https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/de8f5cf0f0a3352da109b44c4fdced90.pdf 7f6d2aaf46d1d946b45c15e74b7c55db Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:6338 Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2007 Subject The topic of the resource Abakanowicz, Magdalena (1930- ) Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:5913 Title A name given to the resource Tłum i jednostka / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2007 t.61 z.1 Description An account of the resource Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2007 t.61 z.1 ; s.110 Creator An entity primarily responsible for making the resource Stieghorst, Bernd Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Sztuki PAN Type The nature or genre of the resource czas. Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text 11_Stieghorst.ps - 4/25/2007 2:12 PM BERND S T IE G H O R S T Tłum i jednostka D obrze pamiętam ten piękny wiosenny dzień w marcu 1997 roku, w Nowym Jorku, kiedy poszedłem do Muzeum Guggenheima, żeby obejrzeć Kolekcję Nasherów. Przechadzałem się leni­ wie pomiędzy indywidualnymi ekspozycjami słynnych rzeźbiarzy. W końcu, w wydzielonej przestrzeni na naj­ wyższym piętrze, natknąłem się na całą armię postaci zbitych w gęsty tłum. Ustawiono je jakby w szyku bo­ jowym. Chociaż bezgłowe i puste w środku, wywoły­ wały swoim wyglądem niezrozumiały lęk! N a początku byłem przestraszony. Spontaniczna chęć odwrotu skłoniła mnie do zatrzymania się na dłużej. Wielkie zakłopotanie przerodziło się w szcze­ gólne zainteresowanie dla tej grupy postaci. Zbliżyłem się, nieco podejrzliwie, i dotknąłem jednej czy dwóch figur (na szczęście nie było w sali strażnika). Gładzi­ łem wyżłobienia w nich. Przyglądałem się uważnie każdej z osobna. Żadna z trzydziestu sześciu postaci nie była kopią innej. Czasem różnice były niewielkie, dotyczyły jedynie rozmiaru bądź postury, ale każda pojedyncza rzeźba, każdy członek „tłumu”, był osobną jednostką! W twórczości Magdaleny Abakanowicz grupa rzeźb nazywana Tłumem ma szczególne znaczenie. Od lat 70. liczba bezgłowych i pustych w środku form symbolizujących ciało ludzkie narastała z roku na rok. Do dzisiaj musi ich być ponad tysiąc pięćset, ale nigdy nie zaprezentowano ich naraz. Wyobraźmy sobie moż­ liwość ujrzenia tych wszystkich grup i indywidualnych postaci w jednym miejscu... Zwykle zaludniają światowe muzea i kolekcje w grupach od dwudziestu do dwustu bezgłowych, wy­ drążonych skorup. Wypełnione wewnętrzną pustką stanowią niemą wizję ogromnej i przypuszczalnie ano­ nimowej masy. Każdy zwiedzający dostrzega ten sam fenomen tym bardziej oczywisty im bliżej „tłumu” - powierz­ chownie anonimowa, seryjna produkcja okazuje się pracami indywidualnymi. Nagła świadomość, że każdy pojedynczy „członek” tej masy jest wyróżniającą się in­ dywidualnością, wzbudza niemal zachwyt. Z drugiej strony, przyjrzyjmy się Inkarnacjom A ba­ kanowicz, które wydają się niezwykle kontrastowe wobec „tłumów”. Są to kompozycje przedstawiające jej własną głowę osadzoną na wątłym i kruchym że­ laznym pręcie. Powierzchnie tych rzeźb pokrywają resztki wosku, fragmenty żelaza z odlewu i ślady jej własnych rąk, których specjalnie nie usunęła. Cho­ ciaż wszystkie rzeźby są kopiami tej samej twarzy, każda z nich reprezentuje pojedynczy, ulotny mo­ ment w czasie. Delikatne ślady szybko twardniejące­ go wosku przypominają impresjonistyczne rzeźby Medardo Rosso, który w sposób niemal mistyczny obrazował indywidualność za pomocą ustawionych rzędami głów. Cykl Inkarnacje, na który składa się 50 odlewów twarzy ustępuje Tłumom pod względem liczby rzeźb, jednak pozostaje równie istotnym dziełem w twórczo­ ści Magdaleny Abakanowicz. Pracując nad odlewami własnej twarzy, artystka eksploruje swój własny byt. Ona sama twierdzi, że rezultaty tej pracy zaskoczyły ją. Inkarnacje ujawniły jej fragmenty skrywanego pod ży­ wym obliczem chaosu. Każda z tych nieruchomych metalicznych twarzy ukazuje wymyślony lub prawdzi­ wy wyimek z życia artystki. Poprzez Tłumy i Inkarnacje Magdalena Abakano­ wicz udowodniła, że jest artystką głęboko humani­ styczną. Zajęła także klarowne stanowisko w sprawach politycznych, wywodzące się oczywiście z jej życiowe­ go doświadczenia. Już jako mała dziewczynka zaznała okropności wojny, później przeżyła praską wiosnę i in­ wazję radziecką w 1968 roku. N a stacji kolejowej w Pradze widziała masy śpiących radzieckich żołnierzy w brązowych płóciennych mundurach. Ich nierucho­ me ciała przypominały anonimowe worki z ubraniami. Istota ludzka oraz uczucia i lęki egzystencjalne sta­ ły się centralnym tematem twórczości Abakanowicz. Widać to w jej wszystkich pracach. Chociaż na pierw­ szy rzut oka Tłumy i Inkarnacje nie mają ze sobą nic wspólnego, uważniejsze spojrzenie pozwala zauważyć, że w obu wypadkach Abakanowicz koncentruje się na temacie jednostki ludzkiej. Dzisiejsze społeczeństwo zwykle przywiązuje więcej wagi do grupy niż do pojedynczego człowieka. Lęk przeważa nad odwagą, a prawo i porządek są ważniej­ sze od wolności. A jednak społeczeństwo, każda jego warstwa, składa się z jednostek, które muszą określić swoje role w grupie. Jedna z podstawowych prawd do­ tyczących ludzkiej egzystencji to fakt, że jednostka i masa są ze sobą połączone niewidzialnymi więzami. Magdalenie Abakanowicz udało się zobrazować to zja­ wisko. Ujawniła przy tym zarówno wielki humanita­ ryzm, jak niezachwiane przekonanie o mocy jednostki. 110 Zürich, 19 lipca, 2006 Przełożyła Agata Diduszko-Zyglewska �