https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/4586afbc8c3b7ed414f1520e1106d8b8.pdf 2a741b690cea8c7167a9fee10eb37432 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1865 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1983 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1730 Title A name given to the resource Kronika / LUD 1983 t.67 Description An account of the resource LUD 1983 t.67, s.373-414 Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text r Lud, t. 67, 1982: V. KRONIKA 6000 LAT CERAMIKI NA ŚLĄSKU Na po,czątkJu ,liJstopada l!98il r. w Muzeum Archeolo,gkznym we WrocławLu oltwaribo wyiS'tawę pt. ,,6000 lalt cer:a,mm~iIlia Śląs1kiu". Czas wyrażony w itYftul",cyfrą wskazuje n,ie tylko na odległe tradycje rzemiosła garlncalrsk1ego, ale także na cią:gło'ść kuTturo'wą :na tymteJrenie. Dla udokUlmenlt'owaniai w ,miarę peŁnelgo z.o!::l'razowania tych dwu jakże Lstotnych fa'k'tów, onganizatOlrzy w)'ishwy wY'kClI"zy,sitali wyniki badań i z,b10ry MUZleum Nawdowego, MUZJeum Etnoig,ra:fiicznelgo i MUZJeum AmhealOigicznego we WrodawiJu. WY'stawa zatem stała się dzie'łem ilniterdys,cy,plhnarnej mspół:Pracy, tj. aI'cheolO;~i;j,historii Isztukl i etnografii. Widać stąd"że podjęto się uielada przeds:ięw:zięcia, na które można 'było sobie pozwolhć dzięki s,z,erokiej znaljo.mościz,agadnienia i bogatym zbiorem, ja,kiilmi dysponują WSlPomniiane placówki muzea,lne. Czasokires, jakim objęto wystav.;ę, poz,walał spodZliewać s,ię chronodogiczncg'J ujęcia treści raczej bez jakichkolwiek luk i przerw w produkcji ,ceram:1cznej na określonym terenie, co tym więcej mogło wzbudzać zainteres'owanie ,zwie'dz'ającego. Na ogół bow1em bardzo rzadko się zdairza, aby ekspozycją udało się objąć tak wie,lki :dystans cz,aS'owy, a to na 's!kutek niedostatku wiedzy i stanu badań, bądź ek,spozycyjnego malbeJ1rału. Braki takie wyłoniły się np. w podobne,go 'typu wystawie na temat biżuterii, pt. "Nakit na Hu sdeverne Dalmacije od pra,povijesti do danas", jaką zorganizowano ta'kż,e w 1L9llH1'. W Muzeum w Zadarze (porównaj oldręoną recenzję). Wnos'ić więc mOlżna, że w przypadku ceramiki łatwiej było przedstawi,~ chronololg:kzną ciągłość faktów. StaŁo 'się tak zapewne ze względu na balrdz.iej u'tylitarny jej cnara,klter. Ceramika bowiem służyła w życiu codziennym każdej war."iwy spoŁclc,znej ,ró'żmych grup ludnośd, jakie zamieszkiwały określone lerer-y. Na czoło ekspo'zycji w)"slUlniętoC'zas"a w związku z tym i zmienność uwidocz,niające 'Się na konkretnych wyroiba:ch ceramic.znych, które służyły kolejnym pokoleniom l które wykonywalI i mniej lub hardzi,ej wpra'wni wytwórcy i rzemieślnicy O'raz więksi produc'Clnci. Wyroby te były miejscowe,g.o poch",dzenia, bądź stanowiły tzw, importy, podobnie jak sami użytkownicy, kltór,zy zamies,zkiwali te tereny od najdawniejsIzych czasów h~b przylby.l'i tutaj ols'iadając na stałe, a,lbo przechodz,ill tędy w inne r'CljoIl1Y, niosą'C ze sobą swój dOlbyt,e!k.Zależnie od stopnia kultu.ry, potrzeb, wierzeń, praktyk i za.jęć Q1ra,zrodzaju upr:lwia1nej gospodarki, różne były formy i elementy zdobnicz,e ty'Ch wyriotbów, ,ró0ne ich znaczenie i wymowa. Były to naczynia na p()Siłki i napitek, do ioh ma,gazynowania, stawiane bezpośrednio na dnie lub do zawieszania za małe uszka, do umieszczania nad og,niem, nadto cectza,k;. grzałki, butle, flasze, pa'tery, dzbany, garnki i garnuszki, niektóre z nak,ryc.iem, małe i duże, a nawet oubrz,ymich rozmiarów jako tzw. nC1'czynia zasobowe. Poza tym były to różne Qibli'ekty I forTI,y kultowe "raz zabawki z gliny o rozmaitej barwie, �374 Kronika modelowane i lepi,on€ w rękaClh, Na niektórych z nich widoczne jest onnam€n'lowa,nie i malowanie a nawet znakow,alITie znakami garncalr.sk~mi, które sPO'P'ulary;wwaly siię w m'iaTę rozwoju rzemiOisła garncarskiego j'esZJcz'ew ok:e!sie 'Wczesnośredni'Owiec,zny:rn. Istnieje pewna Zibieiność pomiędzy wspomnianymi dwoma w)'l:>tawami n!ie tyLko z racji zaan\gażowaJnia w ic,h przygotowani'e Iróżnychdys'cy:pl:iJn nau:kowy'c:h, al'e także z uwa,gi na re,giona,!nycharakter wynikający ze s,prow<1dzenia tematu do określonego terenu, a ponadto z racji czasu, z którego po'chodzą n,1Jjs'tar,s,z€wpre,zentow<la1e okazy. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypa'dku wystawę otwi'er<l młodo sza epoka kamienna - w przypadku pn. Dallmac.ji jest to ews między '6000 a ~O(l lat p.n.e., podczas gdy na Śląsku zwią.w'no go z latami parniędzy 4500 a 1800 rokiem p.n.e. Występująca w tymc'zusi'e '00 Śląsiku ,cen!H1ika była a proporcjonalnych ksztalbch i zróżnicowana co do widko'ści olraz zdobiona ornamentem klutym i ry'lym, Należały do niej wysmukłe wazony, pęka:te dwuuszne garnki lub duże naczynia. bądż kultowy baran z wykopalisk w JordanCJwiena Dolnym Śląsku, nal,eżący do ,kultury tzw. pucharów lej.owatych. Na wY,5'tawie znajduje się kil,ka tego typu figuralnych osohliwośei intrygujących nie tyLko swym wyglądem, ale rów.ntizż brakiem wyjaśnienia funkcji i mi,ejsc<l, jakie z<ijmowały w ówcz·es·l'lej kuJturz,e, omz na jakich terenaDh je wykopano. W·idać stąd, że onga'11Jizatol'om wystawy chodmła przede wS'zY1s!bkimo form~ wytworów i w tym r<l'czeojaspekcie należałoby rozpatrywać c-ałą ekspo,zycję. Faktyc.znie bowiem pokazano tu W'ie~ość kształtów, zwracając uwa',gę na ich piękna, mniej natomiast, przynajmniej w części a'rr;heolagicuiej, wyeksponowano zdobni{:· twa i rodzaje zastosowany'ch lITimteClhnik oraz funkcję. W,ielość form w,zrasta w ka,żdym następnym o.kres'ie prehis.to.rycznym,. Np, w kul'tune lendzieliS.kiej wyróżniają się du'~e naczynia, ta·kie jak: pękaty garniec o małym wylewie i pods!tawie, z czterem<l małymi uC'hwytami do Z<lWiClSZeni<l. umi'eszczony,mi poziomo na brz·uścu, lub gruszkowaty dzban z wyokrąglonym dnen', i z pairoma pionowymi uc'hwytami na ,szyjce, służącymi zapewne lakże do zawieszenia naczynia. w W epoce brązu, przypadającej tutaj na lata 1800- 1450p.n.e., wysh;powaly różnej wielknści naczynia ;j ioh miniatury, a wśród nich .miski i patery na nóozkach Z .:po.ź,na.-ejslZyc'h eza'sów pochodzą TówJn;ież u.rrry twarz,owe, na.dto cerami,k.a gUZOW<l kultury łużyckiej. Z Q1gramnyc,h na'czyń zachowały się częściowo tylko skorupy. Moo-ym dz'lęki zahi'egom k()Jn;serwatorSlkim, po uzJUpe~niieniu, pr,zywróc.nno piel'wotny ·ksz:t'ałt. Obok nich wyróżniają się patery na pojedynczych, lejowatych podstawach, bądź dzba,ny o ostro śC'iętych bokach i sZYijce, ,równe w swyc'h pr(Jporcjacb rt:ak co do wysokości, jak szerokości otwO'ru i podstawy. Wielość form dużych i małych naczyń z ciemnej i brązowej gliny, ja.k garnk: z pokrywą, podstawki, fi.gurki kultowe przejawia się z kolei w epoce żelaza. De 4.00 roku p.n.e. występują ponadto c.zarne kultowe wyrobyk·uitury łużyckiej, o zróIŻ,nieowanych plastycznych k.ształtae,h, jak żółw, wi'elbłąd, naczynie z ptaszka.mi twonącymi uformowane uchwyty, małe czarki j płaskie c.zerpaki z okrągłymi ucham;. oraz wiele innych naczyil z jasnej ghny, malo.wanych, o czarnej kres,cc ornament.; na 'terrakotowym tle. Charakterystycznym tuta'j jeist motyw słońca, linii ukośnych, biegnących równoleg.Ie i .załamujących się pod kątem prostym, bądź tworzącycl~ równoramienne trójkąty. Na czoło wy:suwają się wykopaliska z Wołowa. Wa,rto m' tym miejscu ~od.kl'eślić, że jest to jedna z dwu miejs-cowośC'i wymienionych w te: części wystawy, ws~azująca na miejsc,e pochodzenia wykopali.sk. Druga miejscowosL. �Kronika 375 ]{adłowice, wspomniana w podpusie pOid fotografią, zmana jest z pi'erwszeg-o, odkry'tego na Śląsku w 1I9ijJ4r. pi,eea ga!'n~aTskiego, dalowa'nego na późny okres wpływów r,zymski,e,h, tj. na czas pm:ypacbją'cy między ,poc.zątkJi,em a 'IV wj'e:kiem.·:nas'lej ·ery. Li·cząc od 400 !"o!ku p.n ..e. prz):';:':lda o;kires !a!t.eils'ki, charakteryzujący s'ię w ceramice różmymi formami ant)'!cznymi, znanymi nie ty,lIko z wykopai!isk na Śh~sku. Część ar'c'he(J'lc~giczmązamykają okazy z we,zesnego średniowiecza, -tj. z czasóW między VI a XIII w. P.okazano tutaj dużo rozmai,tY'oh f.orm, więkiszych i mniejs.zych. np. z jasnej gMny i z zie!o,ną g,!alJurą w środ1ru lub zdO'bii'onepoiiomy.rni prążkami, bądż !ini'ami faJis'tymi. Uwagę zwraca du:i:e kuliste, dwuruszne naczynie o wąskiej szyjce, nakryte pokrywą, dziunkowall'le .równ()il11ierni'e nacały.rn brzuścu. Podobnie, jak w pozo,s'lałYCihprzypadtka-ch, brak ok11etślenia joego fUlnkcji i miejisca pochodzenia. Kolejna część wystawy pośw:ięcona jest ,gaI"llIca.rstwu c.echowemu od XV XVII w., nas'tępnie fajansom i k'amiOlnkolJn ma,ruufaklturowym z XVIU ,i XIX w 0raz garncarstwu ludowemu. Najlstarsz.e tutaj wyroby .nawiązują w s-.vej formie i technice glazurowania do wczcsnośredni'owi'ecznyoh. Są to np. galI"rrki z zieloną lub brązową g'!azUfrą, garne~ "Ito, oraz inne jeswz,e naczynia, czy lejowate puchary z 'wa~eczkowY'lJn OJlnam'en'tem, biegnącym poniżej wylewu. Glaz.uroiwanie, jak wiad<JI.:llo,byłQ w 'tym c.zasi~ je;;zcze nie ba.rdzo r·oz.powszechnione, stąd więkJszość wyrobów eharak'teryzowała 3'urowość ,wypa1u. Podob.ne wła.śCilwośc.i .miały kajjJe pię't'na.slto i slzes.nalStow;,ec:z,ne, kształtowane plastycznie w formie niema! kwadratOiWJoh kalSetonów z pos.ta.aiam. święt)"ch, np .. św. Barbary, św. Floriana, św. Marcina. PosiadaJją one ceehy prymi'lyw:nej twórczości, bądź tE'Ż bWT'dziejwprawnej ręki i nie pozbawione są symboIicz!'lej i kultowej wymowy. Renesa'nsowe ka·fl,e są równi'eż bez ,~Ia,z;ury, u ic,h ikonogrCI' fia związana jest ze świecką tematyką; pre.zentuje np. popi,ersie mężczyzny ze sta~annie wymodelowanym odzi,Clniem i szeroką, stojącą krezą koło szyi - odpowiadające współczesnej modzie. W tym -czasie wyrabiano także ka.f,le 7. ornamente:n TOŚ" linnym, k:tó'ry w miarę upływu czasu wzbog2,'ca się i urozmai'Ca kolorową gla,zurą ;,XVII - XVIII w.). Gau1I1carstwo cecho·we XVI i XVII w. oferowało nabywcom bogaty zestaw glazurowa,nyc-h naczyń, cz'ęsto z reliefowym or.na'l11eritem roślinnym, kwiato·wym1<u::l w postaci Ch:rystusa na krzyżu, meda.1ionu, napiJsu. Pojawiają się też naczynia ozdobnie ażurowa:ne, d:zb.any trzy;tl'sxne, czy inne dużych rozmiarów :i z zieloną glaz.uTą, czeg'o przykładem jest sZie,sn,asItOlwi,eellny dz.ban z Gło,gowa. W tej. grupie okazów jest to jedYiny egzemplarz z Olk1reśJ.onąpro.wenjencją. Widać, że podane miej:sce pochodz·cniu 'ffiO'żliwe bylo dopiero dla wY'robów osiemnastowiecznych. Należą do niioh np. faja.nse z manufa:ktury w Pa'ószkowi'e, powstałej w 1763 L, jak: talerze, puzdra. wazy, figurki, charakteryzujące się baJ.'okowymi ~ rokOlk!owymi formami i kolorowymi mo'tywami zd(}bnhczymi, właśdwymi dla dwu pi,erwszydh okresów działalnośd wymienionego ośroc:,a. Późni,cjsze, bardziej proste formy z jednobarwnym ornamentem, nierzadko w pO'staci al'ohitektoniczne;g,o pejzażu oraz kufle z cynowy;m dnem i pokrywą, pozostawały pod w,pływem klas)"cyst)"clJnej mody. Z ośrodka bu.leslawie<;kicgo, sięgającego tradycjami ce.chowynli jeszcze XVI w., pokuzanJ wy,mby z XVIII 'i XIX w. w p·ostud kamionkowych, prążkowanych brązowyc:h dzbanów lub dzbany i na.czynia z reliefowymi białymi motywami kwia:tów. gałązek, serca. Częściową ich kontynuacją ISą późniejsze wyroby, tj. z lat między pierwszą a drug"l wo.jn"l światową i wspókzcsne, pows'tałe po drugiej wojnie światowej. Niektóre, zarówno stanze, jak nowsze, chara,kteryzLLją s.ię Soub:telną lin:ią kSztałtów, czego przykładem może być duży zielony dZba.n dziewiętnaJstowieczmy. oądi flako.ny i wa,wny według projek!tów obccmi'e żyjącyeh plastyków. Na odrębną �376 Kronika uwagę roslul§ują różne kalmkJJtkQwe naczynia z lat między p.i'erw"zą a drugą wojną światową o białej ],ub kiremowej polewie, z (Jha!raktery's'tycz.nymniebieskim albo brązowym ornamentem kwpkowym, do któ,ryeth naWliązują także ws.półcres'lle wyroby·. Z innych wyroibow manufaikt,wwwych p'Oika,zamotutaj jes,zcze porcelanę wałbrzyską w ipOlStaK:i czę§ci ZIaIS,'tiawy -stołoweij, i'a'k f-Hiźamild,.paterę, waz'ę, żardynier.kę z a0urowanym oIhriz.etŻem i złoceniami. W kOlnteklś'cie grupy oeramLki cechowej zgroma'dzOInona,d:to w tej częśC'i wys:la.wy IWY.PQ'by dk!"eśl.OInejaJko "gar:ncaLr'SitwoilJutdoweXVIII ć XIX iW." Nielktóre rz; :ni'ch nawet o dość oS;(JlbJiwyc'hi ni·e ,spo1ykamycih w tra,dycyjnej kulturze Judowej ksztaltach, z bialą poIewą ,i ze st'OiSurJkowobqgatym ornamenteim model.owanym i ma~owanym w .k,olorre niebi~, 2iLelonym, krem·owym. Uwagę zwraca pr,zede ws.zystkLm duży 'ta,llerz o karlbowanym rólwnomiernie oibrzelŻJuz motywem ptaszka i gałązek :na dnie, oraz płas.kie naiczyrn:iez pOlkoliJ.stą śC';ialnkątworzącą wystające oparcie, czdcfuione ma·lunlkiem i k,ooumie:nkaimi na środku i OIbaz·eżac'h.opafClia, z datą 1'723. Na wy'stawi·e brak jakJic<hkOllwiek'blirLs,z'Ydhilnf.orma<:ji, które tłumaczyłyby pojawienire się takiego fenOlmenu. WątpLiwa jest bowiem jego "ludowość". Argumentemnegują'cym jest riie tylko jego osoibl'iiwa i dekoracyjna fOT.ma, aile taki:.e gla,z'llowwame i ·mala wanie, po>d(funie jak w pr.zYlpaidk!upo'z.o:s1:ałychnaczyń umi.eszcz-onycih w 'tej sa1mcj ,ga!bl'ooi'e.Wpr.a,'WIdZliewyrOlby takie mogły być 'wyikon,ane na zamowianie, według 'OIk'ireślonego z góry projek'bu, lecz wydaje s,ię malo prawdopodohne, aby wdr-()żony do pr'od,ukowania staJe ty-Clh slamych naczyó w,iejski garncaifz wykQn<JJ ':rietypow,e dla jego rzemiOlSła, Ull'ilka1:owe,me powta-r.zające s'ię w Jwlturze ludowej formy. Nie jest na;tom'iast wy,kluczone, że mogły się one ,Z/na,],eźćw domu zamQlŻnego kmiecia, przejęte p.o jakimś mi-eszczaniJnie, lub nawe't na!byte celem wizualnego dorównania poziomowi żyC,j'3wyższej społe::znie klaslie. Z drugiej slrony wi<lidomo, że ,ludowi garnca,rz,e S'tOSlUn:kowopóźno zaczęl'i stosować g,laCliUi'OWanie, wykonruljąC nawet do czasólW w'spókz~snych naczymlia tzw. zgrzebne -- surowe. Białe i .kJremowe gil'in:ki,które w;płynęły na rozwój s.zlache1lnej ceramiki, a wymagając(O wyŻiszydh temperat>ur wypału, w owym cza,sie w wiejs.ki·ch wa,rsztaiach nie były w ogóle używane. Jak wykazują badania, grliazurowa,nriena wsi .O:nllnejest dopi.er() od XIX w., 'p(Jldob.nie jak zdobii'enie na.C!zyń o:r:nannentem l o uroil:maiconych motywach rOiś1<i,nnycih i zwierzęcyCh.. S'bre P'QIIsJde O\Ś:wdk;i,jak Iłża, Baliimów, Lążek_ Sokołów, Medynia Głogowska, te\Cihn:ilk'i swoje udroskonaliły dopiero w XIX w., na co wpłynął in~e tytko rozwój man,uf.allct-ur,a .po·tem fattyk porcelany, a,le także fakt zn:i,esi'enia pr.zymusu cech{)wego i możliwość rozszerzenia rynków sprzedaży dla lu· dowycrh wytworów. Podolhna ,sytuacja panowG.ła najprawdopodobnicJj także na Ślą· s.k;u, gdzie wspomniane zmi~lJnYmogły nalstąp'ić ,tylko z nicwi·elkim wyp,rzedzen'i'em .:\fależy zatem pifZyjąĆ, że zaprezenoowane wyrolby, -określone w tej grupie jaka lu· dowe, poc:hodzą z wars.zta'lów cechowY'ch, pracujących w miastach j mia5te_C'zkaci"~ sląskich niektÓirych ok-ohc jes'zcze do crosu pierw:5,zej wojny światowej, a na Górnym i Cieszyńskim Śląs1m nawet n~eco dłuż€!i (np. w RacLborzu., Skocwwie). T'C!1' jednakże okres był też końcowYlm. ~a ws.zystk'iC:hmiej:.;kkh i wiejskich warsztatów garnca'rskich na Śląsku. K-o,ń<:z:yłys.ię wraz ze śmieKią sta,rych r,zemie.ślni.ków, a młoda g,enera;Ctja faohu tego już nile podejmowała. Odciąlgały ją Zdjęcia w wielkim przemyśle lub jes'2icze i,nne, d() który-ch eoraz chę,tniej o.dchod2ii,litakże mies,zkańcy wsi. Dawne wyroby garncarskie, a patem ceram.iczne, zClstępowały p'rodukly: l mińa R. Reinfuss, Garncarstwo ludowe, Warszawa 1955, s. 1-1 - 20; L. Dubiel, ludowa, "Polska Sztuka Ludowa" 1957, z. 4, s. 195 - 207. Cieszyńska cera- �Kronika 377' ;fabryczne, zakładów rozwijających się z powodzeniem w rÓŻtnydh rejonach S1ąsk3 (Boleslawjec, Watb.rzych, Bogu,cj,ce); Dopiero w Latadh po dT,Ug,iej wojnie świat/owej dało się zauWa'żyć pewne ożywienie pr.o'dUikic.jligalI1l1:canstwa wie<jskiiego na S'ląs'k!u. P:nzY'byillina te tereny osadniieY pr;z;ennci1:i.traidycde ze swyc:h rod.z.i.nny'CIhsilron, w tym i niektórzy .garJlcar,ze. Na wYiStawie za:prezen:towano np. wyrooy Jó:ze<fa Tr:zeŚin!iowskiego, zamieszkałego.... " Golędzinowie koło T.rzel!)n'icy, a JronJ1:ynIU.ując.eg:o 't:radycje w,i'l,eńslkie. Wyraibia on z brązOWoe'jglliny naC'zyn~., sitka, małe i 'dUoŻ>e dzjbaJnk'i, pęk.ate ga;r:nce, płaskie garn-o ki, talerze" dwojaki, slmr!bonikii, kiiiel'ilS~i. Obdk iorun starych, traodycy,}nych, paia-· wiają się i nowe, w.zur'owane na pr,odukltadh iaibiryQZlnycih. Tradycje wileńskie kontynuu:je ta:k:że Mjc:hał Podb~p,skl i Janina 8zcz,ul'ek z Wrodawia - KowatLi, wytwaT,zający w }Eidny<mwaTSztac,ie gładk'i'e, szkliste, nieduie naczynia fladrowane w ktolou.ze Cliemno-lZ.ielOlIlym.,brą,zowym i kTemo'wym. Ten spo·' sób zdo~'ienia TI'~gdy ddtąid 'ni,e był stoS'owany prZJez miejscowe war,s'itaty ga~ncar-skie na SIąskiu. Innym przykładem ludowej ceramiki o bogatym wwrnŁctwi,e są wyroby Ka:'.imierZ!a Worin!iaka z Oławy, k{)nty'nUiuiją:c1egot,radyc,je pokmc:k'~e. Są to rOlZmaite natZY'nia o kremowej po'lewi-e z zielonym" brą.zolwym, niebies.k<im i żółtym onnamentem ~'ytym i w)'ipeł.nian-J1m k'Olorową g1~l1:Ikąoraz ma'1lawatnJ1m. Mają one niespoty,ka·ne' 'tutaj formy, np.: bu'bie, f:1a,s'ze. czyli tzw .. czultry, d~bany, talerze i mis:k,i, naczynia na 'bryndzę, ś\\ilieC'zlniikJi jedino~ub iki!lku TamJLeruue, d()lnli,Cle" rup. w ;kJs;:z.talClie bat'all1a or,arz -z.eIsJta:wyIsiolO/WE>,slkłaidają!ce 'Si.: 11. [iilri!żanek, 'ClUik1ienniLcy, ,dzbanJU'szka ::1aŚómieitaITlikę. Stalrti>Z.efor-my rlJaIwiąJ7Jujądo 'UŻylwanych ;pj'6I'wotnie w kulJtur,ze pas'ter,s.kiej j palSlt'erSik.o-.romnczej .. Z c:m:s'em, IZwIa'Slzcm po ost:iaJttltiejwcjnie 9wiiato\vej, aoSiortYl11lentwymbów wZibQga·ctił slię 'o l1JCIW·e 'WZ-D.TY., w ,kitóryc,h ·z,ac.,howanc ~cdnak tradycyjne spoooby zdobnioze. -Od opLsa,ny'ch przykładów zna·cznie różnią sJ.ę wytwory z warSiztatu Stefana Słapczyńskii~g,o, o&iaidł'egrow Doział.oszyq1Jiekoło 2,go.r;ze!ca, a pochodzącego z Lubel-· :,zczyzny·. Mają one jasną poLewę i naI,ep'i{)lny, pll'as-tyczmy o-r,namen,t !fOOllinny,głów' ,nie w postaci ró>ży i pą:cz,ków. Są to większe i 'mniejsze naczynia -oraz mirna-tury,. : roja,cik<i, s:ito .i tzw. szalbaISówki. N.a odrębną uwagę zasługują tradycyjne śląskie wymby g'M.ncarskie z XIX w .•_ jak: podikurzaC'ZJcp:s.ZJczółoraz nip. trzyusZJl1e naczynie z dziulI1k<:umii w do!'nrej części :or;z.uśca, k<tóne w .swej fOf,mie nawią'zuóe do s;ze/Slnastrow.iecZJnego·okaZJu pr()idukcj' <:cchowej. Szkoda, ż.e ta wła:ŚIl1.iegroupa zabytków tak słabo zos,tala wyekis'ponowana , nie zaalkc,entowana jako ostatnie prZiylkłady śląskoicih tlradycdi ludowych, prZJelrwa-· ly,ch jlUż tyI'ko w ZJ~iorach muz'eail.nyoc'h,a nie w warszt-c,towej ikon1:ynua'cj,j, Sz;kod:•. ,'ówni,eż, ż,e nie pokaZJano tutalj, w k'Onte~ścQe ku,Jtu,ry ludowej, WY'DOlbówmalIl-ufakturowyoh, np. glinic!k1ich, rac.ibD!riSkklh, tułow-i'ckklh w pos'taci malowanyc1h talerzy iajal1lsOlWy·cih,a talkże baleJsła!wi'eci~teh kalmiollleik, ,c:zyli bUl1!c,ldk<i,kltóre po,ws",echnc były na wsialC".hcałeg.o Śląska jClSz,cz'ena początku XX w. To Slpla:tanie się f'o.Dm naerzyń ,i wYDobów miejl>cowej prO'dukcj'i z importa~11~ ( wytworami osij'adają'cych tutaj mi~ra-ntów m:.! miejsce na Śląs'j<ju od naj dawniej~zyc.h czasów po dZ!ień dzisiej,gzy. Fakt -ten wplY1llął zapewne na ich il'óżnicawani •." ,ię j szer·oki wa·C'hrlarz odmi,an; róż,ne przy tym było ich przeznaczen;i'e i funkcj:L Szkoda, że w e!kspozy'cU.inie uwz,gIędnriono tego 'tak waJŻ:nego sz'cZJeJgółu.W·i,eIe bo-viem z pr-e:z·entoiwa.n)"C1h oka'Z6w, zwłalSzcza z wc,ześniejs·zych okresów, jest brud· nyeh do zinterpretowania przy oglądaniu przez przeciętnego widza, kitórernu na. pewno nasuwają s·ię pytania, do czego służyły i jaką spehIlr~ały funkC'j-ę w kujturze. Pomiruięcie gor.nośląsk<ich i cieszyńskich QrŚrodlkówprodukcji imanych wa'l'Sozta·· �378 Kronika lów ludowych, nie mów.iąc już o tych, które ·istniały 'tuż poza poł,uciniową granic'~ Sląs.ka i sta.now.iły poP'U!1a.rne importy w niektórych rejonach wskaz'Uje, że orga· iliz.atorzy wy"tawy QgraniczyJ'i s'ię tyJum do obszaru Sląs,ka Dolnego, ac-zk{)lwiek tytuł wyl.Stawy mówi ogólni,e o S1ą sku. Nasuwa s,ię jednak pytani.e, czy wyko,rzys'tann przy tej Sipoooibin.ościwszystkie, a p.rzynajmniej większość wyników ba'dań prowadzonydh na temat ceramiki na Śląsku? W,iaidomo bOtWiem, że zag,adJt1J~elni'em tyli; zajmowały się nie tyJiko różne dysicypIiny 2 nauko'wego ŚirO'dowiska wrocławskiego. Widzowi na1leżało się zatem iO·d,ploWliedinie 'wyja.ś.nienie za'IÓiwno co do is!tanu wiedzy IV tym zakresie, jak też uzrasadnienie Qgranicze'Il:1a dbsza'l'U Śiląska i niektóryc.'h lu'.;: czasowych. Tłumaczyłaby to pominięC'ie w ekslpozy<:jt powstałych wyt!wó'm:i i charakterystyczny.c.h ich znakowań, na które, poza materiałami awheOlIO!gi·cznymi,ni', zwrócono już pot'e:n uwagoi. Na wystawi·e tylko na początku pokazano piec gal'lniĆz.rs!k.i - pi·enwszy, ja.ki odkryto z późnego okresu wpływów rzymskich. Czyż i w tym w,zglęoZJienie n-ależałaby się s-podziewać pewnej k'c>DIs8kwenci'i? Mam tutaj na myśli działalność dotyczącą .strony war,sz'tatowej, czy też JinaJinej produktów, skoro już raz zw,róciło się na tu uwag·ę. Wpraw,dzienawiąwJ1.o do tego jeszc.ze na koń,cu wys:tawy, tj. w ,części etnograficznej, pokaz'ując kol'o g·arncarsk'ie ,i ,suszące s'ię naczynia, aJe uc,zyniOill()tak zapewne bardziej ze wz,ględów c'zysto ekspozycyjnyc'h, a ni·e merytotrycz:ny,c,h. Tyn~ .,pGs·obem główny akoent wystawy spoczywa na rodzaju i zrmietl1Jnościforim wytworów, w mniejszym stoPll'iu - na zdobnictwi-e. Tym'cza:sem warl·o było uwypukiir.: tu·taj takiże tradycje rzemiolsła ganncarskiego i ce:ramicl.neg{) na SląSlku, sięgaaąc,: zamier,zchłyoh czasów, a tak'że fakt, że stanowiły one produkty miejiscowej ludności, bądź pojawiały s'ię jako element nowy, n:llpływowy, nawarstwiający się lub rOl· wijający obok już is,tniejącyC'h. Być mo'że, odpowiedź na garść tyoh uwag autorzy wystawy zamieszc.zają w ·zamierzcmym infonmatorze. N.i'e u:ka-za-łsię on jednak ani na cza.s otwa.rcia wys·mwy. ani w grudniu 1981 r. Zresztą zakłada'jąc, że nie każ'dy ze zw.i'edzającyc.h ma możność korzys'ta.ni'a z ,druk'owanegio informatara, lepiej tak przygoŁ<)W'ać ek;;,po·zycj~ .aby była zrozumiała dla kazdeg·o. Ba rba ra Baziel ich l BIŻUTERIA POLNOCiNEJ DALMA,CJI Nakła,dem Archteologicl:negio Muz-eum i Etnogiraf'icznego Oddzi.ału M.uzeum Nc\' ',(Jdowego w ZaJdarze wydana zootała ostatnio .kJs·iążka Nakit na tlu sjeverne Dalmnclje od prapovijesti do danas (Biżu'teria na terenie północnej Da,lmacj-i od pradziejów do ,dz·iś). Jest to Olbszerny kataJlo'g zabytków przygotowany do wystawy p(}d ty, •., samym tytułem, jaką zO~gtallii'WlWIały obydwa muzea oj otwa;rły w IClzwartek 2.3 lipc, Jg.SI r. o godzini'e lL9 w Muzeum Archeologoicznym w Zadarz,e. Całość opracowa,ni,'\ składa $ię z kzech częśc:i, z których pierwsza, przy,go'towailla przez pięC'iiu auto,rów. z:awiera wstęp i rozprawy, 'c;zę.ść'drruga obslZerniejs'Za od popiI1zedr:iiej,to 'kata,lGg za-bytków, a ozęść: Ik,oIk'owa j·est ,Z)estawern iot-Olgr,a,JJili 'orygina!u1yoh ozdób, Uiwl.blędmonyoh w katalogiU. Dla ogólnej .charakterys'tyki moina śmiało posłużyć slię okreśIc, Porównaj chociażby Ceramika -Górnośląskiego w Bytomiu. ślqska XVIII i XIX w. - informator wystawy Muzeum �Kronika 379 niem, że jest to przykład inter,dyscy,plinarnego opracowania. Omówiono 'tutaj bowiem "Klej'l1oty w pradziejach .północnej Da'lmacj,i" (SlmE' ,Batović), "K'lejnoty w dobie rZ)'irnskieg,o ce5'3<rstiWa"(Bo'r'k; Ilai~(JlVaćl, "Klej'noty w śI'edn:iowieczu" (Rard0lIT1L' Jurićl. "Klejnoty z galery kolo wysepk,i Gnahć z kOll{;a XVI s,tu.1ecia" (BraiIlk.a Jura-gal i ,.,Ludowe k.lejnoty północnej Da'lmacji" (Olga Ostrić). Stosownie do 'h'LstOlfycznyoh okresów, wwzględ!1.ionyc'h w rozprawaoh, przygot,owana zos'tała część katalogowa, w któl'ej jedynie partia o klejnotaich ~redn.iowi'ecznych jest innego autora (Branka Nedved), pozOlStałe opra1cowały wymi'enioue pow)"żej os-oby_ Zamyka ją niezwykle cenna taJblka, PO'Pr.zedzaljąca zestalw iIus¢racj:. na kotÓ'rej rysunkami, w<edł,wgkolejnych pr-zedz,iałó,w czasowych, pr,zeidstalW'iono tY'PY i formy kJ'ejnotów w przejrzystym ukła'dz,ie. Wynika z niej, jakie ozdoby przetrwały niema,l w niezmienio1nej kcmtynua'cji po dZJiell dzi'S.iejszy, ja'kie nie mają odpowiedników w późn~ej'sizyc:h czasach, zanikły, bą'dź są nowszego po'c:hodzen:ia. Brak kontynuacj'i zazmacza się np. w Hbula1dh, spinka'Oh, btra1JlSoleta'ch, podczas gdy niekTóre formy wis'iorków, pi'ericieni, naus,ZJooc prz,elWijadą się przez wszystkie czasy. a paciorkowe naszyjniki powtarzają s·ię od pradz'iejów przez cza'sy rzymski'e, średniowiecze, XVI w. do XIX i XX w., potwierdwne w ludowej kultul'ze północnej Dalmacji. Do przYigotowaruia oma,wianego opra'cowa.ni.a i wysta'wy wykolrzystano za'równ:, matcniały pochodzące z badań wyk()pah~kowydh, jak ze zbiorów różnych muz;eów. Oprócz wSlpomniatnY'ch muzeów w Zadarz'e, ekslpOlIłaJ1;y pOClhodzą jes:Zlcz'ez muzeó'\w SpEcie, S,iibCll-JiikJu, B~oglradu, z m'liZieu;mszJtuki sakrailnej w Zacla:rze, ze skarbc,\ parafii w Ninie i Tkoni'e na Pasmanie. Post3<IWionosobie przy tym za cel nie tylk" poznarrie pewnego wyc<1nka kultury na okrOOlonym terenie, lecz takl,e uka,zanie sposobów lddbJ'enia ludzkiego ciała od naj'dawniejszych czasów do chwih obecnej. rozwój i chalrak'tery,styczme ich formy. Ozdoby w 'pos,taci klejnotów pojawiają się w życ~u colłowieka od najdawniejszych czasów i świa,Qczą o ro:uwoju gosPQldalnki,stosunkach społecznych, o rozwojL: i zmianach narodowO!Ści, wierzeni,aoh ocraz o calok.ształcie żyda i kultury, o obycwjach i zwyczaja'ch. Są także wyTaz,cm ludzk,ilch upodabań i pocz,u.cia piękm;, W nich przojawia się nadto wiedza i stosunek człowieka do otaczającego światii. Pom1mo tego wszystk~ego nie j,est łatwym zadan~eun prz.e'dsbawien'ie takiego kon-,· pendium, które prezentowaloiby formy i Zlmiany hiroterH, za,pożyczenia oraz ,prze .. chodz,erri-e ieh i kontynuację od prehistorycznych do obec.nyoh czasÓIW i w)'ikazani;:.· wielowiekowego trwania na o,k,reślonym terenie. Stąd w ekspozycjac'h muzea.lnyci' trudno uwzg.lędnić całą pl"OIblematy'kę i wyslawy biżillteri!i prez,entorwane są roladk:: i w wąp kim zakres,ie. Dzięki prowa,dzonym badaniom w Półn~}enej Daolmaeji i stałemu powięk.sz;an,_' zbiorów oraz istn1ejącym już kolekcjom, można s,ię było pokusić o próbę uchwyce nia właściwości i specyfiki bii..uteri.i tego terenu ora,z wykaz,ania, któlre jej fOlrm~: są domorosłe, rodzime i trwałe, a któr,e p.rz'ejęto i są 'obc€!g'o pochodzenia, skąr; l j"k tutaj dotarły, w jaki spOiSólbwyko.rzystano oibce wpływy i jak je prze/tworzono stosownie do mie~s.0o,wych upodob<Jń i pCltrzeb, oraz o ile ,nadal one sbużą i cic_'zyć Soiębędą POWOdZiEJniem na przyszłoiŚĆ. Wystawa i oIPr<liC'owaniema posłużyć właŚJl,je miEidzy innymi wSlpólczesnyll'; twor·com i rZJemieślnikom, którzy zajmują się wyroben1. biżuterii i za'chęcić ich d.ko:rzystania ,z wZ()lrnictwa prz,eszł'olki, dla sIPopuaalryzowallia tradycyj.nyc'h wartOŚCi tych okioli'c. J'es't to ważny :moment, zwłaszcza w rozwoju turYiStyki. Zebrane dotą'd materiały nie pozwalają jednak na poka.zall1'ie pełnego zestav,,··i,; '1iźuleroii prr Da.lma'cj:i wszys;1;Jkichczasów. Bira,k n.p. do'kumentacj'i stars,zego oj;srednie- �380 Kronika to o~resu 'epok,j ikam:iennej, jak l'ó\ViIl1ieżz 'śDo-d'kowej :ozęk,i epOi~i ,birązu. Słabo ilillilne· są pr'zylkł;a;dyIZ 'ąk:l'e\SlUkam1eIllno.-«nj;,;Hi:xia-niel§0 i ,WiCZ.€iSIIl~g·o brąZiu, iZ OlkJr€s'Uwędr6.w!k' dU-dÓWm~~dzy V a vn w., pó7Jneg·o śr,eooibwiec'z'a, oraz Oki€'SU między XU a XV w. Z czas'U między XV a XV:III w. znane są tyLko ma:teriały z galery 'ZJnaIezionej w po-ibLiiu wypą>ki Gna~ić (XViI w.) Większość też zabytków z tego CzaBU znajdt:.I'je sie w ,kości'Dłach ik!lasztorac'h bez należy'tej doi~umentacji. Bi'żU'teria i zdob'ien:ie dala ludzki.ego związane są z ludz.ką kUlłturą od jej zarania. Należą do najtr'wallis!ZY'~hPtllZleclimiQtówi 'diLalteg,oprzechowały s.ię całeWlie~i.. Pierwotnie miały margJ:czno-a,potropeiczne zna'czenie i wiaira "IV tę moc prretrwah 'do obec.n~:h czasów, Wiązano ją z za:pewnieniern zdrow.ia i pomy1Śln.ego żY'Ci<.l,płod, no~i, pOlWodaJell1da w łowacih i z zaiP€<WII1ieniernpożY\Wiienia; a .zat€lm ozdoby poma-· gały w slkłalJ1Jianiu sił przyrody, by d:zJiał-a~yna kOl'ZY;ŚĆc'rlOlWi,aka, u:n:iemożi'uw,iały dostępu złym silom iod J~ioh broniły . .stąd też wzięło się, zdaniem autora (Sim-= J3a'tović), pierwotne pojmolwani,e Wiiary. W pradtieaaoh ozdoby były bal'dzo skromn':' j rzadko spotykane. Naileżały do nich: s'ko,rupk'i śl,ima,kó'W, muszle, zęby ZWIerzęce' j kośc·i z'wierząt, ni'ektÓlre kam:ienie nanizane i noszone wokOl!o s-zy:i. Bandziej uroz-· maie-one były o:tdolby z metalu, zwła:S12cza z miedz'i, brąz.u, żellaza oil'az złota i s-rebon młodszej eJpok'i kamieI1JtlJ€j.. Sime Batc)Vić oma)W,i-aj,e w pierws'zej części swego art yUmłu na temat 'ozdób w praodziej:ach pn. Dalma,cji, dzie'ląc przy tym hm czaso,kres :na wcze.sny neolit, czyli fazę sm'ilcióką, -ubogą w ozdoby, śroon.i neoli.t - Llzę danjlską, ul'Olzmaiconą pod wzg1lędem ozidOb j <pMmy,n~o.lj,t - faz'ę hva'I"s'ką, wyrÓ>ŻJ1IiJa .. jącą s'ię 'olz.dolb:nyimislz:pilami" a powstającą p~d wpływem ozdób znanych z BC'śni. Z okresu ll-ais'tępnego kalmienno-międzianego,czy],i eneobtu (2600 - 2,000), znanych jest tylko 5 ozdobnyoh przedimiotów, pochodzącyeh z PrivJaki', Kasića, Djevlrska; są io koraliki" wisiorki i i płytka. Skromne też są znaleziska z epoki brąw - ',vcześniej'sz'ej fazy (2000 - 900)., w przooiwi,ei1stwie do fa·zy późni1ej;s'zej, z Mó:rej zn.anych, jest spOIToprzykłaidĆliW, :pochodzących z 212 stanoWiisk. Są to :fiibule, różme r-odzaj-e n-aszyj:n:tkĆliW,bransoJ.ety sz.erokie otwarte, wąlSkie zamknięte, spiralnie zwinię'te. "'wi:n:ięte drutem, lulb łączone ogniwami., dalej w~si'(Jjnki.przew,a'Żini·e spiralne, igEce. ](,lamrY,z,iarna bum;ztyn u, T;l<a-dk:ieprzy'kła.dy ziaren sz.klanych. Poj edY1Daze priZedm·ioty miały bez wą~pienia symboliczne i magkzne znaczenLe, zwłaszcza w życ,lu' nudhawym. Np. spiralni'e zwinięte wis·lorki oznaczały prawdopodobn:ie słOJ1A:0.Symbo1"amli1S1oń'C'a ;były 'też chybia ipojoedYlllrL1z.e m~;ty'Wy z;dohl'JC;Ze,jak Ik!rąg i ,cz.w(}r'oką~. swa.s,tY'ka i luzy,ż równora,mienny na pochwie z Bil jan a·. UbóstlWia'ni{; słońca był·) hardzo rozwinię'ie w epoce ,żelaza. Skorupy śliJmaków były magicznym środkiem Hil ,płodność. Obok obceg,o piochodzenia, :DOZiWiij.il s'ię tu 'm:iej-s:cowa produkcja ozdób '1,V epoce żeJa'za C9'00 ,p.on.e. do pocz. I w. n ..e.) ozdaby są u.ro;z;ma'i'cOoll'e i liczne, zne1" He z 49 stanowi:sk. Po Wię·~szej części ozdoby wy~ollla:ne są z brązu i bursztynu, l'zadziej z,e srebra i o'!-owiu i 'inlllYClhmater.iałów, jak masa szklana, kość, ka'miel\. gl1na; poj.edyncze przedm~oty są pozłacane. Są też wyr:uby z muszli. Można wśród n:i'ch wyróŻinić 'ozdoby głowy, ·szyi, rą'k, odzieży, jak: nausz-nice, naszyjniki, bransoJet-y, pierśc<i'enie, wiBi'OIrkii, .iglice, s·pony, płyt.k,i, wiązadła i klamry, napierśniki; z bursztynu najiczęśdej spotY:kane były naszyjniki i spony. W całym okresie domiJLOwały motywy geomet.ryczne: trój'kąt, kwadrat, okręg, póloikręg, meandry, girlan· ,ely, zy!gzak, spirale, rogi, krzyż, swastyka, ptak, prążki, a później dochodzą do teg,)· motywy postaci ludzki'ch, zWii!erzęcyc,h j róża. Na'stępnie autor o:maw.ia szcZiegółowo wY'mienione formy ozdób, a na korlcu ich symbolikę i symbOlli.kę 'mo'ty,wów oraz iC.h związek z wierzeniami i mitologią. Ozdoby w okJres'ie rzymski·ego cesa'nstwa są kolej.nyn: opracowani'em, przyg'otowanym prz'ez Barusa I1aikO'Valctia.Oma,Ma je auti;.or stolsolwniedo oigólnie przyjętej: �Kronika ,zasady: olldoby głowy, 'szyi. rąk, 'odz1eży - :tulow.i.a. Opie:ra się :Pl~ZY,tym na '!eriala,ch, jakie pochodzą z wY'kopaH5k dokonanYCih w 36 slt-a.niow1s!kaC'h. 381 mOl- Ozdoby śr,edniowi,eczne oprCl.c'ował RadomiJr Jurić. Aulor stwierdza, że są on;;, nadz.wyczajne IlIie tylko ze wz.g.lędu .na duże zróimicowan;i'e, ale taklźe lukJs.usowy wygląd, który ;był wy;ni'ki,em 9,połec.zny:ch, ,polit)'lcznyc:h, kul'tUJraJlnyc:h i estetycz.nycil cZY<fil1liJków działającY0h na t-erenie pn. Dailima'C'j,imi'ęci.zy Vll a XV wi'ekiem. Dz·iJeli je na wy,T,oby wsiCIh.Gortów !i :wyroby Iz~w.iąrzalI1,e z plracown1,iam.i Mal,i,i. Na r,ozw6j biżu:teri:i średl1'ich wieków duiŻy wpłytw Iwywa,r-ły importy bizantyilskie i frankoństki,e. Od IX w. wszy;stlde formy wyrabiano na miejs'cu, a czym św.i.a:dczą np. znane na'z,wiska zlotnLków wymien'ione w kJri.IDikac!h kJaiSz'tornych orazlnne zapisy a.roh i'WaLne. Ja'ko ozdoby wsdh. GotóW z pocz. ViI w. aut-0lT wymienia: naus:;mi·ce, }.\ll{IOwat,ef'LbuIe spony, klalmry do pas-a. Natomias:t jako :;ta-r·ooho.rwa~kie ozdo\by z Vil'I- X'V w. wymienLa dwa typy nalU:Sznlj.csr€lbl1nyc,h, po·złacanycth i z 'brązu., n <hsizyjln:ik i ze szik:.lalnycJhziaJren, wlilsioriki Sltoi~unkowo r.ZClldk.() używ3JDe, pierścienie w kL!'I{Juwariantach z gl'C1bów klobiecy;ch i dZ'iecin.nY'ch, krzyżyki relikwialrze prz'6warżlnie roboity cerkiewnej. W drU/giej fazi'e, tj. między IX a )GB W., poja'Wi·ają się diaidemy', różne rodwje naus.znic, pier.ścienie z gr.oIbów :nę,sklic:h, k,dbiecych i dz~eciJl1lnyeh,nas'zyj1TlJiikoi, SlP'in:kt,wisionk,i, IS'przączki z męsikiich grabów. W fa.z:ie tr.zeoC'iJej, tj.O'd XI,! do XV w., dominują pteriśdeni,e z kOT,oną, głównie z brązu, mniej z nriedzi czy srebra" lecz. przewa,żnie luik's.u:SiQwejr·oboty. N.iemało jesrt też nau:s:zni'c, s,poty:kanydh taikiże w iliczny'chgI'obac:h innych rej·anów JugdsIaWiii, Cz~hosło·wn-ej,i, Polsiki, ROIS'j'i,Ukra'iillY. Wy'k{)<na.nesą IgIóW.nie ze srebr." lub pozłacane, czy złote, techinli!ką !fi<ligral1lu, glral!llU%c.j'i,aIŻUI'OwaJrri1a, odlewania. 'Obok nausznik pojalWiiają się taklże średnliowieczne pieniądze. Doiklumen-1y pisane wymi'em:i,adą j-es.zcz;e"bQŚni'ackle pasy", 1ecz nie w,ia-domo jak 'one wy;glą dały. Ocij)owiednikÓ'w wymien'j,onyc'h form można się doszukiwać z.da:niiem autora w da-lma· tyń,.ldm etnograJf.it'MJ'ym materiale wcześniejszego ,okl1esu. Zn.alezi.s!ka bowiem rw galarze zatopi,onej koŁo wysepkli Gna1ić w ko·ńcu XVI w., IcJrnówJ'one przez Brank. -Juraga w następnym kiróbkim sprawoz·da'l1iu, !są w zakresie oz;dób bardto skromne i. nie wiążą się z da,lmatyń,ską pwduikcją. Toteż brak właśdwLe j-akichkiolw,iek przY'kłaidÓiw ozdób pn. Da'lmalcji z C·Z3!SUpomiędzy XV a polową XI'X w. Znane :bowiem zabytk~, należące do kultury Ludowej, mimo że przekazy;wane z pok,o'1enia na pokolenie, nie ,~ięgają s'ta'rszyc'h masów. P,isze o tym Ol,g·a Os,tnić w artykule za·tytułowanym Ludowe ozdoby pn. Dalmacji. Oprócz pra'ktycZJneg·o z.nacz'en'ia, ludowa biŻJutenia była zaWsze 'uz<upełni:eniem ludolwego St-TOijUi świadcz.yła niie ty.Jiko o pozycji ~łecznej ,i s.ytuaoj'i ma'jątklowej właściciela, ale takiże o jego wraJŻI'iwo5Ci .estetYC'Zllej oraz o ,upo.dolbani.aC'h danej grupy społecznej, co w prz,eszI-ości szlo w par:z.e 'z ma,gLcZJno-apotr.qpeiczną funikcją ozdOb. Stąd w zachqwanych prcl~dimi-o'taclh, aiemrI-etżJn'ie od ma'teI'iał'u, t Eldh!n:i!kiwY'konania i moty,wów dekora,cyjnyóh przertrlwały, dzięki prZJekazow'i poklo leń, stare traidycje. Ozd{)by te są wykanan" z mi-elEi., ,m'OiSiąidz,u,ołOWliu, CYlny, srebm w połączeniu z,e złotem, ze szklanych pac:iQ!l1'kówkoro.łi, perłowej maci'Oy, skorup Ślhma;ków, oraz z monet. iN,oszono je " na głow.ie, w us;zadh, na szyi, na pieTS'i,a·dh, w !pas·ie i na Irękach. Popularne są wylrolby odlewane i fHilgranolwe. Jedne z nich jako dziełoz,ąwddowych z1otn~ków są wykonane ze sz:La'chetniejLS,zyohmet-alii, jak srebro, złot.o. NOiS:iJlije n'Le tylkCl miesikańcyZadarlU i okolicy, ale doC'ierały do różny.ch nadmorsklilch miejsoowości. nawet do Bośni Z'łotnicy znai1i gus:ly .kujpUljącY'.ohi staraLi s.ię j'e zaspdkoić. 1 DrugągI1l11pę sta1rJJD'Wiąowaby komponowane przez lu1d ·z detali kupowanych pwfesjona,1nyoh wytwórcó!w i prz,etwarzane na własny SiPo:sób. Niekitóre deta,lp. wytwarzali też sami wi'cśrriacy, posługując się t'echn:~ką odlew,l1li{,'zą.W pn. DaJllmac.ji -li �382 Kronika ',vyrozlHa się dwi·e hist,orycz.no-kulturcwe strefy, co znajciuje odbic:,i-etakże w ozdonach, Z jednej s'trony jest to dynarskie, lądo,we zap,lecze, z drugiej - streb adria~.ycka, obejmująca nadbrz,eże i wyspy. Pomiędzy tym występują p.ośredn·ie rejo.ny , kultury, jak Podgorje, wciśnięte głębto:ko w ląd, czy nizina Ravnih Kotar;), oraz .,ąsiecinie plato Bukovilcy, gdzie była b~wiejs'za komumkOlcja o,d morza iW ląd i od·,vrolnie. W czasach turecki,ego panOowania istniała tu o~:yw~ona migracj;) w róż.ne bliższe i ,daLs'Z·eI'ejuny, c,o zna,la:zło także swój wyraz w ozdobac·h. W dynarskiej . trefie typowym zdohniczym elementem były wisijory przy splatach włosów o różnej miejscowej nazwie, s-kładające się z cze.rwonyc·h wełn·ia!n)"ch frędzli, pOlstronków okórzanych i bawełnianyc.h, rza'dziej z jedwabnych wstążek, p;jłąc:z.one z monetami ·ub ocll,ewanymi półkiuli.stymi formami. Pann:.l mloda nagłowną chustkę miała odzobioną łańcusz,kami i zwi;sają-eymi haczyka:ni, !połączonymi z innymi je.3zcze meta;owymi wisiorkami. ,Jako ozdobę ghwy wy.mienia autorka jeszcze i,glice z dużą ,krągłą główką, wykonane z·e srebra lub pozłacane, tl'chnDcc] filigranu. Charakte:'ystyczne były tutaj także ciężkie, fili,granowe nausz~,ice z dwoma lub trzema :cdnakowymi ziarnami. Koło szy'i nos,zon::>na'szyjnik, często po hLka razem. Dziew::zęta mi,uly naszyjni:'<.ize s.zklany.Clh paC'i.oT·ków.PGpularne też były pa,ciorki ZJdchione ema1ią lub z monet o prz.eróŹ:nej nazwie. Pien!iądz€ w tych ozdo':Jach były osiemnasto-lub dziewiętnastowieczne, znane z teHmów niemi'eckich, jjrancuskLch, nawet }a,pońSlkich amerykańskich, a najmodniejszy był talar ::vI'ar~iTeresy. W naszyjnikaeh równie! wyslępowały S'febl'ne zia,rna roboty fi,ligranClwej (tzw. peruzini) .. Urozmaicone były o,zdO!bynOSZ01nena pi·ersiach, a składają(;.e się z prZ'Cl'ozma: tyc,h w~s:iorów. Na:jlczęś'ciej występOiwał W~siQol'z dwu- lub trójd,z;ielnyc'h płytek. przeważnie okrągłyc,h. Pasy, główni'e rzemienne, długie naWiet ponad 3 m, zdobione były odkwa'nyml e~ementam: o formLe greckiej litery "si:gma".. Do pasa dochodziły wisi.oI'Y i łańcuc,hy (sindzir) z kluczami i nożem do krojenia chleba. Łańcusikami związywały :-;:o!bietytakże ,opanki. Do rzadkości natomiast należą oz.doby w połącreniu z ha,fto·.vaną na p.ier$~ch klQ,siwlą. Zacho'wała :się natomiast łukowata zapinka w formie :'ibuli (Ravni Kolari) ze spi'ral1nie skręconymi wis~o,rkam.i. Cie.kawym przykładem z Murteru jest tekis'ty.I,ny plastron ozdohiony skorupkami ślimaków, iktóry nOIsily ',\'dowy okolic: Nina przy sworm stroju. Nat01miast rnężczyżni l1csHi przy ka'mizel;';:ach odlewane z rnois,iądzu lub fihgranowej r'oboty spinki i guzi'ki, ni'ekiedy nawet dużych roo.zmiarów. Ozdc,onym był również p:\;S nabijany gevmebrycznymi lub ro\Śoli.:1:1ymi odlewanymi .motywami, połączony.mi Z'C szkla,nymi ocz,kami. Przy pasie nos'iE ;).ięikn::ezdom/iOlnekaJbury 'i no!że oraz ,k>iesz.QIn!{;i - '$,cho.wadelka (ban. tnjaca, n,u,~njata) o różnym pr.z.eznacZieniu. W st.1"efie adr.ia'tyckiej odz:ież kobiecą uz.up.ełniały srebrne lu::> złote OI.UC}oy, przeważnie ju'hilerslillej r,obo!ty. NagŁowną chustkę przylo,zymywa'l1!() złotą lu:'.) pozłacaną igłą z okrą;głą, fi,ligrano'wą główką, zakończoną nierzadko ptaszkiem, głową człoiwieka albo pąkiem kwiatu. NoiSlO.nOtutaj ponaidto złote nausz,ni'ce clhrączko'wp ,I. wisiorkami pół1ksi'ęży'ca, złote naszyjniki z medaHomem czy szkaplerzem, bądż wy .. konane ze zł-otych fJihgranowych ziaJ'en, nie~zadko z z.iar'lem korala. Do spinania iCOlb:iecyc:h koszml służyły fiili.g:ranowe, w formie kwiatu spinki. Biżu,ter,ię uzupe1nia!y dole pierś'C1ie«lieobrączkQWe. Ozdoby w męsk'im stroju str.efy adriatyckiej :lich spinki odlewane lub fih!1lrano'we a okrąglych są bardzo głów,kach .. skromne. Należały d'} Muzeum Etnograiokz..ne w Zadarze ma w z·oiorach ponad 3;50 klej;J1,OltóW.P'Ciza cym przykłady ludowych ozdób pn. Da,lmacji znajdują się jeszcze w zbiorach koiŚ- �383 Kronika cielnych i kiasztO'rJlych okolic Zada,r.u, na·dto w muzeum w Splióe, Zagr.zebiiu oraz ',v Wiedniu, ~a koniec warto doct:łć, że ka'żdy z ar,tykułów zaw:ł-rtycih w ks'iążce ma krót.kie ...esume w języku fra.n:cu.skim oraz dOjśĆob.siZJennywykaz literatury i ma:pkęomawia,'lej częśc,i Da.lmacj-i z zaz.na·czeni,em zmal,ez~k Równj'eż w części kOl'ialClig'owej są 'Jdsybcz,e do Joiterat,ury, co w ;;u.m:ie świadczy o duż·ej wartc'ści Cl<lłej pu.blikacji : o soL'dnym jej przygotowaniu, Barba Ta Baziel 'ch WYSTAWA - IDEAL" W polskiej szanyźnie kulturalnej wystawy elmo.graficzne przywołują nd myśl ste-reotY'Powe wyobrażenie izby wieJskiej: na środku kołowrotc,k, w kącie piec z ma10wanymi naczyniami, 1awa, stół, święte ,obrazy, pa,siaki; lub skansenu: kilka chałup pokrytych równo przystrzyżoną sŁomianą s'trzeCihą, żuraw s:tu'dzienny, wiatrak, ,V tym w"zys.t.kim zaś panuje kurz 'i trudny dio uahwyc'cnia ropa·ch drażniący powoni'enie, a u co wrażAiwszych zwi,edzających powodiują nuanoś'ci i bóle głowy. Wy.blakłe, ledwo zauważalne afi'sze n1ep;rzekonywująco zachęcają dQ zwiedz.ania, I 'co dziwne, gdziekol:wiek poj,echalby sobie taki {)bywatel, ws,zędzie dostrzega te same lub podobne, w zależno;ki od 'stopnia percepcji, strZleC,hy, a i kotew.ratki "wszędy pIZ'ędą równo", PrzyczYJny t.eg.o stanu rzeczy są zm~rne-- sc'hema'tYZJTIeks!pozyc,Ji, niedostateczne :lwypuklenie j·ej reg·i,olnal'nego charakteru ·o'r·az brak akcEil1,tów ożywiających ')rzed,tawianą n-eczyw,ista-ść. Spróbu'jmy zatem zasita,nowić s:Lę,Jakie walrunki winna spełniać każda wys·tawa, 'Jy zo;;tała odpowie:dnio p.rzyjęta przez ZJwiedzający-ch, Oto niektóre z nich: ie-mal a'tra:kcyjny i w mialrę mOŻJ1,Lwościaktualny, tzn, będący próbą wyjści:ł naprzec'iMT społecznym oczekiwani,om ,ewentualni'e powiąmny z mijającymi rocznicami, okolicznośeiami (ważne joest też podkreślenie s,pecyfi:k'i danego tematu); - autentyczność i :oryginaln:J'ść wystawy, spois,obu eks'Ponowania ułatwiająca datarc,'e do widza; -- właści'wa rek·lama będąca od1Yi·ciemrangi eks.pozy,cji i jej organizatora; częs,to sposób "sprzedauia" dec)'1duje o po,wodzeniu wy,sbwy. Sumują<:, cało'ść winna dostar,czyć od'o'iorcom mnó.s'Lwo oczekiw3Jnych bądź nieoczekiwanych w,raźeń pobudzającyc:h do my,ślenia i dy:skuslji, zaś osoby bardziej za,inter'e:sO'wa:neskłaniać do zgłębienia tematu, Wystawą, w moim odcZ!u-ciu sPie~niającą w,spomnia,ne wyżej wymo,gi, jest ekspo.zycja kru:k:olwskiego MUZEum Etnolg,rafic.znego pt, "Matka Bo,ska Częstocho,ws,ka w p:),lsbC'j sztuce ludowej i popular:nej" (8 X-3D XI 82). ~a'd aktiUa.lnośc:ią i atrakcyjnośdą tematu wręc'z nie wypada się rozwodzić. Obch~dZQny w całej Pol's·c·c jul:>i,leusz 600-I'ecia obecno.ści obrazu Ma'tki Boskiej w sanktuarium jais:no.górs.k,im rodzi w ś'Wiadomoś·ci wielu pytanie: jak dO!szło do tego, iż jed€'J1 z wielu i.stniejącyc:h na pols,bch zLemia<:h wi~eI1uf';ków Maryi zdobył tiobie tak puwszechny kult i odegJrał ni'epośledr,.ią rolę w życiu narodu? Skąd przybył? ·W jaki s;posób następowało przeni'ka'nie, rozs'ze,-zanioC-oraz z'miana kult:.Hcw€go archetypu, którym jest ow.!. ikona? �384 Kronika Obraz ten miał w pr.:res'złosei i pos'iada nadal s.zcz~gó1ne znaczenie dla narodu polsk,ie~o. Dla~ze.g{)? otóż j'e5It to jeden z na'js'tar,s:z)"dh istniejących Maryjnych obrazów kultOiWyclh DJaZliJem'ia.ahplJlk;l~ic!h.J'elgiopochodwnie mviane jest legerJIdą. Wecllug j,ednej z wi·elu wer'Sl.i!i,tej niaj:b.a;ridz!iejmanei, au!1!orem dZiieła jest św. Łuilw:sl.. Z Ziemi ŚWiętej POIPr'zez Kwisltanty.nopoI i RuS ootairł obraz do Polski za sprawą księeia WładYlSława OpolcZiylka, ktory umieśdł wizeTUnek w uf'llridoWianym pr·Ziez s,iebie kla<szJtorze 00. PaullilnÓIWw OzęstochQwie w mlk'll .131812 (zaświ,a'dcZia.ją o 'tym źródła pilsane). Już wtedy Ciągnęły tam pi'e~gl[zYlffi~iz Polsl~i i krajów sąs·i~dnich 'M:iejlSceto I1Jawi~dzał n!ie ,ty.ll~oJ)OOlS:ty luki, ale s~lachta i królowie p'o'lscy, poc,zynając od WŁadysława Ja,giełły. Fakit najbalI:dZii'ej ZDJa'czący w dz~ejac;h kultu częstochOfW.skiej iJkony miał muejlS,cew r;oIlrn 165:6 w katedrze l'wo'Wlski~, w .której to król JaJ, Kazimierz w Uiroczy.stych s-[UjbaicihQgłOiSliłMa'tkę Bos·ką CzęstoClhQ'wSlką Patronką na:odu p.olskiego li jego KTÓIOlWą. W oią!gu szesdu W'i,eków ,~uUu owe s:pecY'fic,zrlJew.ięzy dU'Clhowełączące Po'lakÓ\v z Jasną GÓlrą ulegały ciągłym przeolbrażeniom. ZnaLazło to swój wyra,z w sztuce i literaltur"'-e, l'icZTIY'chleg'eII1!da(!h,pi,eśJlJiaah i zwyczajaeth. P'ow:szechnie wierzono. zwł'a's;zcZ:apo Jl!iooldanej próbie zajęCIia kl$:utQI',u pl1Zez Szw,edów w ok;r'esie Potopu iż jest to Zina/k obeanoodi BoŻ'ej, jaki ·oItr~ymal naród z'a pośr-ednLobwem CzalNllej 1\Jladonny. Zywotina a~k1Jua.lno.śćtema'tu jest więc n!i~odwa.ża;]ny.m a,tutem wy,:S!tawy. Au-tentycZifiość li orY@na'luaść to k'olejne jej plus,y wykiOl'zys:talle przez autorów: AlekJsandr-ę Jacher-Tys.ZkOlWą i Ma·ej'ejla Beirerndol'fa oraz twórcqw ®ra'wy plaS'tyc'znej - Annę MiśC'iwluijews:ką-lWaJj!dę i Leszka Wajdę. Różnowldność wątków formalnych i treściOfWych 'w pol'slldej s,zt'Uce ludowej (w pOIW:iązaniu.z rz'emiolsłem i sztuką cec'hOlwą) jakie narastały wdkół o1>razu Malki Boo~iej C.zęstochowskiej w ciąg!1 wIeków to myśl przewodni·a towarzys.ząca tiwór,com tej u;da.nej ekisipozycji. ,Wysta,wę otWliera i zamyka kQP'~ wizeruniku ja'Sllogórnkiiego (udo:;tę,pni'orkl przez 00. Pauli:nÓtw ze Skał\~i), ibędą.ca jednoc'ześnie punktem c·e-ITtra1nym, od któTe.gO'roZipacz'yna się i k'ończy 71Wiedzanie. Cala za:ś res:uta jest i\.ustracją tego czym był :i czym je5't ów wizerunek w ~ia:dn.mości naJsz'e,g,onarodu. Na wysta1wile zalprezentOlWalnO,w ulk~adzie ohr-onologicznym, e~ponaty powstak WiiekiuXVI:l, a,ż do początku lla,t 80-tyc1h na,s,z'ego stuił!ecia. Pierwsze saile mies'ZJCZąobiekty na.j-~tars-ze (XVll wi,elk), Z'\Vlią.za;ne:ue sztuką kośoielną ·Lpr,zezrJa'c,zone dla potTZieb kUllt'owych (,obrazy wmY/Win:e).Obolk:nich wiszą miedziane, dbustroIlJll:ie malowane s·zkJa)pl'er:z.e ~ ryn:gmfy, pochodzące m. in. z czasów konfe.demcj\i barr\Slkiej,.TypQ'we mala'rs'two częstoohows'kie reprez'enl1;ują obrazy d,wUSlbre£owe (oj,e~, płó!ln:o) IPrzeldstaiwl:aljąoe postać M'atkil Ec.±ej z D,z.ieciątkJiem n. rękJu ,i św:iętych patronów na tIe pauliińlSki1e1gokla,s'ztoru. Ni~t:j'lpQwY'm elkslpana'Uem, Zie wz:gll'ędu na r.za'd:kiość wy"tępOfW'an'ia techniiki i s,ur-owea, j,es;t 'butaj marmur,OIWd pł;yta z wyrytym wizler-un:k,1em Maryi. Idąc da'Iej jesteśmy świadkalmi przeobrarieil. jakim ulegała 1:Jwórcz.ość'tzw. W<łTs'zta!tów częstocho,wskich pod wpływem gustó""ówczesinych odbiorców. Wlliek XIX t() akir-e§ m~lS-aw;ej."produllmj,i" obra'zów wy,k,oil1anyc'h iedlmi1ką wy<sa-dzania i gr,zelbylkowaniJa, zadeITUl,ootrowalną na ~~Ik!u .kiolej.nych. Il!iewykońc:7Jonyc!h ,pra,ca:ch. Zróżni'Co(J'.\T.aI11ie po,d w.Ziględem wielkoścI, odmaczają Sil; ży.wymi kol.aram'i, boga'tą orm:amell'tyką (s.'Ztuczne kiw:ia,ty, złote lub srebrne gwiaz;di~i,itp.). Kalej,ne etapy 'ejwCJIlucj'i mallarstwa t,o prz:ejlście ()Id wiz,erUinków Maryi wykonalnydh na sikJle, PQPfZJezręc=i'e ~o1or-OfWalfi,e miedZJ~orYityi drzeworyty, do również rE~clliniebarw,ionyah .Ji~tag,raftiz początku witeku XIX. w o,kTesie od piel1Wszej polowy Girariiika s:tan:OIWidr~ TÓWn-oOOgiy !rJl\ui p~u1ary·zaCJj'i ku.1Jtu obra;1.u j<ł&nOlgórsidego. BCJlga:ctwowar-iantQ:w grafro:mych ·ukiaz;u'jącyc.ł1wizel!'UJr1ekCza'rnej Ma-ctonny. jego koronac:ję czy dzieje, dzięki mas'OIWej i s,ery~nej produ'kiC'i (dru'karnJie) pozwala �385 Kronika uzmysł<owlić sobie, jak pOltężny był za,sięg oddziaływania kultu Ma'bkti Boskiej Czę- stochOlWlSkiej. Na w)'istawie pokaz,arLo m. in. małe drze,woryty, miedZlioryty tłocwme na pergami~i:e (XVII - XIX wiek), dl'l~ki z m()d~itwami, obrazki dewocyjne drukowane Vi PO:Isce, Fr:anaji, Ni'emczech, Aus'trii, Cz,e'cha'Clh.i na WęgrzeClh. Br,zedstawhmJ'J równi,eż dr.wworyty ludo!we iW poslta'ci OIbrazów tłoczonych (XVIII i XIX wiek). Odr'ębny, ni:e~wykj.e biOlga,tydZli'ał stanowi me'taIOlplastyka: medale r,o,czni,cowe 300 rocz.ni'c'a ślubów Jana Kazimierza, meda~iiki dewocyjne (z doda,tk]em bunsztynu, ..,zkła i parcelany) oraz wSIPókzesn,e ryngrafy z ak,centa,mi pa:tr]oltycznymi. :Pirzykładem wszechobeanoś'c1i kultu częstoc!howski'ej Maryli i przywiąza:nia doń. jest wizerur~ek (}bozowej Czannej Mad:mny wykOiTIany prvez jeclin'ego z więźniów Oświęcimi'\. Na kGln'e: -- współczl's':10Ść. Elcmentem łączącym ją z ~poką milnlioną, jest anonimowo,ś6 twórcÓlw oraz rnas'olwość pows'tają,cyClh dz[,eł. ZaigaldIJ'ien,i,ewSiDókzeSllly.ch pi'el.gll"zyo;nekprzedstawia 'tzw. twómz.ość odpu;,towa, pamiątkarstwo dewO'cyjne, częśc:iow.J inspirowane przez pauliiński ko:nwent. I tu, ni,ema,l ka:l,dy pr,zywołuje w pamię<:,i s,w,je pierws,ze wrażenia z pobytu w Częstocholw,i,e, p'ozna,je starą bu·· telkę na w;)dęze źródełka ~w. BaI1bairy. wypalar-e w drewnie Wlidoki z Jasną Górą, plastikowe z~'a'czjkti z portr'etem Maryi, milCJnliącesię w blasku świateł medaliki. W ruie:jecliny:mą:lhumie prlz'e~h()wywana j1est fnt,()grafia pi'eLgrzyma utmwalona na ekranie w,raz postacią Jasnogól1ski'ej Pal!li'e:nki na t,l:e kl,asztoru z napisem "Pamiętaj o mU1lie!".Dzi:ś ekran ten wUslina śctaui,e (jbył projekt, aby w cza:sie tl'wani:a wystawy spełniał on swą pieflwoitną fUlnkcję - n~estety zahrakło papieru foto:~raficzrreg.o ., .). Wi~półc~estl1atwór,czość ludowla - p1askorz,eżby, oh+'uzy, kapllkzikiWlfaz z do;:;konałymi f'OItolgI"all1lami allitorstwa Adama Bujaika (,;,cenlki rodzajow'e ukazując,p reali:a "pielgrzymo:waOlia do Jasnej Góry G:I)ęstochQIWs'ki]ej'" omz at:mcsferę jarmarku i kramrkbw o'tac,za,ją,cyoh to miej,s:e:e) i ś:p~e'Wpielgrzymów Cidtwalrzany z ma~netofonu pold'kreśla znaczenie i współcz:esną rolę obra21u Matki BClskJiej Gzęslto:oh:0iwsk]E'lj w żyoiu rel'igijnym nasze~o społ,eczeństwa. Elementem łączącym wSlzylstk:~eczęści wysltarwy, prócz ws'polnnianej jlUż kopiLi ,;Jawnej ikony, jest funkcj:a kult'Olwa obrazu ,w prz'eszłości zi,lustrowarJla pOpr21el fotografie mi'edZliorytów, htClgraf'ii i ryc,in pr21ed~tawiającyah Częstochowę jako miejsce hcznych piell~rZJY1mek.Odtwolrzony fr,agment wnętrm rn~e521kalnego z ołtarzyk,ien1 domowym olm,z obrazy z przydl102mylc,h kapti'cz.elk i Isztandary kośCiidne. uwydatniia'ją c:iąrg1eżY'we więzy wiz,erunk1u Pa:Ilii Ja,snogónskiej z polską kultlurą· NaJeży jes:z.cze zwróaić uwa,gę na techn:iczJJ1ą st,ronę ekspozy'c:ji. KHkul:etni okres przygotowali po~wo,Lił orlgalnizatorom na ZigromadZltmie pall"'Uty;s:ięcy obi,ektów z muzeów p.aństwowy:dh, kOIŚidielnych,klas.21tornych, a ta:kri;e z kolE~k:cjipryW.artny'ch. Kolejnym, ni'ezwyk'le waż<nym krokiem były żmudine .j długoitrwa,łe prac.t:' konserwatorrs'kie.. Stan wi'elu eiks'P'on<ltówwy;m~ga'ł natychmiaistowej i gruntownej r'estaura,cji, jzięki której ni.ej:eden oibra'z prvedłUll,ył sWQje ~strlJ!]el1lieoclizYiskując d'lwny bla",k Nie wszys'tlkim obiek'tom mcyŻina było pr:zYWfló"ić i'ah pierwotny wygląd. W,cz,eślJliejs'Ze, nieum:iej:ętnie prz,eprlowadzoIJe zabiegi r.erlOwaoy;jne nj.(~CrdrwTacalilJ:ie zmieniły ich au,tentyc,zną sza~Lę.'ZaJSIt:Ols,O'wany chrOlnololgilc21ny,ukŁad ekspJzyoji podkreślający ewouucję t'ematu i uka:z;ujący prz.eljśde od sz'tu.kti eMarnej do masowej. odpustowo-j:arrmarczn:ej pro,clu'kcji, stanowi ni'ez,alPrz,ecw.1ny walor wy;stawy. Za'demOlJJS:trrorwa:na w wieilu przypadkach te'chnololgia wYCclbu, ('Il(P. PClszczególne eta,py te:dhIJiiki wys'aidZla:nila,przedsta'w:1one na kJirlku n:i'elwyko:ń!czonY'chobira,za:ch) pozwala WlidwWli na pozll1an:ie tajników Ó:wc21esneg.orz:e:miosł!a malarsktiego. Nliezwy:kle wail,!:ym akcen'tern jest ukazanie funkcj;i, j<tką olbraz jaiSi1ogÓl1s,kipełaił w kul,tul1ze :.!5 Lud, t. LXVU �386 Kronika ~ życiu narodu. DOIkła,dne, zwięźle podane i'ruformacje oraz dysikretne oświetl€ll1/ie. w 1P000ąc;renJi,u z mu,zyką (w końcowej c.zęścl ekspOIZycji) dają możliwość sallno~ie'1nej kOil1templacjri tematu. Jedyny manlmment stanowi nadmierne zagęs'wrenic obiektów wyn:il'k1ające ze slkromn)'ic.h war,ltnkÓ'W 1000a~'0'W)'ich.Utl'u'd.nia to w pewnym stOipniu ucihwycmie specyf,iki pos~czegóil.ny;ch dZJiałów ekisipozYClji.Do'1y;czy to sz.cze.góbn,ie ma~a'rs.twa zadmwje ono połoIwę powtief'ZJohni wystawowej gdZ'ie wis.zące "rama w ramę" obnazy za1:rac1ają swój indy1W,iduaiLny,i nJi,epowtanza1lny chaTakter, a boga.ta kiQIQryMy,lm kaŻldego z niiclh ~daje s!ię rOlz.mywać w mnOlgośc:i pnewntowanych obrazÓlw. Ta drobna - w kant~k!śc,iJe całoś0i wys'tawy - niJedosk(}nałoOlśćznajiduj,c u.spralWiedl:iwienie w chęc-i u'kazaruia z,Wliectzają'C)'imW"dżnośc:i i żywotnośd tematu jas.nogó,rs:kie~o, a jeclirJJoc<ześnó.e oogactwa i rÓŹln:ono!dnoŚCli w ja,kie~ objawiało "ie jegQ is,tnoenie w na'Szej kulturze. EkSipCllZyoja'klmJ!rowsika joes't więc ,piJerw5izą w Pols'cEl wysta wą monDgraficzn:i przeooJta'Wia.jącą genez~ i etapy przedbra."Żeń kltl'tu M<1'tki Boskiej Częstoc.how.sk;iej w ikOlnograifiti połs!kiej. :Dodatkowym suJcceslem orgaIllirm'torów wystawy jest QPublli'kowanie katalog'.l ~luSitromanego pięknymi, kdlowwymi repr(Jduflwjami Jacka KUibi,eny i WojcieICha StaS'zk'ie-W1icza,z faK:lhowym kamellltaJrz,em AI.eksalnldry Ja<Ciher-TY'~ZikOlWej. Staranna s,ZJa1tag:ralf1lc'znaplakatu ora,z liczne zapow,iedZJi, a 'tak,że późniejsze, po,zy;1;ywne recreJ:lizjew pras'ie, radii'll i tcle'WuzUliwyisltalnezająco za'I'e'kla,mowały szerokliej puhlliJczności W)'lS,tiawękrakowlS1kielgOMuz..eum Bt!niOlgrn.ficw.ego. Dla pI'Zeciiętnego widza jest ona Ok-d,Z,jądo re111eks'jtinad bogadwem n\łswj lkulilliry t.:worzOiIlle'jna prZlesltirzeni dz,iejów przez ~iczne pokoleni<l pr,wdkÓW. Naukowcy mś Jmłdą jedyną w swO'im I1()IdJza'juoJka:lJjędo przeprowadzenia wJiik.Li'wych j wtieloa'SlPe.kltowj"c:hbadal'l na taik dużej j],ości maleriałów i źródeł, jaką lap,rezentowan() w sa'\.ach dawnego Ra't!usrza na KaZlimierzu. Janusz ETNOGRAFICZNE WYISTAiWY C~\V;E WOJEWODZTWO ZORGANIZOWANE WARSZAWSlKIE Jaskulski W WSI ROKU STOŁECZNE MUZEA W a!J' eSZ a wa, palrz 19m, MU,Z1cumAzji i Pacy,f,~kru Et'!lQgralfiicz,ne wys1awy t. 66. cmJSowe wrgall1,iZUWdnc w 1980 rOiku, Lud "W kręgu kultury L:lO'S'U" :Sc"€iI1arj,usz:A Polnllikliewskii,opra,wa plastye-zm: T. Walt,er. Eksp,o.zy.c:ja: 31. 03 - ~ .. 06 w Galerili NlUsa:nltara w War,!>w:wie, 250 eksponatów. Ka,taI.dg i plakat. �387 Kronika "Ceramika dol1ny Ka:Łhmandu" Scenariusz: Z. FilarsIki, OIprawa plastYlc,zna: M. Janilga. Ekspozycja: 31. 03 - 21. 013 w B.W.A. w GIdyrui; cZ€ll"Wiec-lipiec w Muzeum Okręgowym w Gorzowie Wilelkopolskim. 165 ekSIPona,tów. KatallQlg j plakat. Współol'.galnizatorzy: B.W.A. G,dyn;ia oraz Muzeum Okręgowe w Gol'ZolWlieW i,elkopolskim . .,Sz.tuka ludowa AZ'j>iSrookowej li Kaza{:hstanu" ~enaT,iusz i oprawa plalStyczJlla: N. SyczQIWa. Ekspozycja: 2'4.04 - 10.05 w Central1nym B.W.A. "Zachęta" w WaJiszaiWie; 2{). 05 - 01:5.06 w B.'W.A. w Katowicach. 70 ek:s:pOlna,ww. Katalog i plakat. W,spółoiTIganiza'lolrzy: Państwowe Muzeum S:zJtJu.k:i NaflOdÓiwWislJh\odu w MOL<;ik:wliJe, Oen1JraJ1ne B.:W.A. w WaI1SizatWJi'e, B.,W.A. Katowice. .,Malediwy" &enalriusz i oprowa plas.ty'C'zna: B. Buczek-Płachtowa. Eks!pozycja: 8·. 07 ~ 9. 08, w Galerii "Nusantara" w Wars~a'Wie. Ok. 50 eksponatów i fotografie. Katalog, plakat. War s z a w a, Pań:s'lwowe Muzeum "Sztuka EtnQlgraficzne .i rękodZlieło ludowe Cepelii" Soe.nańUlSz: B. GOI1cz, oprawa plas.tyczna: W. Gałązka, komj,sarz wystawy: H. Olędzka. Ekspozyoja: 1,3.01 - 31. 05. 750 ekSiponarow. Ka'talog, plaikat. W.'iipółorganizator: Związek Spółdz.ie!;."'i R~kodZJieła Ludowego i Artystycznego "Oepelia". ,,Rremi'oslo i s.ztu,ka I-rrdonezji" Sce:oolriUls,z:M. NO'wuk. Ekspolzycja: 1,5.01 - 2:8. 0'2. w Muzeum Regionalaym im. W. StachO'Wiiaka w Tr,z,ciance. H8 ekspol1latów. Fo'lder. Wstpółarga1nii,zator: Muzeum Regiona.l,ne w Trzc'iance; Ekspozy'cja: 13,11 -:n. 12 w Muzeum Okręgowym w .Jelellliej GÓrz'e. 142 elkspona'ty. F'older. Współorganizator: Muzeum Okręgowe w Jeleniej Górze . .,Rękodzieł,o ludów Scenal1iusz i oprawa plast)"czn:a: 94 eksponaty. Kat'al()g. Magjhrebu" M. SztrantowiC'z. Ekspozycja: 27. Ol -:i1. 05, "Gora.lsk,ie zdnibni,ctwo w dr'ewnie" S0enariusz i opmwa plast)'('zTlla: A. W/(>da.rz. Ekspozycja: eks pona1tów. Ka,ta.l'Oig. otwal'cie 10. 02. lQ.3 "Wylstta~l ,prace HaJdelsł<1l11'ydh pI'z.ez l;wómców Ludowych na aJUlkcję na nz€'Ciz' SdUildaiI1ll1OiŚC'i W~:e.i~iJej" Oprawa pJastycz.na: pra'c{J'wni'cy PME. EkslPozycja: 1. 05 -10. 05. Ok. 400 eksponatów. Organizator: Komisja Zakładowa NSZZ "SoLida.rność". "Stroje i ozddby ludówegzotycznyoh" Scenapiusz: M. Nowilk, E. Pachciarek, T. WalendziJa:k, M. Szt:rantow.ioz. EikJs,pozycja: 7.05 -'10.08 w Mureum OkręgowYlm w BiaŁej PO!dla5kJiej. '289 ek.>,ponatów. P.rze!Wodnik. Ws'półol1ganizator: Mu'Z€'um Okręgowe w Białej Podlaskiej. "Re,gi-onaiLne lalki ,świat<a" Scenariusz: B. Golacz. Oprawa plastyczna: I. i K,. Bu rIIlatowic zowie, komLsarz wystawy: B. Ka,zinawska. Ekspozycja: 1- 30. 06. Informator. WSIpÓłmlg,aln:izator: Spótdzie1nia Pracy RękodZlieła ludowego i Artysity~z.nego im. St. Wyspliańs'kiieg'~ w Krak'O'Wlie. 25* �Kronika 388 "Polska sztuka I,udowa" Soen:;rni'lliSz: A. KlU'rzą't~olwSllm. EkSll)'Jzyoja: 2:3..06 -31. 08 w MUZleu.m w GJ.ilwic.mh. 207 ei~onatów. W1S1półongaITi'za'totr:Mu:zeum w Gliwi,oach. "Swiat SC€!Ilia,riusz i oprawa 19'312- 59 foto'gramów. lD1di<llCl Armery.kliLaC'ińiS'kiej" pla::>tY'cZJla: T. W,a[etlldz,'iaik. Ekspozycja: "Pol.S1kie stmje 11. 07. '[,91811- 28.02. ludowe" Scenariusz: G. Tk,ac:zy'k. EkSlpoz)'cja: 4.07 -n,. ()8 w Domu clilnie. 411 ,klclmlpletćlw $tmjów oralz tikatnilny. DnctiOU1ffiaitor. "La 1kii narodów Kultury w Swze- ZSRR" S!ce'l1Jariusz: G. Baiba'jaJ"JC, A. RaUf!likQwa, op.rawa plaS'tycZJna: K. BlIJIlltatowicz. koomisarze wYiS'tawy: A. Ra'1:1nikowa, B. Q~Qdowska. 325 ekJsponatów. Plakat. WSlpó1or,gcllni'za'tor: Muzeum E1mQgrM'ni Nanodów ZSRiR w Lenir.g.w.dzioe "K,uil~um Ad:i~a.n['stanu" Sc:enail' iJu,s,z: M. S,zlrant.aWlLcz. EJklSlpoz)"C'ja: 9... 10 -ilU. 12 w Ml1z'elum Okrę~()wym ga:n:iza,tor: MUł.eum Ok:ręgowe w K05zaillinie. 1132 eksponaty .. Ftdllder. W~o IW KosZ;C\[liJnie. "R~a ludClWia na półJnoC'nym MaZG'ws.ZiU" Sceoo'l1iu;s,z j opraw,a pJa,s1:yozna: H. o.l~dzk.a. ,Eklspozyoja: l'5.!0 .. 1!5. 1'2 w Domu Ku'Ltury w Ciechall1Jawi:e. Ok. 300 eksponatów. WS,pół'I),I]ga:niza;lor: M'L1ze'um w Oifec-hainowie. ,,PoLsJde tkalIlcny poctwój,ne" Sc.enarilusz: G. 'I1kaezY'k. oprarwa plals'tYJC,Z'!la:K. Bu rna,l.owkz. - 30.111. 7'5 tkail1Jin. Kata,log. p1a1ka'1:. EJk5lpc.;,zy,cja:10.. 10 .. ".Bal,skJLe ma,1arsDwo HClii:Wl1e" Scena,I1ius'z: A. K;unzątkowska. EkSlPOz)"cjc\: 219,.110- 1i5.11 w Kl,ulbie MRuK 'N Częstochowie; 24.m - 1:5.,1:2 w KJluiblie M:R~K w By'tomiu. 45 oOIbrazów prezll:mtl.lją.cy'c.h 112 mala,rzy na i'wnY'Ch. IIl1if,onmaiar. ,,9wią:teClZlne zdcibniiictwo wnętrza" Sc€il1aruuSlz: B. OgI1G1dowska, opflalWa plasl)'C2lna: K. Bunllatowi'C,z. ;118.. 112.,1!9tH - 30. OS. ;]982. 30:3 ekSipanaty. KatuJleg, pla,ka1. WOJEWODZTWO BIALSKo:PODL.ASiK1E l\IUZEA 8 ,j a ł a P o d I a ska. Muzeum OklI'ęgowe ,;OilnGidelk ,g<l!r'nc!al1S!lci \'ol BiLaiej fudl~Siki'cj" -patrz: Lu:bl'i'n, M'liz.eum Okrę~owe. "Stroje .pairz: Państwuwe Muzeum i oZJdaby ludów e,gJz,"}ty'cilnyah" E'cllo,gra'hcZlne. WarsZlaw;l. EkispozY'C'ja: �389 Kronika Scenami,usz i oprawa "Tka'l1lina podlaska" plastyczna: C. W,rębiak. Ekislpozyoja: 28.05 - 30. 06. 30 eks- ponatów. plakat. Informator, WOJEWODZETWO BIAŁOSTOCKIE MUZEA B i a ł y s t o k, Muzeum Okręgowe "Sztuka ludowa BiałoS!tocczyzny" Scenamiu.,z: H. JakuibO'WtSka, O(pIfQ1waplastye;zna: A. Szyman1uk. EkJSpazy.cja· 22.02 - '27.03 w Muzeum AJrcheo;JiogJic~nymw PlQlzl1anilu.,3129ekJs\pOlnarow. Eks;pozy,cja: 15.07 - 20. 03 w Muzeum Okręgo'wym w Bialymsltoiku. Pla,kJ~t. "Współczesne patrz: Muzeum LudOłwe malarstwo na szkle" E'1JnOlgrail1cznew T.oI1uniu,. WOJEWODZTWO BIELSKIE MUZEA Bielsko-B~ała "Pszc.zyIisk.i-e zapaski Scem\riusz: B. Turno, "Tkanina Scenariusz: der. haftowane S. Then. ludowa ze zbiorów muzeum B. Twrno. Ekspozycja: W i s Ia, Muzeum Beskidzkie "Rzeźba - i trady-eyjne EkS/pozycja: okręgowego A. Podź.orskiego - w Bielsku-Białej" Fol- w Cieszynie Miec,hówJl:ii z Ustronia" Scenariusz: J. KrOlp, oprawa plastyczna: mUirz.ec-,kwiecień. Ok. 150 eksponatów. "Prace ludowe" 14.11. 198.1- 15.04. 1982. 36 eksponatów. Odd~ial Muzeum Stefana kowaJlstwo 1. 08 - 1. e9. 47 eksponatów. Z. Niemiec, muzeum i etnQgrafa" Z. Niemiec, W. Bękosz. założyciela Scenariusz: J. Krop, oprawa plastyc,zna: czerwi,oc - lipiec. Ok. 150 eksponatów. W. Bękosz. Ekspozycja: Ekspozycja. Ż y w i e c, Muzeum "Wystawa pokonkursowa Scenanii\.lsz: M. Men~s, oprawa 50 ekspoootów. plastyki obrzędowej" plas'tyc1JIla: B. Wrona. "Z'Ciobnicliw:o stroju ,górali Ekspozycja: 23.01 -1.7,03. żywieck1k-h" ScCtnari.usz: L. GIiaJjlIly,opralWa plals/,yczJIlIa:L. G<lQI,jlny, J. GąsiJOrelk 47 eksponatów. �Kronika 390 Instytucje Wado niemuzealne W i c e, Waldowicki Dom K'ultury "WYSibalWaprelc tikJaJni~nyaritylStY'OZJllIej z€lSlPOłiutllroiclklie~opl'zy KluiEtiuJry" WOJEWÓDZTWO Waid:QW!ill\kJiun Domu BYDGOSK,IE ~IUZEA C ho j n i c e, Mu.zeum Regliana'lne "Hafty Heleny Q.raJbk~sikiie;j" Scenariu!Sz i qpra,wa plas'ty,cZlIla:F1. Pa,jj~h. 1(,onsultac:ja: pmcOWlIliky lVLuz,eum EtnOlglrat1ic.z.nego W T,oounri'l.l. Ekspozycja: {l.03 -20. 05. 68 eksponatów. "POikoI1ku:rsowa w~stawa twÓ!~cZiośC'iludowej Kaszub" Sc·enariusz i opra,wa pla~'tYC1z;TIra : K. Lemańcz'tlik. kQIls'u,lil;aClja:pral::awtnJicy Muzeum Etnografkznego W T,OIl'uruiJu.EJkspozycja 6.06 - 2,0.:10. 99 eksponatów. Plakat. WOJEWÓrYZ/r,WO CIECHANOWSIGE MUZEA p u ł t u s k, Mu,z,eum ReigiQIlla!l:ne ,,'I1ka c'two, ha£ty i c,eramiika kJuI'IP!JO'WskiejPiuszozy Bia,łej" ScenariJu,s,z: J. śniegoclk!h, O,pffilWla plastyczna: K. Różańska. EkJSpOzyoja: 25.07-28. OS. 67 e1mponatów. Pla"kat.. 1 WOJEWÓDZTWO GDAt:lSKIE MUZEA G d a ń s k, Muzeum Narodowe. Oddział Etnografii "Rzeźba W Oliwie luidOlWaPomorza" Scenafliusz: T. Przała, oprawa plastyczna: W. CzerJllieWls.ki. Eks.pozycja: oie: 19.11. 320 eksponatów. Lnio:rmatOlr, pl'akJa,t. Kar t u z y, Muzeum otwar- Kaszubski,e "Gal1Ilcarstwo luda,we KaszuJb Srodkowych" Scenariusz: E. Paross'a-Giel'uCika, ko'nsu1tae:ja: T. Przała. W lutym 1980. 76 eksponatów. Katal~ EkspozYlC'ia: otwarCli~ �391 Kronika Koś cie r 'L y n a, Ka,szJUhs,k,iBark EtnQgralHcZiDYwe Wdzydzach "Kals2'Jubslk,ipalrk etnOlgralfi'c.zny we Widzyclizach pa'tT,z: Etno\l?JI'af~czne Wystawy "Ka'szuiby - wyJS.tawa ind',ormacyji1a" czasiQIwe 2'JCJlI1ganli'2'JOWalDe w N~80 r. I..n.Iid1'!Ji8,2,t. 66 z'~emia i Lu,d~i,e" ~wy,sta'Wa fotQ~ra:f,i'::,2'JIlJa) rSoenalriusz: G. Jeske, G. FeLl" opra'wa plaS'ty;cZJIla: G. J,eske. E~siPozycja: - 31. 07. 30 plans'z ze zdjęoiami fot'Qgrailliezny;mi. Plakat .. Instytu.cje IR 07 - niemuzealne G da ńs k, Wojewódzki Ośr'odek Kul,tury "Ws,P'ółc.2'Jesna s'2'Jtuka KaGzub Śroclikow)'lch" Scenarius'z: K. Szałaśna, oprawa p)a,styc:ma: A. Bartk,iew,iIc,z. EkSIPlozy;cja: 5 - 7. 05 w MDK w Kartuza,clh. 100 ek:Slpona'tów; 28.05 - ~li.112 w GiOK w SławQSlzy;nie woj. Gdańsk. 50 eksponatów; 8.07. 119!&1- 311. 03:. 1918:2. 60 ek!spCJlIlaitów. WOJEWODZTWO GORZOWSKIE MUZEA B a r l i n e k, Muzeum RegionaLne "Na.rzędzia Scenar.iusz eksponaty. oprawa "Technika Seena,r[u!Sz i oprawa ponatów. pracy w gospodars'twi1e plasty;czna: J. Krupa. na us.łu,ga{~h·c.zlowielm pla,styczma: J. Krupa. G <Jr z Ó w W i e l k o p {)l s k i, Muzeum "Ceramika patrz: Warszawa, "Nowe Muzeum etnograficzne P-oooań. Muzeum na,bytki "Haft a dZLŚ" maj - sierpień. 1,511 eks- Okręgowe doliny Kathmandu" muzeum plastyczna: ludowa okręgowego W. Sadowski. o tematyoe EtnQ~rafLczne. "Wielkopolska !pa'trz: BOtZnań, Muzeum wczoraj Ekspozycja: w Gorzowie" Ekspozy,cja: 15.05- Regtonalne "Rzeźba patrz: - styczeń - Cozerwiec. 203 Azj,i i Pacyfiku. Scenariusz: 1. Ja.sińska. oprawa - 30. 06. Ok. 80 eksponatów. :\1 i ę d z y c hó d, Muzeum dOIlU'CJIWYIIll" EkspozY'cja: muzycznej" Oddztał Muzeum Narodowego. Ludowa I;2'Jeźba sakralna" Etnog,raf'iczne, Oddział uJ~ra,ińJsk,i Stefanii Muzeum Na,rodow~'O,. ,Korżyńskiej" :Scenariuslz: R. SkŁadkowski, oprawa. plasty,czna: E'ks:p.otZyc.ja:20.. -lO -1~5. m. Ok. 30 ek"pona:t,ów. R. Slkł,~dikolws'ki, D. Schrwendke. �392 Kronika M i ę id z Y if Z e c z, Muzeum "Starqpolskd ,patrz: t. 66.. EWlOIg,ra!ficz.n.ewystawy pienn:ikŚW1iątecwy" czasowe "Poka,z pisan~k zorganizowane W 1-980 r. Lud 1:982, i paLm \Vtielkanocnych" Scenariusz: J. Pator:s1ka, ~prawa plastyczna: pozycJa: 14.04 - 30.04. 711e'kisipona!tów. WOJEWÓDZTWO R. PatQrs:kii, ,Z. Bączko\V!s!ó. Eks- JELENIOGÓRSKIE MUZEA K a m i en n a G Ó if "c z.e,pk'i a, Muzeum T.kad.Wa DolnOiŚląskJiego Śiląsk,je i inne eleme<n'ty Ulaioru kcfuicceg·o XIX w. '. Scenariusz i oprawa 31 ek!Spcmat6w. plastYIC.z.na: praoO'W'IlJicy Muzeum. WOJEWÓDZTWO Ek:!ij>ozycja: li.stcwa;d. KALISKIE MUZEA K a l i s z, Mu.zeum Okręgowe "SwiątkJi krakowskiie patrz: GIJi:wiJc,e, Muzeum. patrz: SzczeclLn, Muzeum Narodowe. W XIX w." "Indi'aiIl!ie Andów i dŻUJngli pemwiańskiej" WOJEWÓDZTWO KATOWICKIE MUZEA B ę d z i ,n, Muzeum Zagłębia ,.KolOlfQWe Za,Li.pie" patrz: ,Tarn6w, Muzeum Ok>ręgowe. B y t o m, Muzeum Górnośląskile "Zdobn:io1:lwo stwlju ludowego Zliemi cies,zyńskiej"' Scenariusz: B. Bazielich,oprawa p!astYClZna: plastyk Muzeum Sląskiego W KatoWlicaoh. Ek.'Ipozycja: 2.03 - 24.03 .. 106 ekJsipOlna:t6w.WSlPóŁong-anizator: Muzeum Uniwersytetu $ląskiego W KatO'W'icac~ �393 Kronika "PmvstalIlia Śląs!kJ1e w J'llalarotWli,e niepr·od"esjoooLnym" Scenariusz: B. IBa.Zliel,ich.EkSIPolzycja: 7.05 - 311,.05. 318 obrazów. Katalog, plakat. "W.SIp6!JC':res,na s:lJ1;,uk·aludOlWa" Scenariusz: M. Kuczyńs'ka, QPlffi'wa p1.a&tycZIIla:J. Szu dIak. EksiPozycja: 1981 - mairzec 196~. 271 eOOsporratów. Ka,ta1<Jg,plakat. grudziei1 G l i w i c e, Mruzeum "Rz,e~ba lrudOlWaw :zbiorach mlUze,um g:J:iwick,i!ego" Scenarr1usz: G. PJ"z)'lbył, oprawa 300 eks.pQil1ai6w. "Swią:tki plastYCZLTla:A Halka. krakows1cie EksiPozYi0ja: 8.01 - 13. 04. z XIX w.'" ScenaI':iUs.z: G. Przj'!był, oprawa plas1yCZlIla: P. Rondaiski. EkSJPOzyoeja: Z8. 05 - .30. (}J) w Muzeum Okręgow)'lm Ziemi Ka.lliskiej. Ok. 300ekJs.poo.atow. Katał,og. WspółOlrgan'i7Ja'tor: Muzeum Okręgowe Ziemi K'a,1.iskiej. "Polska ;patrz: Wal1szawa, Państwowe sztuka ludowa" Muz-eum Etno;gra.fkzne R a c iib ó :r z, Muzeum "Malar.sltw{) Katar.zyny patrz: Kra,ków. Muzeum Ga,włowej" Etl1iOgJrad'kozJne "Str'oje Ludowe w c.ieszyńskiem" Scenariusz: 1. Bukows:ka-,F,I,oreńska, oprawa plastyczna: H. Pi.er.gies-Hl.ubek. M. zaWlisła.. Ekslpozyaja: m. 10 - 31. 12. 230 ek'S'ponatów. Katalog. WspÓ!,ol1gall1'i.zato,r: Muzeum w R'y!bni'lm. Zabrze, Muzeum "Gobeliny Lu:boan.iry SkUil.slkLej" Scell1a,rnus;z: L Parwlas-KOIs" opra,wa pbstyc'zna: W. Pif'alllldzioch. Eiksipozycja~ 8. Ol -219,. OQ. 1'5 ekslponatów. Folder. WSlp6łolnga:l1liza1tor,zy:Muzeum w Chrzanowie, Muzeum w Oh>orz.owile"Muzeum w RybJ'lJilw. "Ma'laT'siw{) EwaLda Gawl,ika" Scena:riiUsz: . I. Pawlas..;Kos, oprawa 23. 1J4 - 311. Oó w Kl'Ulbie Towarzystwa tóJW.In1orrnator. "Temat powstańczy plastyc,zna: Miło$ników W. Pra:l1ldZJioch. Ekspozycja: zaibrza "Pegaz". 5ą eksi[)Oina- w plaS'ty,ce nieprO!f'esljona1.l1Iej" Scenar.iuiSlz: 1. PaJwla.s-K'os, <Dipr'3lwapila.stY'c21oo: W 30. 1J4 - 30. 09.. Ok. 50 ekS(pOTIaWw. ,iPlaislty'ka niep.rofesjona1Jna Brnnd21iOlOh. B)kJs,pJZY'<-1i<L GOP-u" .8ceooJ"iusz: J. Pawlas-Kos, plastY'k muzeaLny z Bierkowlc. EkJsipozycja: 11. 05- '5.08 w MULe\liffi WISi Opolskliej w Opolu BierikO'wicach. M'l &!ij)OIl1atów. Ka,taIog, plaika't. Wsp6łOll'ganlizator: Muzeum Wsi! 0pOIIskdej.. "W świecie ma.J.arzy wd:zjOil'1ierów" Soena.riUiSZ: J. Pa:wlas-Koo, OiP'rawa pla~tj'l(!iZ4la: W. 23.06 - 2'0.1-1, 95 ek>s(ponatów. Skladall1ika. Pratn'<iz'iooh. Eksi>'QZ.y.cja: �394 Kronika WOJEWOOZTWO KfELEOKfE MUZEA K i e ~ ,c e, M,u,zeu:m Narodowe. Dział E1ll1lQg.raif,~1 ,.,Mal:al1Sillwoi rzeŹJba TadeUs'za Zak,a ze wsi Lazy koJo KLek" Sc:ena:rliius:z i Qlpra'wa pl,alstY'c.zma: B. E11ber. E1kJSipozycja: otwarci,e: 1. 09,. 50 ekspanaiów. Katalog, plailmi. "WS{PÓł'c~na Ekspozyoja: r,z.eŹJbaLudowa ze zJb~o:rów muzeum U" Ins;tytucje (}g,. narodowego w KJi,eLcach" w K;1'llJh~eM'AiK Klielce-Cza>rnów. 50 eksponatów. -10.10 nti,e:muzeaJne K 'i e J c e, 'I'QWarr.zys'1lwoPrzyjalCJiół Góf!l1licltwa. HUJllIliJctwai Przemy,słu "Twó.nczoŚć ludQIWa wajewództwa StaJr·C\polis.kiego koiereektiego" G.. LOTI/gowi!k, oprawa .plas,ty'cz.na: S. Derewlatn:ko. E!kJspozyc.ja: Dom Kultu,ry w Kiel12 - 1'3. (}9 w Nowej i.Shlip~. WSlpÓłoI'gJaJniz:aiiou:Wojewódzki each. Scenar1u:s'Z: WOJEWODZTWO Instytucje KOSZALlIllsKIE 'Ililiemuzealne K 0'8 z a, 1ii.illi, W,ojewódz'kii Dom KlUlilUlry ,;TwórClzlośĆ l'U!dowa i pamiąilikiarsikJa woje!Wództwa kos.zalliński,ego" Sc.enalrtiluS'z: R. KOIZ~oWlSlka, oprawa plasty,czJna: R. .KiOtZlawska, E. Dudka.. Ekspozycja: :n. 07 - ,'117..08. 1i30 ekslPonaiów. l<:atalQg. WOJEWOOZTWO KRAKOWSKIE MUZEA K T a k 6 W, Muzeum Etn~aficz.ne "MaJlaJI1S'tw,oKatarzyny ScenaT'Wz: J,. Lodzińs:ki Ekspozycja: Gawlowej" 17.02 - 10. (}4 w Muzeum 25 .eksporuatów. Kattal'Qg. Ws;pó1>Ol'galIliUltor:Muzeum "lU Tl"i-ennale Plastyki w R.a.ciborzu. w RaciJoorzu. Niepwfes.jonalnej" SicenaxiillsfZ.:Z. Biisialk., A. Ja,cik()IWsk~,oprawa plastyc.zna: A. Mści!Wujewska-Waj1daJ.EksiPiozY'Coa:27.04 - Gil:. as. Ok. :?;SO ekSiponatów. Katailog, plakat.. WlS{PÓłong<alI'lJiza1torzy:CteIlltra1ny Ośrodek lVletodykii UpowszeCIhniania Ktultury, MiiIllist€Jrstwo :KJurt'Ulry:i SzililUk1,WojewódzkJi Dom Kultury. �395 Kronika W,spół'czeSiCla poUdka r.zeźJl>a I'udowa" ScenanLu,sz: 1. Łopuszań,&ka, Qprawa p la;s'tycZJlla: A. l\1:ściWiujewska- Wajda. zycja: 1'7.06 - 31'.0S. Ok. 3'00 ek'srponaltÓiw.. F.a,l,der. "LudO'We tkaniny dekoracyjne Ek.siP'a~ w Palsc<e" Sceood-u;:>z: Ii. Bi·tbner-Szewczy.kowa, oprawa plasty'cz:na: A. -Wajda. Elcslp();zycja: 28.09 -16;.ill.. Ok. :1,30 e.k1srpona1ów. FlalJder MściwujeWlSlka- "Dralbly pOILskie rw :kult:wfJze :l11'dowąj" oprawa pla:stya=: A. Mościwujew\Sk-a-Waj.da Scenall'iu,'>IZ: W. Grąlb.czerwski, 30.11LlOOl - 10.03.19'321.Ok. 250 eikl'5'PCII1atów F.olocier. Ekspozycja: Kra k ó w, Muzeum Historyczne .Miasta Kira'kowa "Sz,op.ka kiro:lwwska Soenaniu.sz i oprawa 1:982. 81 eksponatórw. M yś l e ill i c e., Muzeum p1astyc:zma: F'older. J. Janooa .. Katarzy,ny GawŁowej" 2.05 -1,2..06. 20 eksipona.tów. "Rzetby Stanilsława Skomielskilego Eks;pozyoja: 1'3.06 - 218.06. lill5 eksponatów. Ekspozycja: "Włeil'c.e żniwne 1·2.10 - 3.LI.. 20 ekSlpOl1atów. Ins·tytueje 6,1t2,Ii9IH~ 2.02.. 119.02- 30.04. 31 ek s!pcma:t ów. "Mallal'stwo Ekspozycja: Eks\pw:ycja: Regi lYnaJil1e "RzeŹJba Jó,zefa Ekslpoz'yeja: 19181" Bardlbas'ZJewsika. ni.em uzea kwiaty dożynkowe b~bułkorwe" .. Ine Kra k ó w, SpóŁdzLelni'a Procy SJpiańs:kieg o' RękodZlieła ,,Regionalne paM-z: W.aT'&zawa, .państwowe Muz,eum grad'MCozne,Oddzia-l Mu:ooum Na:rodowego. WOJEWÓDZTWO Ludowego i ArtystycZJllego im. St. Wy- lalIci św:iata" E'tnqgra.fliJC'.zne; Wrocław, Muzeum Etno- KROŚNIEŃSKIE MUZEA S a.ill o ki, MuzeUiITl Budowruiciwa Ludowego "Faj.alIlJS,epal.sikJ,e :0IdpołQwy XIX w. ,do po!,qwy XX WI." :S:cena.r~uSlz: R. G.rządziela" oprawa p1<ais,tY'cllna: A,.Szczepklows·k1i. ·otwaT9te: ollerwiec 1980 r. Ok. 600 eksponatów. FoLder. E!ksjpoz'Y'cja �396 Kronika ,,Ikony ze z.b1or6w Muzeum BudownktJwa Ludowego w Sa'noiku" Scena.t'irw~f:: J. Maili~nowska, Ekspozyoja: 115.09 -11',2.112 w Muzeum Regliona.1nym w Ostrowcu Swię1Jokrzyskiun. 45 ekspOln·a'tów. W<sp6!orga!ll'izator: Muze.um Budownictwa Ludowego w SanoikIu. WOJEWODZTWO LUBELSKIE MUZEA L u h J i n, Muzeum OkręgQwe "Di'mQlWeobrzędy lubelszczyzny" SoeIlalriu.sz: D. Bawrilańs·ka-Ma·1JU:r,oprawa plasty;czma: K. W.i:tkQwska.. EksiPozycja: 30.01 -,1'5.02 w Pańsw!owej F-ilha:rmoHiIDLubeJ.slkiiej. 87 ek.s,pona:tów.. "MaIOlWaJnyfajans Scenariusz: E. Kępa, Qpmwa - ~O.03. 150 ekSlp<matów. Plakat. "Ośmdek włocławski" plastyc:zna: garncarsk.i K. W1tkoWiska. Ękspozycja: 20.02- w Białej-Podlaskiej" Scenal'iusz: D. Pow:J.łańiSka-.Maz.u.r,oprawa plastyczna: K. W.itk.owska. EkspO!Zycja: 27.03 - 27.05 w Muzeum Okiręgowym w Białej Podlaskiej. 115 eksponatów. Lnformator, polaka't. WSpw'of!l?)ani,zaitar:Muzeum Ok.ręgowe w Białej Podlaskiej. "KWlia·1Jyw sz~uce luclpwej" Sciena:rtiJu.sIz.: S. Da dos, D. POWii:łańslk.a-Mazur, Qprawa plastyczna: A. Kuśmier,c,zyk-MainJkiil€'W1icz. FJks;pozyoj>a: lł9..04 - 3'0.07. 460 eksponatów. Katalog. WSipółor,gaI1li.zator: StowaTzyszenie rI'wórców Ludowych. WOJEWDDZTWO ŁOMZYŃSKJE MUZEA C lie c h a ill Q IW i e c, Muzeum ,R'oI1ir:u1citwa lim. K. Kluka "BrańJskie dy:wany dwuosnowowe" Scenanru&z: T. Romal!1JQW5:ka, oprawa - Ul.04. 2i8 eksponaww. "Wa.~ory estetyczne Scenau'iulsz: T. ROImanowSika, oprawa 1981 - 1-02.119&2. 244 ekSlponaty .. Ł o fi Ż a, Muzeum tkanin W. BOl?)uClkL Ekispmycja: 8.03- podlaskich" plastyczna: W. Bol?)Ucki. FJkspozycja: lU'2 Okręgowe "Rre:źJba i tkaJl'm patrz: 1;. 66. plastyczna: Etrwgr.ailliczne wystawy Iwnpiowsk·iej Piuszczy Białej" eIllłS<>We zorg"dnizowane w 1!ł80 fOlItU. LlIId Hl&2, �Kronika "Nabytki muzeum Soena,riu,sz: W. IPawbk, -26,.04. 61 eik<stponatów. 397 (n,zęść etnograrnkzna)" opraw,a p\;astyczma: "SiJel'pecka rzeźba - Hn5 - 1!}80 S. Kędz1el,aWlSki. Ekspozy;cja: 16,.03- IUldowa" pa'trz' Si e r:pc:-,Muz·eum i Pa:rk Etl1Jogra,fi'Czny. WOH:wOnZTWO M:IEJSKI,E LO-OZo.KIE MUZEA "LaJllki ! l\'U!kie~ki IiJLmowe" Sc:-en~['ilw>z:A. WoŹJniak. Elks,pozycoja: 30.0L - :!l'kOLw Z~B im. KU!IlliCikii~go w f..lad7Ji. 49 eks'P'oltatćw. ,.50 l,at w s~użblie na'ukii i kuLtury" SCEmdr'iu's'Z: T. Laiszczewstka, oprawa p!a,słtY'c~na: J,. WiJeclJar,ek, K.. Wi'eczorek, J. SzymUlń.,iki"'Glanc. Eks'pozy,cja: aJ,:.01- 9.'10., 500 ek~<matów. Kabalqg, fo1der. "Strój i 1Jk-.anina 11eg)bonówBoLski śroakowej Scenariusz: E. Kró!'ikowska. Ekispozy>cjoa: 20.03 - 10.04 w ~Iu,bie MP.iK w Zduńskiiej-W\)!~il. 1122 ek,sporra'ty. F'Gllder. W'slpÓ'ło,nga;niza,Dor:KLub ,MiPIliKw Zduńskiej-Woh. "PLI'k:at etno()'~mfLc:7Jnyze i~bi.orów MA:i:E w L01d'Zli" Eksp,~z}'cju: 1.06 - 10.06 w M!DK "Lodex" "Demony polskie w w Łodzi;. l O eks'Por.atów. wGdowiJ..."kach lalkowytC:h i £Hmacl1 animowanych" &enaI1i'uSJz: M. Pilnińi~ka. E'kspozYClja: 30.06 -'L07 w B.W.A. w Słu,p"kiu. 107 ~ksp{)nutów., WSlpól,mgan!i.zatO'r: B.W,A, w SllUpsikiu. "Zycie C'odzi,enne w~i polSik:ej w r~eźb1e ScenaJ'ilu~,L. A. PaWl1ikaw~kia, Z. M<ltk. Ek",po'zyaja: nickieg:1 w LUdzi. 49 el\'sponatów. lUIQrJlw,ej" :30..07 - 5"lll w ZPB bm. K.u- "M!iaJry i waJgi w tra'dycyjll1cj kJulltllor-z.e ludmV1ej" SoenaI'iusz: nickieg.) w Pa,wlikawSika, Z. MI<.l'i<k. EkiSlpc:zyej-a: ;)"U -'C~Ll',2 w ZPlB t.A'dz;i. 25 eko;'poootów. A. WO.JEWODZTWO lm. Ku·.. NOWOSĄDEJCKIE MUZEA ;.:[o w y S ą c: r., Muz0um Okręgowe "W'Slpókzeslne maialr...;two ludowe an szkJle!. Palgzy:na" au'l wystawy: M. Kr,olh, oprawa plasl1:yC'zna: B. M, Mag):er'owl'e. Elkspozycj.a: kWLL'\Cieó- lipiec. Ok. UIO ekJSipona1ów. Katalog. K{)nll1>';l �Kronika 398 "KuLturo lou,dowa Sądeoc·zy.zny" ;K,OIniisa.r·zwystawy: E. Dh.lJg,o.,>,z. EkJs.pozyc.:j.a:maj - czerwiec :l.,akIła:dówAwiQIV.'ydh w TaTnowie. 210 ekspooatów. R a b k a - Z id !f Ó j, Muzeum w Domu Kultury lm. W. Orkana ".Wysltawa poik 011!kursowa kap.1iczek" 1 Sc,ena,riuiS~: Z. Ra~. PI'a:kat. B, PS-OWSkiLEks.pozY'cja: ..DG:W1narzeźba Scenariusz: ludowa 1.01. -2.03. Ok. 50 eksponatów. w foiogJratii Jac.kil Kubi,'~ny" J. K.:.JIbi.ena.EkiSpo,zycja: 1.03 - 21.05, Ok. 40 fotQgramów. "Dz,iecika w sztuce ludowej" patr.z: Torun. Z a kop a fi Mu:reum E!.no;g,raficZJ!le. e, MU'Zl€!Ulm Tatrzanskie im. T. ChałubiiliSlk1iego .,Ma.1alnstwa Il!a s,zkLe Zofi:i Gąs.i:enicy-Roj" ScenarJus.z: H. Sredniawa. - l'uty. 54 elmponaity'. ",Malarstwo na ".~Ie oprawa Władysława pla,styczna: E. Radzik. Wa,lozaka Banieckj'ego Bednarza" Sicena,ri,lIJSlz: H.. S.ned:l'iawa, oprawa :plastycz,na: 7.04 w TatrZ!<lJl.sikim Towarzystwie Kulturalnym nutów. "Rzeź'ba .Jalna Sm:igacza, ma,larstwo Scena,rtiusz: H. Sr,e-dniawa, oprawa 34 eiksponaty, ",Dawna oprawa p!a'siyc:t.na: 'i 8..04 - 7.06 RJlicźba W,ojciecha SLtarza" E. Rodz;ik. E.k,.pozycja: ,r.7..e:bba;u,óoiWa Podta'trza ; dawna l'ZieŹibal,udowa Władysława Wernera" Scenariusz: H. Sred:-ri<l'wa, opracowanie - 4.10 w GaJer~i BWA-<Zakopane. z 'u obr Ha,~j,ny ŚmigaczOlWej" E, RDdzik. Ekspozycja: "MaJ;~wsltw<o n,a '&zJklleBarrbary Wat'Cizalk-Baniedd,C'j Screnar,i'Us'z: I-t Srednlawa, - 6..09. 53 eks,PQ:laty, i r.zeźba Bron;i.~ława E. Rodzik. Ek,Sp0LYcja: 4.03· Klub' "TurnJa". 80 ekspn- nil szkle plastycz,na: Elk;;p:JZycja: styezell- plastyczne: P(}dtatna 14.07.- w fatpgTaL: E. R.od:t.ik. E.ksp:J.Zycja: 6,Og- z y c a G 6 r in a, OraW6kJi PaTk Etnalgraf.il'zny "Wys~awa rzeźby Alojzego SmJecha" Scena rt~us.zj O/PT3'1,VIU ,plafsitYCiZIl!a: J. Pi:l.ioh, kO'!1JSu},tucja.G. HerlJig- Wo\'Slka. })ks,pozY<'''j"a:20.06 - 311 ll'O. O~. 2).') ek1s>pcmatów. ,.Pop.lenerowa wys.ta wC! maJar;;twa" 6cena;r:iUS:l j OIpTaWaplastyc'zna: zespół plastyików ucz'estn,iczących ko'ncsuHJacija: G. Her.z;i;g-Wo!:ska,. Ek:Sipa.zy,cja: 29..08 -13l!10. Ok. 90 W,<;>póionga:nizat,OIf: sekcja Ail"chi'te!ktiUryWnętrz ZPAlP Kraków, w pleJ1erze eks.ponatów �399 KTO'ni.ka WOJEWODiZTWO OLSZTYŃSlKNE MUZEA M ,r ą g 'o WO. w O~sz'tYThie. Muz,cum Zi,e;-ni l\hągmvIslkiej. "Dawna wanmnńJska Oddzia'ł Muzeum Warmii rze:źlba ludowa" iSCennr1fUsz: E. Kotlińslro., opraW<! p:lastYl~na: S. I{;u!ś. Ek.sipozy'cja: 20.1.2,l9:80- '7\l O.l!!}Sl. Ok. 60 eks.porl!a:tów. Współonganizator: Muzeum Warmi:i i Mawr w Ołsz:tyni~ .;Tk:ail1ina l'udow-cl na Warmii i Mazuraoh" SCret.'liltrlius.z:E. Kolt1iirska. QplTaW<l p!a&tycZ'na: S. Kuś. Ekspozycja: 20.12.:1000- 7.J0.19i8·L Ok. 60 e:ksi/JQI1J<1·tólWWiS<pólłic~l'ganJizat.or:Muwum Warmii i Marwil: w O!lsIZltyIl'Le. Instytucje ° niemuzealne l s z t y n. Wojewódzki DQm KJUIII~UTY ".s.ztuJ@ Ludowa Warm'Li i Mazur" ScenamuSiz: T. Korowaj, c~awa p]as1yczlI1a: A. WydorsikL EkJspw.Y'CÓa:25.0930.09 w Wojewódz'k1im KUimiteco1e Z.SŁ. 70 ekoSiponaitów Plaka't. WS'PÓbaI1ganLza,tor: Wojewódzki Komitet Z.S.L. WOJDWODZTWO OPOLSK,IE MUZEA K lu c z b () r k., Muzeum ..Piokol1!kursowa im. JCllna DZllerzona wystaw", '.11i fJiJgutrah1y.ch - wystawa plener-owa" SCiooariusz i opmw:a pla~tY'c'1:!ll!a:R. Pastwińis:kJi. Eks:p:ozycija: l7..Q9-25.09 .skwerze obOk pomn:ika ks. dr Jana Dzierż,::ma - Kluczbork 118eks'Pcmatów. ° p o l e, Wystawa Muz,eum Śląska na OpLJ1lslki'Clgio pDkonk>urs{)wa pl. ..,Plastyka inaja Scena.riusz: E. Baczańska-Ku.hL 7.a2 1\69 eik.s'j)onatów. Kata1log. 1u;dowa i amatorska" ]'odz.:iJna" oprawa pIG'styczna: z cyklu R. KowaL .•Mój EkspO'Lyc,Ja dom 7..0:1- "Opoc1silru po.ncIela,na lnal,awana" 'Scena;rti.usz: E. BaczańSlka~Ku;h!.. Qprawa plasltycz.:na: prac,ow.nlcy Działu E'\;.no·!Wilfui. Ekspozycja: 16.014- :2.07 w Muwum w Namysł aWli e. 25:1 e!ksponatóIM. Scenau<lulSz: E. l3at:rońs;Iro. .•KJu'hL dprawa ptla:sty\cZlI1a:M. Mazur., E. W:iJjas-Grocho'lsika. EkSlPOiZycja: 7.07 - HM1 w Mu·ZietUm w G'wd~owie. 251 ekspana-tów. �400 Kron'ŹJw "P.las.tyka Eugeniusza M.aIlca malanstw.o Scenan~~z: E. BaICzańska..JK,u.W" oprawa - 1&.05. 61 ek:spcmató.w. Ktatail~. i rzeź.ba" p!aS'ty.czna: R. Kowal. WOJEWODZTWO Ek.slpo;zycja: 25.04- OSTROLĘCKIJE MUZEA o .. ;t l O ł ~ k a, Muzeum akirę~owe ,;Strój ,Soona'I1itw;.z: M. OlszewskJa, w Ostrołęek,hm 'qprawa kiujl1pioW'Skie" p!a$tY<;'zlfla: L. Solwll. FJkJspozj'lCja: 10.09 -4.10 K!u1itUTY. 3i8 eikJSlponatÓ'w.. Domu "Strój ScenamiUJ:5:z: i tka·ct'Wo i tkact,wo B. SokJołows.ka. ludowe p,U$zuzy Bi'ałej" 2(},10- 'Ul w Wyszkow,skJim Domu K1u!Wis(pÓłoI1ga;n~za;j)or' OddZlia.ł Mu'zeum Okiręgowego Ekspozj'!Cja: tu.ry "Hiu'bU'i'k". 3.5 ekis'ponataw. w WY6lZkJor.vtie. WOJEWOnZ'I'WO plil.~KE MUZEA T r iZ. c i a n k a. M'u'ZJeUJm m. Wiktom 9tad~owi'ak:a "Rzem!Iosłoi pa't:rz: W'aI'SZI<IWa.. Państwowe :s.z;I,U:kaInJdr)l'Jezji" MU7,eum Etr:.(JIgrafiICLl'Je. WOJEWODZTWO PIOTROWSK'I·E MUZEA P .io t r:le ó w T T Yb u n a l s!k i, Muzeum "Skr'zy:nie SC€illl.ll11US:Z i oprawa IOOtÓW. plastye?Jna: Oku'~e l·u:dowe ma;['owan:e" J. Pawł,ows.k:a. Ek:s.palY'oja· ;106 - 10.07. 18 ek:spo- Plalkat. Ra d o m s k 0, Mu'z'€'Um Regionalne "LiJnaryty Jana Nawaika" Qprawa p[,aSltyoZlllli: Z. Heliener'. EkJs.pozyc,ja: 10.01 - ·28.0?. 6:3 e.kJspol1'<lty. 'W"pó10llgam!vzator: Muzeum Eltll!OIgraficzne w Kr-a.k,ow.ie "Mailowane~klrzy;rJie O\prawa plastyczna: Z. Helfener. Katalog. IUJdowe" ElkspOZyCj(l. 30..0:3 - 30.06. ak. 150 ek.:;.ponatów. �401 Kronika Plakat. WspółQrganizatorzy: M.uzeun1 Ziemi Wi.eluńsktiej Muzeum .'\raheologl<:zne w Wd'elu;ndn.J,. "Sztuka 'l EtnQgraflcz.ne w Lodz.i, NepaJ u" Oprawa plastyczna: Z. Helfener, ~Oin:>ultalcja: .J. K'a:mocki. EkslPozycja : 10.07- 20.,1:2. Plakat. Ws,półol1gallliza,tor: Muzeum Ei\)nolgmficzne w Klra~owie. WOJEWODZTWO PLOCKlE MUZEA "Ga,:':"c,Lrstwo ludowe iVl'az·ows.za'· S~0f"'lil'ius ...· W. D:;IWh:ISZ,El\\'~cz,oprawa plas'tycz:'1a: A. K.le:n, Ekspozyej:' : 21.03 -1'4.0G. Ok. :300 ekspcmatów. Plakat. ,,8rań, .•kJie dywmy W. DOIwl,as,ze!wkz. dwu::s.rwWoowl{''' Scenar:iuslz: G. Cz.erwiińs.ka. opmwa p l'a'styCZI".;Cl : T. CzerwLńsk~. - 26.06 w Sire'1'peckim Domu Kultury .. 40 ekl-ij)omatĆlw. Ek.s;pozy·cja: 8..06 .. "Kapl.ic,z;k;j pr:zydroime" Scen<'I'r.1usz: T. Cz·erwiru.'i:ki. opraw<.l pl.astyczma: 30 eks.p(lna~ów. J,. Pio:,;,·O'w3k:i. Eksp:nycja: 1.07 .. - 31.08. "Exllibrysy SłaWOlTIll:a Chudzik,a" Scenariusz: Sł. ChudZlUk, oprawa pla's,tyczm:a: .I,. P!idtTowski. -13.11 w Sali Bibl i.oteki Mii'ej.ski,ej w 9iel'!pcu. 500 eksplmatów. "Sierpecka rz,eźba E~"pozycja: 2.:3.10- Ludowa" ,,.Scenariusz: T. Czerwiń·s:ki, apl·alw.a pla,styczna: B. N"deśl~~k. Ek"pozycja: [·9.H . -'m.,l\2 w MUlzeUlm Okirę~ow.Y!lTI w Lamży. 2:3-0elklSpcJlnatów. W'.'JpOł'OI-g'aJilirzJa1x)[' Muzeum Ok;ręgowe w Łamży. WOJEWODZTWO POZNANSKnE MUZEA P l; Z n a ń, Muzeum Ebnog)ra:fi,czne, OddZJi-ał MUZJeJum Nanodc'wego "Rze:ńb.a liU:dowao tematy1c-e m,uz.ycznaj'· S<:enami.Ll'sz: M. Balumarm, oprawa ;pildlSlYCZJnu:K. Ja.~;ileWli.c.z.EJks-pO'z.y,cja: IO'.OJ,- 31.0'4 w Mtu7.€Ium Regi.ol1iabny:m IW M'iędizyc<hodzi'e. :>2 ek~ona!ty. WS!póŁorgail1ll.rotor: MureUlm Reg;1onatne w Międz)"C.hadZJie. "W.i,elikiolPols1\m'l:leŹJba I'lldOlWa 'o ,t'e"maty,oe .muz)"CZJP£j·' Sl'~mar:il1J."z: M. 8aurn;unn, {~pmIWlapla:sl1:yC',z.al!a:K. JdIS:iewli<cz. E!kspOllYCj.a. 5.05 - 3l.M 'wMUlzeum Re~iona.lnYlm 'w MięrdzJ"ch(J/diz'i~. 25 eksjpc-'ilo:t'tów. W",póbrglll1J1zator: M,UJz.~)1l'm R€,g<iQIKlline'W lVUiędzychaQz.ie. ~ti Lud. t. LXVll �402 Kronika Ęk;s.puzyc.:ja: lUD - 6..12 w W!SIpółor.ganizatOiT: MUZW.111 !tegional.nym Muzeum RegionaJ!rJe "Ba·LslkaClelrn'mIiJl.ru Scenariusz: W.o.l:.<ntYl!1ie. 2,') ek·slponatów. w w W.oilsZ!tynie. R Lewando:wlSkd.. EkS(pozycja: iW K<JIszuta'Clh. lil3 eksponatów. F,older. ,1'UdO'Wd" L06 - 3'1..12 w Muzeum WS'Pó~oingani'Za,tor: Z:iemi Muzeum Śre~iej Zi·emi Sredz- :ki!ej. s z re.n j ..iP:mce Stowarzyszeruia a wa, Muwum Narodowe RJoliruictwa Rlasitykó'w Amatorów tika,n.i'oo, B. Scena.r.i.us:z: Zarrnels:ka. \V.Slpólor.gani.z.atoT: ...RuJa ,Muzeum L. B. Głaz. :M. Olejill:i,C'z:ak. Z.am(>Js!ka, 14 - '23.06 "Zycie B. Zame1sk.a. Scena,riusiz: Kólek gaa, ń!slkJie). P,Qimorw. Grafi.ka. 147 eks:p(>O'atów. we w ochrollJi.e M. Si,erszeńska, pawi.Jomie Ka'taJlog. WT.ot:łklWiu . 7.abyotków oprawa wystawowym ku.ltury plastyczna: Międzyna,rodowych M. kobiety W!iejls!klh~j" Za:radnliak. WkSipozycja: RolJni1c.zyc!h f.POmoIlza w GdaillS<k'ieg'O otwarcie: 20.08 w O,';'wdku Ptialsec,zlni,e .koŁo vnie-wu 42 ekJSipO!llliJ1.y. WLS\PÓłJallgaL'1Iiz.atm: Oś!'o,ook 'I1ra:dyC'j-i Kólek 'UW'vj !tdln·ilC:7.yl'h G dań's.k!i ego. ,.Regionalna wysta'wa ps.zczelarska" B. Z'c1'!l1:('I~ka, K. BQg'(,~nOiW.s,ka, o.prawa Sc'enarius.z: 4 - 9,.:1:2 w zycja: Malal'Slwo, 80 ekis:pona1tórw .. Bozmańislkii'c'h. TlraJdycji w - Amatorów Rol'n!ktrw-d w Szreniawie mar1.eri.al.nej w&i" EkspozY'cja: Targów 20.05 -1'4.08. Ek.slPoz)'iCja: Sitow<la-z)'!S'7..€IIlie Pla·styoków NarodO'w:ego Scenar:iusz: z Wr.oclaWl<l r,z,eźba" cmganiz.ator: U,rzę.dZJie WOijewódzkii Wo:j'ewódzkii.m Zwią~ek w N. Olczak.. plasty'c7Jna: Ekspo- P 0IZ.na'11i;·u. 27 ek,s.pollatów. W"pól- P,s.wzelarrs'ki. WOJEWODZTWO RADOMSKIE MUZEA ] Iż a. :v1lU:zC'um Reg~onaln€" .,Ma:lalfs1.'wQ K oz ,j :1J€lpr{)lies}onalne J. Bu!jaJ1o\V,s1ki. Seemllr:iusz: e n li c e, Muzeum EkJs\pozY0ja: Urzędu z Iłży 48 eksponatów. chloiplski'ejmleSlZlkańców 14.03 - '1'5.04. 30 , .szltu:ki Majdy !tegdca,nalne w żYCiiu i itJ'a,d)'cjii "Koń :Ekispozycja: Jana 7.06 - 30.08. elk~po'l1Mów. w Radomiu, Wojewódzki·ego Puszczy K'(~~i,eni'CIkiej" W.spólorigan.i7..atorzy: Muzeum Ws'i WydZJiał R,ld:)Insk:iej Kultury w R..-'1- dom:iu. R iJ d o m, Muz,wm W'sii Ra.domsikJiej "Ludowe Sc.:e.nariusz: :zyt:ja: M. 'Pisa1nlki Jur,edka. 111.04 - 20.06. Ok. E pa:lmy S. Rosiń'ski, l\\'iel!k;ail1ocn-e oprawa 500 ek1s!pona!\.órw. Folder, z:Lem! r'<Hl!Oll1Islki:ej" pla-Slly.czna: plaka't. Z. Karbarz. Eksp()- �403 Kronika "Ludowe: ("€'Tctm1ka 'ziemi ir-adoms:k1iej" Sol.'ll'lariusz: M. Jurecka, I. Szymczyk, oprawa .plastyczna: Z. Ka,nba:r.z, kOl1;sui· l~1<:j>a:S. Ro/Slińlsiki.Eksjpozy('ja: IL07 - 1'4,.09. Ok. 2150 ekSpCillatów. ,.,Malar.sbwo ludowe na Slzkle Janiny Jairosz z Zakopaneigo" S('enani'Usz: A. Wacławek. A. ·\Vlodar.z., oprawa plastyczna: A. Włodaa'z, kOl1Jsultat'ja: S. Rosiński. Ekspozycja 19..019- ~0.,1O. Ok. 160 eksponatów. Folder, pla,kat. s zy d low "Zabawki li e c. Muzeum muzyczn.e Ludowych ze zJb;in~Ó'w Instrumentów Muzycz:nyc'h Muzeum Ludowych w Szy:dłowcu" Instrumentów MuzYC'21nyc.h S<:en.ar~usrz: M. Josi, o;>rawa .plasityezna: J. Wraniewski. EkJspozy.cja: 5.12.1:931- 30,a6J98~ w Muzeum NarodolWym w Kli~lcach. 60 ekspol1!<ltó.w. Kaictl!Qg. Ws!półonga1l!i.wtorzy: Muzeum Z~'bia'\vkaT'stwa i Mu·z·eum Narodowe w Kiekach. WOJEWOOZTWO S.1ERADZK1E MUZEA S Ie r a d z. Muzeum o.kręgawe .,Bię'KJłn Zoen1.i Siieradzkiej" Scenariusz: Z. Fiisz'er, E. P<)ją:k.. (1ipxawa p!astyczna: Z. Fj'sz'er. Ekspo·zycja: 1.6,.01- - 9.02. 3:212 eklS!j)oiIl.aty ..'Br.ady'cyjn:) ,,'bf'zęclOiW,Q,ŚĆ wsi ·woj. s:ieri1dz~Lego" S.cenaI'1Usz: Z. FiszeI'. M. Kalszu:ba, E. Bająk, opra1wa pbsiyc,zna: Z. Fiszer. 'Ekspozycja: 20.06 - 115.00. Olk. 700 e<k.spoll1atów. Katalog. Współ-orgall1Jiza'ior: Mu7.€'um Ziem! Wiel,uński'eoj \\-, Wf:eJuniiiu. WQ.Jf.WODZTWO R.ZESZOWSKIE MUZEA K oj b li S Z o w a, Muz·eum KJlIltulr~' Ludowej "P.a$-t~.r~.tw.~)K-a'I'.pat Rum-uńs.kkh" Se-enariu.' z: J. P.ieezon\kB. kmllS,ultac:ja: ~35 ekspona tó;w W''''pÓłO:~ldJn:;z:a'wT' K'Ob W'I'oc!;.IW1S'kk·go. Ł <ln c li t, Muzeum "Sz1!l.l~<; iudo.•.. va okolic Scenar.lusz i opraw<l plaS'1y'C'.zr",: .J. Ma,jewski, 2609.1'!li8'1- :31.03.li9~2. 400 eikiS!pomJtów. ~I' A. P.a'luc.ih. Eksprtz)"Cja: L03 - 3:l.0.~. Nau\k-oJWe Etl1Jo~rafów U[lJiwer,syt€'t'l.l Lall'cuta" konsu.Jtacja: K. Rus'ze.!. Ekspozycja: �~04 Kronika WOJEWODZTWO SUWALSKIE MUZEA s u 'wał oki, Mu~eum Okrę,golwe "Dywany Sic.enalrilUlS!z:T. 37 eJksponaltów. clWUOIS,n,)IWoweF'ranoi's~ki Gu'tz,eit. qprawa pla:styeznJa' T. ",'Dka;ni,ny li ,koronikli wO(j'ewództwa Ry1bkowej" :\ilr6z. Ekó>pozyeja: Is!uwalllslki,e~()" SCienari,ulsz: T. Gutz.eit. Ekspozy'c-ja: 1.07 -111.'>.07 w Spółdziell1li HękodZJ~eło AugU!staiwsJ~ie w Am;g]us't'CI\\1Le. Ok. 150 ekspc.matów. WOJEWODZ1'WO !,r U 15.06 - '20.09. Bra'ey LudowE' SZCZEDlr\;SKIE Z EA "S'z'tuka ,patrz: Ii ,kiu1tmra &f["yll<.iZ'aIClholdiniej" EtnqgrafiieZJrue wysitalwy "Ku.[tura ezaSlOlwe wl1galnizolWlne w H~80 1'. Lud 119:82, t. 66. I!n:di1an ,Arudqw Ii dzulng]!,i perUJW'i,aill:i<k,i.ej" Scena,I'iUlsz: J. Lapatt, oprawa plalstyc~na D. Boeh!kie. Ek:S1pozy,eja. 4.,1:1 - :3:L12 w Muz,euiffi Ukiręgaw)"m Ziemi Kal:Lslk!uej w Kal',szu. 202 eks;JDnaty. Sklaidanka. W~poool1ga:nlizator: MuzeuJm Ok!ręgio'..••. ne ZILemi Ka]]s.kLeJ. Ins'lytucj;e Sz C niemuzealne iZEl c 'i fi, W'OIj,ewóclzJki Dom IoCJctItury "Wojewódzka Sc'ena,rilusz: H. Boehlke. wysta'wa plals'tycZJnej twórcznlŚ1C11ludowej i amat()r&kl1ej" Ol'lslka" qpr.awa pla:s!tyezna: E. K1Sliel-Gładkowlska. Ek!s:pozyre'j.a: Ei.l'2 -1(31.'1:2. Ok. tiOO e<kisponatów. Ka'blog, H. WOJEWODZTWO kans':;ltaed.a: pla:ka;ll. TARNOBRZESKIE :\1 UZ EA 5 a nd -o m 'i e r z, Muzeum Okręgowe "Ludowe Eks!pozycja: 9.04 -115,.0.),. w Rnesnowie. Inlsrtytucje illlstr,u,mlenty 78 eksponatów niemuzealne T a r n o b r z e g, WajewódzJk:i Dom ~ul'"ui'Y muzyc.zme" W<Slp6tonga:nimtor: Muzeum Okręg()w(~ �405 Kronika "Błogo,~}aiwieni s.zcZerOSCią malaJI',sltwo T'eJ!fiJ.a Stel.maC'ha Scenau':usz: .J. Myjak.. Ek.spOiZycja: 10,.01-30.Ql W.S.K.. w GnFzyc.a.ch. 17 eks'Poml'tów. K.ataJ1Qg. J. Tunbii" w Z<Jkklldowym Domu K,ul.tl1ry "Sztl\llka 'I:u'dotwa Ii fo!iklOlr ,w,o,jewÓ!dizil.Jwa !tar;ruQb!r.ZJetSiki1ego" (;wy,<;!tawa £atowa.£i'C'lJna) Scenaniusz: .J. Myjak Ekspozycja: 20.011- 20,02 w G.o.,K. w Ha.msil1kac,h woj ta.mobrzook:ie; 2I3l.0i2 -;16..03 w M.D.K. w J·ano;wie LubellskiJm. 40 fotQg,namaw. "Bło>goslawierui s'z<''Zeroo'cią - mala.T's'1lw,oW,wonilki Olesińs!ki<ej z Ossq.L" Myja:k\. EkJSlp:nyoja: 20.02 - Qo..o.3 w w,.n.R. w Tan:i"·J<·z.~gu. Scenarilusz: J. 25 eksponatów. "M.alalr:s·1lwo Teof~la Ek,stpozycja: Stelmacha" Scenari'll3z: natów. .J. Myjak. LOG - 10.03 w MDK w S:taswwie. 1,6 eksfpo- Scenalriusz: Ekspozycja: Scenariusz: EkSlpozycja: J. Myjak, ap.rawa plalstY'c?;na: T. Sta.szer;vskJi, konsu:litacja: K. RJuszel 6.03 - 10.04. 211eik:S,pona,tólw.KatalOlg. J. Myjak, oprawa plastyc.zna: M. Kącka, kons'Ult-a,cja: K. Rusze!. 20.04 - 10.05 w MDK w JanolW1ie LubelskiJm. 2J1eksporuaiów. Katalog. ,.,P,oikOl::lkl\l'l1s,olwa IWySitawa rÓ:Zlg,iw'esiel'nej" "Wyc;itna,nka opoczyń.S1ka" Scenariusz: J. Myjak, ~prawa plastyczna: M. Kącka, konsultacja: J. Łucikows:kJi. Ek<;poz)"Cja: 1.10 - 30.10 w MDK w Janowie Lubelskim. 26 eklspOIllaltaw. "Rzeźba Scenarlius·z: J. Myjak, -10,,1.1. 20 ekspOlI1atów. oprawa ,,63 roc'Znic-aoozyskania Andrzeja Tkacza" plastY'czna: T. Staszewski. niepodległo.śc.i Ek,SIP'02ycja: 15.10· w twór<:zośc'i plastyków" Scena;rii:UI';'l:J. Mytjaik:, Qpra:wa plalStYCJ7.Jna: T. StaJSiz€(W'SlkiEks~ozY'Cja: 9.1.1. -'30..1\L 30 elkisipO(OOliQw. "P,lastyka Scenarius,z: obrzędowa T. Pa:pież. EkJspozycja: Mari,j Mue.hy" 15.11 - 5.12 w GOK w Har::lsiukach. WOJEWODZTWO TARNOWSKIE MUZEA B a c h n i a, Muzeum im. prof. Stanisława "Swięei pańs.cy w obł,okach - Scenarjusz: A. WóJciik, oprawa - 13,,12..43 elksponaty. Ta r n ó w, Muzeum F,ischera ma!.a;rstwo i grafika" plastyczna: M. Wiśniewsk!i. Ekspozycja: 27.10- Okręgowe "Oz.iwny śwjat innej sztuki" Scenm';,uS'Z: A. Bartosz, S.. Potęga, oprawa plas'tyczna: L.0.1 - 25.04. 1'50 ekJsponatów. Folder, plakia~. A. Grabowski. Ekspozycja: �406 Kronika WOJEWÓDZTWO TOR'-JN8iKIE MUZEA 3 r o d!l1 ic a, Muzeulm Re~i,ona:lne "Sztuka patr'z: Toruń, Muzeum ludowa z'~emi chetrn~[ijsk1ej' Etno:gQ"aficZ!l1e. "Pols:kihaft patrz: T or li T·oruń, Muzeum Lu,dowy' Etno.graii·czne ń, MU~UJm Etnograf.ilczne "W1isła w sz,tuce h.Ki,o;'.v:ej" 8oeIllaJrI1us'z: A. Błac.howsk'i, oprawa pla,;.tycZc[M· N. Nicewicz, EkSiPozyoja: 13.G3- 31..05,.7'2 eksparuaty. T. Tomaszewski "Sztuka łudOlW<l POl·tuk" ScenariuSlZ i oprawa plaJStYJc:z,na:T. Nemere. E. Bd.j~<lJSzeWis'k.a. Eks.pozyoja: 1.04- 3.05 'w Św.ieckilm DI)ffi'U Kuft.ury w ŚwiecU'u :~ eksponaty. Współonga,n:i-zator: Św.iecki Dom K ult'UI'y. "Sztuka Ludowa ziemI c;helmlillSk~ej" Scenamius:z: L. TYlczyńska, opl'a:wa plaSJty,clJna.: Li. Tyczyńska, S. Sorgolisikl. Ekspozycja: 2.M - '28.0.4 w Muzeum Re~onalinym w BQ"ocinicy·.24eks;ponaty:. WiS/Półorga!l1izat'or: M,uzeum RegiCllIla,lne w Bl'odnLcy. "W.Sipółcrz;esne IUlc1m~errta'[,ars1.'WIo na sZlkle" Scenar1usz: A. BłachoW1skJi. EkSipozj'cja.: 3.,0:4- '28.06 w Muzeum Okręgowym w Białymstoku. :64ekspona,ty,. W'spółocr;gani!Zalt'or Muzeum Okręgowe w Bla,łymstoku. ,/Ma,larstwo na s:zjkle Wladysława Scenalf!Lusz: A. BroiClhoW1S:k1i. Ekspozycja: "Kultura W.aJlc;za-Bal!1lieckiego" !}.04- 31.05.. 45 ek.s!ponatów. ma-ter,ia1nJa Pa])uk" ·i oprawa ,plaLSlty<CllJl1a: .l'5..M -'f5.()9 IW lVliuJz,eu'll1 IWB:i'Siku\piil1ie. ,1(}8elkspona!tów. WspółoTlgani.zator: Muwum W Biskupinie. 'Sc~l'Iiusz "D?Ji,ec.ko w sztu.oe Ludowej" Saenariusz: B. Psarski, oprawa pl-a,:;,ty.czna. W. Kopytek. Ekspozycj-a: 1.06 - 4.09 w Muzeum im. Wł. OrkalIla w Ra!1::\ce.126ekisipcmal!.ów.WsIPółcxrga.nizator: MU'z,eum im. Wł. arkana. Sc.enari'USz i opra'wa plalS!tyc:zna: T. N.eme:re., M. SłUpeClki. Ek!spozy.c.ja: :30.11-12.12 w Swiedldm Domu Ku.lit!ury w ŚiwiecLu n eksponaty. WiS>pÓ!oI'!gauilza,'lor: Swiec'ki Dom Kultury. "Swiat Scenarius,z: Ekspozycja: dziecka wLej,SikJiego" A. Ba.ranow.ska, K. Skowr'cxnek" lopraw<J plastyczna: 16.06 -l!l.10. 107 eksponatów. P:.laka't. F. M,iohałelk. �407 Kronika "Wy1CJ1nanka palS1k'u" &ena.riusz: A. Bła,chowsJci. Ek!Slpozy,cja: 4.08 - 4.10 w ~luz€lum Opole Bi,el'kQlwj,ce. 105 elk..9pOlruatów. "Obra.zy na szkle Wła.dysba,wa W'si Opo.lskiej Wall:czdk-BanJieekiegoo" Qprrawa ,pJastyoZiIlJa: E. Ba:jlra!szewslkia,. Ek~pQzy'cja: 14.08 -r.ll.09 w ZaikLadQwYIll\ Domu Kultury "Pr:zą.ŚIlIkzka" W TOrl.linbu. :},O ekIsponatów:. "Tka,O'bna ludowa w zbiorac.h Muz·eum E)tnagradij'cZiIlJeigoQ w Toruniu" Scenariusz: J. Łukas'iewi'l"Z, A. Szabla., oprawa zj"Cja: 28 .•10 - 12.112. 1·42 ekspona·ly. pla,styczma: J. Pietrzyk. E)k.spo· "Polski haflt ludowy" Scen<l'l1iusz i O!prawa pl.aJStYJCZJn~1: K. Skowronek. 1. w.r1(JlnkoW!Skla.Ekisipozycj,a 10.12.1191811 - M.03,1'!}32 ,w MUlZeum Re~!O'naWnym w BmciruiJcy. 9.7 ·e\ks<pcma!tąw: W!Spółonga;rulz.ator: !V.lJllJzeumRegli-ana'lin-e .w Ba'Qdn:iJcy WOJ EWODZTWO WLOCL!\ WBK-tE MUZEA W ł o c ł a wek, Muzeum Z i'em i Ku:jaws.bej "v : Ddb:rzyń,;ikLej. bi-enna!'e f.ajansu włooc·lawsk1e.go'· Scenanill1sz: J. Dąbrowska., -opralWa plastyczna: S. LaJckow~ki. Bks.pozyaja: 26.OI.Ul-31.(}L1!98.2. 800eJkslpOilW.t6w. K:ata1'Qg, ,pLaikat. Ws!pół-cxr.gamli!za'tOO'Jzy: MiinilS,terS'iłwo KlUJLury i Sztuki, W~ocłoGl(wSikiteZakł.aJdy Ceramiki St-olowej. Instytucje niemuzealne C i ec h o c i n e k, U.rząd Miej.slci "Rze:źJba ludawa SOenalI'IDslZ i 'OIPr:xW<l pla'styczmJa: "F\romień". 39 eksponatów. K.ujaw" 1. Święch WOJEWÓDZTWO Eikspozj-cja' 7.06 - 14.06 w Klubii'e WROCLA WSKJE :'vlUZEA W r o c ł a w, Muzeum Etnografi'czne "Szop;k!j ludowe patrz: Btnoigra.fite:zne wj'lstawy "Drewniane Scenariusz: t~ra:mó\V. na Dolnym czasowe budoWJ11!ictw-o wiejSlk!ie W S1ą.&ku" zorga:nJi.zowane BOIga'tyJ11li- w 1,980 r. Lud 19812, t. 66 Fotograi~'e K. Różycka, ktOIl!S<ulta.cja: E. JęozaWi,k,. EkSipozycj.a: WsipÓło'l'ganizator: Biur·Q StmHów i Ddkum€lIlitacji J. Waleckiego" 7.09 - 31.051. 32 foZabytków. �408 Kronika "Ule figu['a:1ne II" - wystawa po:k'olnkufls'owa Scenar1UiS'z: M. Gołu:bkow, 'OiPfawa plastycz:n:a: J. Oho'C1U1rslkJi. Ek~polz)"c:ja: 1\6.05- 219,.06w Og:rod~ie Botanlkznym we Wr'Olcław:iu. :?lI eksponatów. Kata,]org. ,,6QOOlart, ceramlilk:i Ina Ślą:slku" Scena,riusz: J. GołubkolW, M. Go~ubk,O'W, M,. Star,zewska, opmwa plastyczna: E. Kosińlska. Eikspozycja: 4.1,11.191811 - 7.031,1,9812 w Muzeum Archeo,]olglicz.nym we W,roc1aWlilU.460 e:ksipoln:a1tów.Katalog. Ws.pólo,I1ganizatorzy: Muz.eum AmheologicZlne, Muzeum NarodO'we. "XVI woj,ewóJdik,i prz,eg,lą:d plastykli amator:ski:ej" Oprawa plas't)"czna: T. WlfOń'ski, komi,sarz: S. Schmidt. Ekspozycja: 5.12.191811- 2IUJt2.119,812 II'. 11912 ek'"pona'ty. Kata/l,olg, pla1klalt.\Vspóło'rganuzat,o.r: Woj:ewódZlki Dom Kultury we Wrocławilu. ,;,Regi1olnaln,el,alki św1ata" ScenaI'1usz: K, Różyclka, o,pI1awa plastyczna: K KOlslińlska, Ik'onsultacja: A Jennerowa,. Ekslpo,zy'c:ja: 1IL12.1193'1 - 2:8.:lt:tW:812 r. 344 ekJ~ponaty .. Inlformatolf. Współorlganimtor: Spółdzielnia Rękodzieła Ludowe,goi Ar'tysty1cznego im. Si. WyspliańskJiego w Kra'ka'WLe. WOJEWODZTWO ZAMOJSKIE MUZEA "J~ejzaż,e biŁgor:ajlskjie wgraf1c'e ,EdmUlnda Sm.libiaka iiobmZla'ch 'PUide~k:iewiclz" !8talrnlsłaiWY Eks!paz)"Qja:3 ..Ql - '115.03.,1:7€Ikispan:a'tÓlw. "Z:ajęclia gOisipo:dars:kJi,ei rzemiosło wiejskJie w rzeźbi,e ludowej" E:ksipo'zY'oja:b10 - 3'L1:2:.14 ekis\ponatów. T o m as zów L u be l s:k i, Muzeum Regionalne Lm.. J. Petera WYlslta\Wapol~o:nJkJU:I1SIOiWIa - "S'zlbulkialluldOlWla z,almo:jl~ZJclzY'Zny" Scen:ariU'sz: Z. ŚWitka,opmwa plastyczna: M. Zal:E~wa.,I~onsultaoja: Ekspozycja: 1.01 - 23.02. 230 eks.poma1ów. Plaikat. "Malarstwo ludowe M. ,Lorent.z:. Ma:ri:i Nowak" Scenariusz i oprawa pla:s'lyczna: Z. Świ:t,ka. Ekspozycja: 1.05 (wystawa dnio:waJ w TomalS,zows:kim Domu K'Ul~:ury. 30 e~SlPonntów. Plakat. jedno- "WYe'inal1Jki Ja1dWli,giKangol" Scenariusz i oprawa plastyczna: Z.. Świtkal. Ekspozycja: 1.05 (wystawa dniowa) w Torna:swwskJim Domu KuU.ury. 40 ekSlponatów. Rlakat. "Mala:r""vwo ludowe Scenariusz i oprawa plastyazna: 1.07 - 31.08. 46 eksponatów. Plakat. Jana jedno- Sidora ,. Z. Ś,Wllitkl<J., tk(~l1Js,ultacja: B. Fus Ek:,>po.zycja: �409 Kronika WYSTAWY ZAGRANICZNiE ZJORGANTZOWANE W l!!~81 ROKU CZECHOSŁOW ACJ A B.ratysława "DZliecko w po.ls!k!iej sztuce 1udo:wej" S:enarius.z i opI'aw.a plast)"Czna: T. NemeI'le. BkS'Porzycj'.a: LI0 -M.i1'O w OśrodkJll lafOil1ma,cj;i ;i KJu1tury Pol:Siki!ej iW Bm'ty;sła'wie. 3,35 'ek~po!Diartów. O~galIlha.t'oil"zy MiuZieu:m EtDiQgll'<:L1:ik::z:lie w TIOTUlJ'lItU, Oś,rolc1<'lkInformacji :i :Kiult>ury P,:>lsiki'e'j iW B:'atyJsłaiwie. NIEMIECKA Ber REPUBLJ,K,A DEMOKRATYCZNA lin "P,ol,sika wYclina,nka ludowa" SCJenar.iusz: A. BkK1hDWSib, ,o:prawa pJ.alStyc,zna: A, BłachO'WlS.ki, R l"ubaja. Ekspozy;c'ja: 6.08 - '25.()S w Ośrocllku Informa,cjli i KultuiI'Y PolsJdie:j w Berliruie. 91 plansz. OT.g,a,niza<torzy: Muzeum Etno~.afi'C'zne w T'orulIl,jill" Ośr<l1cliek Info.rma<.>jij Kultury PoJ.sk.i€'j w Beml~nie. L~ ps k "PiQwstal!ll;"l 'ŚląI9~i,e w placs(y-oe 'I1lt€lpnofe~jlo!na,ln€lJ" S~e:na;l'iuJS'z: M. Lipa-Kuczyńska, oprawa plastyczna. K. Kacz1ko,. EkIS:pozycj.a: 7,.05 -1li6.07 w OŚI'otdku I.nft:'l'ma'cj,i i Kultury Pols,kJiej w Li,pS:ku. 30 eklSpona:tów. I,n;formartor, ka,t'a.lqg. Org,a'Diiza:toJ'ZY:Muzeum GÓI'noś-ląs:kie w Bytomiu, OŚ'fodek Infor;mac.j,i i Kul'tu:ry P<JIl!Skiejw UpskJu. "Lal~i filmowe i :teatralne" Scenariusz: M. Pillliń'Ska. Eik!Sp:}Zycja: 1..0'5 - 30.()6 w Ośrodk.u Informacji i Kul,tury P-oilSikii.ejw.L,i,pslku. 109 ekl;,tponatów. FOI~der. Or:gal1lizato~zy: Muzeum ArcheolOI~i~,z;neli EtJnOlgra:fk:z;ne w LO'dZli, Ośrodek Il1IfOiI'il11u'cji Kurtury Pols~iiej w LiJpSlku. REPUBLIKA FEDERALNA NJ.E~MIEC Brema .,F1clIisidh'UiIlig Klum~ \lIn\d Kiu~tu:r iim W,e~ta[flr1ilka" ScoenurLUl>z: B. Szer<niewkz, W. Fi1tpowi,a.k. Ek&PDiZycja: 111.,1:1.1,98<1 - 4.01.,Bt! w Ubensee Mus'eum w Bremie. 400 efksponatów. ,Katall'Qg, plakat. OIlganlzator: Muzeum Narodowe w Szc.z.ecinie. Lubeka "F1C1lislcihiuIIlg Kiuin~ und KJu1bu;r iJm W'€lSitl3.li~]ka" Scen<wiuJSz: B. Szenn:iew:;cz, W. FLlipowiak. Eks:pQlzy'cja: 1,3.09 - 25,.10 w Mu;z'Elum 'lm Dom w Brtemlte. 408 ekJsponatów. Ka'taJog, plakal 011g\'ł\l1;izaita.r:Muzeum Narodowe w SzczeciiIl.ie. �Krani.ka 410 ZWlIĄZEK SOCJALISrTYCZNYCH &ElPtJBLtK RADZlP:CKLCH LenJn.grad "LailJki i widow,iJsiko,. ,Scenarj,u.s'Z: M. PiJllińi5lka. Eiksrpozyc:ja: 11LO.2 - :3.2.t}:l w Pall;iltwowy;m Muzeum Etnog)rafui Narodów ZSRR w Lel1JiJn,gradz'i,e. 480 eksiPon<l.tów. Ong;a.nizalorzy: iMIU,z,eum AroheoLagiicz:ne i EtnograJii'ozl1Je w Lodzl, Paitstwllwe Mi.lzeum Etno,g)rad1b :Narodów Z:SRR w Lening,radZlie Tallin "Lalki i widow:isko" &-e.'1ariuSiz: M. P:inińiska., A. WoinJi.ak. EksJpozy-cja: 7.l)4 -:~.~) iVLemoria,lllyj Muziej iiJn. E. Vdde, A. Ch. Ta:mmsa,a:re w T.aJ~ill1Ji'e.4180 C~s.pcU1,atów. OI'garl.lZat.Olfzy: Muzeum A:I1chieoilogicz:ne i EtJn()lgra[ri'C.zn~ w Lodz.i. iVLemori.allly;j MuzLej Lm. E ViLde, A. Oh. Tamma~aare w 11aIJ:ini.e . Iwona Grzelakowska AAOTOKOŁ Z LVIII SPRAWOZDA:WCZJQ-vVYBORCZEGO WAL'IEGO ZGRJOMiAJPZ.EN1A DELEG ATO,W POLSKIEGO -rOW ARZYSTW A L'UQOZNAWCZEGO, PRZEJRROWADZONE1GO W KALISZU W DNJACH 10 -liI WRZEśNIA 1'982 LVłlcr Spra,wozdawczo-Wy.borcz.e W.zD odbyło "tę w sali Ośrodka Di}s~(malenia ~aU'azYl(.;ieli w Klal\is·zu. Z.gromadzen1€ otw(Jl'zył Ipr.of. dr FI-anCli:szek WC1kro.j, P;r,ezes ZG. ZalPl'QPOOlidwałnasJtępujący porządek oW-ad: 1) Otwarcie Zjazdu, 2) Powołanie Pr.ee.ytdi'UJffiWiZD .i. KOilllJ~Sljli W,mos:kJowej, 3. Od!Dzyta,ni'epr,otOlkolu Z LVIJ WZD w Opo~u" 4. PrZie.ds.ta'Wlie'J1JiJe sprawoZJdań: Sek:retana Generalneg'o, Ska;rbniika, Głównej Komisj'i Rew.Lzyjn.el, Sądu KOlleżeńis.kiego i Rady Na,ukowo-Wydawni,cZ€'i, 5. Dyskusja nard s:pr;a'W1ozdal1liam~,6. Głosowani'e nad udziele'l'L1em ahsOoltu'l-orium ustępują;cym wbadzOIm ,PTIL, 7. I1rzClp'po!w:aldzenli'e :wyborów crlJOIwytch ,władz PTL na na ,'tępną, 3-1etlnią k<l!denlaję (wyibory K'omis.jii: Ma:tki, ~rutacyjnej), &. Spr,awl>zdani:a Oddziałów PlTl.. i iJrmych jednoot.ek argalDliza'Cy.jnyc·h Towarzystwa., 9. Dy,skusja nad sprawozdall1Ji:ami i z,gła'Slza;n.iiewnios'ków" 10. Sprawoo:dan~e Komis'jli Wni·os.kowej, 11. Wolne 6łC\Sy_ ,ZebiralDli jednogłośnie przyjęLi za'proponowa;ny pOl"Ządek obmd. ProC W>okroj ponuWlnie zalbrał głoo i przedsJtawlił w zarysie dZJiałalność Towarzystwa i jego wład7. w u,pły;wa'jąoej kadencji ·orarz naJjli'stotiniej'Sze przedsięw:zięclia i ikier,unkJi pra,cy. Ad 1 - '2. Zeb11ani wy1JraH Prezydium WZD w następującym składzi'~: prof dr Z, JaSliew:iaz z OddlJi·ału w Poznaniu, dr L. Małok.ki z OddZlialru w Gdańsku : ,p. J. Mkał l. Oddziału w Łańicucie. Powołano tak7..e KOlrnisj'ę Wnios'kową pod !J1'Z€iwlQd."'1Iicitwemdr,J.'l1l1tl'SZa Kamodki'ego z OddziJałIu w Kmik'owlie. Nak'iltę.p,tJ.leponowmue zahrał gŁos prod'. W·oik.raj i przeds,tawił sy.Lwetki zmairlYl'h -ezlOtnków n<lszeg;) Towar.zy:stwa. Zeb.rani ohwilą Qiszy UCZCili ,iJch p:mlJięć. Mówc.a ponowił a'pel o s·kładan1e do RJ~dalkJajiiOzaLs'Opisma "Luid" żydorysqw ii WlSiPO'ml'iie.ń PQ;;'Tlltetrtn.)'lCih u zmarłych o:s'abalch z grona dZJiała,c:zyPTL. Aid 3, PmzoerwQdinilc'twaobrad dbjął prot Z. Ja,siew;oCz. Nacitępmie mgT A. Ku;::zyI1s,ki odczytał protokół z popTZ€'dl1'i.ego, LVII WOW przeprawa.dzor:ego w Ope lu w dnliach 1\1 - H! wneś;ruia 11~81r, Pr'otoikół piI1ZyjętObez zastrzeżeń. Ad 4. Z-ca Sekreitar:za Gene.ralnego, lllig)r A Kuczyńs:k:l, przedstawił zebranym �Kronika 411 sprawozd<lJ.me zbiorcze wszystkkh a:gend PTL, przy,gQ1;owa'JlJeprzez Sekretarza Generalnego, doc. dr hab. Balrbiarę BaZJie~kh. Kolej:ny 11efeR'lf1:t. Ska'rbnik ZG PTL, 'm Stani,s!:aw ChmLel(Jws,~i [)(kzytał slprawozdan.Le fLn.an.sowe Towarz)'lstwa oraz zapo=ł zebJa:nyc,h z preLim,im:arrem budżetowym PTL na rok l,g,83. Pwbl€lmy i zasady pracy Ra,dy Na,ukawo-<Wydaw;nLczej przed!sluiWił jęj przeW!OicJ,n;UOZąCY. pilot'. dr Z. J'~SIi,ew'licz.DaJPCJlZll'lał ZJe!bT~,ch z głólWlIlymi k:ienlNllk<ami doiychczasoWlej działa,lnośl1i Rady, któr·e dotyczyły prrede w,S1Zy,st'kJim 'Ustail€ll"liamożlliwoś,ci dz'ialaln"ści wydawniozej Towarzystwa. Spmwami tymi z l'ami:enia Rady zajmował się mgr Antoni Kuczyński - Zastępca Sekretarza Genel"al<nego ZG PTL, nieeta'towy Bełnomocnik ZG PTL dis Wydawn!iJczyuh, który wniósł wi·ele wy,siłJku w reakt)'lwowanic poszczególnych seni,i wydaw,nikz)'lch Towarz)'lstwa. Dotyc,zyło hl przede wszys:tkim wstawi'elll:ta do planu wy.dawIlJi,cZlągona rok 1:91&:3 pra:cy ·dr M. Gawęc1kieg,o:pl. "Wieś środk,owe.g1oli IpółQ1lOCIIl€lgo Arf'garn:is.tc1Jr!u.PillZeclbraŻiep.ILa s.poleczn:o··kulturowe w XJX i XX w." i LorJl1'cdlI1e z.ałabw.ieniJe wszy.stkk.h spraw związanych z drukiem tej p,racy, które zatatw,iano w Biurze Bibl:ioil,ek i Wydawfliretw BAN, Głównym Urzędz,'e Kantroj,j Prasy. Publ1kaeji i Widowisk oralZ DepalrtalffiencN~ K:siążkii Minii:-;'1;erstwaKultury i Sztuki.. Panadit,o w plani,e t)'lm znalazły Siię jesz,c.ze Praca J. WlioeLkapL "Strój Lachów Dima:nows.kILc,h",mająca "tanow:i'Ć 32 zeszy;t A!1.lasu POilSlk1idh Strojów Ludowych Ofa'Z 'praca dr S. ChmJielowskiego pt. ,.,Geneza, rozwój i zrói.rukowa.ni'e str·ojów ludowy.c'h WilelkiopoJiSlki",przev,..·'i'ciZJiana do druku w ramac·h sel'ii Prace i Materiały Etnograficzne. Zdaniem prof. dr Z. Ja:siewbcza Rad'a Wy,daw,nJic'zo-:Na.ukowaw okreSlie pr;ze}ś.c:iowym mi'ędzy LVII a LVUI WZiD wni,osła duże za.słu:g;i w stworzeIlJi.e o~powi,eclJniieg;ok,limailu na rzeDZ reakty,wGlwanLa dziala,lnooci wydawniczej T.()lWa,r:zyslt.wa,ktÓ'm pOIC'ząwszy od połowy lat ,g;iJedemdZiies-ią:tyc'h s,top.niawo zamierała. ZdaJniem l'eierująoego te sprawy 'Rada wła!Ś'ciwie na tym powillllna zakończyć 'SlWądztLała>lt.ośći jako j.ej przewodróiczący pruf. dr Z. .Jasiewi,c.z złożył rezYlgnację z przewodnktwa RaJdy, ,J'eg,o zdail1iem k'wes'b.i'e da.Ls;zcg·o istnienia RJd.dy ,w:ilI1Jny :smlnawić ,pr.zedmiJot :3lZ'czegó!owydl rozw.ai21ańno,wyoh rwLJJcliz TowarzySitw.a. które w tym względzi'e pov.nUf'.Il1IO jasno sprecyzow.ać swolje stanowiSlkio,totk aby działalność Rady IlJie kolidowała z działalno:śClią tZw,. KClm11ietuRed'~Ik!cyjneglo.~pra:wiUlją::,C'~oin nomine kio()rdymaIQję pmic redalkJcYijnYClhw rama'ch pos'zczególnych serii. W uz,upełni.eniu clo tyc.h k,wes:tii zabrał głas mgr A. lKuczyńlskl - Zastt;1pca Sek'H~tar.za GeneraJlnego PTL, który ·całkowicie popal'! wllIios,ek pilaf. dr Z. JaSli,C'w:iJcza. PioinJO'l~mowal on z,ebranych, że w t1raJkc,ieprzy;gotowywan:ia tzw. "Raipartu o ~tanic wy.daw.n:ictw PTL" pr:zy~otOlWY'Wa.l"Jego na jedno z posiedze·il PrezydLum ze PTL w roku 119&2 nie S1patkał się w dd!ruJmen'1;,acj,irpoB:zc.zegÓllnych a,gend ze P11L z ,jaką:kJołwLek dzialallnoś>cią ze s.trony tzw. "Komi'tetu Redakcyjnego", któ11ego s'kład publ'ikow,any j-eStt kaiŻJdorazOlWow l1'kaz,li'jąc)'leh się pazycjalC!h TClWaonzYl$Jwa. Stan 'ten IzdanLem mgrr A. Kuc,zyńISlkJieg,oj.esll !s'tan'em IDli,enor,mallnY'm i wymaga zajędia jednoznac,zneg;o sitanoWIiska z·e sl1;:ro:nyno'w()wy;br~ne:go Zarządu Głównego. Odnosi slię to rówlllież do s.kładów redakcy;jnyah posZ'C'zeg61nych s,er:ii, któr,e wY'ma;gają ualt!tualnienJb. Na dzi,eń dzisiej.s:zy jest oowi,em 'taka sytuacja, że przewodniczący komitetów redakcy.jnych - .z wyjątkiem ",Ludu", "DWOK"-1u., "Litera,t'Ury uudowej", "ŁódzkiCih Studiów Etnograf!icwych" i "Atl'a'su Pol",kic.h Slrojów Ludowyc,h" - nJie ;prZlejalWlia'jąchęci pracy w ramac,h ty;ch komitetów, a w pewnym seI1lS:ew,inG za zamarcie serii ponoszą również Oni. W :ko,nselkwenc,j,i ,porwstała taka sytuacja, że na Inowo trZleba ·odtwarzać działalność wydCliWn.ic,zą,a no,wowyibrany ZalfZąd uLe powiJnien uronić nic z tego Coona rzecz wydawnictw zrob:ione zosta,Ło przez ust(JiJluijące władz'e ZG PTL pod ikiel'OWI!lIiC'1llwe:m p'l1eze!5'a;pr,o!f. dr F'raonciszka �412 Kronika Wokroja i dotyC"hczasowego przewodmLc.ząe,eg,::J Ra,dy Wydawnliew~N:lu.k,~~weJ prof. dr Z. Ja1Silcwieza. W sJ;>fa(Wieteoj wypowiedz,iał s,i'ę rów:':licż prof. dr Józcl Burslzt,d podkreŚilają'c słu'sZJlloŚĆ dotyahC'zla.slo:wej polityki ustę;Jują'cego Zarządu, uprawlianej na rzec:z wZJ11iOw;i.eniadziala.JnoolCii wydawnicze}, stalfio,wiącej pods'lawowy kierooek pracy Towarzystwa i umolż.tiJwJi'<ljącejmu przez D::Jwej,śtlie ze swoją d.ziiała,lnooc,!ą w .s,zers:zy obii'6g siPoo'6C'znyw kraju i p:::.za je,g:o graU1liJcami. Nas'tępnile zabmł gl,ols dr Longi:n Ma'I~,c,ki, pr.zewodni·czący Sądu Koj'cożc-.lskie'go uDlformując, że do Sądu w ciąlgu os1at.nliej kaldenoj:i nic wiPłyn~b żad!1<1 SI)raWa, wyma,ga j ąca I'OzSltr.zYJg:Illi ęa;a . .Dr Ja'n'lls.z Bo:hdanc'Wlic:z prz€'d awuł Slprawozd.wlie GKR. W)'Ik.aza10 o.no d~:1:>rą pra'C'ę ZG oraz 'vnnydh agemd RI"L. P.odk:reśl'ono konieczność pilnego rozwiązania problemu maga,z.)'Inu wyda:wnlictw we Wrocławiu. Na zakończ,enie dr Bohdanowicz postaWlH wmicLSek o udziJelenlie aib.sQlut~I1iu;mustępującym władzom PTL. Ad 5. P.I'o.wadzą'cy nadal obrady praŁ JaSliewicz podsumował prze'd1S'tawlione sprawo:zda:nlia i otwOlfzył nad ni.mi dYSilwsję. Jako pierw.s,za zabrala głos prof. dr Maria Priifferowa. Wy:gbosfła ODia apel do zebranych, nawiązując bezpośrednio do oIbecnej .sytuacj'i w naiszy;:n kraju. W,ezwala do odnowy działalności T,olwarzystwa, za'chęcając do in'teltllS·y1f~ikac.jli dZJi.ałań, pr.zełam<:Hlila oporów i lęków, które obecnie - niestety s'talle nam tOW'dl'Zys.zą. "P()Win,Di~śmy sobi,e wz·ajemnie !pomóc, aby po obec.'iIlym Zjeź,dZJi.e pra·ca nasza stała się Lejp;5'Za".Na zu'koń'czenie sw~·o wystąp1enia iprof. Piruffel'cywa zaarpelowala a szu:ka'nie dróg pC}f(J.zumienia - gdyż etnogralfmV11e i ludoznawcy mają tu WlleIe do p::;'wiedZJenia - oraz odbudowę wzajemnego z3lUfa.nia. 2')c:~·r;.mina'grodz:i;li wysrt.ąpi.en~e serdec.zny,mi oklaskami. SZ'€Ir,e,g1"1el:s!tępnYldh zapytań i wyp1O(W1i€ldwi cbtYlCizj'iło5:ZCwgółciWych zagn,ru.,lień ponUlillJCf:1Y1c1h w s,pra,wOIz,dal!1ia,ch- glÓW1n:·e'w (~dl'li€lsl~eln~u dQ s'I)<1'alw<xldańtuna,ooCiWYJCih. Wyja!śnJień Uidiz;iel111li pmf. Welkimj., dr St. OhmiellclWlslkii,mg,r A. K,uClzyńJslk<i a talkże gl. kis:ięglQjWYZG p. M. T1eikalf'elk.C'zęść dylsil{lljls~d diClty>Ctzyba I1JO\wejf'<YI1mys;:mzeda,ży s1tUins;Z;Y:C1h .wy!dalWln<i'c1lw PTIL za pCiŚiTeldinliJClt'w!em allltylkiwar1ialtólW.Sroze:gó!lqw)"'."'Ihinform3ic;jń na teb t'emait U'dlZ:i,elIJi ł s,elkTe!t:a'f1Z R:edaik!::\iliUWO K m..~r J. P dlbka. IlllIl1iidyl)ik'lltamlOi ilIliter,esiOjwa.lislię slZJelIiS!zylmJiza~aldn'ienia:mliWY1dUiWlDlilozymi i wsika,zYIw.alli na IkiClnie::;;zIDlośĆ dia'slkdnJalllemlL':l dziia'1allinośc'iP'I1L w lynn zalk1nesjie. Ad 6. Po wY'CZier'Pa,niu się listy dyskutantów 'przewodniczący obrad p~;stawił WlDiiOiS€'k o udz·ielenli-e a'b.s:o:lu:t'Q'I'liU!ffi us,tępujące."nu Za rząd'J'Wli Głównemu, Głównej Komisji ~wizyj:nej i Są.do,wi KolcieńS.kiiJemu. WDliose,k zatwi.erdwno jedn.oglośnie. przy 1 głosie wstrzymującym się. Pio glosoQ'wanliu .zabrał głos prof. dr F. Wokroj - Preze., us'tę;p.ującego ZG - podziękował za życzliwą współpracę i wyraził nadzi,eję, że nOlWe władze Towa.rzystwa pchną jego d21iałal.ność na WYŻ3ZYJesz<:ze po'Ziom. Ad 7. Po p.I1ZJenwiew,znowl1clDOobTaidy, przewodnictwo objął dlr L. MaUcki. De),egad wyloni1i sipośród siehi'e Komi.s'j'ę Matkę z dr S. Ch~e]owskim - przewodniczącym i KJmisję Skrutacyjną., 'z przewodniczącym n1:gJr Kl.tarzyną Różyc.ką. Dr C:hmi'€'lowlSkii przedstawił za,sady przeprowadzenia wybOlrów nowych władz. Rvzpoczę'to na1Stępn:iJe z,głaszaln:ie karndy,datur. W trakcie tych czynności wylon'llo się kilka probl'emów, m. in. czy etait'O'wi pracownicy PTL mogą kandydować do wła,dz Trowarzyst.wa. Spmwa ta w)'lwo!ala ożywioną dyskusję, zUlkoń'czoną pc><s'talVieniem wnioi5iku: "w.s.zys<:ycZ'lo:nk<)wie PTL mają jednakowe prawa wyborcze przy wybora'oh do władz TOW'a;r.zystwa". Ilelegaci wnio,sek przyjęli, przy 10 wstrzym.uJących się i 4 pr.zeaiJwnyoh. W międzycza,s:ie p.rof. Wokroj zaa;pelowHł do o3ób kaadydującycih do władz" by zaw,czasu ka,llidydatury swoje wycofaLi, jeżeli nie Zll1<ljdączasu na czynne ucrestnictwo w pra-each ZG. Pwd'. M. Prtifferowa wnioskuje, aby do- �413 Kronika konać prez'entacj.i k~l=-,.dydatów do władz.. Wn:LCJ6.ckprzyjęto jednogłośni'e. Wszyscy zgłoszeni kandydaci prezentują sit: Z€ibranym, ilI1iO'rmują'c o swej pracy zawlOdO'\\l,e'j, st·ażu w PTL, zainLere . ;.ow.anLIClh badawczych oraz odpowiadają,c na doda.itlkowe pyta,:"ia z ;i.aii. Po pmezel1'ta.c.}i ka'ndydatów OO1eJga,c.i.,w.obec broak>u dalszych propozYlljłi za·.. my;kają l~;.ly wy:oun:z,e przez głriSowaJnLe ~;~g,lo;sy wstrz.). Przewodniczący Kiomisj,i Matki pl..ted..,tUtwil wbrany.m pl'ze,głc,s·Ol\va:n.e],j;s'ty kaJl1ldy;dwtów do ZG" GiK,R i Sądu K~,leż,el·1:.9XJ;iCg;o Oil'a.Z ,z,gkl.>i.l'Siwe ,wąftphuwości 'dc;t.y.ctzącleupraM'il1ILenW)'IbOlf'ClZyc1h !prawwnikÓ'W etatOlwych PTL. KcmiSlja Sk;ru!ta-eyj,na pnz,eprowadZJiła nas'tępniJe wybory. Oddano łącz.nie 67 gk.sów, w tym '1 ni·e\li1a!imy.Do Zarządu Głównego P!TL zos.taL wybrwni: dr E. Fryś-P.ietlraszkclwa, mgr A. KJulc:zyńs.ki, pr«)lf. dr J. BursLJt.a, nl{gir Z. JeŻ-J1au·{ldk.a,dr J. H JjJdulk-Nlija:kO'\vslka.,dr J. Bohd~HlIGIWlilc.z., imgr oK,. AtnturJQW'i,Clz., ~,gr E. Ja:worsk;i, dr A. Kow,a!lslka..•Lewi·cka. dr J. Kamocki, dr S. ChmieJ.ows.ki, lng.r G. Ska,Ls'ki, mgr Maria G:ołuibkc1W, mgr 1\1. ŚC;lsła. mgr 1. Lechowa" n\g;r K. Kac,zko" mgr A. Jacher-Tyszk.owa., doc. dr .J. KlUclh-ar,ska"~~gr .J. P,atikia., dr M. Gawęcki, dr K. Maku.lski, rngr M. PalnnoWlska. Do Głównej Komis'j:i Rewizyj,!'Iej wybrano: mgr .J. Lech, doc. dr E. Pli.ettfaszeik. doc. dr A, Mlikou·L\jczyk,mg.r .M. Kopalcz, mgr S. Lew. D~) Sądu Kolele"~sikieg): ppof. dr A. KUlt:Ilzelba-!P'ljlOOlrqwla., pI'OL. dr D. S~mo.nide" PO(yf. dr lVI. Z'la.mi,emwsika-Pri.iJf1ferowa., dr L. M.al!liClkii, doc. dr M. GładysZiOwa . .Ad 8. ~prawozdallJia swyc'h Odd7!ia.łów kol.ejJno r.erferowa·li prZledstaWliiC.iele OddZ!ialów: w Gd:lń'sku, Krak(JIwie, Kc.s:z:a.hnie, L3oń'cn..uC'ioc, Łodz.i, l\-Ls,ZJ3Jf!lie D()j.ne.L apOllu, Poznan:lu, Byt::miu, 110l'UllIilu,W1ars'zHIWli,e, WI1oc1.aw,iuI,Zak~~pa'!lJem, Ziel,oDlej Gór.z.e ! Lublinie. Ad 9. W dy~k,usH nad ~prawozj-aniamJi. toc:z,cnej pod przew()ldni,ctwem prod'. Z. Jasi'eWl:cza, zebran:1i wn:Lo.'lkiowa,l~m. lin. o pr.ecyzyjn:i,ejsze sfOO'mulQwa<nia, . .Dr Fry&-Pietras,zko",vu za,apelowała o rz.etel:n.e for~,ułolWani,e ,Siprawozldań. Mgr AJ. .ladkiowsk, z:lUważył, że Wc.zęścri "'prU1WQzdal1bra,k je.ilt ialf.or.ma·cj·i o głQwny'ch kierun/kaC'h dz:iałaLnoś'Cl, dla wielu Oddzi·a·łÓiw specyfli'c,ZmYlClh. Dr L. MaLiak<i w dłuż,s;zym wystąpien,iu :;lwi·er·dilił, że lis,t!lILej'ep(j1;neo<! -ustai'en:'a w Oddzi,ał<liDh "'a.'~ldniJcz,egonU1'bu dziaŁa,lno~c;i, odpowiednio do l11oż!liw.ośoi i środków. Zaape10wał równi.eż o w:iększą kOll1:sek'Wencję we wsz.elki<::h dZlia<łani.ach Tow.aT.zys'tw.a.. Kilku mówców pon1JS7.yło pro!':Jll·emy () charakterze OS oihisil:ym, np. jeden z c.zJonków Od,dział.u w Szczec:;,tllie przeds't'3 w.ił 'IWą tl1udną lsytua:c::ję z,wtią:wrną7. przeohowyw,ac"l.;·em dużego ikiSlięg·oZJJjial1U. GI,os wibml następnie dr J. KamclClkii i prZJedslawlił wyniki pr;acy K,Glmisji Wrnio:i-kowej. Dotyczyły one i~tatny·ch dla PTL pl;Olbilemów os'cyl'ują'cy1cih wokół s;pr.aw, którym l po\-V1i.nienzająć ,li<; rH}W()wybI1a,nyZaną,d Główny. Do ",praw tych za Licz'Y!1:()' ożywienie dziablności wyda'Wlniczej, ,podjęci,e szer'szej dz·iała.l.no~ci pU:bli'cysty'czn.ej z\\1iąza't'lcj l. dz·i'ała.lnoś'cią Po,lsk.ieg1() Towarl.ystw.a Ludoznawczego, przj'1g,ot,ow,unie k(~nlc'epej-i (~bc.hodow .lubll'E!u.Sizu gO-leOLa PoL"kiego 'Dow:arzys<twa Lud::'lInawczeg>().,przYPć1iliając!ogo w l'O~U 1~&~, a \-\~ięc piJ.d kClni,ec.ka:dencj,i nowego Zarządu, przY,gotowa'nie pUJbhka,c.j-iukazu'ją'oej oe1<c,zadania l dor{xook TvWa:I1Z)'1s1Jwa, podjęci,e z,onganlizow.anej fOll,my dZ'iała.l:nGlś·Dia1kwLzycyj:nej na r.zecz sprzeda,ży wydu\wri,c'tw wia,s.ny'eh P1'L, tak alby Siianz.apa,;ów ma,gazYlnGwy·ch 00 .koniec: września br. zmniejszył się () 5f1l/o w koń<.lu kadencji wyor.aJl1JQgoZarządu tj IW roku li985. W·l1J:()5lvite zGOi'tały przyjęte przez del~gi:ltów jaJko w,.~kaZ')n~a d) .pracy nawo .. wy.branCI.~'JZarz.ądu. �414 Kronika W trak1c,ie oIbra:d gks zf1;braJlamgr M. Scisł,u. Prezes OddZliału w Kallszu. PrzedstawHa w imlieni.u gOtSp,oda'fZy W,ZD s'Pra,wy Ol'igani:zacyjne" program na nasitępne dni a także z,apo:cnała zelOran)"Ch z Hstą osób, którym wladze Kalisiza p.rzyz.nały "pecjal!I1Ji.e uJ,uJldowa,ne meda,le. wY'bi'u> IZ O!kazjli 100.-looi.: wy:pr<lwy Stefana Szok-Rogozii1iSkieg,o do AiTY.k;i. Medale te pr,z.yznano nas.tępują,cym os'oibom z PTL: dr WitOl1d Airmon, pro.f. dr Maria Franko,wska, prof. dr Anna Ku'tr,:ceba-Pojnar·Otwa. doc. dr hab. Mania PairadOiwska, doc. dr hab. Edward Pietra·szek. pro'f. dr Zofiia Sokol'€'wicz, prof. dr hab.. ~hig!lJi:ew Jasiewilcz., dr Czesław Białek, dl' JanlUsz Kamocki., mgr Maria Zachorowska-Goł,uchQIW~;'lro.. dr Anna KO'wa.lska-Lewicka, dr KJrzy· sZJtnI:Ma:lruJ1'Slkii, mgr Jan Pałka. dr AlekJsa.:ndE"TPo.,>ern-ZJiel:ii1ski. rng.r Ja,cek Łapott. prof. Im FraflJC'iiSlze!k~Vok:,ro(,)i.WAw mCłda,].e otnzynnały również ();;,oby Slpoza PTL. a zaproszone na Zja,zd: proof. dT Wi,tol;d Dyno:wSlki, doc. dl' hab. Leszek Dzięgiel. doc. dn hC1b. Władysław łiilipoiwiak, do,c. dn hab. Ewa No'wick,u-Rusek. doc. dr hab. AJnd!1Z1ejPa~iUch, doc. dT hnb. Słaiwoj .s.zynkiewil8z, mgr Andr;z,ej Wa'Wr~y.niaJk, prof. dr Andrzej Zajączkmv:ski·. Uzas.a!dnien'i·em dl'l otrzym.aniJ medal i były - ()S.ią~nięCfia IW .z;alk;ne:'liJe ert;nlollblgtiiClZI!1ydh bada i1 na'd luod21mjP{)iz'C1,OOi!'<Wejlsik:i:m.i. w I ~lWI(J:ja.l muze-a1njctwa w za.lcresie etnogJr<lfi!i P0;Z<1€'l1J"oOlpej!slkiej lub wkład w poz.n<1.niedz.iejów tych !badań. Ze wz.~lędu na 'bardzo późną po.rę prowadzący WZD zapropol1o'wał, aby wyiYra,ne gremi'a ukonsltytuowf1;ły .s'ię be.zp.o,śTeci,IlIiopo zakoilc.zeniu o::>rCt,di przedstawiły s.kbd Prezy,cIJium ZJG oraz przewodnic,zą(;yc.h GKR i Sądu Knleżel1.s,koiego w clJrri'llnasłępnym. p.rzed sesją nauko.wą. Zebrani jed:nc~gbś.l1ic przyjęh .propozycję· Zmęc:Gen.ie uc.z.es1.nwkówOIhna,ds'Pow,od:(}walo, że brak jUl. był,o chętnych do dalszej dys,kusjli i Ziglaswl1Jia w.nic&ków. W tej ,ytuacji w dniu 10.IX.HlH2 dbnady zaikońc,wlI1o, W dniu 1.1 września w Sal.: Rec:e~(;yjnej Ratu:s:ua w Kaliszu n-tlZpo·częla się [} gudz. 900 ,;esja nal\.lkowa pl. ,.Po!.s.ka af.l'ykan'styk;.l w 100-Ie<:i,e ~lrodz'itO Ja,na Czeka-n:lIWiSlk1iego i 100... ,]<eai€ \Vj~p'ralWYStefana Sz,oo·c...Rogorz.il'\ls!kJiegf'd,) K'J,memnu". P,o otwaTC'i,u ses·ji, w którym uczestniczyli przedstawiciele władz m::ls1Ja i województwa głos z.abrała dn Anna Kowalska-Lewkka. Przedsbwib wyn'ikJi z'e-bruni:, z' w;'ec.z1o,ra 10.IX.lif~812L" na k'tó.rym uiko:1sty:Vu'ował siĘ IUWy Zanz.ąd. Wsikład P,rezydiJum ZG PTL. wyłoniJonego w t:ljnym gł~sowaniu na kaden'cję 1933 - 1'!}85 weszli: dn Anna KowalSlka-Lewicka - Prezes; dr Stani.sław Chrn:iel()wski i dr Mar·e" Gawęcki - Wi,cepr.ezt'l3i; mgr AnItoni Kuc,zyń>'ki - Sekretarz Generalny; d~ Ew" Fry'ś"o'Pietmlsz,kow<l Zastępca Seoknetall"za Generalneg.o; mgr G.rzeg,of;Z Ska,ISlki -Skal;binli:k; dr Jau,usrl Bo'hdano1wicz - Zastęp'ca Skarbnik«. Przewo,dl1'io.ącym Głównej Komisji Rewizyj,ne'j wybran.o - dx. dn hC1b. EdwaTda Pi,etraszka. <l pn.ew·ydniczącym Sądu Kole.!ŻeI1sk'ego - (;)l':Jf. dr Annę Kutr.zebę-Pojna:nlwą. Nowowy;bn-any P,r.eeL€\.<; ZG PTL. dr A. KQiw.allska~Lewi.cka ZICtŻy!'<lserdecZ!l'~ p~dZ1iękowa,nie ustę;:Jują,cym wleldzom PTiL, w "z:czegMn.licści wś pl':J.f. d,' Fra.nciszkow,i W!okn,o.joWli.k'tÓT€D1'Uprzyszło ki.enowac działalnością Tow,l'rzyst \\l'a w bardzo t,ruidny:m okJres'ie. Pro.f.WoknO'j oibdm·'.owany został hukie'i.em kWli,[\tów. a zgwmadZleni uC'zesitniicy WZD on,.z ticZ'n,~,gfoiśc'i:ezgotowali P,r,nies{:r,owi g·:l.rącą owację. Na z,akońc:zen!'e sweg,() wysltąpii€;ni.a dn A. Kowalska-.Lewicka przedstawiła najwa:imiej!sz;e zadania, s·tające pr.zed P,o:!Jski.mTowanzystwem Ludoznarvvczym. Za.pewnita, ~e nowe wł:a:dze PTL dołożą wSZJeJkich -"tamń .. by dOl(~bok naszego TiC1warzyslwd pmnna1żac ,i Qział·aln:ość wszystklk'h a,g·Ęnd utrzymać na jak najwyż;;zyTI pćlzi,omie. N'l tym z,alkończyl0 S'Lę W'ZD w częśei urgani:zacyjnej. Prot O!k,ołOiwał : mgr Ji3:n Pałka �