https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/5de654b033355acc2e55f0bf7e589c53.pdf d7bd1685fb846f293ef19081027ac96f Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4969 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1967 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:4608 Title A name given to the resource Zakres pojęcia sztuki ludowej/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.4; s.191 Creator An entity primarily responsible for making the resource Jackowski, Aleksander Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text DYSKUSJA NAD ZAKRESEM POJĘCIA S Z T U K'. I LUDOWEJ zorganizowana przez Pracownię Badania Sztuki Nieprofesjonalnej IS P A N i Red. „Polskiej Sztuki L u d o w e j " w dniu 7.VI-1967 W dyskusji uczestniczyli: historyk sztuki, dyr. P a ń ­ stwowego Muzeum Etnograficznego, profesor Ksawery Piwocki, historyk sztuki dr Andrzej Jakimowicz, etno­ grafowie: dr Zofia Szyfelbejn-Sokolewicz, dr A n n a K o w a ł s k a - L e w i c k a , m g r Krzysztof M a k u l s k i , mgr Jacek Olędzki, m u z y k o l o g o w i e - f o l k l o r y ś c i : dr Jan S t ę s z e w s k i , dr L u d w i k Bielawski,, historyk l i t e r a t u r y doc. dr J u l i a n Lewańsiki oraz redaktor „Polskiej Sztuki L u d o w e j mgr Aleksander Jackowski. ALEKSANDER JACKOWSKI Temat dzisiejszej konferencji nie jest nowy, zresztą d o k ł a d n i e d w a d z i e ś c i a lat temu, w pierwszym zeszycie „ P o l s k i e j Sztuki L u d o w e j " , u k a z a ł się programowy a r t y ­ k u ł teoretyczny prof. Ksawerego Piwockiego pod t a k i m w ł a ś n i e t y t u ł e m : Pojęcie sztuki ludowej. Zainteresowania teoretyczne b y ł y w pierwszym okre­ sie istnienia naszego pisma j a k najbardziej z r o z u m i a ł e , i s t n i a ł a bowiem potrzeba o k r e ś l e n i a w nowych w a ­ runkach historycznych stosunku do sztuki ludowej, usta­ lenie zasięgu i cech tego zjawiska. Ó w c z e s n e konsta­ tacje o p i e r a ł y się jednak g ł ó w n i e na wiedzy i m y ś l i teoretycznej okresu dwudziestolecia międzywojennego (zwłaszcza na pracach Piwockiego, Bystronia, Schram m ó w n y ) . W a ż n e było też, że i n i c j a t y w ę b a d a ń podjęli i n t e r e s u j ą c y się t w ó r c z o ś c i ą l u d o w ą historycy sztuki, literaturoznawcy, muzykolodzy i ich w ł a ś n i e zaintereso­ wania z a w a ż y ł y na p ó ź n i e j s z y m k s z t a ł c i e b a d a ń szcze­ gółowych, na wyborze metod i p r o b l e m a t y k i . W zakresie p l a s t y k i oznaczało to przede wszystkim podjęcie k o n ­ cepcji Rieglowskich oraz m y ś l i marksistowskiej. Po pierwszej f a l i z a i n t e r e s o w a ń t e o r i ą p r z y s z ł y lata pracy w terenie, poszerzania bazy m a t e r i a ł o w e j , n i e ­ zwykle w a ż n e k o n t a k t y z e t n o g r a f i ą , h i s t o r i ą , archeolo­ gią. Odzwierciedlenie tych prac znaleźć m o ż n a i w licz­ nych rocznikach „ P o l s k i e j Sztuki L u d o w e j " . Potrzeba, k t ó r ą obecnie odczuwamy, p e w n y c h u ś c i ś ­ leń czy nawet r e w i z j i dotychczasowych założeń w y n i k a г nawarstwienia d o ś w i a d c z e ń , z p r a k t y k i , k t ó r a nie zawsze daje się uogólnić w schemacie dotychczasowych pojęć i s f o r m u ł o w a ń . Z b l i ż a m y się zresztą do etapu s y n ­ tezy i już pierwsze jej p r ó b y k a ż ą na nowo z a s t a n o w i ć się nad słusznością p r z y j ę t y c h , a często t y l k o dość m g l i ś ­ cie odczuwanych założeń teoretycznych. Jak ustosunko­ w a ć się np. do w s p ó ł c z e s n y c h makatek i malowanek, spotykanych z a r ó w n o na wsi, j a k i w m i e ś c i e (a w i ę c w przekroju k u l t u r o w y m , a nie w a r s t w społecznych). Gdzie się kończy sztuka prowincjonalna, cechowa, a za­ czyna ludowa? Czy obrazy c z ę s t o c h o w s k i e są ludowe? A gipsy jarmarczne? A wota? Czy za ludowe - uznamy t y l k o wota woskowe, czy r ó w n i e ż srebrne? Co uznamy więc za obszar sztuki ludowej? Czy i w jakiej mierze będzie się on p o k r y w a ł z p o j ę c i e m twórczości niepro­ fesjonalnej, nieelitarnej? Jakie są historyczne dystynkcje tego pojęcia? Czy jest ono odzwierciedleniem realnego i definiowalnego zjawiska, czy t y l k o h i p o s t a z ą ? W praktyce naszego d z i a ł a n i a w Instytucie i . w r e ­ dakcji coraz częściej musimy się z a s t a n a w i a ć •— co w ł ą c z a ć , a co w y k r e ś l a ć z programu b a d a ń , co jeszcze jest, a co j u ż nie jest „ s z t u k ą l u d o w ą " . Powstaje więc obawa, że o p e r u j ą c t r a d y c y j n y m p o j ę c i e m sztuki ludo­ wej, m o ż e m y o g r a n i c z y ć pole naszych b a d a ń , s t r a c i ć z oczu zjawiska w a ż n e , a p r z e k r a c z a j ą c e r a m y pojęcia. r. Tak w i ę c w r a c a j ą c po dwudziestu latach do rozwa­ żań teoretycznych, c h c i e l i b y ś m y , aby w y c h o d z i ł y one z k o n k r e t ó w , z u o g ó l n i e n i a d o ś w i a d c z e ń badawczych nie t y l k o nas, ludzi z a j m u j ą c y c h się s z t u k ą l u d o w ą p o l ­ ską, ale i r e p r e z e n t a n t ó w innych dyscyplin. P o d e j m u j ą c rozległą p r o b l e m a t y k ę , zdajemy sobie s p r a w ę , że nie m o ż n a jej r o z w i ą z a ć w drodze jednej czy nawet k i l k u dyskusji. Toteż dzisiejsze spotkanie t r a k t u j e m y jako w s t ę p n e rozeznanie, ś w i a d o m i tego, że m o ż e ono j e d y n i e z a r y s o w a ć k i e r u n k i dalszych r o z w a ż a ń i dyskusji. Obszerny rejestr p y t a ń , k t ó r y w r a z z zaproszeniami p r z e s ł a l i ś m y uczestnikom, niech nikogo nie peszy. Dobrze by było, gdyby choć na jedno pytanie u d a ł o się nam znaleźć o d p o w i e d ź . A l e z drugiej strony, b y ć m o ż e u ż y ­ teczny będzie w tej i w n a s t ę p n y c h dyskusjach sam rejestr z a g a d n i e ń i w ą t p l i w o ś c i . P r z y p o m n ę je. ZAKRES POJĘCIA KULTURY LUDOWEJ — Jaka istnieje zależność m i ę d z y p o l a r y z a c j ą społeczną a k u l t u r o w ą określonego społeczeństwa. , — Co jest w a r u n k i e m formowania się n u r t u w a r s t w elitarnych. — Jakie są determinanty powstawania zjawiska o k r e ś ­ lanego jako k u l t u r a ludowa. — Jakie są granice pojęcia (w czasie i przestrzeni) k u l ­ t u r y ludowej (np. czy pojęcie k u l t u r y ludowej należy r e z e r w o w a ć jedynie, dla społeczności rozwarstwionej). — Kiedy w przebiegu historycznym ma sens i kiedy sensu tego nie ma stosowanie pojęcia k u l t u r a l u d o ­ wa, sztuka ludowa. — Propozycja definicji k u l t u r y ludowej. SZTUKA LUDOWA — Czy. istnienie k u l t u r y ludowej r ó w n o c z e s n e jest z f a k ­ tem w y s t ę p o w a n i a w jej ramach sztuki ludowej, f o l ­ kloru. — W jakiej mierze r o d o w ó d zainteresowań XVIII i X I X w . k u l t u r ą l u d o w ą wyznacza granice samego pojęcia i jego zmienny w czasie zakres. — Co to jest sztuka ludowa? Charakter zjawiska. P r ó b a definicji. . — Sztuka ludowa — sztuka dla l u d u — elementy ludowe. — Co to jest s t y l ludowy i granice jego s t o s o w a l n o ś c i w analizie zjawisk zaliczanych do k u l t u r y ludowej. — Czy we w s p ó ł c z e s n e j k u l t u r z e narodu zasadne jest i celowe p o s ł u g i w a n i e się p o j ę c i e m sztuki ludowej i w j a k i m zakresie. Andrzej Jakimowicz: Chciałbym sprawdzić rację b y t u mojej osoby na tej konferencji. Nie m o g ę się jej d o c z y t a ć w dostarczonym m i zespole p y t a ń . Nie z a j m u j ę się bowiem zagadnieniami teorii, a do tego w ą t p i ę , czy m i a ł b y m coś do powiedzenia na temat p o l ­ skiej sztuki ludowej. A l e k s a n d e r J a c k o w s k i : Gdy zastanawiamy się nad -problemem sztuki ludowej, p o ż ą d a n y jest, j a k sądzę, m a t e r i a ł p o r ó w n a w c z y , r ó ż n e p u n k t y widzenia. Co jest s p e c y f i k ą sztuki ludowej w Polsce, a co jest j e j : c e c h ą ogólniejszą, w y s t ę p u j ą c ą w innych kulturach? I w j a k i m stopniu zasadne jest w o g ó l e m ó w i e n i e o sztuce ludowej w odniesieniu do sytuacji np. w Afryce, M o n ­ golii czy Indiach. A b y u z y s k a ć tego/rodzaju p o r ó w n a w ­ cze wypowiedzi, p o p r o s i l i ś m y t u w ł a ś n i e m g r a M a k u l skiego, mgra Olędzkiego i Ciebie ^ - najlepiej zoriento­ wanego w sytuacji k u l t u r o w e j I n d i i . Chcemy w i ę c , a b y ś m ó w i ą c o Indiach, p o m ó g ł nam w m y ś l e n i u o naszej, polskiej sztuce ludowej. 191 �