https://zbiory.etnologia.uw.edu.pl/files/original/fe20caefd71d3855cc5502f238ccf238.pdf acc97c9c1e2f798afddf5e4e4768f3f9 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Etnografia Polska Subject The topic of the resource etnografia, etnologia Description An account of the resource czasopismo Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1958- Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PIA Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource polski Creator An entity primarily responsible for making the resource IAiE PAN ( d.IHKM PAN) Publisher An entity responsible for making the resource available IAiE PAN Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1216 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1985 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:1122 Title A name given to the resource Katedra Etnografii Uniwersytetu Łódzkiego / ETNOGRAFIA POLSKA 1985 t.29 z.1 Description An account of the resource ETNOGRAFIA POLSKA 1985 t.29 z.1, s.195-198 Creator An entity primarily responsible for making the resource Kopczyńska-Jaworska, Bronisława Language A language of the resource pol. Publisher An entity responsible for making the resource available Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text KATEDRA ETNOGRAFII UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO Katedra Enografii Uniwersytetu Łódzkiego prowadzi prace badawcze w trzech grupach tematycznych: pierwszej, dotyczącej społecznego as­ pektu zjawisk kulturowych, przy czym analizy opierają się na szerokiej bazie własnych badań terenowych; drugiej, koncentrującej uwagą na za­ gadnieniach teorii kultury i historii etnografii oraz — trzeciej, z zakre­ su dokumentacji naukowej w dziedzinie etnologii. 1. 1. K u l t u r a ś r o d o w i s k a r o b o t n i c z e g o Ł o d z i . P r o t dr hab. B. Kopczyńska-Jaworska, mgr E. Karpińska, mgr E. Pawlak wraz z zespołem studentów. Celem pierwszego etapu badań ma być re­ konstrukcja kultury środowiska robotniczego od 1939 r. W etapie drugim realizowane będą prace nad przeobrażeniami współczesnymi kultury tego środowiska (od 1945 r.). Badania powyższe realizowane są częściowo w ramach problemu węzłowego 11. 1 „Polska kultura narodowa, jej roz­ wój i percepcja", przygotowane opracowania zagadnienia roli pracy w ethosie tej kultury wchodzą natomiast w zakres problemu między­ resortowego 11. R.: „Człowiek i praca". Terenem prac są osiedla robot­ nicze Łodzi oraz inne dzielnice i domy zamieszkałe przez robotników. Wykorzystywane są materiały z własnych badań terenowych rozpoczę­ tych w 1977 r., wspomnienia członków Koła Miłośników Folkloru Ł o ­ dzi oraz materiały archiwalne i statystyczne. W 1983 r. B. Jaworska pla­ nuje wstępne opracowanie I etapu pracy. W t y m planie przewidziane jest także zakończenie pracy doktorskiej E. Karpińskiej dotyczącej wzo­ rów kulturowych związanych z urządzeniem mieszkań robotniczych (la­ ta 1918-1939). I . 2. K a s z u b i . M e c h a n i z m y i d e n t y f i k a c j i etnicz­ n e j . Doc. dr hab. J. Kucharska wraz z zespołem studentów. Celem pra­ cy rozpoczętej w 1976 r. jest ukazanie tych mechanizmów w trzech układach odniesienia terytorialnego: pogranicznym (Kaszubi Bytowscy), centrum obszaru (Kaszubi z pojezierza kaszubskiego), w obcym środowis­ ku narodowym (emigranci z Kaszub w Kanadzie). Materiały z obszaru granicznego znajdują się w przygotowanym przez J. Kucharską do dru­ ku w wydawnictwie uniwersyteckim opracowaniu pt. Funkcjonowanie świadomości regionalnej i narodowej we wsiach kaszubskich okolic By­ towa. W 1982/1983 realizowano tematy dotyczące przekazu tradycji k u l - �196 BRONISŁAWA KOPCZYŃSKA-JAWORSKA turowych w rodzinie, stylu życia, kryteriów wyróżniania swoich i obcych w społecznościach lokalnych. Wykonawcami są — obok J. Kucharskiej — studenci-magistranci. Terenem badań w 1982 r. była wieś Chmielno le­ żąca w centrum obszaru Kaszub. Bazę źródłową tworzą wywiady tere­ nowe, literatura, kroniki szkolne itp. Badania w centralnym obszarze Kaszub były kontynuowane w 1983 r. W tym też roku opracowywano materiały kanadyjskie z badań prowadzonych w 1977 i 1978 r. (prace wykonywane w ramach problemu węzłowego 11. 1). I . 3. Formy rekreacji ludności wsi, dawnej i w s p ó ł c z e s n e j . Dr M . Piotrowski. Badania te są w pewnym stop­ niu kontynuacją wcześniejszych zainteresowań M . Piotrowskiego podsu­ mowanych w ukończonej w 1982 r. pracy doktorskiej na temat członków wiejskich zespołów folklorystycznych i ich stosunku do pracy w zespole. Pracę koncepcyjną zapoczątkowano w 1982 r. Badania rozpoczęto w 1983 r. Zakończenie pracy przewidziane jest na rok 1986. Planowane badania oprzeć się mają na wywiadach z mieszkańcami wybranych wsi oraz animatorami życia społecznego i kulturalnego (problem węzłowy 11. 1). I . 4. W s p ó ł c z e s n y r e p e r t u a r m u z y c z n y w s i . Mgr J. Ludwicka. Celem pracy stanowiącej studium wsi Mąkolice w woj. łódz­ kim (rozpoczętej w 1977 r. w ramach tematu węzłowego 11. 1) jest po­ kazanie zależności tradycyjnego i współczesnego folkloru muzycznego, ich wzajemnych wpływów oraz społecznego kontekstu formowania i w y ­ stępowania zjawisk folkloru. Bazę źródłową stanowią badania własne w wybranych wsiach, nagrania, analiza literatury teoretycznej i porów­ nawczej. Praca jest przygotowywana jako rozprawa doktorska. I . 5. Ś w i ę t o i f o r m y ś w i ę t o w a n i a n a przykładzie o d p u s t u . Mgr E. Nowina-Sroczyńska. Analizą objęto cechy morfolo­ giczne odpustu chcąc podkreślić jego treść i formy ukształtowane przez tradycję kościelną oraz tradycję badanej grupy społecznej. Bazę źród­ łową stanowią wywiady prowadzone w obrębie parafii Wysokienice koło Głuchowa (woj. skierniewickie) oraz liczne obserwacje odpustów para­ fialnych (Wysokienice, Głuchów) i o szerszym zasięgu (Studzianna, Czę­ stochowa). Okres objęty analizą to ostatnie 10 lat życia parafii (19701980). Zakończenie pracy w formie rozprawy doktorskiej — 1984 r. Ponadto, w wyniku badań zespołowych prowadzonych w ramach prob­ lemu węzłowego 11. 1 na terenie gminy Głuchów E. Nowina-Sroczyńska i dr W. Baranowski przygotowali do druku w „Łódzkich Studiach Etno­ graficznych" tom prac omawiających wyniki badań nad rolą tradycji w życiu współczesnej wsi. Publikacja w 1984 r. I . 6. T w ó r c a i j e g o d z i e ł o . Mgr K . Piątkowska. Celem roz­ poczętych w 1980 r. prac jest problem twórczości plastycznej, postawa twórcy, jego wiedza i umiejętności, forma i treść jego dzieł, a także spo­ łeczne uwarunkowania ich odbioru. Materiałem dla egzemplifikacji teo- �KATEDRA ETNOGRAFII W ŁODZI 197 retycznych rozważań ma być poznanie trzech rzeźbiarzy z sieradzkiego (Muchy, Korpy i Kaczmarka). Podsumowanie badań rozpoczętych w 1981 r., łączących własne przemyślenia z osiągnięciami dotychczaso­ wej teorii sztuki, przewidziane jest jako rozprawa doktorska ok. 1986 r. Wszystkie wymienione wyżej, pozornie różne prace łączy zaintereso­ wanie społecznym aspektem obserwowanych zjawisk kulturowych. Ba­ danie procesów i mechanizmów kultury w kontekście życia historycz­ nie ukształtowanych grup społecznych. Większość prac dotyczy terenów polskich, tylko dwie — pozaeuropejskich. Są to: I . 7. T r a d y c y j n e r o l n i c t w o Beludżystanu i jego w s p ó ł c z e s n e p r z e m i a n y . Dr K. Wolski. Bazą źródłową tej mo­ nografii problemowej jest literatura i materiały archiwalne oraz własne badania prowadzone w latach 1960-1976. Obok tego zagadnienia dr K . Wolski gromadzi materiały do kultury Bhil w Radżastanie w Indiach, gdzie w latach 1967-1981 prowadził badania. Zakończenie prac o Beludżystanie — 1983 r., pracy o Radżastanie — w końcu lat 80-tych. W 1981 r. K . Wolski rozpoczął także badania nad mniejszościami indyj­ skimi na obszarze Maharasztry. Ich kontynuacja uzależniona jest od możliwości wyjazdu. I . 8. I n d y j s k i e p l e m i o n a w p r o c e s i e p r z e m i a n s p o ­ ł e c z n o - k u l t u r o w y c h . Mgr J. Suliga, doktorant Katedry. Bazą pracy jest literatura przedmiotu oraz częściowo materiał z własnych ba­ dań. Czynione są starania o wyjazd do Indii w celu poszerzenia bazy źródłowej. Zakończenie prac — 1984 r. I I . 1. Ź r ó d ł a p o l s k i e d o p o z n a n i a r o s y j s k i e j k u l ­ t u r y l u d o w e j . Dr W. Baranowski. Celem pracy było zinterpreto­ wanie i omówienie polskich relacji i opisów, wspomnień z Syberii, a tak­ że z Rosji europejskiej i Kaukazu z lat 1831-1920, niepublikowanych oraz wydanych w formie książkowej czy artykułu. Praca została zakoń­ czona i przygotowana do druku w 1983 r. I I . 2. K o n c e p c j a k u l t u r y w d w u o d m i e n n y c h m o ­ d e l a c h w s p ó ł c z e s n e j e t n o l o g i i a m e r y k a ń s k i e j . Mgr K. Kaniowska. Praca omawia problem uwarunkowań teoretycznych tych koncepcji w dzisiejszej amerykańskiej myśli etnologicznej, które tkwią w szeroko rozumianej przyrodniczej tradycji etnologii. Rozpatrywane są w niej wybrane holistyczne teorie kultury: współczesne postacie ewolucjonizmu, teoria kultury A. L . Kroebera oraz wpływ socjologii i kon­ cepcji etnologicznych na te właśnie teorie. Analizą objęte są takie ele­ menty jak: założenia teoretyczne, gdzie szczególnie interesuje autorkę pojęcie kultury i stosunek kultura — natura, konstrukcja metodologicz­ na, gdzie nacisk położony jest na sposób wyjaśniania i interpretowania zjawisk oraz relacji teoria — empiria. Praca jest kontynuacją wcześ­ niejszych zainteresowań K . Kaniowskiej etnologią anglosaską. Jej za­ kończenie przewidziane jest w formie rozprawy doktorskiej na 1984 r t �198 BRONISŁAWA KOPCZYŃSKA-JAWORSKA I I . 3. P e r s p e k t y w y s t o s o w a n i a m e t o d y se m i o t y c z n e j w e t n o l o g i i . Mgr K . Piątkowski. Główny nurt zainteresowań to możliwości i perspektywa zastosowania na gruncie badań i teorii etno­ grafii nowych metod, zwłaszcza semiotycznej, strukturalnej i metod poststrukturalnych. Inspiracja czerpana jest w pierwszym rzędzie z osiągnięć radzieckiej szkoły semiotyki Moskwa—Tartu, francuskiej tradycji strukturalistycznej oraz szkoły anglosaskich kontynuatorów Ch. Peirce'a. Za­ kończenie pracy w formie rozprawy doktorskiej przewidziane było na 1984 r. W grupie I I I wykonywane są prace badawcze i dokumentacyjne we współpracy z Ośrodkiem Dokumentacji i Informacji Etnograficznej PTL, częściowo na zlecenie Komitetu Nauk Etnologicznych PAN. Prace pro­ wadzone są pod kierunkiem prof. dr B. Kopczyńskiej-Jaworskiej. I I I . 1. B i b l i o g r a f i a e t n o g r a f i i p o l s k i e j . Zespół: mgr T. Zakrzewska, mgr M . Niewiadomska, mgr E. Karpińska z ODIE PTL. Oprócz 3 opublikowanych bibliografii w chwili obecnej znajdują się w druku międzynarodowa bibliografia pasterstwa wysokogórskiego (dru­ kowana w Brnie przez M K K B ) i I I część bibliografii etnografii polskiej za lata 1961-1969. W 1983 r. przystąpiono do przygotowania bibliografii retrospektyw­ nej etnografii polskiej za lata 1976-1980, zakończenie prac przewidziane jest na 1984 r., oraz za lata 1926-1939 (zakończenie przewidziane jest na 1985 r.). I I I . 2. S ł o w n i k d l a p o t r z e b d o k u m e n t a c j i m u z e a l ­ n e j . Zespół: mgr I . Wiktor-Grzelakowa (ODIE PTL) oraz pracownicy muzealni: mgr M . Parnowska (Warszawa), G. Skalski (Poznań), mgr I . Bernasińska (Łódź), mgr A. Jaher-Tyszkowa (Kraków). W 1980 r. pod­ jęto prace nad zagadnieniem stroju, pożywienia, budownictwa i rolnic­ twa. W 1981 r. — nad wyposażeniem wnętrza i garncarstwem. Po spre­ cyzowaniu wstępnych założeń opracowano z wymienionych zakresów te­ matycznych listy haseł słownikowych. Na podstawie literatury przedmio­ tu oraz materiału leksykalnego mają być definiowane poszczególne ter­ miny. Planuje się opracowanie tablic hierarchiczno-tematycznych z za­ kresu budownictwa, garncarstwa i wyposażenia wnętrz, po recenzji k t ó ­ rych ustali się ostateczną liczbę deskryptorów z każdego tematu. Opracowała: Bronisława Kopczyńska-Jaworska Do druku przygotowała: Iwona Kabzińska-Stawarz �