https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/9e161d33bb2ca7ca21f65a2ad77742db.pdf d215ca506d6af43845be505897ee44eb Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3719 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1960 Subject The topic of the resource garncarstwo Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:3493 Title A name given to the resource Materiały do historii ośrodków garncarskich w Potyliczu i okolicy / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.1 Description An account of the resource POLSKA SZTUKA LUDOWA 1960 t.14 z.1, s.42-50 Creator An entity primarily responsible for making the resource Gajerski, Stanisław Franciszek Publisher An entity responsible for making the resource available Państwowy Instytut Sztuki Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Stanisław Franciszek Gajerski M A T E R I A Ł Y DO H I S T O R I I O Ś R O D K Ó W GARNCARSKICH W P O T Y L I C Z U I O K O L I C Y Przygotowując i rzemiosło czowskiego materiały królewskich starostwa w okresie gospodarki folwarczno-pań- szczyźnianej", natrafiłem dotyczące skiego w dwóch źródła i miejskiego w leży oddzielającą od Związku na wschód w pow. lubaczowskim Potyliczu. wspomniane jest Polskiego zaś położony Z e względu f e u d a l n y c h i później łączyły obydwa się o d d a w n a po wsiach dzisiejszego w o j . r z e s z o w s k i e g o się c e l o w e opublikowanie dotyczących obydwu i mia­ — wydaje 1 posiadanych sąsiadujących materia­ ze sobą ośrodków. uzupełniłem w czasie Sekcję zaczerpnięte materiałami badań Badania ze źródeł współczesnymi, terenowych Plastyki historycznych zebranymi prowadzonych Ludowej PIS w przez Krakowie, o r a z d a n y m i z l i t e r a t u r y , co w s u m i e p o z w o l i ł o nież scharakteryzować ośrodków produkcji obydwu garncarskich. Materiały, 1. rodzaj rów­ które z lustracji t u publikuję, dóbr starostwa Najmłodszą, przestrzeni W jest bliżu cych kiego. 1715, garncarzy, graniczących niejaki trzeci z wyrabiano którego żadnych Potyliczu Leży t y l i c z , znajdujących wyżej 4. z się r ó w n i e ż w e w s p o m n i a n y m Archiwum PIS w Sekcji Badania Plastyki Ludowej Wiadomości w „Inwentarzach" stanowią Dziewięcierzu. archiwalnych lubaczowskiego. królewskim dokonywane które zawierają co p e ­ wiado­ gospodarczo-społecznej p o którym często baczowskiego corocznie wprawdzie były w sporządzane posiadaniu inwentarze w pełnym k o m p l e c i e Sieniawskich . 4 (nie Te dochowane d o czasów o b e c n y c h ) F r a n c i s z e k K o t u l a , Materiały do dziejów garn­ carstwa, R z e s z ó w 1956, s. 98. Zereła do istorii Ukrainy — Rusy, w y d . Michajło H r u s z e w s k y j , t . I I I , L w ó w 1898. * Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i in­ nych krajów słowiańskich, t . V I I I , W a r s z a w a 1887. P o t y l i c z i D z i e w i ę c i e r z w c h o d z i ł y w skład dófrr królewskich s t a r o s t w a lubaczowskiego. 1 2 4 42 dóbr Potyliczu były miasta. L e ­ grasowały zniszczenia zwalnia się, ż e j u ż w r o k u miasta przez Potylicz od Tatarów zagony wszelkich 1502 n a s k u ­ król Aleksan­ podatków na 6 l a t , o d ceł n a 2, a o d c z o p o w e g o n a r o k . W r o ­ 8 ku 1519 o t r z y m a ł o w miasto czasie m i e j s k i e " zaginęły, w r o k u jakiejś prawo przywilej napadów jadących w całym z klęski, s k o r o Potylicz w roku się n a d u b ó s t w e m towarami kraju . KozacyPo e W pierwszym mieszczan roku jarmarki'. „przywileje 1523 p o n a w i a magdeburskie. wielkiej na Tatarów Zygmunt musiał mieszczan i prag­ wszystkich potylickich 1655 z n i s z c z y l i rozbiorze doznać 1552 Z y g m u n t nąc i c h b y t polepszyć, u w a l n i a w i e c z y ś c i e starostwa l u ­ bełzkiego cenne one królewskie nie po­ W A u g u s t , litując dobra tam Werchracie ośrodek zupełnie mały, co d o c e n n e źródła d o d z i e j ó w o b y d w u o ś r o d k ó w . Pochodzą z okresu, kiedy był który przybył dawnego województwa lustracje, n a terenie, Stary zawarte jak w nich t a t a r s k i e , b y ł o o n o w c i ą ż narażane n a niebezpieczeń­ Ponieważ Krakowie. czasem Sznichur. W podobne starostwa mości z d z i e d z i n y der a r c h i w u m , oraz z Szuper, b y ł własnością k r ó l e w s k ą , w c h o d z ą c w skład stwo. D o w i a d u j e m y N r 1278 P o ­ Jednym 8 tek N r 470 D z i e w i n , Z było przysiółkach w s p o m i n a j u ż Długosz około r o k u 1 4 6 0 . o n na terenie (Oddział Schneidra" światową w .— M i c h a ł materiałów Muzeum л. z „ T e k I I wojną w po­ Radziec­ Potylicz 1721, żąc Krakowie, drobne położonej mieszkali nazwiskiem na Wawelu), Czartoryskich w przed Dziewięcierzem. go A r c h i w u m P a ń s t w o w e g o w K r a k o w i e ze z b i o r ó w jeszcze siadam. czas a pochodzących garncarskich głównie n a występują którzy naczynia mieście 1720, pozwalające o Werchracie Był t o p r a w d o p o d o b n i e jako Wojewódzkie­ z lud­ poznać Dziewięcierza. wien się w z b i o r a c h z garncarz, pochodzą­ 1716, 1717, 1718, 1719 (2 v o l . ) , 1723, które znajdują 1957. Są t o w y w i a d y Skarupski, drugim lubaczowskiego 1712, 1713 (2 vol.), źródłową n a t e r y t o r i u m Związku W Werchracie dwóch królewskich z l a t : 1706, 1710 (2 vol.), grupę okolicy, PIS Dziewięcierza „Słowniku я starostwa w ich o i n n y m ośrodku g a r n c a r s k i m z t e j s a m e j w Geograficznym" , 2. z i n w e n t a r z y wgląd międzywojennego. okolicy, a mianowicie i cytowana i ośrodków okresu materiałach wzmianki i 1766 г., która w roku Dziewięcierza życie t a m t e j s z y c h s k i e g o z l a t 1564/5, którą w y d a ł M . K r u s z e w s k i ' - , z garncarzy, i c h dają ż e się t a k w y r a ż ę , zostały z e b r a n e nością O lubaczow- liczebny a. także stanowią materiały A r c h i w u m P I S w K r a k o w i e , które pochodzą: królewskich stan i obciążenia, produkcję. pochodził Wiadomości n a m śledzić powinności jest n a związki, ośrodki, i z u w a g i n a t o , ż e w y r o b y p o - rozchodziły steczkach Dzie- i przecięty Państwa Radzieckiego, Potylicz od tej granicy. j a k i e w czasach tylickie terytorium pozwalają histo­ ośrodków g a r n c a r s k i c h : w i e j ­ Dziewięcierzu więcierz mi na ciekawe luba- t e ośrodki o b e c n i e n i e są j u ż c z y n n e . granicą łów pt. „Przemysł dobrach ryczne Obydwa do pracy w Polski wraz o d ceł Potylicz z Ga- Baliński i Lipiński, Starożytna P o l s k a p o d wzglą­ dem historycznym, geograficznym i statystycznym, t. I I I , W a r s z a w a 1886, s. 373. Słownik Geograficzny,.., c y t . w y d . , s. 880. Jw. * Baliński i Lipiński, o p . c i t . , s. 373. Słownik Geograficzny c y t . w y d . , s. 880. 5 11 7 11 I �7 л П. 1. Naczynie pierścieniowate, glazuro­ wane, w kolorze zielonym. II. 2. Na­ czynia glazurowane, żółte w brązowe pla­ my. II. 3. Naczynia glazurowane, zielone. Potylicz (ZSRR). Zbiory Muz. Narodowego w Krakowie. licją dostał się p o d p a n o w a n i e sie sprzedaży również W austriackie, a w dóbr k a m e r a l n y c h w Galicji cza­ został o n sprzedany. Potyliczu było k i l k a cechów, m. in. i garncar­ carz" 1649 r o k u p o t w i e r d z i ł j ą J a n K a z i m i e r z , August I I w 1 0 . O liczbie garncarzy X V I wieku dowiadujemy lubaczowskiego z 1564/5, w „Garncarze, których a w 1729 i i c h powinnościach się z l u s t r a c j i której na ludzi", w czas jest groszy daniny; uczyni dwadzieścia Lustracja Garncarską, "> 11 '* l a osiem, i od a czechmistrzowi nich złotych dwaj dwanaście czter­ wolni i od groszy cztery" t a również przy których 14 „Zabuże" notuje lustrator: dalej spisuje „domy ubogich mieszka między innymi „Misko . Lustrator notujący dochody wpływające z miasta Lubaczowa wymienia liczą Potylicza od garnków Wyroby z ła z końca ciszka XVI Kotulę czasem Rzeszów. również wywożone wieku bardzo wykorzystane i do i n n y c h której mieszkał Jw. Zereła..., c y t . w y d . . s. 251. J w . , s. 246. J w . , s. 249. w Potyliczu „Piotrek ulicę garn- były nie odległych, jak przez Fran­ miejscowości, np. Garnki potylickie traktowano jako Krosno, wyroby l u k s u s o w e , które w y m i e n i a ł o się w t e s t a m e n t a c h i o d których płaciło się w y ż s z e opłaty t a r g o w e wymienia „które l s a l e — j a k świadczą o t y m ź r ó d ­ — również nawet wówczas myto, wywożących" . potylickich garncarzy t y l k o do Lubaczowa, dzieści i o s i e m , k a ż d y z n i c h d a j e o d rzemiosła s w e g o po a 1 3 garncarz" starostwa zanotowano: ten . Przy ulicy zwanej garncarz" , s k i , k t ó r e m u Z y g m u n t I I I nadał w r o k u 1615 ustawę, w 12 „lacko Inwentarze z się z t y m , j a k i e 14 , s lat 1710—1723 powinności le pozwalają ciążyły na . zapoznać garncarzach J w . , s. 250. Uwaga wydawcy. F. K o t u l a , op. c i t . , s. 98. 43 �p o t y l i c k i c h , j a k o n e zmieniały ich z liczba była 1710 r o k u winności w jest zanotowane miasta I tak w skiego ) wszyscy złotych n Ta do ich mniej w „Ci rynek, warki lubo prócz innej po­ 1 8 następnych się ją w y m i e n i a . poszczególnych wię­ złote" . j e s t stała i w „garncarzów inwentarzach. W no­ zamkową z jako i to garnków większych mniejszych, tyglów k o p 6, z a s o b n y c h kop 6 lub w po­ jakich po­ polewanych, d o nabiału g a r n k ó w p r o s t y c h k o p 3, k a f l ó w rekompensie na lickich przed na tym będzie" Inwentarz winności . 19 z 1712 r o k u zawiera tej że miasto nakowo 8 zł. C i g a r n c a r z e i na kuchenną nabiałów lewanych czowskim w czym wiona „Ci powinni dawali przed k o p sześć i p i e c kiedy potrzeba w t e n czas kiedy n i e masz i c h i połowy, i c h było polewanych k o p sześć, p r o s t y c h do [kafli nie podano S. F. W Inwentarzu z — uwaga 1715 r o k u dawali kiedy z roku podaje postano­ i „Ten [tzn. piec z winność stracji ta nie i tedy W okresie kop sześć, n i e b i e l o n y c h k o p t r z y , a k a f l ó w n i e w z m i a n k o ­ wano wiele. Więc że ubóstwo całe k i e d y siebie n i e mogą, szych i nych jednak mniejszych prostych Inwentarz garncarzów kop jest p o t a k ciężkim dać muszą polewanych niewiele roku trzy, „Tece z 1717 r o k u i teraz trzeciej wiele zaś części znajdowało miężenie jako i c h n i e masz nie znajdzie się świadczą jednak t a k wiele, do się. Ci mieli dawniejsze lubo sobie prawie ich tak za inwentarze, ucie­ a że D o f o l w a r k u w D z i e w i ę c i e r z u za glinę. Inwentarz star. lubaczowskiego z 1710 г., N r 4522, v o l . 7. Jw. I n w e n t a r z z 1713 г., N r 4524, v o l . 3 zastępuje t o słowo z w r o t e m „ z o k ł a d e m " . 1 7 1 8 1 9 2 0 wpłacają garnków rynek k o p 6, jeden we 3 lata, Potylicz z też 1786 r o k u , garnków zebranych (Nr gdzie i spisie) słynął odbicie w której 2 6 do historii Potylicza się do niej, sporządzony imiona napi­ sławny" . i przynależnych wyrobu", dalej swoje 1278) z n a j d u j e spisie t y m podane w pro­ polewanych „Spis którzy są 21 czerwca są z a w o d y poszcze­ jest i c h są Grzegorz dwudziestu następujące: Pruchniak — dom n r 12; 44. H a w r y ł o K o z o w — d o m n r 257; 95. P a s z k o - d o m n r 2 2 1 ; 109. G r z e g o r z Wiszewski dom nr — d o m n r 359; 188. F i e l 196; 225. J o s e f Wasyl Moskwityn Gasfinger - Basaj — dom d o m n r 4 8 ; 186. P a w ł o (sic!) D u l a b a — dom - n r 572; d o m n r 329; 238. C h a i m S i l b e r — d o m n r 7; 254. A b r a h a m K l a k — d o m n r 227; ger — d o m n r 577; 267. S c h m u l — d o m n r 19; 268. A n d o n c h Gasfin­ (sic!) P r u c h n i a k — d o m n r 463; 269. J u d e i P u l e c z — d o m n r 2 0 ; 270. B o ­ ruch Breuner — dom nr 582; 2 7 1 . S c h l o i m e Breu- n e r — d o m n r 582; 272. J t z i g F r i e l m a n — d o m n r 38; I n w e n t a r z z 1712 г., N r 4523, v o l . 4. W I n w e n t a r z a c h z 1713 r . I n w e n t a r z z 1715 г., N r 4526, v o l . 3. I n w e n t a r z z 1717 г., N r 4528, v o l . 5. I n w e n t a r z z 1721 г., N r 4535, v o l . 65. Słownik Geograficzny, c y t . w y d . , s. 8 8 1 . Baliński i Lipiński, o p . c i t . , s. 375. 21 2 2 2 3 2 4 25 2,1 " 44 zł. 8 co znalazło a nazwiska (numer po­ czasie l u ­ polewanego osób, m . i n . w y m i e n i o n y c h 266. J t z i g K a t z pisze: a kaflowy fabryką gminy garncarzy, 234. — po omówieniu, jaką p o ­ w że . Schneidra" uprawnieni 14. 25 zmian należy, gdyż tyglów, Dulaba K 2 4 żadnych prawa naczynia n r 594; 143. I w a n B a d o w s k i - więk­ 1720 p o w i n n i zanotowano: to nabiela- wia­ wskażą" . Sądzić swego do trzy" . winność m i e l i g d y i c h b y ł o t r z y d z i e s t u — „[...] i przyjść garnków kop 1766 r o k u materiałów członków dawali roku nie notuje zmianie, Galicji" „Potylicz i c h z okładem 30 b y - mniejszych po­ powinności zanotowaną 1723 g d z i e garncarzy. garnków, „Geografii sano: Wśród aby tylko stawiać omówieniu jeszcze porozbiorowym wyrobów w i piec jeden". — S. F. G.] w wedle stawiają" czytamy: większych kop kafli Piec 6 oddają. rozkażą 2 I postanowiono, i potrzebę k o p trzy, kop 1870 r o k u . W polewanych 1721, p o mniejszych, gólnych dziesiąt, p o t e m po­ polewanych d o nabiału lat trzy uległa miasta w „[...] w t y m m i e l i w i e l k ą a g r a w a c j ę , b o t a powinność garnków n a kuchenną d o nabiału k o p 3 i k a f l i w kilka­ sprawie stych garnków mniej­ i c h było dać 1723 r o k u ,,[...] g a r n c a r z e G.]" . kiedy 1720 w jednak, zniszczone. że: później powinnościach natenczas była, — trudno Sądzę t y m czasie k o p sześć n a wiosnę Inwentarz z trzy, garncarzy poty­ domość: dać kop 2 l mieszczan mniejszych prostych większych l o " [ t u w y m i e n i a co m i e l i d a w n i e j d a w a ć , a p o n i e w a ż ] ustanowiona i polewanych Inwentarz trzydzieści nabiałów powinni t y m po­ dlatego większych szych jednakowo, g d z i e rozkażą w wyżej, w mają, powinność" . stwierdzić. z l a t 1718, 1719 i większych zielonych jak się l i c z b y zostać n a potrzebę z a m k o w ą b o t a powinność defalke, postawić tę t e g o zubożenia prostych było s t a w i a l i w e t r z y l a t a , na garnków jed­ zamku luba­ teraz „Ciż garncarze musiało garncarze winni czas w definitywnie sześć, g a r n k ó w mniejszych k o p sześć, g a r n k ó w m i e l i agrawację, była okołem garnków k o p trzy, kaflów zielonych płacą w s z y s c y co r o k oddać p o ­ potrzebę większych p o l e w a n y c h do chwili Inwentarze w lubo mniej m i e l i całe m i a s t o skarbowe zamku lubaczowskim winności notują taką notatkę o p o ­ garncarzy: podatki i c h n a dalszy będą stawić „Garncarze l u b o i c h więcej winni w i zmniejszenia w fol­ zielonych ich jako nowy Co było p o w o d e m m i e l i f o l g ę p i e c w z a m k u l u b a c z o w s k i m postawić g d y potrzeba piec garnków oddać Dobrodzieja n i e uciągając inwenta­ rzemiosła będzie JO.Imci w i ę c n a t e n r o k 1717 k o p d w i e g a r n k ó w dać p o w i n n i Ciekawa powinność" 1710 b r z m i o n a j a k następuje: na r o k naczynia, trzeba piec jest n a potrzebę winni „Po­ dziewięcier- 8 niezmiennie prześledzenia towana płacą opisanej powinność g a r n c a r z y rzu z roku od i lubo 50 c z y n s z u niżej inwentarzach r o k u przeszłego 1716-go n a w s z e l k i e inwentarzu pod nagłówkiem: będzie prócz (co dają d o i n w e n t a r z a winności, przybliżona Potylicza": „Garncarze cej się i j a k a t y m czasie. dwóch �275. A b r a h a m Siarzyńska Do Reiman dalszego będą materiały wywiady którzy w lickich garncarzy, (72 i lata), Janem wie, 27 Na do który z tych materiałów furmanami, wyroby Michałem obecnie mieszkającym Andrzejem w Mołoko w Dachno- (65 l a t ) z Dziewię- tych informacji dowiadujemy światowej było byli Polacy, w Potyliczu Ukraińcy wymieniają oni: Marcina szyńskiego, Łeleka źródła znamy relacji w i i Żydzi. Cichego, Andrzeja nazwiska Michała Potyliczu niego dów. W Z Pruchnika, Mołodno; Franciszka z było 10 „fabrykami", analogii charakterze naczynia wykonane Wy­ Wiśniewskiego dowiadujemy warsztatów, które były się, nazywanych własnością Ży­ 7—10 r o b o t n i k ó w - występujących których płatnych na innych z jasnej garncarze plamami dały d e k o r a c y j n i e zwierzęcej z okazji naczynie Garncarze u wyroby gliny o w z glazurowanej w Sanoka, Przemyśla, posia­ „kolor ( i l . 3). Z a ­ wykonano rachunek, jasnożółty, Były szkliwa bi­ wy­ p o t y l i c k i c h opisana Gajkowej . 3 0 rozwożono furman­ do Rymano­ Błażowej, Drohoby- Brzeżan, Jarosławia, Krystynopola tradycji wiadomo wyjątkowo to — obok na­ kafle. Technika garncarzy Rzeszowa, Sokala, nie­ pracowali prywatny Tyczyna, Poty­ ( i l . 1). — n i e posiadające Brodów, w dzwonowatej, w p r z y p i s a c h p r a c y O. Dynowa, głowy tkaninę transportu kolejowego) cza, niere­ dzbany „fabrykach" na t a m również przez wa, ciemnozie­ brązowymi wałeczków podstawie potylickich garncarzy podstawie i wi­ cienkich o l u b brązowy". glazurowanych (unikano z wystawy domu i c h posiadały Wyroby tkaniny kolorze rzadką zatrudnieni siebie jest w cytowanej PIS, sierścią przez skwity. Wyrabiano Na w ( i l . 3). N i e k t ó r e ciężkiej stosowana pracowali powierzchni prążków pierścieniowate czerwony worska, ł m i j e s t , że Prze­ Lwowa 3 1 . wyroby A r c h i w u m Sekcji Badania Plastyki Ludowej n r y i n w . 42854, 42876. O l g a G a j k o w a , Kultura ludowa okolic Hor i Potylicza. L u b l i n 1947, s. 24. 1 2 8 1 sztuka garncarska — 2 „dwójki" kopa po 7 litrów, — 3 „trójniaki", ., ,. — 4 „czwirki" p o 4 1., — 6 „szóstek", ,, Mniejsze — 7 „siódemek" liczono na kopy po 1 1. p o 60 j e d n o s t e k . 3 2 Dziewięcierz Dawna rostwa wieś dy królewska, lubaczowskiego, została tej chwili założona, wchodząca leży w w skład pobliżu sta­ Potylicza. d e f i n i t y w n i e stwierdzić sądzę jednak, że w kie­ połowie XVI w i e k u już istniała. L u s t r a c j a z 1564/5 n i c o t a ­ kiej wsi nie wspomina, ją i znajdujący się w dobnie stare znajduje dobra potyliccy. w ponieważ glina, O z posiada której tak o niej „Kraj" wymieniają pańszczyźniany. prawdopo­ na terenie pokładach dzienniku zaś folwark Dziewięcierzu tradycje, się garncarze w inwentarze niej jej z tej w s i korzystali też znajdujemy wiadomość glazurą jakiejś tere­ n a spo­ rozwiązane s z y j k i w postaci przeciskanej również kami 3—4 kóp naczyń, p r z y c z y m o m a w i a j ą c znajdujące się n a t y c h t e r e n a c h (ślady pokrytej proporcjonalnie pału Na wóz zabierano Produkowano ( i l . 1) l u b przeźroczystą gularnymi czyń Ko- wspomnianych miast d z b a n k i itp.) d o c z n e są n a ścianach z e w n ę t r z n y c h ) odcień F. Polski. robotników . bezżelazistej szmatką piękną, grubą, szklistą pewne przez (garnki, miski, 2B użytkowe wygładzonej liczu rozbiorami Garncarstwo z kapitalistyczny, w gliny Luba­ liczyła 60 „ s z t u k " g a r n c a r s k i c h . innego n a c h , b y ł y t o duże w a r s z t a t y z o r g a n i z o w a n e lonym wydanych musiały docierać d o w y ż e j Trudno m i w Słotwińskiego każdym z n i c h pracowało Sądząc tam Cieszanowa, Polaków garncarzy. w carzy się, że 2 9 sób materiałów dziesięciu Ukraińca H r y n i a S n i b o r a . że do — 5 „piątek", wojny przez na targi . carzami Z podstawie jeszcze p r z e d Dziewięcierzu, obecnie też i Oleszyc. (ulę n a s u w a się w n i o s e k , że w y r o b y p o t y l i c k i c h g a r n ­ poty- Słotwińskim g a r n c a r z y , a w o k r e s i e 20-lecia było i c h pięciu. G a r n ­ i przywożono Na ośrodka Państwowy byłymi rozwozili z mieszka podstawie I źródłową to tego przez dwoma 20-lecia a Cichem, oraz cierza z okresie dziejów zebrane Sztuki. Podstawę stanowią ich czowa rozpatrywania służyły Instytut — d o m n r 498; 276. E f r u z i n a — d o m n r 546. 1871 г., który, bogactwa, pisał: „Podobny pokład k a o l i n u l u b o n i e t a k czysty j a k w K r a k o w s k i e m z n a j d u j e się [...] idąc o d Glińska p r z e z M a g i e r ó w , P o t y l i c z , D z i e w i ę c i e r z aż d o H o r y ń ­ ca. D r u g i r ó w n o l e g ł y pokład i d z i e o b o k R a w y do S i e d l i s k . Długość t y c h d w ó c h p o k ł a d ó w w y n o s i r a ­ zem m i l siedem". Na podstawie Inwentarzy można stwierdzić, że ludność D z i e w i ę c i e r z a w z n a c z n y m p r o c e n c i e z a j m o ­ w a ł a się g a r n c a r s t w e m , p r z y c z y m l i c z b a g a r n c a r z y ulegała w poszczególnych l a t a c h z n a c z n y m w a h a n i o m . I t a k n p . w r o k u 1710 było i c h 17, w r o k u 1716 t y l ­ k o 4. O k r e s t e n był też ciężki i d l a P o t y l i c z a . N a ­ stępnie j e d n a k - poczynając o d r o k u 1716 - l i c z b a i c h zwiększa się. Inwentarze powinności A oto nich pozwalają n a m zorientować ponosili garncarze zestawienie n a rzecz garncarzy i się. jakie dworu. płaconego przez czynszu: z r o k u 1710: „Sobko Tomków, W a w r z y n i e c ba, Klimko, Feysko Iwanko Sznikuł, Szczerba, Ianko teszka wdowa, Łazasz (sic), 2 0 wa 3 0 31 3 2 Michałko Kolenda, Barsko, lacko Mecenasz, Stach Czerwony, Zaiąc, Iędrzej Tymko Malask. Ziem­ Woyczech Iurko, Bilak, Aleksander Lubaczowski, Ryhowski, C i wszyscy dają Pie- Mikołaj ogółem R o m a n R e i n f u s s , Garncarstwo ludowe, Warsza­ 1955, s. 19. O. G a j k o w a , o p . c i t . , s. 26. A r c h i w u m Sekcji Badania Plastyki L u d o w e j PIS. Jw. 45 �11. 4. Naczynia z jasnokremowej glazurowane tylko przy wylewie. ment malowany czerwoną angobą. ry Muz. Naród, w Krakowie. '/. p o t y l i c k i e j florenów gory florenów 9 a dziewięcierskiej gory z r o k u 1721: „Semko 40" \ Iosef / r o k u 1712; ..Garncarze lasko dają czynsz: Malowany nien z rzemiosła dać Klimko Iwan Czerwony Woyciech Fedko Snihur Michałko Anton Zaiąc Grenik Iurko roku chory od Fedko Romaniszyn Kochanów Charaton 15.— tylko rza na ten za Potyliccy płacić cech garncarski garncarze z osobna za 15.— ..Semko 15.— Iosef Zaiąc glinę czynszu z rzemiosła . 15.— . 15.— 15.— zubożały i żony nie m a dziad 5_ 15.— Kosc Snihur 15.- Fedko 15.— Michałko 15.- Snihur z 15.— Siedlisk 15.— 95.- 15,— Z Potylicza 50.— jemy Z jak dawniej wykazów od garncarzów . . . 252,15 z ł " 3 1 . „łanowa tych, pozornie płacą jednakową pewne garncarza wdowy garncarz 15.— stosowano Czerwony 15.— Jeżeli Zaiąc 15.— opłaty, p o k r y w a n a Michałko Snihur (Fedko Snihur 15 — nowo-przyszedł z był wysokości w świeżo jedynie garncarz skoro notowane w wypadku 15 osiadły. wypadku zł, przez śmierci żonę (przy zniżkę) l u b g d y Całkowite zwolnienie porzucenia rzemiosła. przypadającej o n a b y ł a z funduszów wypadki rzemiosła wyjątkowo zubożenia, warsztatu nie wpłacił są dowiadu­ zasadzie o d samego Położenie m a t e r i a l n e g a r n c a r z y Po­ tylicza) garncarze jednakowych, szczegółów. W i d a ć z n i c h , n i e zawsze uzyskiwały 15.— . w ulgi Malowana 3 7 w i prowadzenia Dobrostanski Iwanko płacą p o 50 z ł " się w i e l e c i e k a w y c h opłatę czym na niego cechowych. n i e b y ł o z b y t świetne, i c h zubożenia czy też ucieczki. potyliccy więcierską płacą za glinę dzie- Niezależnie 50.— więcierscy nadto 125- 46 za także Czerwony istniały 3 5 inwenta­ M Malowany Michał z r o k u 1719: 3 3 do 50.—" . Dobrostanski że g a r n c a r z e M 15 — daią glinę z r o k u 1723: glinę powinni Suma Koso się d a 7,15 Dynkę Iosef buduje rok garncarze 15.— Iwan też 15.— Anton Za 15.— 15.— Snihur Potyliccy — .— Wrubel Iurko Zaiąc 15- ćwierci n i e r o b i rzemiosła Iendruch Michał 15.— 15,— Dobrostawski 15.— Czerwony 15.— Bilan 15.— Fedko S n i h u r nowy 15.— Chrzanowski Malowany Dobrostanski Iwanko Kosc powi­ czynszu Petro glinki, Orna­ Zbio­ Inwentarz Inwentarz Inwentarz z 1710 г., N r 4521, v o l . 32. z 1712 г., N r 4 5 2 1 , v o l . 32. z 1719 г., N r 4530, v o l . 35. zł" 3 5 . od opłat ponosili zobowiązani pieniężnych, pewne byli do ciężary pracy garncarze w na gruntach warcznych. » 37 dzie- naturze, a po­ I n w e n t a r z z 1721 г., N r 4535, v o l . 70. I n w e n t a r z z 1723 г., N r 4536, v o l . 66. fol­ �W „ I n w e n t a r z u " z 1710 r o k u z a n o t o w a n o , carze naczynie „Inwentarze" po dają według nic o wszyscy garncarzy garncarze znajduje do żniwa. I n n e j żadnej natomiast Ostatnim się w odrobić liwa. po dniu n i e podlegają 1713 zanotowano: „uczyni robotnika 1715 z a z n a c z o n o , że „uczyni bez G r e ń k a [jest o n — u w a g a powinność S. F. G.] w wymieniana była 1712 w ł ą c z n i e , I n w e n t a r z „Ciż garncarze nym odrobić do Potyliczu niezmiennie aż d o dziewięcierscy obkos, tarzy; resztę wiadomości zaczerpnąłem Ludowej z PIS Cicha Grenia Andrzej że w obecnie ale w i jego trzej główną niedziele „spód". była wprost w w tego gdyż garncarstwa m u s i e l i pracować m a r n o w a ć " , w i ę c został garncarzy za czasów i c h być 10, co utrzymało się do pierwszych Ol­ w 1949 r o k u wyjechał w najbiedniejsi, zwłaszcza Dolina, Łuh, się t y l k o U k r a i ń c y , zamieszkujący Kiernica. Najwięcej (dawniej było Na Dolinie mieszkali bot Michał, G i e r o n gorz, Mamdziuk mieszkali: i Łuka ponad m. i n . : rodzina Szymon, Piotr, Michał, Czerkas, Stefan i Szuper to Na Jan, Olicki Ostatnio zatrudnieni tam byli też Czo­ W przez czyła się Ksenia * nry kobiety. i nawet n i e było Jednak dość sprawnie samą wojną naczynia n a brzuścu Miski z powyżej czerwonej nie tylko były kilku ogóle garncarzy albo traktowano glazurę nią tylko wylew z brązowej Czasami na dzbankach łych, na naczynia de­ i ma­ palano Piece, glazury pionowymi na biskwicie. przeznaczonych na święconą nacięciami guzków naklejonych naczynia. zarówno w i zielonej dekorację plastyczną w f o r m i e o k r ą g ­ ozdobionych brzuścu b i s k w i t y j a k i glazurowane, piecu, ustawiając warstwy drzewa zwane — z je dnem sosny, „homo", — do z góry. jodły na biegnącym budowane oddzielającą posiadały palenisko była o b l i c z o n a Wyroby z Do wypału kamienia też na oraz na pieca po­ garn­ wspar­ pionową, garnki. Nie znajdowało Pojemność się pieca n a jedną kopę naczyń. rozwozili f u r m a n k a m i sami, h u r t o w n i k o m . Po zboże, j a j a , targi komory do pol­ na w o l n y m „koźle", paleniska. swe garncarze wyroby do wsiach słoninę. N a c z y n i a miast. Hurtownikom brali za wywozili sprzedawali pieniądze. Ceramika i stronie sprzedawali swe kich od k o m i n a . Wejście przeciwnej t y l k o za środkiem wy­ wyjątkiem l u b osiki. nego — t z w . „opoczanego", s t a w i a n o się w PIS, albo jako w kratę poziomą, Czobot. albo w ków. Piece były zaopatrzone nau­ Bis­ „białe" tą toczyła A r c h i w u m Sekcji Badania Plastyki Ludowej i n w . 42869, 42854. były używało oblewając wodę stosowano Tarabański naczynia jako Łuhu Poty­ za­ stanowiły Grze­ tradycji wyrabiania na­ przed produkcji paskami ( i l . 5). do ozdobione jasnokremowego. określają Ozdobione do- galanterii glazurowane, koloru wypukłości Z m i n i a t u r y naczyń Podstawę paskami albo Dziewięcierzu wodą. kopuły układane z Szarko. czyń kratę. pamiętał), większego w i e t r z u . N i e k t ó r e posiadały Dymitr w w nie do lując d w i e p l a m y koło d o l n e g o z a c z e p u u c h a . R z a d k o piec — Reduka Jan, pracowali produkowano Glazury po dziewięcierscy gorącą zdobione. używano Sniegur z gliny pierwszej Mołoków, naczynia „zwykłe". garncarzy i Dymitr. Garncarze liczu. i dwadzieścia). Siemion. I l k o , J u r k o Michał, a n a K i e r n i c y Mikołaj i ich potrawą informatorzy przysiółki skupiało się w D o l i n i e , g d z i e p r a w i e k a ż d y m i a ł garncarski z biskwitowe, Garnki, zajmowali wstawiali brunatnej sztyńskie. Garncarstwem n a nóżkach, p o k r y w k i nazwy kogutki-świstaki, f a j k i korację, sięgała Michał który rynki r o b i o n o g a r n k i „pasamoniaste", ozdobione był Czobot, Żydzi do (z szerszą k r a w ę d z i ą ) , d z b a n k i , (informator całe g l a z u r o w a n o , po­ nawet Mołoki Za jedną (stryj Mołoki, Michał Czobot i Olecki). Naczynia murarzem. ojca podkładek. gotowania, największej b r a c i a b y l i g a r n c a r z a m i , a także porzucenia bez tarcza „weretono", garnki szabasówki albo się mimo rodzeni bracia — Michał i D y m i t r . przyczynę Oś, c z y l i ziemi „kruh", Dolna wyrabiano kwity zawodu, drzewa. Dziewięcierzu naczynia Dachnowie. tradycja zwany drewnia­ go nacięciami Jana zrezygnował, krąg, osi poruszając bawy, M o ł o k o ( l a t 65) oraz był okrakiem, ceramicznej zebrane lat po I I w o j n i e światowej. O s t a t n i m garncarzem zwane: gruszkowego jest nieprzeciek- zasiadano niczkowatego Plastyki te która i ruchomej nazwę które w D z i e w i ę c i e r z u l i c z b y 50 — 60, a p r z e d 1939 r o k i e m miało na nosiła oraz i d n i świąteczne, a n i e chciał o n „ ś w i ę ­ niedzieli Liczba Badania Materiały później dał i n f o r m a t o r , że g a r n c a r z e tej . relacji Andrzeja rodzinie i s t r y j oraz Jako używany większa W ośrodka M o ł o k o , s y n D y m i t r a ( u r . 1843), uczył istniała ojciec s 8 biała żelaznej. G ó r n a j e g o t a r c z a , z w a n a „hładuszki" na m l e k o jedną Inwen­ tego ( l a t 50) z D z i e w i ę c i e r z a garncarstwa, dziadek dziejów Sekcji Krakowie zamieszkałego trochę do archiwum w zostały n a p o d s t a w i e Michała garnków bańki, m a k u t r y , t a l e r z e , t y m kończą się m a t e r i a ł y pochodzące z Sahryn. wypaleniu była jed­ tłokę po z ce­ nogą. że p o w i n n i po dniu zakos, albo być zrobiona kręgiem roku podaje, miał szybkoobrotowy osadzona d n i 12". T a zaś z 1723 r o k u zazen, obzen, 33", ponieważ żniwa". Na i nej a wyrobu „kruh", notowano Dziewięcierzu korzystali z gliny miejscowej, żelazista, Do powinności". n i e było w a l e istniał o n jeszcze p r z e d 70 l a t y . cechmistrzem Garncarze j a k i e j ilości d a t o „ r o b o t n i k a p i e s z e g o " . I t a k roku w uwaga: i tłokę jedną w r o k Często p o w p i s a n i u p o w y ż s z e j powinności też, w o s t a t n i c h czasach chu garncarskiego, mało powinni n a f o l w a r k u , t o j e s t zazen, o b z e n W Późniejsze t y m n i e wspominają, wyszczególnieniu „Ci że „ G a r n ­ proporcji". z dziewięcierskiego ośrodka okolicy Sambora, Drohobycza, Oczu, Lubaczowa, Oleszyc, rozchodziła Jaworowa, Cieszanowa, Wiel­ Bełżca Sokala. 47 �Miarą naczyń 1 ,, 1 ,, myjących była . . s z t u k a " . 1 sztuka garncarska ,, = 1 garnek „rosły" — o po­ jemności 25 k g ,, „ ,, „ ^ 8 1 „ ,, =•= 16 „ p ó ł t o r a k i " 1 ,, „ „ „ 1 = ; (pow. Hrebenne to W po skich 3 1. 30 „ t r z y d z i e s t k i " po ~ 60 „sześćdziesiątki" Tomaszów dawna wieś rzeczyckiego. gar­ i w arendzie królewska Kamionka lewskich tak należąca w leniach zapisano kiedy dwor­ potrzeba" 42 . starostwa Hrebenne w skład napotkano W n a niepełny i końca), który był dóbr trakcie inwentarz dołączony „Kamionka" inwen­ 4 0 osiadły zł gr polowy 7.1 gr „Garncarzów facit f. W (bez do i n w e n t a ­ s t a r o s t w a r z e c z y c k i e g o z l a t 1762—64. P r z y rzeczyckiego, kró­ badań wsi bełzkiego z 1765 r . W wsi wchodziła rzeczyckiego. rzy czynsz osiadłość Wołoska (ZSRR) do zanotowano: opisie m. i n . tak w n i m zanotowano: numero sześć, płacą p o złotych trzy, 18" . 4 3 i n w e n t a r z a c h s t a r o s t w a r z e c z y c k i e g o z l a t 1762— 64 b r a k danych z t e j w s i , n a t o m i a s t l u s t r a c j a dóbr królewskich wojew. wiadomości, wśród dotyczące bełzkiego których garncarzy. z roku 1765 znajdują Dowiadujemy się podaje materiały się, że w r . 1762 b y ł o t a m 32 g a r n c a r z y , w r . 1763 — 32, zaś w 1764 — 34 . z r o k u 1762: 44 1 Szymek 1 Maciey g a r n c a r z z kręga 1 Kuba 12 1 Sobek 12 1 Paweł 1 Jan 1 Jozef ,, Odnośnie 12 „ W zestawieniu 24 dochodów z garncarz 12 1 ll / kiewnego ,, 12 1 21 dług 2 i łanu Szymek garncarz Maciey „ 1 Kuba z kręga p o m i a r u geometrycznego pola gromadzkiego u r o c z y s k 14, a w 12 12 12 1 Sobek 1 Paweł 1 Iwanicha 1 Jozef 12 garncarka z ogrodu garncarz rzysk osiadłych skimi 730 w trzech 12 „ wsi wymieniono, 16 1 18 2 1 12 1 V:i fran­ łanach chałupach dają po z garncar­ dwóch i po siedzących". wsi świątecznego kopy p o zł preparują, p o tłok d w i e 1794: normam 83, n a których we­ i na t y c h u r o c z y s k a c h z n a j d u j e się d w o - powinności trzy, taxa ad cer­ [się] p o d pańszczyznę 319 a p u s t y c h 14 chałup gospodarzów „Garncarze kop znajduje łanów niektórych Wymieniając czytamy: d w o r s k i c h , pola wybranieckiego końskiego 125, łąk zaś ł a n ó w 1 tej „ W e w s i t e j oprócz obszarów 1763: 1 czytamy: p o zł 7 g r 12 p ł a c i ć " p o w i n n i . że g a r n c a r z e płacą sumę 236 zł 24 g r , a d a l e j 12 Łopaciński g a r n c a r s k i c h powinności „ G a r n c a r z e o d kręga 12 czynsz zanotowano: naczynia 5, tudzież glinianego piece, i szarwarków kominy 12 o d b y w a j ą " . S z a r w a r k i tłokę za j e d e n dzień l i c z o n o p o 6 groszy. Ciekawe wiadomości do dziejów g a r n c a r s t w a w t e j 1 Szymko g a r n c a r z z kręga 12 1 Mcieko (sic) 12 wsi 1 Kuba 12 g d z i e podkreślono, że b y ł a 1 Sobek 12 wsi 1 Jozef ,, 12 1 2(> / 1 Pawło „ 12 1 18 garncarz W l u s t r a c j i z r o k u 1765 z a n o t o w a n o , że w t e j w s i „Poddanych z gajowemi, gumiennym, tywonem i g a r n c a r z a m i 60 t o j e s t p o d d a n y c h p o j e d n e j J w , n r i n w . 42861. "' I n w e n t a r z s t a r o s t w a r z e c z y c k i e g o z 1763 i 1764, A G A D W a r s z a w a , S y g n . A S K p. 55 - 6 1 . Lustracje dóbr królewskich woj. ćwierci :l!t l a t 1762, L V I R 9, bełzkiego można w siółków, w zwykle ta obejmuje a pewnej [...] znaleźć „Słowniku G a l i c j i . Następnie „Nazwa 2 z każdy liczby z to jedna Geograficznym", z największych czytamy: 14 t z w . u r o c z y s k tych przysiółków tzw. dawniej dworzyszcz czyli przy­ składa się liczących 2 do 7 domów, n i e k i e d y i więcej. Ogólna l i c z b y przysiółków dworzyszcz i dworzysk: czyni I . Przysiółek 278 o t o nazwy Starawieś ( a l . w p o w . b e ł z k i m i l u b a c z o w s k i e g o z r . 1765, A G A D W a r s z a w a , s y g n . A S K X L V I 126, s. 95. I n w e n t a r z s t a r . rzec2:yckiego, A G A D Warszawa, s y g n . L V I R 9, p . 54. •» J w . , p . 7 1 . P a t r z p r z y p . 4 1 , s. 100 i 101. 4 2 4 4 48 o ich materiały t a r z a c h t y c h p o d tytułem „Specyfikacja g a r n c a r z ó w " 4 1 jak są o b l i g o w a n i starostwa początku n a p o d s t a w i e których sporządzono lustrację dóbr k r ó ­ lewskich województwa roku repa­ 1762 t a k z a n o t o w a n o Wołoska archiwalnych Lubelski) Najwcześniejsze 1763 i 1764. Są t o i n w e n t a r z e roku wszyscy K a m i o n k a 1 1. — dotyczące g a r n c a r s t w a w t e j w s i pochodzą z l a t 1762, chałupy inwentarzu z roku „Garncarze 3 starostwa i piec t a k płacą n a r o k p o zł 12 d o r e p a r a c j i p i e c ó w „ósmaki" n u s z k i n a w o d ę p o y< 1 . " H r e b e n n e dają ^ 2 0 „dwadczatka" „ 1 p o zł 12 z k r ę g ó w powinności: 6 „szóstki" 1 ; powin­ 4 l pojemności 1 odnośnie że: rować p o w i n n i " . 4 „ h o r n i a t a " p o około 15 k g 1 (i" i dalej czytamy .,|...] g a r n c a r z e zboża 2 ..dwójki" = 54, g a r n c a r z ó w ności g a r n c a r z y �Staresioio), po r u s k u Stereselo i Dąbrówka po rusku n i e r z a podejmują, a l e jeszcze n a t y c h k i l k u D u b r i w k a " . I t u j a k o ostatnie na t y m uroczysku w y ­ naprawują, m i e n i o n e j e s t 52 „ G a r n c a r z e " . nimi A u t o r hasła o m a w i a j ą c „Inna gleby [jest — G.S.F.] w e w s c h o d n i e j a inna w c h o d n i e j części o b s z a r u . W części w s c h o d n i e j piaskowa niasta, I a l b o g l i n i a s t a [...], w mniej więcej tłusta za­ jest ona części z a c h o d n i e j i gli­ czarna". znajduje się g l i n a g a r n c a r s k a i f a ­ Ludność i wówczas bydła, zajmowała się rolnictwem, ho­ tractwem, tkactwem, a w Staremsiole D ą b r ó w c e także g a r n c a r s t w e m i d o b y w a n i e m fajansowej (zwanej U w a g i Na tutaj gliną gliny fajfurską) zakończenie zaczął zastanowić wieku X V I I I i jaka okolicy k i l k u nad zagad­ ośrodek w Potyli­ mogła się być przyczyna w i e j s k i c h ośrodków garn­ carskich. Już w 1682 r . z a n o t o w a n o „targowego jednakże ten podatek W i od mieszczan gdy w l u s t r a c j i , że w garncarzów Poty­ dostawało do swojej dalej bełzkiego, „którzy p r a w i e Teofila zanotowano: „Querele że miesz­ Bukara komornika Brodeckiego większą i mieszczan, z wielką gdyż według p r a w a opresją żadnych i miastu zgoła czan w g d z i e chcą ( w e d ł u g woley dobrach dziedzicznych, przez prowentach należących zaczym do powinni jako w i się prowent musi, składają przytoczony stopniu i pozwala tragedię czan, a więc i t a m t e j s z y c h koronnego i praw nych, ani p o d a t k u Rzeczpospolitej Słownik Geograficzny, nie tak wszystkich płacą". wyżej zrozumieć miesz­ wystarczyć w i e l k i m c i ę ż a r o m i p o d a t k o m , za których mieszczan być prawa ostatek mogąc musi musi j a k według się, d l a t e g o nie czyn­ ginąć quarty powinności, n i e przykładają rozejść skąd i oddawaniu umniejszenie żadnych czynią znieważają, nam w potylickich garncarzy. Z pew­ miesz­ drugiej s t r o n y , przeglądając m a t e r i a ł y z d r u g i e j p o ł o w y i pierwszej połowy nieustannie czeń X V I I I w . możemy powtarzające wojennych się u w a g i na terenie potylickich W garncarzy czasie w o j e n zaobserwować na temat Potylicza. przedstawić zaś XVII znisz­ Materiały te sytuację następująco. ludność m i a s t a zubożała, a r ó w n o ­ cześnie s z l a c h t a o d e r w a ł a część posiadłości m i e j s k i c h i mieszczan. Cały ciężar obowiązków spadł n a t y c h , cie, i c i t o w ł a ś n i e g a r n c a r z e k i e m zbiegali czalnie Wołoskiej. Osiedlając nowych Hrebennem ośrodków i Kamionce się t a m , równocześnie za t y m f a k t , że l u s t r a c j a z 1662 r. n i c n i e wspomina o miasta temu nada­ należących a n i ż o ł - XVII 4 0 XLVI Fotografował w. ośrodków t . I I I , s. 790. Jan garncarzach Hrebennem. zaczyna Można się cechową ani w na grunt przeno­ Przemawia w organizację ucis­ przypusz­ Potyliczu, odprawują sobą powstanie Dziewięcierzu, mieś­ przed sili kilku ze w obronie d o sąsiednich w s i . T a k w i ę c obserwujemy wiejskich w opanowali tych ostatkach powinności gra­ Tomaszewskiego, połowicę gruntów domów n a s k u p o w a l i w tymże miasteczku się d z i e j e zabra­ co szczęśliwie p r z e ż y l i l a t a w o j e n i p o z o s t a l i w skarżą się n a szlachtę a t o n a p o d k o m o r z y n ę nicznego " perfektiey, ginąć". . p o t y l i c k i c h " , g d z i e podkreślono, Bębnowską, co szów się 4 e lustracji derbską i przyjdzie nie m a tejże czanie Miejskim g d z i e chcą mielą a choć więc pozwalają n a to, a b y w f o r m i e h i p o t e z y zł 10, t e r a z iż m i a s t e c z k o spustoszało upadł t e n p o d a ­ tek, Urzędem zniszczała. M i e s z c z a n ó w szkoda Materiał podupadać powstania w liczu stawiają wielka nym należy przed biją, l a s y pustoszą, o g r o d y te k i l k a końcowe nieniem, dlaczego w czu p r z e z co a r e n d a zamkowi, jansowa". dowlą swawoli młynach w s z y s c y mielą m i a r k i n i e dają, i w s z y n k u p r z e s z k o d y co Dąbrówce i niają. W e swojey dalej: „że w siedzą d a w a ć zakazują, i p r a w o w a ć się o różne postępki podkreślał: mieszczan i t y m l u d z i o m co n a t y c h g r u n t a c h p o d wiejski. Dziewięcierzu, więc sądzić, że od dopiero rozwój tych ani końca nowych wiejskich. Lustracje w o j . 125, f o l . 255. Świderski. bełzkiego, AGAD sygn. ASK �