt,: z tomu 17 "Ludu". któr'l umieś<:i1 w t. 22 ( 1<) l l) r·o/k-I.orr'. a Idora znalaz.la sit,: w projektowanym 1. 12 f):::ie/. Korespondowai w lata<:h 20. z red~rktorem "Ludu" pro!. Adamem Fischerem i podejmowai starania o Ivymiany tego pisma na "Man". Radt,: Redakcyiną D:::ie/ i jej Przewodniczącego czeka wysilek przygotrmania ostal.:cz.nej koncepcji edycji lJ:::iel. Ważnym zadaniem jest .iednoCl.ćŚnie przvsl<\pienie do mo/liwie szybkiego wydania tomów o tekstach ju/ przetlulllaczonyeh lecz wymagal'lcych jeszcz.e opracll'lania naukowego. �