https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/dc0bb8e8789c86b92ad15e02bf7ff17b.pdf 84249b67a7e326dbba12f5c17a85ba50 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3977 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1954 Subject The topic of the resource twórcy ludowi rzeźba ludowa Twardowski, Antoni - rzeźbiarz ludowy Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3722 Title A name given to the resource Antoni Twardowski, nieznany rzeźbiarz ludowy / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1954 t.8 z.4 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa 1954 t.8 z.4 ; s.252-263 Creator An entity primarily responsible for making the resource Glapa, Adam Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text tych f o r m a c h o g o n ó w , p o k r y t e n a całej powierzchni stawie t y c h rysunków projektowano pod kierunkiem _ drobnymi, wielowarstwowymi motywami z kolorowych nauczycielki kompozycje papierków. po z a t w i e r d z e n i u przez ob. Bąkowską były przez dzieci Oprócz t y c h w y c i n a n e k (typu abstrakcyjnego, c h o d z i o sposób t r a k t o w a n i a roślin i p t a k ó w ) sie. w e w s p o m n i a n e j jeśli znajdują tece w y c i n a n k i o m o t y w a c h r o ­ ślinnych i z w i e r z ę c y c h (ptaki), wykonane z wyraźną wykonywane przyszłych w y c i n a n e k , które w postaci w y k l e j a n e k z k o l o r o w y c h p a ­ pierów. I n f o r m a c j e z e b r a n e w czasie w y w i a d u z o b . B ą k o w ­ ską, która p o przejściu n a e m e r y t u r ę zamieszkała w tendencją d o n a t u r a l i z m u . C z a s e m z d a r z a się r ó w n i e ż , sąsiedniej w s i , K a l i n i e W i e l k i e j , p o k r y w a j ą że p e w n e e l e m e n t y a b s t r a k c y j n e , t r a k t o w a n e w sposób n i c z o z t y m , co m ó w i ł y j e j d a w n e n a t u r a l i s t y c z n y , występują d o t y c z y ł y j e d y n i e m e t o d y , j a k ą n a u c z y c i e l k a stosowała, n a jednej wycinance obok siebie. Ażeby zagadnienie wycinanek Śladowskich wyjaś­ dzieci się z a s a d ­ uczennice. starając się w ś r ó d barwnej wyklejanki. Z jej wypowiedzi zaszczepić zamiłowanie do wynika bo­ nić, zostały z r a m i e n i a Z a k ł a d u B a d a n i a P l a s t y k i , A r ­ w i e m , że n i e narzucała o n a d z i e c i o m g o t o w y c h chitektury ale zostawiała tak że s a m e dzone i Zdobnictwa badania Głowa i Jerzy terenowe. Ludowego Brali w PIS nich przeprowa­ udział Z a w o j s k i , p r a c o w n i c y Zakładu, Zofia zaopa­ t r z e n i w w y k a z a u t o r e k , k t ó r y c h p r a c e z n a j d o w a ł y się w muzealnej tece. U d a l i się o n i d o Śladowa, g d z i e n a wstępie p r z e p r o w a d z i l i w y w i a d y z kilkoma wycinan- karkami. J a k w y n i k a z i c h zgodnych wypowiedzi, na t e r e n i e Śladowa i w s i o k o l i c z n y c h — z a r ó w n o wyci­ n a n k i , j a k i w y k l e j a n k i długo b y ł y zupełnie n i e z n a n e . D o p i e r o około r o k u 1926 zapoznały się z n i m i p o r a z p i e r w s z y d z i e c i s z k o l n e , które w I I I i I V k l a s i e uczyła i m w t y m zakresie dochodziły zupełną d o dziś w y k l e j a n k a c h . P o r ó w n u j ą c j e d n a k w y c i n a n k i znajdujące się w M u ­ zeum Etnograficznym w K r a k o w i e z t y m i , które p o ­ siadała u s i e b i e o b . B ą k o w s k a , n i e d o s t r z e g a m y ' i n d y ­ widualnych gdyby różnic, dzieciom które musiałyby istotnie zostawiono s z u k a n i u własnych f o r m w y r a z u z a r y s o w a ć się, pełną s w o b o d ę w plastycznego. Jak w y n i k a z przeprowadzonych wywiadów, j a n k i Śladowskie są z j a w i s k i e m o b c y m , k o w s k a ( s i o s t r a m a l a r z a k r a k o w s k i e g o , Józefa B ą k o w - sztucznie skiego). niego Nauczycielka t a , chcąc rozbudzić w m ł o d z i e ż y zain­ a r t y s t y c z n e , przynosiła d o k l a s y książki i czasopisma i l u s t r o w a n e , b a r w n e pocztówki i t p . R y s o ­ za p o ś r e d n i c t w e m zajmowały Reinfuss ze zbiorów odpowied­ s p o w o d o w a ł , że się już w y k l e j a n k a m i , n i g d z i e dekoracji Roman Brak trwal­ szego r e z u l t a t u . D z i e w c z ę t a p o o p u s z c z e n i u szkoły n i e ci przerysowywały Fotografował wykle­ zaszczepionym w y s i ł k i o b . B ą k o w s k i e j n i e p o z o s t a w i ł y p o sobie j a n F i r o b i o n e w szkole Na pod­ szkoły. podłoża w t r a d y c j i m i e j s c o w e j w a ł a w z o r y m o t y w ó w n a t a b l i c y , k t ó r e następnie d z i e ­ j malowały w zeszytach. wzorów, swobodę, d o t y c h f o r m , które zostały utrwalone w zachowanych robót ręcznych u t a l e n t o w a n a p l a s t y c z k a Salomeą B ą - teresowania Różnice Muzeum n i e znalazły izb wiejskich w Etnograficznego w też w y k l e - zastosowania do Sladowie. Krakowie, A N T O N I TWARDOWSKI, NIEZNANY RZEŹBIARZ L U D O W Y ADAM W i e l k o p o l s k a rzeźba l u d o w a j e s t mało z n a n a i w m i ­ n i m a l n y m s t o p n i u zbadana. W y d r u k o w a n e przyczynki są g ł ó w n i e w y n i k i e m spostrzeżeń p o c z y n i o n y c h w o k r e ­ sie m i ę d z y w o j e n n y m Ze wszech najwięcej l u b jeszcze p r z e d więcej, ale o których nic l u b niewiele w i e m y ze w z g l ę d u n a n i k ł e d o t y c h c z a s k o n t a k t y z t e ­ renem i b r a k badań o d k r y w c z y c h n a szerszą skalę.' r o k i e m 1914. m i a r pożądane w i ę c j e s t d r u k o w a n i e j a k materiałów, b y stworzyć podstawę d o n a p i ­ s a n i a ogólniejszych p r a c . M a j ą c t o n a u w a d z e , chciał­ b y m zapoznać c z y t e l n i k ó w z j e d n y m z w i e l k o p o l s k i c h rzeźbiarzy l u d o w y c h , k t ó r y c h n a o b s z a r z e n a s z y m Ryc. 252 niewątpliwie GLAPA 1. Rzeźba w drzewie jest M g r Stanisław Błaszczyk p r z e z k i l k a l a t w o k r e s i e p o w o j e n n y m , p o 1945 r „ p r o w a d z i ł b a d a n i a t e r e n o w e n a d rzeźbą l u d o w ą w p o ł u d n i o w e j W i e l k o p o l s c e . W y ­ n i k i t y c h badań j e d n a k d o t y c h c z a s n i e zostały o p u b l i ­ k o w a n e a n i w e f r a g m e n t a c h , a n i w całości. 1 zdobiąca łóżko, Wys. 35 cm. dl 120 cm. �Ryc. Ryc. 2. Antoni 3. Dudziarze. Twardowski, rzeźbiarz ludowy. Polichromowana rzeźba Wys. 30 cm. Ok. 1948 r. Rzeźbiarzem tym jest Antoni w drzewie. Twardowski, uro­ d z o n y 23 m a j a 1884 r . w Uścięcicach, p o w . N o w y myśl, a mieszkający dziskiem w obecnie w Piaskach t y m s a m y m powiecie. To­ pod Gro­ Przez długie l a t a pracował o n w majątkach z i e m i a n w c h a r a k t e r z e r o ­ botnika rolnego. Obecnie jest z a t r u d n i o n y w P G R ki Pias­ skrzypiec prace pochodzą z lat minio­ zakończeniami g ł ó w n i e orły, k t ó r e są dekoracją bram triumfalnych stawianych w d n i u 1 M a j a w Grodzisku, Grąblewie i nych. T w a r d o w s k i już j a k o d z i e c k o wykazywał zdolności i z a m i ł o w a n i e d o s t r u g a n i a i rzeźbienia. Będąc chłop­ c e m , k i e d y pasał gęsi i k r o w y , często p r z e z całe d n i e przebywając ptaki, koszyczki, na polu i drzew. Pierwsze te p r a c e — j a k m ó w i n a m d z i s i a j z p e w n y m rozrzew­ z rosnących p r z y robił drodze zające, krzewów Piaskach. W które Stanisławowi na gipso­ i ś w i e c ą c e niż Ostatnie jego l a t t e m u miałem rzeźby, możność oglądać w j e g o m i e s z k a n i u , zostały już w y r z u c o n e n a strych Tomyśl) z drzewa. jeszcze c z t e r y — p i ę ć (mieszka (pow. N o w y jak twierdzi — w e , żelazne, p r z e d m i o t y p o l a k i e r o w a n e t o , co o n w y k o n u j e ku Urbanowie środowisku jego — ogół n i e cenią t y c h rzeźb. L u d z i e w o l ą o d l e w y n i e n i e m i w s t y d e m — ofiarowywał d y r e k t o r o w i mająt­ w rzeźbionymi O b e c n i e , j a k już w s p o m n i a ł e m , mało rzeźbi. W y c i n a j a k o s t e l m a c h . Dziś, k i e d y m a już 70 l a t , r z a d k o rzeźbi. R e p r o d u k o w a n e z fantastycznie szyjek. (ryc 1). razem W mieszkaniu z zięciem) pozostali Twardowskiego tylko dudziarze K o b y l i ń s k i e m u , b y m i e ć u n i e g o dobrą opinię, b y s i e ­ (ryc. 3) p o s t a w i e n i n a k u n s z t o w n i e r z e ź b i o n e j , bie i s w e g o o j c a , k t ó r y p r a c o w a ł p r z y wołach, uchronić n i e s i o n e j z pałacu i z a w i e s z o n e j n a ścianie, p o d s t a w i e . prze­ p r z e d b i c i e m . R z e ź b a m i t y m i w ó w c z a s b a w i ł y się cór­ D u d z i a r z e zdobią w o l n ą przestrzeń p r z y p i e c u i p r z y ­ k i K o b y l i ń s k i e g o , a T w a r d o w s k i cieszył się pominają T w a r d o w s k i e m u d a w n e „ w e s o ł a " i j e g o w y ­ liński n i e b i j e a n i j ego Kiedy Niemiec że Koby­ czyny a n i j ego o j ca w y r ó s ł i m i a ł już około 20 l a t , w y j e c h a ł n a r o b o t y . Pracując ciężko w cegielni, Z do nie rzeźbiarskie. rozmowy z T w a r d o w s k i m j a s n o w y n i k a , że n i e ­ m a l p r z e z całe ż y c i e umiejętność „ w y c i n a n i a " eksploa­ w o j n a świa­ t o w a ł i t r a k t o w a ł j a k o skuteczną broń, zabezpieczającą t o w a zagnała go n a f r o n t w s c h o d n i . T a m w y r z e ź b i ł z j e g o i całą rodzinę p r z e d b i c i e m p r z e z a d m i n i s t r a t o r a drzewa, posiadłości h r a b i o w s k i c h , następnie p r z e d w y s y ł k ą n a miał sił a n i czasu d o rzeźbienia. P i e r w s z a żołnierza dla dekoracji o b o z u , orła 50 c m wielkości, o k . 160 c m w y s o k i e g o długości. Z a narzędzia i d w a l w y 100 c m do w y k o n a n i a t y c h prac słu­ żyły m u : t o p o r e k , nóż k i e s z o n k o w y i piłka d o rżnięcia. Podczas c o f a n i a się f r o n t u z placówki p r z y f r o n t o w e j prace t e zostały Kiedy n a f r o n t z a c h o d n i , do Francji, pozycyjnych podczas kamienia długich kilka rzeźb, walk przedstawiających wykonał postacie ludzkie i psa. dochody. W w a r u n k a c h P o l s k i L u d o w e j istnieją z n a c z n i e w i ę k ­ sze m o ż l i w o ś c i swobodnego kształtowania zdobił łóżka oraz wykonał k i l k o r o Fotografował uzdolnień a r t y s t y c z n y c h d l a t w ó r c ó w pochodzących z d o t y c h c z a s upośledzonych k l a s społecznych. Dziś t w ó r c y c o r a z śmielej poszerzają z a k r e s t e m a t y c z n y s w e j czości, b y jeszcze pełniej w y r a z i ć w f o r m i e W okresie międzywojennym wyrzynał r a m y do o b r a ­ zów, ołtarzyki, go p r z e d nędzą, dając d o d a t k o w e zabrane i w y s ł a n e d o Essen. l o s y przerzuciły T w a r d o w s k i e g o z pierwszą linię f r o n t o w ą p o d c z a s p i e r w s z e j w o j n y ś w i a ­ t o w e j , a w o k r e s i e m i ę d z y w o j e n n y m w y c i n a n i e broniło ludowi twór­ artystycz­ n e j t e treści, k t ó r e z w i ą z a n e są z naszą n o w ą r z e c z y ­ wistością Kazimierz społeczną. Sledyńskl 253 �